Adhikarana ಕರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯಃ||೧೮|| ವಾತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ವಾತಘ್ನಸಾಧಿತಂ ಘೃತಮ್ ವಾತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಅಶ್ವತ್ಥಾದಿಪತ್ರರಸೈಃ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ (೨-೩) · Śloka ೩
ಅಥಾತಃ ಕರ್ಣರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|
(ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨||
) ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಪವನಜೇ ಪಿಬೇದ್ರಾತ್ರೌ ರಸಾಶಿತಃ|
ವಾತಘ್ನಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ, ಕರ್ಣಂ ಸ್ವಿನ್ನಂ ಚ ಪೂರಯೇತ್||೧||
ಪತ್ರಾಣಾಂ ಪೃಥಗಶ್ವತ್ಥಬಿಲ್ವಾರ್ಕೈರಣ್ಡಜನ್ಮನಾಮ್|
ತೈಲಸಿನ್ಧೂತ್ಥದಿಗ್ಧಾನಾಂ ಸ್ವಿನ್ನಾನಾಂ ಪುಟಪಾಕತಃ||೨||
ರಸೈಃ ಕವೋಷ್ಣೈಸ್ತದ್ವಚ್ಚ ಮೂಲಕಸ್ಯಾರಲೋರಪಿ|
|೩|
View original
अथातः कर्णरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे||२||
) कर्णशूले पवनजे पिबेद्रात्रौ रसाशितः|
वातघ्नसाधितं सर्पिः, कर्णं स्विन्नं च पूरयेत्||१||
पत्राणां पृथगश्वत्थबिल्वार्कैरण्डजन्मनाम्|
तैलसिन्धूत्थदिग्धानां स्विन्नानां पुटपाकतः||२||
रसैः कवोष्णैस्तद्वच्च मूलकस्यारलोरपि|
|३|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಅಸ್ಮಾದನನ್ತರಮೇತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೋಚ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ- ಸ೦-ವಾತೋದ್ಭವೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಮಾಂಸರಸೇನ ಭೋಜಿತೋ ವಾತಘ್ನದ್ರವ್ಯಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ನಿಶಿ ಪಿಬೇತ್| ಕರ್ಣಂ ಚ ಸ್ವಿನ್ನಂ ಸನ್ತಂ ಪೃಥಗಶ್ವತ್ಥಾದಿಜಾನಾಂ ಪತ್ರಾಣಾಂ ತೈಲಸೈನ್ಧವದಿಗ್ಧಾನಾಂ ಪುಟಪಾಕತಃ ಸ್ವಿನ್ನಾನಾಂ ರಸೈಃ ಕೋಷ್ಣೈಃ ಪೂರಯೇತ್| ತಥೈವ ಮೂಲಕಸ್ಯ ರಸೇನ ಸ್ಯೋನಾಕಸ್ಯ ಚ ರಸೇನ ಪೂರಯೇತ್|
Adhikarana ವಾತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ವಾತಹರಾದಿಸಾಧಿತೋ ಮಹಾಸ್ನೇಹಃ (೩-೪) · Śloka ೪
|
ಗಣೇ ವಾತಹರೇಽಮ್ಲೇಷು ಮೂತ್ರೇಷು ಚ ವಿಪಾಚಿತಃ||೩||
ಮಹಾಸ್ನೇಹೋ ದ್ರುತಂ ಹನ್ತಿ ಸುತೀವ್ರಾಮಪಿ ವೇದನಾಮ್|
|೪|
View original
|
गणे वातहरेऽम्लेषु मूत्रेषु च विपाचितः||३||
महास्नेहो द्रुतं हन्ति सुतीव्रामपि वेदनाम्|
|४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಾತಹರೇ ಗಣೇಽಮ್ಲೇಷು ಮೂತ್ರೇಷು ಚ-ಗೋಮೂತ್ರಾದಿಷು, ವಿಪಾಚಿತೋ ಮಹಾಸ್ನೇಹೋ ದ್ರಾಗೇವ ಸುದಾರುಣಾಮಪಿ ಪೀಡಾಂ ಜಯತಿ|
Adhikarana ವಾತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಮಹತ್ಪಞ್ಚಮೂಲಾದಿಜಃ ಸ್ನೇಹಃ (೪-೫) · Śloka ೫
|
ಮಹತಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಕಾಷ್ಠಾತ್ಕ್ಷೌಮೇಣ ವೇಷ್ಟಿತಾತ್||೪||
ತೈಲಸಿಕ್ತಾತ್ಪ್ರದೀಪ್ತಾಗ್ರಾತ್ ಸ್ನೇಹಃ ಸದ್ಯೋ ರುಜಾಪಹಃ|
ಯೋಜ್ಯಶ್ಚೈವಂ ಭದ್ರಕಾಷ್ಠಾತ್ಕುಷ್ಠಾತ್ಕಾಷ್ಠಾಚ್ಚ ಸಾರಲಾತ್||೫||
View original
|
महतः पञ्चमूलस्य काष्ठात्क्षौमेण वेष्टितात्||४||
तैलसिक्तात्प्रदीप्ताग्रात् स्नेहः सद्यो रुजापहः|
योज्यश्चैवं भद्रकाष्ठात्कुष्ठात्काष्ठाच्च सारलात्||५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮಹತಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಏಕತಮಾತ್ ಕಾಷ್ಠಾತ್ ಕ್ಷೌಮೇಣ ವೇಷ್ಟಿತಾತ್ ತೈಲಸಿಕ್ತಾತ್ ಪ್ರಜ್ವಲಿತಾತ್ ಗ್ರಾಹ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಃ| ಸ ಕರ್ಣೇ ನಿಷಿಕ್ತಃ ಸದ್ಯೋ ರುಜಾಹೃತ್| ಸ೦-ಏವಂ-ಅನೇನೈವ ವಿಧಿನಾ, ದೇವದಾರುಕಾಷ್ಠಾತ್ ಕುಷ್ಠಾತ್ ಸರಲಕಾಷ್ಠಾಚ್ಚ ಚ್ಯುತಃ ಸ್ನೇಹೋ-ರಸೋ, ಯೋಜ್ಯಃ|
Adhikarana ವಾತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಾತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಶಿರಃಸ್ನಾನಾದಿವರ್ಜನಮ್ (೬) · Śloka ೬
ವಾತವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯವಿಹಿತಂ ಹಿತಮತ್ರ ಚ|
ವರ್ಜಯೇಚ್ಛಿರಸಾ ಸ್ನಾನಂ ಶೀತಾಮ್ಭಃಪಾನಮಹ್ನ್ಯಪಿ||೬||
View original
वातव्याधिप्रतिश्यायविहितं हितमत्र च|
वर्जयेच्छिरसा स्नानं शीताम्भःपानमह्न्यपि||६||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಾತವ್ಯಾಧೌ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ಚ ಯದ್ವಿಹಿತಂ ಭೇಷಜಂ ತಚ್ಚಾತ್ರ ಹಿತಮ್| ಸ೦-ಶಿರಸಾ ಸಹ ಸ್ನಾನಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಶೀತಜಲಪಾನಂ ದಿವಾಽಪಿ ನ ಕಾರ್ಯಮ್, ರಾತ್ರೌ ತು ಸರ್ವಥಾ ವರ್ಜ್ಯಮೇವೇತ್ಯರ್ಥಃ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ವಿರೇಕಃ ಪಿತ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಸಿದ್ಧಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ (೭) · Śloka ೭
ಪಿತ್ತಶೂಲೇ ಸಿತಾಯುಕ್ತಘೃತಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಿರೇಚಯೇತ್|
ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಷ್ಟಿಶೃತಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ಶಸ್ಯತೇ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್||೭||
View original
पित्तशूले सितायुक्तघृतस्निग्धं विरेचयेत्|
द्राक्षायष्टिशृतं स्तन्यं शस्यते कर्णपूरणम्||७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತಶೂಲೇ ಸಿತಾನ್ವಿತಘೃತೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಕಸಿದ್ಧಂ ಸ್ತ್ರೀಕ್ಷೀರಂ ಕರ್ಣಪೂರಣಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿತೈಲೇನ ನಸ್ಯಪೂರಣಾಭ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ಪಿತ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ನಸ್ಯಾದೀನಿ (೮-೧೦) · Śloka ೧೦
ಯಷ್ಟ್ಯನನ್ತಾಹಿಮೋಶೀರಕಾಕೋಲೀರೋಧ್ರಜೀವಕೈಃ|
ಮೃಣಾಲಬಿಸಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸಾರಿವಾಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಯೇತ್||೮||
ಯಷ್ಟೀಮಧುರಸಪ್ರಸ್ಥಕ್ಷೀರದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಸಂಯುತಮ್|
ತೈಲಸ್ಯ ಕುಡವಂ ನಸ್ಯಪೂರಣಾಭ್ಯಞ್ಜನೈರಿದಮ್||೯||
ನಿಹನ್ತಿ ಶೂಲದಾಹೋಷಾಃ ಕೇವಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರಮೇವ ವಾ|
|೧೦|
View original
यष्ट्यनन्ताहिमोशीरकाकोलीरोध्रजीवकैः|
मृणालबिसमञ्जिष्ठासारिवाभिश्च साधयेत्||८||
यष्टीमधुरसप्रस्थक्षीरद्विप्रस्थसंयुतम्|
तैलस्य कुडवं नस्यपूरणाभ्यञ्जनैरिदम्||९||
निहन्ति शूलदाहोषाः केवलं क्षौद्रमेव वा|
|१०|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈರ್ಮಧುಕಕ್ವಾಥಪ್ರಸ್ಥೇನ ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥೇನ ಚ ಸಂಯುತಂ ತೈಲಕುಡವಂ ಸಾಧಯೇತ್| ನಸ್ಯಕರ್ಣಪೂರಣಾಭ್ಯಞ್ಜನೈರಿದಂ ಶೂಲಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ಕೇವಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಾ|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿನಾ ಲೇಪಃ (೧೦) · Śloka ೧೦
|
ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸಘೃತೈಃ ಕರ್ಣೌ ದಿಹ್ಯಾತ್ಸಮನ್ತತಃ||೧೦||
View original
|
यष्ट्यादिभिश्च सघृतैः कर्णौ दिह्यात्समन्ततः||१०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿಭಿಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ, ಸಸರ್ಪಿಕೈಃ ಕರ್ಣೌ ಚ ಪರಿತೋ ಲಿಮ್ಪೇತ್|
Adhikarana ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ವಮನಮ್ ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಕಫಾಪಹಾಃ ಧೂಮನಸ್ಯ ಗಣ್ಡೂಷಸ್ವೇದಾಃ (೧೧) · Śloka ೧೧
ವಾಮಯೇತ್ ಪಿಪ್ಪಲೀಸಿದ್ಧಸರ್ಪಿಃಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕಫೋದ್ಭವೇ|
ಧೂಮನಾವನಗಣ್ಡೂಷಸ್ವೇದಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಫಾಪಹಾನ್||೧೧||
View original
वामयेत् पिप्पलीसिद्धसर्पिःस्निग्धं कफोद्भवे|
धूमनावनगण्डूषस्वेदान् कुर्यात्कफापहान्||११||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಫೋತ್ಥೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಪಕ್ವಘೃತಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಾಮಯೇತ್| ಧೂಮಾದೀಂಶ್ಚ ಕಫಘ್ನಾನ್ ವಿದಧ್ಯಾತ್|
Adhikarana ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಲಶುನಾದಿಸ್ವರಸೇನ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ (೧೨) · Śloka ೧೨
ಲಶುನಾರ್ದ್ರಕಶಿಗ್ರೂಣಾಂ ಮುರುಙ್ಗ್ಯಾ ಮೂಲಕಸ್ಯ ಚ|
ಕದಲ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕದುಷ್ಣಃ ಕರ್ಣಪೂರಣೇ||೧೨||
View original
लशुनार्द्रकशिग्रूणां मुरुङ्ग्या मूलकस्य च|
कदल्याः स्वरसः श्रेष्ठः कदुष्णः कर्णपूरणे||१२||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಲಶುನಾದೀನಾಂ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಸ್ವರಸಃ ಕರ್ಣಪೂರಣೇ ಕೋಷ್ಣಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ|
Adhikarana ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಅರ್ಕಾಙ್ಕುರಪುಟಪಾಕರಸೇನ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಬೀಜಪೂರಾದಿಸ್ವರಸೇನ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ (೧೩-೧೪) · Śloka ೧೪
ಅರ್ಕಾಙ್ಕುರಾನಮ್ಲಪಿಷ್ಟಾಂಸ್ತೈಲಾಕ್ತಾಂಲ್ಲವಣಾನ್ವಿತಾನ್|
ಸನ್ನಿಧಾಯ ಸ್ನುಹೀಕಾಣ್ಡೇ ಕೋರಿತೇ ತಚ್ಛದಾವೃತಾನ್||೧೩||
ಸ್ವೇದಯೇತ್ಪುಟಪಾಕೇನ ಸ ರಸಃ ಶೂಲಜಿತ್ಪರಮ್|
|೧೪|
View original
अर्काङ्कुरानम्लपिष्टांस्तैलाक्तांल्लवणान्वितान्|
सन्निधाय स्नुहीकाण्डे कोरिते तच्छदावृतान्||१३||
स्वेदयेत्पुटपाकेन स रसः शूलजित्परम्|
|१४|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅರ್ಕಾಙ್ಕುರಾನಮ್ಲೇನ-ಕಾಞಿಕೇನ, ಪಿಷ್ಟಾಂಸ್ತೈಲೇನ ರೂಕ್ಷಿ(ಷಿ)ತಾನ್ ಲವಣಾನ್ವಿತಾನ್ ಸ್ನುಹೀಕಾಣ್ಡೇ ಕೋರಿತೇ ಸನ್ನಿಧಾಯ ತಸ್ಯಾಃ-ಸ್ನುಹ್ಯಾಃ, ಪತ್ರೈರಾವೃತಾನ್ ಪುಟಪಾಕೇನ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಸ ರಸಃ ಪರಂ ಶೂಲಜಿತ್|
Adhikarana ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಅನು ಸಮುದ್ರಫೇನೇನಾವಚೂರ್ಣನಮ್ (೧೪-೧೫) · Śloka ೧೫
|
ರಸೇನ ಬೀಜಪೂರಸ್ಯ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಚ ಪೂರಯೇತ್||೧೪||
ಸುಕ್ತೇನ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ವಾ ಫೇನೇನಾನ್ವವಚೂರ್ಣಯೇತ್|
|೧೫|
View original
|
रसेन बीजपूरस्य कपित्थस्य च पूरयेत्||१४||
सुक्तेन पूरयित्वा वा फेनेनान्ववचूर्णयेत्|
|१५|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಥಾ ಬೀಜಪೂರಸ್ಯ ರಸೇನ ಕಪಿತ್ಥರಸೇನ ಚ ಪೂರಯೇತ್| ಅಥವಾ ಸುಕ್ತೇನ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಸಮುದ್ರಫೇನಚೂರ್ಣೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್|
Adhikarana ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಅಜಾದಿಮೂತ್ರಸಿದ್ಧತೈಲೇನ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ ಕಫಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಹಿಂಗ್ವಾದಿಸಿದ್ಧಸಾರ್ಷಪತೈಲೇನ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್ (೧೫-೧೬) · Śloka ೧೬
|
ಅಜಾವಿಮೂತ್ರವಂಶತ್ವಕ್ಽಽಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಚ ಪೂರಣಮ್||೧೫||
ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಾರ್ಷಪಂ ತೈಲಂ ಹಿಙ್ಗುತುಮ್ಬುರುನಾಗರೈಃ|
|೧೬|
View original
|
अजाविमूत्रवंशत्वक्ऽऽसिद्धं तैलं च पूरणम्||१५||
सिद्धं वा सार्षपं तैलं हिङ्गुतुम्बुरुनागरैः|
|१६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಜಾವಿಮೂತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ವಂಶತ್ವಚಾ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಪೂರಣಂ ಹಿತಮ್| ಸಾರ್ಷಪಂ ತೈಲಂ ಹಿಙ್ಗುತುಮ್ಬುರುಶುಣ್ಠೀಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪೂರಣಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ರಕ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಪಿತ್ತಜವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ರಕ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಶಿರಾಮೋಕ್ಷಣಮ್ (೧೬) · Śloka ೧೬
|
ರಕ್ತಜೇ ಪಿತ್ತವತ್ಕಾರ್ಯಂ ಸಿರಾಂ ಚಾಶು ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್||೧೬||
View original
|
रक्तजे पित्तवत्कार्यं सिरां चाशु विमोक्षयेत्||१६||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ರಕ್ತಜೇ ಕರ್ಣಶೂಲೇ ಪಿತ್ತವತ್ಕಾರ್ಯಮ್| ಶೀಘ್ರಂ ಚ ಸಿರಾಂ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್|
Adhikarana ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ (ಸನ್ನಿಪಾತಜೇ) ಯಥಾಸ್ವಂ ಧೂಮಗಣ್ಡೂಷನಾವನಂ ನಾಡೀವಿಧಾನಂ ದುಷ್ಟವ್ರಣಹರಂ ಚ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ ಧೂಮಗಣ್ಡೂಷನಾವನಮ್|
ಯುಞ್ಜ್ಯಾನ್ನಾಡೀವಿಧಾನಂ ಚ ದುಷ್ಟವ್ರಣಹರಂ ಚ ಯತ್||೧೭||
View original
पक्वे पूयवहे कर्णे धूमगण्डूषनावनम्|
युञ्ज्यान्नाडीविधानं च दुष्टव्रणहरं च यत्||१७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ ಧೂಮಾದಿಕಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ನಾಡೀವಿಧಾನಂ ಚ ಯೋಜ್ಯಮ್| ದುಷ್ಟವ್ರಣಘ್ನಂ ಯಚ್ಚ ತಚ್ಚ ಯೋಜ್ಯಮ್|
Adhikarana ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ ಸ್ರೋತಸಿ ದಿಗ್ಧೇ ಧಾವನಧೂಪನಪೂರಣಮ್ ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ ಸ್ರೋತಸಿ ಸುರಸಾದ್ಯಾಕ್ತಾಪಿಚುವರ್ತಿಃ ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ ಸ್ರೋತಸಿ ತಚ್ಚೂರ್ಣೈರವಚೂರ್ಣನಮ್ (೧೮-೧೯) · Śloka ೧೯
ಸ್ರೋತಃ ಪ್ರಮುಜ್ಯ ದಿಗ್ಧಂ ತು ದ್ವೌ ಕಾಲೌ ಪಿಚುವರ್ತಿಭಿಃ|
ಪುರೇಣ ಧೂಪಯಿತ್ವಾ ತು ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಪ್ರಪೂರಯೇತ್||೧೮||
ಸುರಸಾದಿಗಣಕ್ವಾಥಫಾಣಿತಾಕ್ತಾಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್|
ಪಿಚುವರ್ತಿಂ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮೈಶ್ಚ ತಚ್ಚೂರ್ಣೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್||೧೯||
View original
स्रोतः प्रमुज्य दिग्धं तु द्वौ कालौ पिचुवर्तिभिः|
पुरेण धूपयित्वा तु माक्षिकेण प्रपूरयेत्||१८||
सुरसादिगणक्वाथफाणिताक्तां च योजयेत्|
पिचुवर्तिं सुसूक्ष्मैश्च तच्चूर्णैरवचूर्णयेत्||१९||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿಚುವರ್ತಿಭಿಶ್ಚ ಕರ್ಣಸ್ರೋತೋ ದಿಗ್ಧಂ-ಪೂಯೇನ, ದ್ವೌ ಕಾಲೌ ಪ್ರಮೃಜ್ಯ ಗುಗ್ಗುಲುನಾ ಧೂಪಯಿತ್ವಾ ತತೋ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಪೂರಯೇತ್| ಸುರಸಾದಿಗಣಕ್ವಾಥಕೃತಫಾಣಿತಾಕ್ತಾಂ ಪಿಚುವರ್ತಿಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮೈಸ್ತಚ್ಚೂರ್ಣೈಃ-ಸುರಸಾದಿರಜೋಭಿಃ, ಅವಚೂರ್ಣಯೇತ್ ಕರ್ಣಸ್ರೋತಃ|
Adhikarana ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ ಏಷ ಶೂಲಾದಿನಿವರ್ತಕೋ ವಿಧಿಃ ಪಕ್ವೇ ಪೂಯವಹೇ ಕರ್ಣೇ ಆಸ್ರಾವೇ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿತೈಲೇನ ಪೂರಣಮ್ (೨೦-೨೧) · Śloka ೨೧
ಶೂಲಕ್ಲೇದಗುರುತ್ವಾನಾಂ ವಿಧಿರೇಷ ನಿವರ್ತಕಃ|
ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮಧುಕಾಮ್ಬಷ್ಠಾಧಾತಕ್ಯುತ್ಪಲಪರ್ಣಿಭಿಃ||೨೦||
ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲೋಧ್ರಲಾಕ್ಷಾಭಿಃ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ರಸೇನ ಚ|
ಪಚೇತ್ತೈಲಂ ತದಾಸ್ರಾವಂ ನಿಗೃಹ್ಣಾತ್ಯಾಶು ಪೂರಣಾತ್||೨೧||
View original
शूलक्लेदगुरुत्वानां विधिरेष निवर्तकः|
प्रियङ्गुमधुकाम्बष्ठाधातक्युत्पलपर्णिभिः||२०||
मञ्जिष्ठालोध्रलाक्षाभिः कपित्थस्य रसेन च|
पचेत्तैलं तदास्रावं निगृह्णात्याशु पूरणात्||२१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶೂಲಾದೀನಾಂ ನಿವರ್ತಕೋ ವಿಧಿರೇಷಃ| ಸ೦-ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಭಿಃ ಕಪಿತ್ಥರಸೇನ ತೈಲಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ಪೂರಣಾದ್ದ್ರಾಗೇವಾಸ್ರಾವಂ ನಿರ್ಹರತಿ|
Adhikarana ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋರ್ವಾತಶೂಲೋಕ್ತಮೌಷಧಮ್ ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನುಬನ್ಧೇ ವಮನಾದಿನಾ ಪ್ರಾಕ್ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಯಃ (೨೨) · Śloka ೨೨
ನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ವಾತಶೂಲೋಕ್ತಮೌಷಧಮ್|
ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನುಬನ್ಧೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಪ್ರಾಗ್ಜಯೇದ್ವಮನಾದಿಭಿಃ||೨೨||
View original
नादबाधिर्ययोः कुर्याद् वातशूलोक्तमौषधम्|
श्लेष्मानुबन्धे श्लेष्माणं प्राग्जयेद्वमनादिभिः||२२||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ನಾದೇ ಬಧಿರತ್ವೇ ಚ ವಾತಶೂಲೋಕ್ತಮೌಷಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನುಬನ್ಧೇ ಪ್ರಾಕ್ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ವಮನಾದಿಭಿರ್ಜಯೇತ್|
Adhikarana ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಏರಣ್ಡಾದಿತೈಲೇನ ನಾವನಾಭ್ಯಙ್ಗಪೂರಣಾನಿ (೨೩-೨೪) · Śloka ೨೪
ಏರಣ್ಡಶಿಗ್ರುವರುಣಮೂಲಕಾತ್ಪತ್ರಜೇ ರಸೇ|
ಚತುರ್ಗುಣೇ ಪಚೇತ್ತೈಲಂ ಕ್ಷೀರೇ ಚಾಷ್ಟಗುಣೋನ್ಮಿತೇ||೨೩||
ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಾಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಕಲ್ಕಯುಕ್ತಂ ನಿಹನ್ತಿ ತತ್|
ನಾದಬಾಧಿರ್ಯಶೂಲಾನಿ ನಾವನಾಭ್ಯಙ್ಗಪೂರಣೈಃ||೨೪||
View original
एरण्डशिग्रुवरुणमूलकात्पत्रजे रसे|
चतुर्गुणे पचेत्तैलं क्षीरे चाष्टगुणोन्मिते||२३||
यष्ट्याह्वाक्षीरकाकोलीकल्कयुक्तं निहन्ति तत्|
नादबाधिर्यशूलानि नावनाभ्यङ्गपूरणैः||२४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಏರಣ್ಡಾದಿಪತ್ರಜೇ ರಸೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚಾಷ್ಟಗುಣೇ ಯಷ್ಟಿಕಾದಿಕಲ್ಕಯುತಂ ತೈಲಂ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ ನಾವನಾದಿಭಿರ್ನಾದಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|
Adhikarana ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಪ್ರತಿವಿಷಾದಿತೈಲೇನ ಪೂರಣಮ್ (೨೫) · Śloka ೨೫
ಪಕ್ವಂ ಪ್ರತಿವಿಷಾಹಿಙ್ಗುಮಿಶಿತ್ವಕ್ಽಽಸ್ವರ್ಜಿಕೋಷಣೈಃ|
ಸಸುಕ್ತೈಃ ಪೂರಣಾತ್ತೈಲಂ ರುಕ್ಽಽಸ್ರಾವಾಶ್ರುತಿನಾದನುತ್||೨೫||
View original
पक्वं प्रतिविषाहिङ्गुमिशित्वक्ऽऽस्वर्जिकोषणैः|
ससुक्तैः पूरणात्तैलं रुक्ऽऽस्रावाश्रुतिनादनुत्||२५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರತಿವಿಷಾದಿಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತಂ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪೂರಣಾದ್ರುಜಾದಿಜಿತ್|
Adhikarana ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಸಾರ್ಷಪತೈಲೇನ ಪೂರಣಮ್ (೨೬) · Śloka ೨೬
ಕರ್ಣನಾದೇ ಹಿತಂ ತೈಲಂ ಸರ್ಷಪೋತ್ಥಂ ಚ ಪೂರಣೇ|
|೨೬|
View original
कर्णनादे हितं तैलं सर्षपोत्थं च पूरणे|
|२६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸರ್ಷಪೋದ್ಭವಂ ಚ ತೈಲಂ ಕರ್ಣನಾದೇ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಮುಖದನ್ತಾಮಯೇ ಚ ಕ್ಷಾರತೈಲಮ್ (೨೬-೩೦) · Śloka ೩೦
|
ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಖಣ್ಡಾನಾಂ ಕ್ಷಾರೋ ಹಿಙ್ಗು ಮಹೌಷಧಮ್||೨೬||
ಶತಪುಷ್ಪಾವಚಾಕುಷ್ಠದಾರುಶಿಗ್ರುರಸಾಞ್ಜನಮ್|
ಸೌವರ್ಚಲಯವಕ್ಷಾರಸ್ವರ್ಜಿಕೌದ್ಭಿದಸೈನ್ಧವಮ್||೨೭||
ಭೂರ್ಜಗ್ರನ್ಥಿಬಿಡಂ ಮುಸ್ತಾ ಮಧುಸುಕ್ತಂ ಚತುರ್ಗುಣಮ್|
ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಸ್ತದ್ವತ್ ಕದಲೀಸ್ವರಸಶ್ಚ ತೈಃ||೨೮||
ಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ಜಯತ್ಯಾಶು ಸುಕೃಚ್ಛ್ರಾನಪಿ ಪೂರಣಾತ್|
ಕಣ್ಡೂಂ ಕ್ಲೇದಂ ಚ ಬಾಧಿರ್ಯಪೂತಿಕರ್ಣತ್ವರುಕ್ಽಽಕೃಮೀನ್||೨೯||
ಕ್ಷಾರತೈಲಮಿದಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಮುಖದನ್ತಾಮಯೇಷು ಚ|
|೩೦|
View original
|
शुष्कमूलकखण्डानां क्षारो हिङ्गु महौषधम्||२६||
शतपुष्पावचाकुष्ठदारुशिग्रुरसाञ्जनम्|
सौवर्चलयवक्षारस्वर्जिकौद्भिदसैन्धवम्||२७||
भूर्जग्रन्थिबिडं मुस्ता मधुसुक्तं चतुर्गुणम्|
मातुलुङ्गरसस्तद्वत् कदलीस्वरसश्च तैः||२८||
पक्वं तैलं जयत्याशु सुकृच्छ्रानपि पूरणात्|
कण्डूं क्लेदं च बाधिर्यपूतिकर्णत्वरुक्ऽऽकृमीन्||२९||
क्षारतैलमिदं श्रेष्ठं मुखदन्तामयेषु च|
|३०|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಖಣ್ಡಾನಾಂ ಕ್ಷಾರಾದೀನಿ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷೋಕ್ತಪ್ರಮಾಣಾನಿ ತಥಾ ತೈಲಾನ್ಮಧುಯುತಂ ಸುಕ್ತಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ತಥಾ ಬೀಜಪೂರರಸಃ ಕದಲೀಸ್ವರಸಶ್ಚ ಚತುರ್ಗುಣಃ| ತೈರೇತೈಸ್ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪೂರಣಾತ್ ಸುಕೃಚ್ಛ್ರಾನಪಿ ಕಣ್ಡ್ವಾದೀನಾಶು ಜಯೇತ್| ಇದಂ ಕ್ಷಾರತೈಲಂ ಮುಖದನ್ತರೋಗೇಷು ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್|
Adhikarana ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಸುಪ್ತಯೋಃ ಕರ್ಣಯೋಃ ರಕ್ತಹರಣಮ್ (೩೦) · Śloka ೩೦
|
ಅಥ ಸುಪ್ತಾವಿವ ಸ್ಯಾತಾಂ ಕರ್ಣೌ ರಕ್ತಂ ಹರೇತ್ತತಃ||೩೦||
View original
|
अथ सुप्ताविव स्यातां कर्णौ रक्तं हरेत्ततः||३०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯದಿ ಕರ್ಣೌ ಸುಪ್ತಾವಿವ ಸ್ಯಾತಾಂ ತದಾಽಸ್ರಂ ಹರೇತ್|
Adhikarana ಕರ್ಣನಾದಬಾಧಿರ್ಯಯೋಃ ಸಶೋಫಕ್ಲೇದಯೋರ್ವಮನಮ್ ಬಾಧಿರ್ಯಸ್ಯ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಸಶೋಫಕ್ಲೇದಯೋರ್ಮನ್ದಶ್ರುತೇರ್ವಮನಮಾಚರೇತ್|
ಬಾಧಿರ್ಯಂ ವರ್ಜಯೇದ್ಬಾಲವೃದ್ಧಯೋಶ್ಚಿರಜಂ ಚ ಯತ್||೩೧||
View original
सशोफक्लेदयोर्मन्दश्रुतेर्वमनमाचरेत्|
बाधिर्यं वर्जयेद्बालवृद्धयोश्चिरजं च यत्||३१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕರ್ಣಯೋಃ ಸಶೋಫಕ್ಲೇದಯೋರ್ಮನ್ದಶ್ರುತೇರಾತುರಸ್ಯ ವಮನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಸ೦-ಬಾಧಿರ್ಯಂ ಬಾಲವೃದ್ಧಯೋಶ್ಚಿರಜಾತಂ ಚ ಯತ್ತದ್ವರ್ಜಯೇತ್|
Adhikarana ಪ್ರತೀನಾಹೇ ಕರ್ಣಶೋಧನಮ್ ಪ್ರತೀನಾಹೇ ತೈಲೇನ ಪೂರಣಮ್ ಪ್ರತೀನಾಹೇ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಾದಿನಾ ಪೂರಣಮ್ ಪ್ರತೀನಾಹೇ ರೂಕ್ಷತ್ವೇ ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಪೂರಣಮ್ (೩೨-೩೩) · Śloka ೩೩
ಪ್ರತೀನಾಹೇ ಪರಿಕ್ಲೇದ್ಯ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೈರ್ವಿಶೋಧಯೇತ್|
ಕರ್ಣಶೋಧನಕೇನಾನು ಕರ್ಣಂ ತೈಲಸ್ಯ ಪೂರಯೇತ್||೩೨||
ಸಸುಕ್ತಸೈನ್ಧವಮಧೋರ್ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಸ್ಯ ವಾ|
ಶೋಧನಾದ್ರೂಕ್ಷತೋತ್ಪತ್ತೌ ಘೃತಮಣ್ಡಸ್ಯ ಪೂರಣಮ್||೩೩||
View original
प्रतीनाहे परिक्लेद्य स्नेहस्वेदैर्विशोधयेत्|
कर्णशोधनकेनानु कर्णं तैलस्य पूरयेत्||३२||
ससुक्तसैन्धवमधोर्मातुलुङ्गरसस्य वा|
शोधनाद्रूक्षतोत्पत्तौ घृतमण्डस्य पूरणम्||३३||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರತೀನಾಹೇ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೈಃ ಪರಿಕ್ಲೇದ್ಯ ಕರ್ಣಂ ಕರ್ಣಶೋಧನಕೇನ ವಿಶೋಧಯೇತ್| ಪಶ್ಚಾತ್ತೈಲಸ್ಯ ಸುಕ್ತಾದಿನಾ ಯುಕ್ತಸ್ಯ ಕರ್ಣೌ(ರ್ಣಂ) ಪೂರಯೇತ್| ತೈಲಸ್ಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಮಾತ್ರೇ ಷಷ್ಠೀ| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಸ್ಯ ವಾ ಸುಕ್ತಾದಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಪೂರಯೇತ್| ಶೋಧನೇನ ರೂಕ್ಷತೋತ್ಪತ್ತೌ ಸತ್ಯಾಂ ಘೃತಮಣ್ಡಸ್ಯ ಪೂರಣಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಪ್ರತೀನಾಹೇ ಮಲಪೂರ್ಣೇಽಪಿ ಕರ್ಣೇಽಯಂ ಕ್ರಮಃ ಕಣ್ಡೂಕರ್ಣೇ ಕಫಘ್ನಂ ನಸ್ಯಾದಿ ಶೋಫಕರ್ಣೇಽಪಿ ತದ್ವತ್ ಕಟೂಷ್ಣೈಶ್ಚ ಲೇಪಃ (೩೪) · Śloka ೩೪
ಕ್ರಮೋಽಯಂ ಮಲಪೂರ್ಣೇಽಪಿ ಕರ್ಣೇಕಣ್ಡ್ವಾಂ ಕಫಾಪಹಮ್|
ನಸ್ಯಾದಿ, ತದ್ವಚ್ಛೋಫೇಽಪಿ ಕಟೂಷ್ಣೈಶ್ಚಾತ್ರ ಲೇಪನಮ್||೩೪||
View original
क्रमोऽयं मलपूर्णेऽपि कर्णेकण्ड्वां कफापहम्|
नस्यादि, तद्वच्छोफेऽपि कटूष्णैश्चात्र लेपनम्||३४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕರ್ಣೇ ಮಲೇನ ಪೂರ್ಣೇಽಪ್ಯಯಂ-ಪ್ರತೀನಾಹೋಕ್ತಃ, ಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಸ೦-ಕಣ್ಡ್ವಾಂ ತಥಾ ಕಫಘ್ನಂ ನಸ್ಯಾದಿ| ಶೋಫೇಽಪಿ ತಥೈವಾಯಂ ಕ್ರಮಃ| ಕಟೂಷ್ಣೈಶ್ಚ ಲೇಪನಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಪೂತಿಕೃಮಿಕರ್ಣಯೋಃ ಕರ್ಣಸ್ರಾವೋಕ್ತಂ ಕರ್ಮ ಕೃಮಿಕರ್ಣೇ ಕಟುತೈಲೇನ ಪೂರಣಮ್ (೩೫) · Śloka ೩೫
ಕರ್ಣಸ್ರಾವೋದಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪೂತಿಕೃಮಿಣಕರ್ಣಯೋಃ|
ಪೂರಣಂ ಕಟುತೈಲೇನ ವಿಶೇಷಾತ್ ಕೃಮಿಕರ್ಣಕೇ||೩೫||
View original
कर्णस्रावोदितं कुर्यात्पूतिकृमिणकर्णयोः|
पूरणं कटुतैलेन विशेषात् कृमिकर्णके||३५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪೂತಿಕರ್ಣೇ ಕೃಮಿ[ಣ]ಕರ್ಣೇ ಚ ಕರ್ಣಸ್ರಾವೋಕ್ತಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕೃಮಿಣಕರ್ಣಕೇ ವಿಶೇಷಾತ್ಕಟುತೈಲೇನ ಪೂರಣಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಕರ್ಣವಿದ್ರಧೌ ವಮಿಪೂರ್ವಾ ವಿದ್ರಧಿ ಕ್ರಿಯಾ ಕ್ಷತವಿದ್ರಧೌ ಪಿತ್ತಜಕರ್ಣಶೂಲೋಕ್ತಂ ಕರ್ಮ ಅರ್ಶೋರ್ಬುದೇಷು ನಾಸಾವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕರ್ಣವಿದಾರಿಕಾಯಾಂ ಕರ್ಣವಿದ್ರಧಿವತ್ (೩೬-೩೭) · Śloka ೩೭
ವಮಿಪೂರ್ವಾ ಹಿತಾ ಕರ್ಣವಿದ್ರಧೌ ವಿದ್ರಧಿಕ್ರಿಯಾ|
ಪಿತ್ತೋತ್ಥಕರ್ಣಶೂಲೋಕ್ತಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಕ್ಷತವಿದ್ರಧೌ||೩೬||
ಅರ್ಶೋರ್ಬುದೇಷು ನಾಸಾವದ್ ಆಮಾ ಕರ್ಣವಿದಾರಿಕಾ|
ಕರ್ಣವಿದ್ರಧಿವತ್ಸಾಧ್ಯಾ ಯಥಾದೋಷೋದಯೇನ ಚ||೩೭||
View original
वमिपूर्वा हिता कर्णविद्रधौ विद्रधिक्रिया|
पित्तोत्थकर्णशूलोक्तं कर्तव्यं क्षतविद्रधौ||३६||
अर्शोर्बुदेषु नासावद् आमा कर्णविदारिका|
कर्णविद्रधिवत्साध्या यथादोषोदयेन च||३७||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕರ್ಣವಿದ್ರಧೌ ವಮನಪೂರ್ವಾ ವಿದ್ರಧಿಕ್ರಿಯಾ ಶಸ್ತಾ| ಸ೦-ಕ್ಷತವಿದ್ರಧೌ ಪಿತ್ತೋತ್ಥಕರ್ಣಶೂಲೋಕ್ತಂ ಸರ್ವಂ ಕರ್ತವ್ಯಮ್| ಸ೦-ಅರ್ಶೋರ್ಬುದೇಷು ನಾಸಾವತ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಸ೦-ಕರ್ಣವಿದಾರಿಕಾಽಪಕ್ವಾ ಕರ್ಣವಿದ್ರಧಿವತ್ ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಾ, ಯಥಾದೋಷೋದಯೇನ ಚ|
Adhikarana ಪಾಲೀಶೋಷೇ ವಾತಜಕರ್ಣಶೂಲವನ್ನಸ್ಯಾದಿ ಪಾಲೀಶೋಷೇ ಪ್ರಿಯಾಲಬೀಜಾದಿಭಿರುದ್ಧರ್ತನಮ್ (೩೮-೩೯) · Śloka ೩೯
ಪಾಲೀಶೋಷೇಽನಿಲಶ್ರೋತ್ರಶೂಲವನ್ನಸ್ಯಲೇಪನಮ್|
ಸ್ವೇದಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ಚ ಪಾಲೀಮುದ್ವರ್ತಯೇತ್ತಿಲೈಃ||೩೮||
ಪ್ರಿಯಾಲಬೀಜಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಹಯಗನ್ಧಾಯವಾನ್ವಿತೈಃ|
|೩೯|
View original
पालीशोषेऽनिलश्रोत्रशूलवन्नस्यलेपनम्|
स्वेदं च कुर्यात् स्विन्नां च पालीमुद्वर्तयेत्तिलैः||३८||
प्रियालबीजयष्ट्याह्वहयगन्धायवान्वितैः|
|३९|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಾಲೀಶೋಷೇ ವಾತಶ್ರೋತ್ರಶೂಲ ಇವ ನಸ್ಯಾದಿ ಸ್ವೇದಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪಾಲೀಂ ಚ ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ತಿಲೈಃ ಪ್ರಿಯಾಲಬೀಜಾದಿಯುಕ್ತೈರುದ್ವರ್ತಯೇತ್|
Adhikarana ಪಾಲೀಶೋಷೇ ಪುಷ್ಟಿಕರೈಃ ಸ್ನೇಹೈರ್ನಿತ್ಯಮಭ್ಯಙ್ಗಃ (೩೯) · Śloka ೩೯
|
ತತಃ ಪುಷ್ಟಿಕರೈಃ ಸ್ನೇಹೈರಭ್ಯಙ್ಗಂ ನಿತ್ಯಮಾಚರೇತ್||೩೯||
View original
|
ततः पुष्टिकरैः स्नेहैरभ्यङ्गं नित्यमाचरेत्||३९||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತತಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಪುಷ್ಟಿಕೃದ್ಭಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಸಾಽಭ್ಯಕ್ತವ್ಯಾ|
Adhikarana ಪಾಲೀಶೋಷೇ ಪಾಲೀಪುಷ್ಟಿಕರಂ ಶತಾವರ್ಯಾದಿತೈಲಮ್ (೪೦) · Śloka ೪೦
ಶತಾವರೀವಾಜಿಗನ್ಧಾಪಯಸ್ಯೈರಣ್ಡಜೀವಕೈಃ|
ತೈಲಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಪಾಲೀನಾಂ ಪುಷ್ಟಿಕೃತ್ಪರಮ್||೪೦||
View original
शतावरीवाजिगन्धापयस्यैरण्डजीवकैः|
तैलं विपक्वं सक्षीरं पालीनां पुष्टिकृत्परम्||४०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶತಾವರ್ಯಾದಿಭಿಸ್ತೈಲಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಪಕ್ವಂ ಪಾಲೀನಾಂ ಪರಂ ಪುಷ್ಟಿಕೃತ್|
Adhikarana ಪಾಲೀಶೋಷೇ ಪಾಲೀಪುಷ್ಟಿಕರಂ ಜೀವನೀಯಾದಿತೈಲಮ್ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಕಲ್ಕೇನ ಜೀವನೀಯೇನ ತೈಲಂ ಪಯಸಿ ಪಾಚಿತಮ್|
ಆನೂಪಮಾಂಸಕ್ವಾಥೇ ಚ ಪಾಲೀಪೋಷಣವರ್ಧನಮ್||೪೧||
View original
कल्केन जीवनीयेन तैलं पयसि पाचितम्|
आनूपमांसक्वाथे च पालीपोषणवर्धनम्||४१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಜೀವನ್ತ್ಯಾದಿಗಣಜೇನ ಕಲ್ಕೇನ ಕ್ಷೀರೇ ಆನೂಪಮಾಂಸಕ್ವಾಥೇ ಚ ತೈಲಂ ಪಾಚಿತಂ ಪಾಲಿಪೋಷಣಂ ಪಾಲೀವೃದ್ಧಿಕೃಚ್ಚ|
Adhikarana ಪಾಲೀಶೋಷೇ ಅತಿಸಂಕ್ಷೀಣಾಯಾಃ ಪಾಲ್ಯಾಶ್ಛೇದನಂ ಶೇಷಾಯಾಃ ಸನ್ಧಾನಂ ಪೋಷಣಂ ಚ (೪೨) · Śloka ೪೨
ಪಾಲೀಂ ಛಿತ್ತ್ವಾಽತಿಸಙ್ಕ್ಷೀಣಾಂ ಶೇಷಾಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪೋಷಯೇತ್|
|೪೨|
View original
पालीं छित्त्वाऽतिसङ्क्षीणां शेषां सन्धाय पोषयेत्|
|४२|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಾಲೀಮತಿಸಙ್ಕ್ಷೀಣಾಂ ಛಿತ್ತ್ವಾ ಶೇಷಾಂ ಸನ್ಧಾಯ ವರ್ಧಯೇತ್|
Adhikarana ತನ್ತ್ರಿಕಾಯಾಮಪ್ಯೇವಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪೋಟೇಽಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ ಉತ್ಪಾತೇ ಜಲೌಕೋಹೃತರಕ್ತೇ ಶೀತಲೇಪಃ (೪೨-೪೩) · Śloka ೪೩
|
ಯಾಪ್ಯೈವಂ ತನ್ತ್ರಿಕಾಖ್ಯಾಽಪಿ ಪರಿಪೋಟೇಽಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ||೪೨||
ಉತ್ಪಾತೇ ಶೀತಲೈರ್ಲೇಪೋ ಜಲೌಕೋಹೃತಶೋಣಿತೇ|
|೪೩|
View original
|
याप्यैवं तन्त्रिकाख्याऽपि परिपोटेऽप्ययं विधिः||४२||
उत्पाते शीतलैर्लेपो जलौकोहृतशोणिते|
|४३|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಯಾಪ್ಯೈವಂ ತನ್ತ್ರಿಕಾಸಂಜ್ಞಾ| ಸ೦-ಪರಿಪೋಟೇಽಪ್ಯೇಷ ಏವ ವಿಧಿರ್ಯಾಪ್ಯಾಖ್ಯಃ| ಸ೦-ಉತ್ಪಾತೇ ಜಲೌಕೋಭಿರಪನೀತರಕ್ತೇ ಶೀತಲೈರ್ಲೇಪಃ|
Adhikarana ಉತ್ಪಾತೇ ಜಲೌಕೋಹೃತರಕ್ತೇ ಜಮ್ಬ್ವಾದಿತೈಲೇನಾಭ್ಯಞ್ಜನಮ್ ಉತ್ಪಾತೇ ಜಲೌಕೋಹೃತರಕ್ತೇ ವಿಸರ್ಪೋಕ್ತಘೃತಾನಿ (೪೩-೪೪) · Śloka ೪೪
|
ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಪಲ್ಲವಬಲಾಯಷ್ಟೀರೋಧ್ರತಿಲೋತ್ಪಲೈಃ||೪೩||
ಸಧಾನ್ಯಾಮ್ಲೈಃ ಸಮಞ್ಜಿಷ್ಠೈಃ ಸಕದಮ್ಬೈಃ ಸಸಾರಿವೈಃ|
ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ತೈಲಂ ವಿಸರ್ಪೋಕ್ತಘೃತಾನಿ ಚ||೪೪||
View original
|
जम्ब्वाम्रपल्लवबलायष्टीरोध्रतिलोत्पलैः||४३||
सधान्याम्लैः समञ्जिष्ठैः सकदम्बैः ससारिवैः|
सिद्धमभ्यञ्जने तैलं विसर्पोक्तघृतानि च||४४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಜಮ್ಬ್ವಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗೇ ಹಿತಮ್| ವಿಸರ್ಪೋಕ್ತಘೃತಾನಿ ಚ ಹಿತಾನಿ|
Adhikarana ಉನ್ಮನ್ಥೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಾವನಮ್ (೪೫-೪೬) · Śloka ೪೬
ಉನ್ಮನ್ಥೇಽಭ್ಯಞ್ಜನಂ ತೈಲಂ ಗೋಧಾಕರ್ಕವಸಾನ್ವಿತಮ್|
ತಾಲಪತ್ರ್ಯಶ್ವಗನ್ಧಾರ್ಕಬಾಕುಚೀಫಲಸೈನ್ಧವೈಃ||೪೫||
ಸುರಸಾಲಾಙ್ಗಲೀಭ್ಯಾಂ ಚ ಸಿದ್ಧಂ, ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ನಾವನಮ್|
|೪೬|
View original
उन्मन्थेऽभ्यञ्जनं तैलं गोधाकर्कवसान्वितम्|
तालपत्र्यश्वगन्धार्कबाकुचीफलसैन्धवैः||४५||
सुरसालाङ्गलीभ्यां च सिद्धं, तीक्ष्णं च नावनम्|
|४६|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉನ್ಮನ್ಥೇ ತೈಲಂ ಗೋಧಾಕರ್ಕಟವಸಾಯುಕ್ತಂ ತಾಲಪರ್ಣ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಞ್ಜನಂ ಹಿತಮ್| ತಥಾ ಸುರಸಾಲಾಙ್ಗಲೀಭ್ಯಾಂ ಚ ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಾವನಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ದುಃಖವರ್ಧನೇಽಶ್ಮನ್ತಕಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಸೇಕಃ ದುಃಖವರ್ಧನೇ ಮಧುಕಾದಿಚೂರ್ಣೇನಾವಚೂರ್ಣನಮ್ ದುಃಖವರ್ಧನೇ ಲಾಕ್ಷಾದಿತೈಲೇನಾಭ್ಯಞ್ಜನಮ್ (೪೬-೪೮) · Śloka ೪೮
|
ದುರ್ವಿದ್ಧೇಽಶ್ಮನ್ತಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಪತ್ರಕ್ವಾಥೇನ ಸೇಚಿತಾಮ್||೪೬||
ತೈಲೇನ ಪಾಲೀಂ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಾಂ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್|
ಚೂರ್ಣೈರ್ಮಧುಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಪ್ರಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವನಿಶೋದ್ಭವೈಃ||೪೭||
ಲಾಕ್ಷಾವಿಡಙ್ಗಸಿದ್ಧಂ ಚ ತೈಲಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್|
|೪೮|
View original
|
दुर्विद्धेऽश्मन्तजम्ब्वाम्रपत्रक्वाथेन सेचिताम्||४६||
तैलेन पालीं स्वभ्यक्तां सुश्लक्ष्णैरवचूर्णयेत्|
चूर्णैर्मधुकमञ्जिष्ठाप्रपुण्ड्राह्वनिशोद्भवैः||४७||
लाक्षाविडङ्गसिद्धं च तैलमभ्यञ्जने हितम्|
|४८|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ದುರ್ವಿದ್ಧೇಽಶ್ಮನ್ತಕಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಸೇಚಿತಾಂ ಪಾಲೀಂ ತೈಲೇನ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಾಂ ಮಧುಕಾದಿಭಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಲಾಕ್ಷಾವಿಡಙ್ಗಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್|
Adhikarana ಲೇಹಿಕಾಯಾಂ ಗೋಮಯಪಿಣ್ಡೈಃ ಸ್ವೇದಃ ಲೇಹಿಕಾಯಾಂ ಕೌಟಜಾದಿಭಿರಾಲೇಪನಮ್ ಲೇಹಿಕಾಯಾಂ ಕೌಟಜಾದಿಸಿದ್ಧಕಟುತೈಲೇನಾಭ್ಯಞ್ಜನಮ್ (೪೮-೫೦) · Śloka ೫೦
|
ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ಗೋಮಯಜೈಃ ಪಿಣ್ಡೈರ್ಬಹುಶಃ ಪರಿಲೇಹಿಕಾಮ್||೪೮||
ವಿಡಙ್ಗಸಾರೈರಾಲಿಮ್ಪೇದುರಭ್ರೀಮೂತ್ರಕಲ್ಕಿತೈಃ|
ಕೌಟಜೇಙ್ಗುದಕಾರಞ್ಜಬೀಜಶಮ್ಯಾಕವಲ್ಕಲೈಃ||೪೯||
ಅಥವಾಽಭ್ಯಞ್ಜನಂ ತೈರ್ವಾ ಕಟುತೈಲಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್|
ಸನಿಮ್ಬಪತ್ರಮರಿಚಮದನೈರ್ಲೇಹಿಕಾವ್ರಣೇ||೫೦||
View original
|
स्विन्नां गोमयजैः पिण्डैर्बहुशः परिलेहिकाम्||४८||
विडङ्गसारैरालिम्पेदुरभ्रीमूत्रकल्कितैः|
कौटजेङ्गुदकारञ्जबीजशम्याकवल्कलैः||४९||
अथवाऽभ्यञ्जनं तैर्वा कटुतैलं विपाचयेत्|
सनिम्बपत्रमरिचमदनैर्लेहिकाव्रणे||५०||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪರಿಲೇಹಿಕಾಂ ಗೋಮಯಜೈಃ ಪಿಣ್ಡೈರ್ಬಹುಶಃ ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ವಿಡಙ್ಗಸಾರೈರುರಭ್ರೀಮೂತ್ರಕಲ್ಕಿತೈರಾಲಿಮ್ಪೇತ್| ಕೌಟಜಾದಿಬೀಜಾದಿಭಿರ್ವಾಽವಿಮೂತ್ರೇಣ ಕಲ್ಕಿತೈರಾಲಿಮ್ಪೇತ್| ಅಥವಾ ತೈರೇವ-ಕೌಟಜಾದಿಭಿಃ, ಕಟುತೈಲಂ ನಿಮ್ಬಾದಿಭಿಃ ಸಹ ವಿಪಾಚಯೇತ್ ಲೇಹಿಕಾವ್ರಣೇ|
Adhikarana ಛಿನ್ನೇ ಕರ್ಣೇ ಬನ್ಧಾದಿ (೫೧) · Śloka ೫೧
ಛಿನ್ನಂ ತು ಕರ್ಣಂ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಬನ್ಧಮಾಲೋಚ್ಯ ಯೌಗಿಕಮ್|
ಶುದ್ಧಾಸ್ರಂ ಲಾಗಯೇಲ್ಲಗ್ನೇ ಸದ್ಯಶ್ಛಿನ್ನೇ ವಿಶೋಧನಮ್||೫೧||
View original
छिन्नं तु कर्णं शुद्धस्य बन्धमालोच्य यौगिकम्|
शुद्धास्रं लागयेल्लग्ने सद्यश्छिन्ने विशोधनम्||५१||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕರ್ಣಂ ತು ಛಿನ್ನಂ ಶುದ್ಧರಕ್ತಂ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಯೌಗಿಕಂ ಬನ್ಧಮಾಲೋಚ್ಯ ಲಾಗಯೇತ್| ಲಗ್ನೇ ಕರ್ಣೇ ಸದ್ಯಶ್ಛಿನ್ನೇ ವಿಶೋಧನಂ-ವಿರೇಕಾದಿ|
Adhikarana ಕರ್ಣಸನ್ಧಾನವಿಧಿಃ (೫೨-೫೪) · Śloka ೫೪
ಅಥ ಕರ್ಣರೋಗವಿಧಾನಮಾಹ ಅಥ ಗ್ರಥಿತ್ವಾ ಕೇಶಾನ್ತಂ ಕೃತ್ವಾ ಛೇದನಲೇಖನಮ್|
ನಿವೇಶ್ಯ ಸನ್ಧಿಂ ಸುಷಮಂ ನ ನಿಮ್ನಂ ನ ಸಮುನ್ನತಮ್||೫೨||
ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಪಿಚುಪ್ಲೋತಾವಗುಣ್ಠಿತಮ್|
ಸೂತ್ರೇಣಾಗಾಢಶಿಥಿಲಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಚೂರ್ಣೈರವಾಕಿರೇತ್||೫೩||
ಶೋಣಿತಸ್ಥಾಪನೈರ್ವ್ರಣ್ಯಮಾಚಾರಂ ಚಾದಿಶೇತ್ತತಃ|
ಸಪ್ತಾಹಾದಾಮತೈಲಾಕ್ತಂ ಶನೈರಪನಯೇತ್ ಪಿಚುಮ್||೫೪||
View original
अथ कर्णरोगविधानमाह अथ ग्रथित्वा केशान्तं कृत्वा छेदनलेखनम्|
निवेश्य सन्धिं सुषमं न निम्नं न समुन्नतम्||५२||
अभ्यज्य मधुसर्पिर्भ्यां पिचुप्लोतावगुण्ठितम्|
सूत्रेणागाढशिथिलं बद्ध्वा चूर्णैरवाकिरेत्||५३||
शोणितस्थापनैर्व्रण्यमाचारं चादिशेत्ततः|
सप्ताहादामतैलाक्तं शनैरपनयेत् पिचुम्||५४||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕೇಶಾನ್ತಂ ಗ್ರಥಿತ್ವಾ ಛೇದನಂ ಲೇಖನಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ಸನ್ಧಿಂ ಸುಷಮಂ ನಿವೇಶ್ಯ ನ ನಿಮ್ನಂ ನ ಚೋನ್ನತಮ್, ಸುಷಮಮಿತಿ "ಸುಷಾಮಾದಿಷು ಚ" ಇತಿ ಷತ್ವಮ್, ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಪಿಚುಪ್ಲೋತಾವಗುಣ್ಠಿತಂ ಸೂತ್ರೇಣ ನ ಗಾಢಂ ನ ಚ ಶಿಥಿಲಂ ಬಧ್ವಾ ಶೋಣಿತಸ್ಥಾಪನೈಃ-ಮಧುಕಗೈರಿಕಾದಿಭಿಃ, ಅವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತತೋ ವ್ರಣಹಿತಮಾಚಾರಮಾಚರೇತ್| ಸಪ್ತಾಹಾದೂರ್ಧ್ವಮಾಮತೈಲೇನಾಕ್ತಂ ಶನೈಃ ಪಿಚುಮಪನಯೇತ್| ಸುಶ್ರುತೇ(?) (ಸಙ್ಗ್ರಹೇ) ತೂಕ್ತಮ್ (ಸಂ. ಉ. ಅ. ೨೨)- "ನ ಕರ್ಣೇ ಶೋಫರಾಗಾದಿಯುಕ್ತೇ ಸನ್ಧಾನಮಿಷ್ಯತೇ| ನ ಘಸ್ಮರಸ್ಯ ನಾತ್ಯುಷ್ಣೇ ನಾವಿಶುದ್ಧತನೋರಪಿ||" ಇತಿ|
Adhikarana ಸುರೂಢಾದೇಃ ಕರ್ಣಸ್ಯ ವಿವರ್ಧನಮ್ (೫೫) · Śloka ೫೫
ಸುರೂಢಂ ಜಾತರೋಮಾಣಂ ಶ್ಲಿಷ್ಟಸನ್ಧಿಂ ಸಮಂ ಸ್ಥಿರಮ್|
ಸುವರ್ಷ್ಮಾಣಮರೋಗಂ ಚ ಶನೈಃ ಕರ್ಣಂ ವಿವರ್ಧಯೇತ್||೫೫||
View original
सुरूढं जातरोमाणं श्लिष्टसन्धिं समं स्थिरम्|
सुवर्ष्माणमरोगं च शनैः कर्णं विवर्धयेत्||५५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸುರೂಢಾದಿಗುಣಂ ಚ ಕರ್ಣಂ ಶನೈರ್ವಿವರ್ಧಯೇತ್|
Adhikarana ಕರ್ಣವರ್ಧನಂ ಜಲಶೂಕಾದಿಘೃತಮ್ (೫೬-೫೯) · Śloka ೫೯
ವರ್ಷ್ಮರೂಪಮುಚ್ಯತೇ(?) ಜಲಶೂಕಃ ಸ್ವಯಙ್ಗುಪ್ತಾ ರಜನ್ಯೌ ಬೃಹತೀಫಲಮ್|
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಬಲಾಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಗೌರಸರ್ಷಪಾಃ||೫೬||
ಮೂಲಂ ಕೋಶಾತಕಾಶ್ವಘ್ನರೂಪಿಕಾಸಪ್ತಪರ್ಣಜಮ್|
ಛುಚ್ಛುನ್ದರೀ ಕಾಲಮೃತಾ ಗೃಹಂ ಮಧುಕರೀಕೃತಮ್||೫೭||
ಜತೂಕಾ ಜಲಜನ್ಮಾ ಚ ತಥಾ ಶಬರಕನ್ದಕಮ್|
ಏಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಖರಂ ಪಕ್ವಂ ಸತೈಲಂ ಮಾಹಿಷಂ ಘೃತಮ್||೫೮||
ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಮೂತ್ರೇಣ ಪರಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ಕರ್ಣವರ್ಧನಮ್|
|೫೯|
View original
वर्ष्मरूपमुच्यते(?) जलशूकः स्वयङ्गुप्ता रजन्यौ बृहतीफलम्|
अश्वगन्धाबलाहस्तिपिप्पलीगौरसर्षपाः||५६||
मूलं कोशातकाश्वघ्नरूपिकासप्तपर्णजम्|
छुच्छुन्दरी कालमृता गृहं मधुकरीकृतम्||५७||
जतूका जलजन्मा च तथा शबरकन्दकम्|
एभिः कल्कैः खरं पक्वं सतैलं माहिषं घृतम्||५८||
हस्त्यश्वमूत्रेण परमभ्यङ्गात्कर्णवर्धनम्|
|५९|
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಜಲಶೂಕಾದಿಭಿರ್ಗಜಾಶ್ವಯೋರ್ಮೂತ್ರೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸತೈಲಂ ಮಾಹಿಷಂ ಘೃತಂ ಖರಪಾಕಂ ಪಕ್ವಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ ಕರ್ಣವರ್ಧನಮ್| ಜಲಶೂಕಃ-ಶೇವಾಲಮ್| ರೂಪಿಕಾ-ಅರ್ಕಃ| ಛುಚ್ಛುನ್ದರೀ-ಮೂಷಿಕಾಭೇದಃ| ಸಾ ಚ ಕಾಲೇನ ಮೃತಾ, ನ ತು ವ್ಯಾಪಾದಿತಾ| ಜತೂಕಾ-ಚರ್ಮಚಟಿಕಾ| ಜಲಜನ್ಮಾ-ಜಲೌಕಾ| ಶಬರಕನ್ದಕೋ-ಲಶುನಃ|
Adhikarana ನಾಸಾಸನ್ಧಾನವಿಧಿಃ (೫೯-೬೫) · Śloka ೬೫
|
ಅಥ ಕುರ್ಯಾದ್ವಯಸ್ಥಸ್ಯ ಛಿನ್ನಾಂ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಾಸಿಕಾಮ್||೫೯||
ಛಿನ್ದ್ಯಾನ್ನಾಸಾಸಮಂ ಪತ್ರಂ ತತ್ತುಲ್ಯಂ ಚ ಕಪೋಲತಃ|
ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಂ ನಾಸಿಕಾಸನ್ನೇ ರಕ್ಷಂಸ್ತತ್ತನುತಾಂ ನಯೇತ್||೬೦||
ಸೀವ್ಯೇದ್ ಗಣ್ಡಂ ತತಃ ಸೂಚ್ಯಾ ಸೇವಿನ್ಯಾ ಪಿಚುಯುಕ್ತಯಾ|
ನಾಸಾಚ್ಛೇದೇಽಥ ಲಿಖಿತೇ ಪರೀವರ್ತ್ಯೋಪರಿ ತ್ವಚಮ್||೬೧||
ಕಪೋಲವಧ್ರಂ ಸನ್ದಧ್ಯಾತ್ಸೀವ್ಯೇನ್ನಾಸಾಂ ಚ ಯತ್ನತಃ|
ನಾಡೀಭ್ಯಾಮುತ್ಕ್ಷಿಪೇದನ್ತಃ ಸುಖೋಚ್ಛ್ವಾಸಪ್ರವೃತ್ತಯೇ||೬೨||
ಆಮತೈಲೇನ ಸಿಕ್ತ್ವಾν ಪತ್ತಙ್ಗಮಧುಕಾಞ್ಜನೈಃ|
ಶೋಣಿತಸ್ಥಾಪನೈಶ್ಚಾನ್ಯೈಃ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್||೬೩||
ತತೋ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಬಧ್ವಾಽಽಚಾರಿಕಮಾದಿಶೇತ್|
ಜ್ಞಾತ್ವಾಽವಸ್ಥಾನ್ತರಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸದ್ಯೋವ್ರಣವಿಧಿಂ ತತಃ||೬೪||
ಛಿನ್ದ್ಯಾದ್ರೂಢೇಽಧಿಕಂ ಮಾಂಸಂ ನಾಸೋಪಾನ್ತಾಚ್ಚ ಚರ್ಮ ತತ್|
ಸೀವ್ಯೇತ್ತತಶ್ಚ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಹೀನಂ ಸಂವರ್ಧಯೇತ್ಪುನಃ||೬೫||
View original
|
अथ कुर्याद्वयस्थस्य छिन्नां शुद्धस्य नासिकाम्||५९||
छिन्द्यान्नासासमं पत्रं तत्तुल्यं च कपोलतः|
त्वङ्मांसं नासिकासन्ने रक्षंस्तत्तनुतां नयेत्||६०||
सीव्येद् गण्डं ततः सूच्या सेविन्या पिचुयुक्तया|
नासाच्छेदेऽथ लिखिते परीवर्त्योपरि त्वचम्||६१||
कपोलवध्रं सन्दध्यात्सीव्येन्नासां च यत्नतः|
नाडीभ्यामुत्क्षिपेदन्तः सुखोच्छ्वासप्रवृत्तये||६२||
आमतैलेन सिक्त्वाν पत्तङ्गमधुकाञ्जनैः|
शोणितस्थापनैश्चान्यैः सुश्लक्ष्णैरवचूर्णयेत्||६३||
ततो मधुघृताभ्यक्तं बध्वाऽऽचारिकमादिशेत्|
ज्ञात्वाऽवस्थान्तरं कुर्यात् सद्योव्रणविधिं ततः||६४||
छिन्द्याद्रूढेऽधिकं मांसं नासोपान्ताच्च चर्म तत्|
सीव्येत्ततश्च सुश्लक्ष्णं हीनं संवर्धयेत्पुनः||६५||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಥೇತಿ ಮಙ್ಗಲೇ| ಕೃತಮಙ್ಗಲಸ್ಯ ವಯಸ್ಥಸ್ಯ-ತರುಣಸ್ಯ, ಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಾಸಿಕಾಂ ಛಿನ್ನಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಥಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ-ನಾಸಾತುಲ್ಯಂ ಪತ್ರಂ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ತೇನ-ಪತ್ರೇಣ, ತುಲ್ಯಂ ಕಪೋಲಾಚ್ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ನಾಸಿಕಾತುಲ್ಯೇ ದೇಶೇ ತ್ವಚಂ ಮಾಂಸಂ ಚ ರಕ್ಷನ್ ತತ್-ಪತ್ರಂ, ತನುತಾಂ ನಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ಸೂಚ್ಯಾ ಸೇವಿನ್ಯಾ ಪಿಚುಯುಕ್ತಯಾ ಗಣ್ಡಂ ಸೀವ್ಯೇತ್| ಅಥ ನಾಸಾಛೇದೇ ಲಿಖಿತೇ ತತ್ತ್ವಚಮುಪರಿವರ್ತ್ಯ ಕಪೋಲವಧ್ರಂ ಸನ್ದಧ್ಯಾತ್| ನಾಸಾಂ ಚ ಯತ್ನೇನ ಸೀವ್ಯೇತ್| ಅನ್ತಃ-ಮಧ್ಯೇ, ನಾಸಿಕಾಂ ನಾಡೀಭ್ಯಾಮುತ್ಕ್ಷಿಪೇತ್ ಸುಖೋಚ್ಛ್ವಾಸಪ್ರವರ್ತನಾಯ| ತತ ಆಮತೈಲೇನ ಸಿಕ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಙ್ಗಮಧುಕಾಞ್ಜನೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಅನ್ಯೈರಪಿ-ಸಿರಾವ್ಯಧವಿಧ್ಯುಕ್ತೈಃ ಶೋಣಿತಸ್ಥಾಪನೈಃ (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೨೭|೪೮) , ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಶ್ಚೂರ್ಣೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಘೃತಾಭ್ಯಾಮಭ್ಯಕ್ತಂ ಬಧ್ವಾ, ಆಚಾರಿಕಂ-ಸ್ನೇಹವಿಧ್ಯುಕ್ತಂ, ಆದಿಶೇತ್| ಅವಸ್ಥಾನ್ತರಂ ಚ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸದ್ಯೋವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧವಿಧಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತತೋ ರೂಢೇ ಸತ್ಯಧಿಕಂ ಮಾಂಸಂ ತಚ್ಚ ನಾಸಾಸಮೀಪಾದಧಿಕಂ ಚರ್ಮ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ಅನನ್ತರಂ ಸೀವ್ಯೇತ್| ತತಃ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ಪುನಃ ಸೀವ್ಯೇತ್| ಹೀನಂ ಚ ವರ್ಧಯೇತ್|
Adhikarana ಓಷ್ಠಸನ್ಧಾನವಿಧಿಃ (೧೮) · Śloka ೧೮
ನಿವೇಶಿತೇ ಯಥಾನ್ಯಾಸಂ ಸದ್ಯಶ್ಚ್ಛಿನ್ನೇಽಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ|
ನಾಡೀಯೋಗಾದ್ವಿನೌಷ್ಠಸ್ಯ ನಾಸಾಸನ್ಧಾನವದ್ವಿಧಿಃ||೬೬||
ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಕರ್ಣರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮಾಷ್ಟಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೮||
View original
निवेशिते यथान्यासं सद्यश्च्छिन्नेऽप्ययं विधिः|
नाडीयोगाद्विनौष्ठस्य नासासन्धानवद्विधिः||६६||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने कर्णरोगप्रतिषेधो नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
Show commentary
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸದ್ಯಶ್ಛಿನ್ನೇಽಪಿ ಘ್ರಾಣೇ ಯಥಾನ್ಯಾಸಂ ನಿವೇಶಿತೇ ಸತ್ಯಯಮೇವ ವಿಧಿಃ| ಸ೦-ನಾಡೀಯೋಗಮನ್ತರೇಣೌಷ್ಠಸ್ಯಾಪಿ ಛಿನ್ನಸ್ಯ ನಾಸಾಸನ್ಧಾನತುಲ್ಯೋ ವಿಧಿರಿತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಕರ್ಣರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮಾಷ್ಟಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೧೮||