Adhikarana കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയാധ്യായഃ||൧൭|| ൧ വാതജസ്യ കര്ണശൂലസ്യ ലക്ഷണമ് (൨-൩) · Śloka ൩
അഥാതഃ കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ|
ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ|
(ഗദ്യസൂത്രേ||൨||
) പ്രതിശ്യായജലക്രീഡാകര്ണകണ്ഡൂയനൈര്മരുത്|
മിഥ്യായോഗേന ശബ്ദസ്യ കുപിതോऽന്യൈശ്ച കോപനൈഃ||൧||
പ്രാപ്യ ശ്രോത്രസിരാഃ കുര്യാച്ഛൂലം സ്രോതസി വേഗവത്|
അര്ധാവഭേദകം സ്തമ്ഭം ശിശിരാനഭിനന്ദനമ്||൨||
ചിരാച്ച പാകം പക്വം തു ലസീകാമല്പശഃ സ്രവേത്|
ശ്രോത്രം ശൂന്യമകസ്മാച്ച സ്യാത്സഞ്ചാരവിചാരവത്||൩||
View original
अथातः कर्णरोगविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे||२||
) प्रतिश्यायजलक्रीडाकर्णकण्डूयनैर्मरुत्|
मिथ्यायोगेन शब्दस्य कुपितोऽन्यैश्च कोपनैः||१||
प्राप्य श्रोत्रसिराः कुर्याच्छूलं स्रोतसि वेगवत्|
अर्धावभेदकं स्तम्भं शिशिरानभिनन्दनम्||२||
चिराच्च पाकं पक्वं तु लसीकामल्पशः स्रवेत्|
श्रोत्रं शून्यमकस्माच्च स्यात्सञ्चारविचारवत्||३||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
നയനാമയാദനന്തരം ദൂരഗ്രഹണസാധര്മ്യേണ കര്ണരോഗാനാഹ| യഥാ ഹി ചക്ഷുര്ദൂരദേശസ്ഥമപി പശ്യതി തഥാ ശ്രോത്രം ദൂരസ്ഥമപി ശൃണോതീത്യാഹ- സ൦-പ്രതിശ്യായേത്യാദിഭിഃ ശബ്ദസ്യ ച മിഥ്യാഭിയോഗേന പവനഃ കുപിതോऽപരൈരപി സര്വനിദാനൈഃ കുപിതഃ ശ്രോത്രസിരാഃ പ്രാപ്യ സ്രോതസി-കര്ണവിവരേ, ശൂലം വേഗവത് കുര്യാത്| തഥാऽര്ധാവഭേദകം ശിരോരോഗം സ്തമ്ഭം കര്ണസ്യൈവ, തഥാ ശീതസ്യാനഭിനന്ദനം ചിരേണ ച പാകം കുര്യാത്| പക്വം തു ശ്രോത്രമല്പശോ ലസീകാം സ്രവേത്| അകസ്മാച്ച ശൂന്യം സ്യാത്| സഞ്ചാരവിചാരവച്ച-സ്ഥഗിതാസ്ഥഗിതം ച യഥാ, സ്യാത്|
Adhikarana ൨പിത്തജസ്യ കര്ണശൂലസ്യ ലക്ഷണമ് (൪-൫) · Śloka ൫
ശൂലം പിത്താത് സദാഹോഷാശീതേച്ഛാശ്വയഥുജ്വരമ്|
ആശുപാകം പ്രപക്വം ച സപീതലസികാസ്രുതി||൪||
സാ ലസീകാ സ്പൃശേദ്യദ്യത്തത്തത്പാകമുപൈതി ച|
|൫|
View original
शूलं पित्तात् सदाहोषाशीतेच्छाश्वयथुज्वरम्|
आशुपाकं प्रपक्वं च सपीतलसिकास्रुति||४||
सा लसीका स्पृशेद्यद्यत्तत्तत्पाकमुपैति च|
|५|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-പിത്തേന ശൂലം ദാഹാദ്യന്വിതം സ്യാത്| തത്ര ഊഷാ-പ്രാദേശികഃ സന്താപഃ| ദാഹഃ-സര്വാങ്ഗീണസ്തീവ്രോഷ്മാ സദാऽരതിമാന്| തഥാऽऽശു പാകോ യസ്മിംസ്തദേവമ്| തഥാ പ്രപക്വം ച സപീതലസികാസ്രുതി സ്യാത്| സാ ച ലസീകാ യദ്യദങ്ഗം സ്പൃശേത് തത് തത് പാകം ഗച്ഛതി|
Adhikarana ൩ കഫജസ്യ കര്ണശൂലസ്യ ലക്ഷണമ് (൫-൬) · Śloka ൬
|
കഫാച്ഛിരോഹനുഗ്രീവാഗൌരവം മന്ദതാ രുജഃ||൫||
കണ്ഡൂഃ ശ്വയഥുരുഷ്ണേച്ഛാ പാകാച്ഛ്വേതഘനസ്രുതിഃ|
|൬|
View original
|
कफाच्छिरोहनुग्रीवागौरवं मन्दता रुजः||५||
कण्डूः श्वयथुरुष्णेच्छा पाकाच्छ्वेतघनस्रुतिः|
|६|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-കഫാച്ഛിരാദിഗൌരവം ജായതേ| രുജോ മന്ദത്വം കണ്ഡ്വാദി ച സ്യാത്| പാകാച്ഛ്വേതാ ഘനാ ച സ്രുതിഃ സ്യാത്|
Adhikarana ൪ രക്തജസ്യ കര്ണശൂലസ്യ ലക്ഷണമ് (൬-൭) · Śloka ൭
|
കരോതി ശ്രവണേ ശൂലമഭിഘാതാദിദൂഷിതമ്||൬||
രക്തം പിത്തസമാനാര്തി കിഞ്ചിദ്വാऽധികലക്ഷണമ്|
|൭|
View original
|
करोति श्रवणे शूलमभिघातादिदूषितम्||६||
रक्तं पित्तसमानार्ति किञ्चिद्वाऽधिकलक्षणम्|
|७|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-രക്തമഭിഘാതാദിദൂഷിതം കര്ണേ ശൂലം കരോതി| കിമ്ഭൂതം രക്തമ് ? പിത്തേന സമാ പീഡാ യസ്മിംസ്തദേവമ്| കിഞ്ചിച്ചാധികലക്ഷണമ്|
Adhikarana ൫ സന്നിപാതജസ്യ കര്ണശൂലസ്യ ലക്ഷണമ് (൭-൮) · Śloka ൮
|
ശൂലം സമുദിതൈര്ദോഷൈഃ സശോഫജ്വരതീവ്രരുക്||൭||
പര്യായാദുഷ്ണശീതേച്ഛം ജായതേ ശ്രുതിജാഡ്യവത്|
പക്വം സിതാസിതാരക്തഘനപൂയപ്രവാഹി ച||൮||
View original
|
शूलं समुदितैर्दोषैः सशोफज्वरतीव्ररुक्||७||
पर्यायादुष्णशीतेच्छं जायते श्रुतिजाड्यवत्|
पक्वं सितासितारक्तघनपूयप्रवाहि च||८||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-സമുദിതൈഃ-സന്നിപതിതൈര്ദോഷൈഃ, ശൂലം ശോഫാദിയുതം ജായതേ| തഥാ പര്യായേണോഷ്ണശീതേച്ഛം ശ്രുതിജാഡ്യയുക്തം ച| പക്വം സിതാസിതാരക്തഘനം പൂയം പ്രവഹതി|
Adhikarana ൬ കര്ണനാദസ്യ ലക്ഷണമ് (൯) · Śloka ൯
ശബ്ദവാഹിസിരാസംസ്ഥേ ശൃണോതി പവനേ മുഹുഃ|
നാദാനകസ്മാദ്വിവിധാന് കര്ണനാദം വദന്തി തമ്||൯||
View original
शब्दवाहिसिरासंस्थे शृणोति पवने मुहुः|
नादानकस्माद्विविधान् कर्णनादं वदन्ति तम्||९||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ശബ്ദവാഹിനീഷു സിരാസു ഗതേ വാതേ മുഹുഃ ശബ്ദാന് വിവിധാനകസ്മാച്ഛൃണോതി| തം കര്ണനാദം വദന്തി|
Adhikarana ൭ ബധിരത്വസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൦) · Śloka ൧൦
ശ്ലേഷ്മണാऽനുഗതോ വായുര്നാദോ വാ സമുപേക്ഷിതഃ|
ഉച്ചൈഃ കൃച്ഛ്രാച്ഛ്രുതിം കുര്യാദ്ബധിരത്വം ക്രമേണ ച||൧൦||
View original
श्लेष्मणाऽनुगतो वायुर्नादो वा समुपेक्षितः|
उच्चैः कृच्छ्राच्छ्रुतिं कुर्याद्बधिरत्वं क्रमेण च||१०||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വായുഃ ശ്ലേഷ്മണാऽനുഗതഃ കര്ണനാദോ വാ സമുപേക്ഷിതഃ-അചികിത്സിതഃ, കര്ണേ-ശ്രോത്രേ, ഉച്ചൈഃ കൃച്ഛ്രാച്ഛ്രുതിം-ശ്രവണം, കുര്യാത്| ക്രമേണ ബധിരത്വം-ബാധിര്യം ച, കുര്യാത്|
Adhikarana ൮പ്രതീനാഹസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൧) · Śloka ൧൧
വാതേന ശോഷിതഃ ശ്ലേഷ്മാ ശ്രോതോ ലിമ്പേത്തതോ ഭവേത്|
രുഗ്ഗൌരവം പിധാനം ച സ പ്രതീനാഹസംജ്ഞിതഃ||൧൧||
View original
वातेन शोषितः श्लेष्मा श्रोतो लिम्पेत्ततो भवेत्|
रुग्गौरवं पिधानं च स प्रतीनाहसंज्ञितः||११||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വാതേന ശ്ലേഷ്മാ ശോഷിതഃ ശ്രോതോ ലിമ്പേത്| തതോ രുഗ്ഗൌരവം തസ്യ സ്രോതസോ ഗുരുത്വം സ്യാത്, സ്ഥഗനം ച| സ പ്രതീനാഹസംജ്ഞകോ ഗദഃ|
Adhikarana ൯ കണ്ഡൂകര്ണസ്യ ലക്ഷണമ് ൧൦ശോഫകര്ണസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൨) · Śloka ൧൨
കണ്ഡൂശോഫൌ കഫാച്ഛ്രോത്രേ സ്ഥിരൌ തത്സംജ്ഞയാ സ്മൃതൌ|
|൧൨|
View original
कण्डूशोफौ कफाच्छ्रोत्रे स्थिरौ तत्संज्ञया स्मृतौ|
|१२|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-കഫാത് കണ്ഡൂശോഫൌ കര്ണേ സ്ഥിരൌ തത്സംജ്ഞൌ കണ്ഡൂശോഫാഖ്യൌ ഭവതഃ|
Adhikarana ൧൧പൂതികര്ണകസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൨-൧൩) · Śloka ൧൩
|
കഫോ വിദഗ്ധഃ പിത്തേന സരുജം നീരുജം ത്വപി||൧൨||
ഘനപൂതിബഹുക്ലേദം കുരുതേ പൂതികര്ണകമ്|
|൧൩|
View original
|
कफो विदग्धः पित्तेन सरुजं नीरुजं त्वपि||१२||
घनपूतिबहुक्लेदं कुरुते पूतिकर्णकम्|
|१३|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-കഫഃ പിത്തേന വിദഗ്ധഃ സരുജം നീരുജം വാ ഘനപൂതിബഹുക്ലേദം പൂതികര്ണകമനുഗതാര്ഥം കുരുതേ|
Adhikarana ൧൨ കൃമികര്ണകസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൩-൧൪) · Śloka ൧൪
|
വാതാദിദൂഷിതം ശ്രോത്രം മാംസാസൃക്ക്ലേദജാ രുജമ്||൧൩||
ഖാദന്തോ ജന്തവഃ കുര്യുസ്തീവ്രാം സ കൃമികര്ണകഃ|
|൧൪|
View original
|
वातादिदूषितं श्रोत्रं मांसासृक्क्लेदजा रुजम्||१३||
खादन्तो जन्तवः कुर्युस्तीव्रां स कृमिकर्णकः|
|१४|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വാതാദിഭിഃ ദൂഷിതം ശ്രോത്രം ജന്തവോ ഭക്ഷയന്തോ മാംസാദിക്ലേദജാം തീവ്രാം രുജം കുര്യുഃ| സ കൃമികര്ണകാഖ്യഃ|
Adhikarana ൧൩ കര്ണവിദ്രധേഃ ലക്ഷണമ് (൧൪-൧൫) · Śloka ൧൫
|
ശ്രോത്രകണ്ഡൂയനാജ്ജാതേ ക്ഷതേ സ്യാത്പൂര്വലക്ഷണഃ||൧൪||
വിദ്രധിഃ, പൂര്വവച്ചാന്യഃ|
|൧൫|
View original
|
श्रोत्रकण्डूयनाज्जाते क्षते स्यात्पूर्वलक्षणः||१४||
विद्रधिः, पूर्ववच्चान्यः|
|१५|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ശ്രോത്രകണ്ഡൂയനാജ്ജാതേ ക്ഷതേ പൂര്വോക്തലക്ഷണോ വിദ്രധിഃ സ്യാത്| നിദാനേ ഹ്യേവമുക്തമ് (ഹൃ. നി. അ. ൧൧| ൨)- "യഃ ശോഫോ ബഹിരന്തര്വാ മഹാമൂലോ മഹാരുജഃ| വൃത്തഃ സ്യാദായതോ യോ വാ സ്മൃതഃ ഷോഢാ സ വിദ്രധിഃ||" ഇതി| തദ്വദിഹ വിദ്രധിസാമാന്യാത് കര്ണവിദ്രധിരേക ഏവോക്തഃ|
Adhikarana ൧൪ കര്ണാര്ശസഃ ലക്ഷണമ് ൧൫കര്ണാര്ബുദസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൫) · Śloka ൧൫
ശോഫോऽര്ശോऽര്ബുദമീരിതമ്|
തേഷു രുക് പൂതികര്ണത്വം ബധിരത്വം ച ബാധതേ||൧൫||
View original
शोफोऽर्शोऽर्बुदमीरितम्|
तेषु रुक् पूतिकर्णत्वं बधिरत्वं च बाधते||१५||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-അര്ശോऽര്ബുദം ച തദീരിതമിതി കര്ണാര്ശഃ കര്ണാര്ബുദമിതി| തത്ര ഹ്യുക്തമ് (ഹൃ. ഉ. അ. ൮|൧൩)- "അര്ശോऽധിമാംസം വര്ത്മാന്തഃ സ്തബ്ധം സ്നിഗ്ധം സദാഹരുക്| രക്തം രക്തേന തത്സ്രാവി ഛിന്നം ഛിന്നം വിവര്ധതേ||" ഇതി| അര്ബുദസ്യ തു ലക്ഷണമ് (ഹൃ. ഉ. അ. ൮|൨൪)- "വര്ത്മാന്തര്മാംസപിണ്ഡാഭഃ ശ്വയഥുര്ഗ്രഥിതോऽരുജഃ| സാസ്രൈഃ സ്യാദര്ബുദോ ദോഷൈര്വിഷമോ ബാഹ്യതശ്ചലഃ||" ഇതി| തേഷു-അര്ശോऽര്ബുദേഷു, രുഗ് ബാധതേ പൂതികര്ണത്വം ബധിരത്വം ച|
Adhikarana ൧൬ കുചികര്ണകസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൬) · Śloka ൧൬
ഗര്ഭേऽനിലാത്സങ്കുചിതാ ശഷ്കുലീ കുചികര്ണകഃ|
|൧൬|
View original
गर्भेऽनिलात्सङ्कुचिता शष्कुली कुचिकर्णकः|
|१६|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വാതാദ്ഗര്ഭേ-അഭ്യന്തരേ, സങ്കുചിതാ ശഷ്കുലീ കുചികര്ണസംജ്ഞഃ|
Adhikarana ൧൭ പിപ്പലീകര്ണസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൬-൧൭) · Śloka ൧൭
|
ഏകോ നീരുഗനേകോ വാ ഗര്ഭേ മാംസാങ്കുരഃ സ്ഥിരഃ||൧൬||
പിപ്പലീ പിപ്പലീമാനഃ|
|൧൭|
View original
|
एको नीरुगनेको वा गर्भे मांसाङ्कुरः स्थिरः||१६||
पिप्पली पिप्पलीमानः|
|१७|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-മാംസാംങ്കുരോ ഗര്ഭേ സ്ഥിര ഏകോऽനേകോ വാ നീരുജഃ പിപ്പലീത്യുച്യതേ, കര്ണപിപ്പലീത്യര്ഥഃ| സ ച മാംസാംങ്കുരഃ പിപ്പലീമാനഃ|
Adhikarana ൧൮ വിദാരികായാഃ ലക്ഷണമ് (൧൭-൧൮) · Śloka ൧൮
സന്നിപാതാദ്വിദാരികാ|
സവര്ണഃ സരുജഃ സ്തബ്ധഃ ശ്വയഥുഃ, സ ഉപേക്ഷിതഃ||൧൭||
കടുതൈലനിഭം പക്വഃ സ്രവേത് കൃച്ഛ്രേണ രോഹതി|
സങ്കോചയതി രൂഢാ ച സാ ധ്രുവം കര്ണശഷ്കുലീമ്||൧൮||
View original
सन्निपाताद्विदारिका|
सवर्णः सरुजः स्तब्धः श्वयथुः, स उपेक्षितः||१७||
कटुतैलनिभं पक्वः स्रवेत् कृच्छ्रेण रोहति|
सङ्कोचयति रूढा च सा ध्रुवं कर्णशष्कुलीम्||१८||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-സന്നിപാതേന വിദാരികാഖ്യഃ ശ്വയഥുഃ സ്തബ്ധസ്തഥാ സവര്ണഃ സരുജഃ| സ ഉപേക്ഷിതഃ സന് കടുതൈലനിഭം സ്രവേത്| കൃച്ഛ്രേണ രോഹതി| സാ ച വിദാരികാ രൂഢാ സതീ നിശ്ചിതം കര്ണശഷ്കുലീം സങ്കോചയതി|
Adhikarana ൧൯ പാലീശോഷസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൯) · Śloka ൧൯
സിരാസ്ഥഃ കുരുതേ വായുഃ പാലീശോഷം തദാഹ്വയമ്|
|൧൯|
View original
सिरास्थः कुरुते वायुः पालीशोषं तदाह्वयम्|
|१९|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-സിരാസ്ഥോ വായുഃ പാലീശോഷം തദാഹ്വയം-പാലീശോഷസംജ്ഞം, കുരുതേ|
Adhikarana ൨൦ തന്ത്രികായാഃ ലക്ഷണമ് ൨൧പരിപോടസ്യ ലക്ഷണമ് (൧൯-൨൧) · Śloka ൨൧
|
കൃശാ ദൃഢാ ച തന്ത്രീവത് പാലീ വാതേന തന്ത്രികാ||൧൯||
സുകുമാരേ ചിരോത്സര്ഗാത്സഹസൈവ പ്രവര്ധിതേ|
കര്ണേ ശോഫഃ സരുക് പാല്യാമരുണഃ പരിപോടവാന്||൨൦||
പരിപോടഃ സ പവനാത്|
|൨൧|
View original
|
कृशा दृढा च तन्त्रीवत् पाली वातेन तन्त्रिका||१९||
सुकुमारे चिरोत्सर्गात्सहसैव प्रवर्धिते|
कर्णे शोफः सरुक् पाल्यामरुणः परिपोटवान्||२०||
परिपोटः स पवनात्|
|२१|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വാതേന പാലീ കൃശാ ദൃഢാ ച തന്ത്രീവ സ്യാത്| സാ തന്ത്രീകേത്യുച്യതേ| സ൦-സുകുമാരേ കര്ണേ ചിരോത്സര്ഗാത് സഹസൈവ-ന തു ശനൈഃ, പ്രവര്ധിതേ ശ്വയഥുഃ പാല്യാം സരുക് തഥാ ലോഹിതഃ പരിപോടവാംശ്ച| പരിപോടഃ-സ്ഫുടനമ്| സ വാതാത് പരിപോടസംജ്ഞഃ സ്യാത്|
Adhikarana ൨൨ ഉത്പാതസ്യ ലക്ഷണമ് (൨൧-൨൨) · Śloka ൨൨
ഉത്പാതഃ പിത്തശോണിതാത്|
ഗുര്വാഭരണഭാരാദ്യൈഃ ശ്യാവോ രുഗ്ദാഹപാകവാന്||൨൧||
ശ്വയഥുഃ സ്ഫോടപിടികാരാഗോഷാക്ലേദസംയുതഃ|
|൨൨|
View original
उत्पातः पित्तशोणितात्|
गुर्वाभरणभाराद्यैः श्यावो रुग्दाहपाकवान्||२१||
श्वयथुः स्फोटपिटिकारागोषाक्लेदसंयुतः|
|२२|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-പിത്തശോണിതാത് സ ഏവോത്പാതസംജ്ഞഃ| ഗുര്വാഭരണഭാരാദിഭിര്ഹേതുഭൂതൈഃ പ്രകുപിതാത് പിത്തശോണിതാത് ശോഫോ രുഗാദിമാന് സ്ഫോടാദിസംയുതഃ| ശ്യാവോऽനുഗതാര്ഥഃ|
Adhikarana ൨൩ ഉന്മന്ഥസ്യ ലക്ഷണമ് (൨൨-൨൩) · Śloka ൨൩
|
പാല്യാം ശോഫോऽനിലകഫാത്സര്വതോ നിര്വ്യഥഃ സ്ഥിരഃ||൨൨||
സ്തബ്ധഃ സവര്ണഃ കണ്ഡൂമാനുന്മന്ഥോ ഗല്ലിരശ്ച സഃ|
|൨൩|
View original
|
पाल्यां शोफोऽनिलकफात्सर्वतो निर्व्यथः स्थिरः||२२||
स्तब्धः सवर्णः कण्डूमानुन्मन्थो गल्लिरश्च सः|
|२३|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വാതകഫാത് പാല്യാം ശോഫഃ സര്വതോ നിര്വ്യഥഃ സ്ഥിരഃ സ്തബ്ധഃ സമാനവര്ണഃ കണ്ഡൂയുത ഉന്മന്ഥ ഉച്യതേ| സ ഏവ ഗല്ലിരാഖ്യഃ|
Adhikarana ൨൪ ദുഃഖവര്ധനസ്യ ലക്ഷണമ് (൨൩-൨൪) · Śloka ൨൪
|
ദുര്വിദ്ധേ വര്ധിതേ കര്ണേ സകണ്ഡൂദാഹപാകരുക്||൨൩||
ശ്വയഥ് ഉഃ സന്നിപാതോത്ഥഃ സ നാമ്നാ ദുഃഖവര്ധനഃ|
|൨൪|
View original
|
दुर्विद्धे वर्धिते कर्णे सकण्डूदाहपाकरुक्||२३||
श्वयथ् उः सन्निपातोत्थः स नाम्ना दुःखवर्धनः|
|२४|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-കര്ണേ ദുര്വിദ്ധേ സതി കണ്ഡ്വാദിസംയുതഃ ശോഫഃ സന്നി പ്പാതാത്മകോ ദുഃഖവര്ധനസംജ്ഞഃ|
Adhikarana ൨൫ ലേഹ്യാഖ്യായാഃ ലക്ഷണമ് (൨൪-൨൫) · Śloka ൨൫
|
കഫാസൃക്ऽऽകൃമിജാഃ സൂക്ഷ്മാഃ സകണ്ഡൂക്ലേദവേദനാഃ||൨൪||
ലേഹ്യാഖ്യാഃ പിടികാസ്താ ഹി ലിഹ്യുഃ പാലീമുപേക്ഷിതാഃ|
|൨൫|
View original
|
कफासृक्ऽऽकृमिजाः सूक्ष्माः सकण्डूक्लेदवेदनाः||२४||
लेह्याख्याः पिटिकास्ता हि लिह्युः पालीमुपेक्षिताः|
|२५|
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-കഫരക്തജകൃമിജാഃ സൂക്ഷ്മാഃ കണ്ഡ്വാദിയുതാ ലേഹ്യാഖ്യാഃ പിടികാഃ| യസ്മാത്താ ഉപേക്ഷിതാഃ പാലീം ലിഹ്യുഃ|
Adhikarana ഏതേഷാം പഞ്ചവിംശതിരോഗാണാം സാധ്യാസാധ്യത്വമ് (൧൭) · Śloka ൧൭
|
പിപ്പലീ സര്വജം ശൂലം വിദാരീ കുചികര്ണകഃ||൨൫||
ഏഷാമസാധ്യാഃ, യാപ്യൈകാ തന്ത്രികാऽന്യാംസ്തു സാധയേത്|
പഞ്ചവിംശതിരിത്യുക്താഃ കര്ണരോഗാ വിഭാഗതഃ||൨൬||
ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമ സപ്തദശോऽധ്യായഃ||൧൭||
View original
|
पिप्पली सर्वजं शूलं विदारी कुचिकर्णकः||२५||
एषामसाध्याः, याप्यैका तन्त्रिकाऽन्यांस्तु साधयेत्|
पञ्चविंशतिरित्युक्ताः कर्णरोगा विभागतः||२६||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने कर्णरोगविज्ञानीयो नाम सप्तदशोऽध्यायः||१७||
Hide commentary
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-പിപ്പല്യാദയശ്ചത്വാരോ രോഗാ ഏഷാം മധ്യേऽസാധ്യാഃ| തന്ത്രികാ യാപ്യാ| അന്യാംസ്തു വിംശതിരോഗാന് സാധയേത്| ഇതി-ഏവം പ്രാഗുക്തേന പ്രകാരേണ, പഞ്ചവിംശതിരാമയാ വിഭാഗേനോക്താഃ| അനേനാന്യതന്ത്രകൃതാം സങ്കീര്ണകര്ണരോഗകഥനം സൂചയതി| സങ്ഖ്യാനം ച സുഖസ്മരണാര്ഥമത്ര കൃതമിതി| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്രശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയടീകായാം സര്വാങ്ഗസുന്ദരാഖ്യായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ കര്ണരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമ സപ്തദശോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ|| ൧൭||