Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
அத தோஷஹரணஸாமாந்யாத்பஸ்திகல்பஃ ப்ரக்ரம்யத இத்யாஹ-
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
௪. பஸ்திகல்பாத்யாயஃ
Adhikarana பஸ்திகல்பாத்யாயஃ (௨) · Śloka ௨
அதாதோ பஸ்திகல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே)|௨|
View original
अथातो बस्तिकल्पं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-கல்பநஂ-கல்பஃ| பஸ்தேஃ கல்போ பஸ்திகல்பஃ, தம்| ஶேஷஂ பூர்வவத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ- பஸ்திகல்பமத்யாயஂ வ்யாக்யாதுஂ ப்ரதிஜாநீதேஅதேதி|
Adhikarana வாதஹரா நிரூஹாஃபலாதிஃ (௧-௩) · Śloka ௩
பலாஂ குடூசீஂ த்ரிபலாஂ ஸராஸ்நாஂ த்விபஞ்சமூலஂ ச பலோந்மிதாநி| அஷ்டௌ பலாந்யர்ததுலாஂ ச மாஂஸா- ச்சாகாத்பசேதப்ஸு சதுர்தஶேஷம்||௧|| பூதோ யவாநீபலபில்வகுஷ்ட- வசாஶதாஹ்வாகநபிப்பலீநாம்| கல்கைர்குடக்ஷௌத்ரகதைஃ ஸதைலை- ர்யுக்தஃ ஸுகோஷ்ணோ லவணாந்விதஶ்ச||௨|| பஸ்திஃ பரஂ ஸர்வகதப்ரமாதீ ஸ்வஸ்தே ஹிதோ ஜீவநபஂஹணஶ்ச| பஸ்தௌ ச யஸ்மிந் படிதோ ந கல்கஃ ஸர்வத்ர தத்யாதமுமேவ தத்ர||௩||
View original
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्विपञ्चमूलं च पलोन्मितानि| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसा- च्छागात्पचेदप्सु चतुर्थशेषम्||१|| पूतो यवानीफलबिल्वकुष्ठ- वचाशताह्वाग़नपिप्पलीनाम्| कल्कैर्गुडक्षौद्रग़ृतैः सतैलै- र्युक्तः सुख़ोष्णो लवणान्वितश्च||२|| बस्तिः परं सर्वगदप्रमाथी स्वस्थे हितो जीवनबृंहणश्च| बस्तौ च यस्मिन् पठितो न कल्कः सर्वत्र दद्यादमुमेव तत्र||३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-பலாதீநி ப்ரத்யேகஂ பலோந்மிதாநி, ததாऽஷ்டௌ [ பலாநி-] மதநபலாநி ப்ராயேண பலஂ ஸ்யுஃ, சாகமாஂஸாத் பஞ்சாஶத்பலாநி, அப்ஸு சதுர்பாகாவஶேஷஂ பசேத்| பூதஶ்ச க்வாதோ யவந்யாதிபிஃ கல்கைஸ்ததா குடாதிபிர்யுக்தஃ ஸுகோஷ்ணோ லவணயுதஶ்ச பஸ்த்யர்தஂ பரிகல்பிதத்வாத்பஸ்திஃ ஸர்வகதாநாமபஹந்தா ஸ்வஸ்தே ச ஹிதஃ ஸ்வாஸ்த்யாநுவத்திகத்த்வாத் ஜீவநோ பஂஹணஶ்ச| அத்ர சதுர்தஶேஷக்ரஹணமநர்தகம்| யதோ வக்ஷ்யதி (க. அ. ௬/௧௪)- "க்வாதஂ த்ரவ்யபலே குர்யாத்ப்ரஸ்தார்தஂ பாதஶேஷிதம்|" இதி| அத்ரோச்யதே| வக்ஷ்யமாணபரிபாஷாப்ரமாணமத்ர நாஶ்ரீயத இதி ப்ரதிபாதநாய சதுர்தஶேஷோபாதாநம்| தேந நிரூஹயோக்யக்வாதார்தஂ த்ரவ்யாச்சதுர்குணஂ ஜலஂ க்ஷிப்த்வா சதுர்பாகாவஶேஷஂ க்ராஹ்யமிதீஹாவதிஷ்டதே| ஏவமந்யத்ராபி நிரூஹ உபயுஜ்யதே| யே து தந்த்ரகாராபிப்ராயமவிதந்தஃ ஸரலாஶமுகீகாஸ்தே ஸாமாந்யபரிபாஷோக்தப்ரமாணஂ ஜலஂ க்ஷிப்த்வா சதுரஂஶஶேஷஂ க்ராஹ்யாமிதி வதந்தி, ஶேஷஂ ஸ்திதம்| ததா யவாந்யாதிகல்கஸ்ய பலத்வயமாத்ரஂ க்ராஹ்யம், "ஸ்வஸ்தே கல்கபலத்வயம்|" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௯/௪௪) இதி வசநாத்| ஸ்நேஹஶ்சாத்ர க்வாதே சதுர்தாஂஶஃ ஷஷ்டாஂஶோऽஷ்டமாஂஶஃ க்ரமேண வாதபித்தகபேஷு யோஜ்யஃ| உக்தஂ ச (ஹ. ஸூ. அ. ௧௯/௩௯)- "ததஃ க்வாதாச்சதுர்தாஶஂ ஸ்நேஹஂ வாதே ப்ரகல்பயேத்| பித்தே ஸ்வஸ்தே ச ஷஷ்டாஂஶமஷ்டமாஂஶஂ கபேऽதிகே|| இதி| மதுலவணே ச யதா நாத்யச்சதா நாதிலவணதா ச பஸ்தௌ ஸ்யாத்ததா யோஜயிதவ்யே| உக்தஂ ச (ஹ்ர.ஸூ அ . ௧௯/௪௧)- மதுபட்வாதிஶேஷஂ ச யுக்த்யா ஏவ (இதி)| பஸ்தௌ ச யத்ர கல்கோ ந படிதஸ்தத்ராமுமேவ கல்கஂ தத்யாத்| உபஜாதிவத்தே இந்த்ரவஜ்ரா ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ- பஸ்திகல்போ த்விவிதஃ,-நிரூஹகல்போऽநுவாஸநகல்பஶ்ச| தத்ராதௌ நிரூஹகல்பஃ| தத்ராபி வாதஹரஃ| பலாதிநிரூஹமாஹ-பலாமிதி ஷிடஶ பதக் பலோந்மிதாநி| அப்ஸு-ஸர்வேப்யஃ ஷோடஶகுணாஸு|
Adhikarana தஶமூலாதிஃ (௪) · Śloka ௪
த்விபஞ்சமூலஸ்ய ரஸோऽம்லயுக்தஃ ஸச்சாகமாஂஸஸ்ய ஸபூர்வபேஷ்யஃ| த்ரிஸ்நேஹயுக்தஃ ப்ரவரோ நிரூஹஃ ஸர்வாநிலவ்யாதிஹரஃ ப்ரதிஷ்டஃ||௪||
View original
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः||४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தஶமூலஸ்ய சாகமாஂஸஸஹிதஸ்ய ரஸஃ-க்வாதஃ, அம்லேந காஞ்ஜிகாதிநா யுக்தஃ, பூர்வைஃ-யவந்யாதிபிஃ பேஷ்யைஃ ஸஹிதஃ, ததா த்ரிபிஃ ஸ்நேஹைஃ-ஸர்பிர்மஜ்ஜாவஸாக்யைரந்விதஃ, ஶ்ரேஷ்டோ நிரூஹஃ ஸர்வவ்யாதிஹரோ கதிதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தஶமூலாதிநிரூஹமாஹ-த்விபஞ்சமூலஸ்யேதி| த்ரயஃஸ்நேஹாஃ-கததைலவஸாஃ|
Adhikarana பலாபடோல்யாதிஃ (௫-௬) · Śloka ௬
பலாபடோலீலகுபஞ்சமூல- த்ராயந்திகைரண்டயவாத்ஸுஸித்தாத்| ப்ரஸ்தோ ரஸாச்சாகரஸார்தயுக்தஃ ஸாத்யஃ புநஃ ப்ரஸ்தஸமஃ ஸ யாவத்||௫|| ப்ரியங்குகஷ்ணாகநகல்கயுக்தஃ ஸதைலஸர்பிர்மதுஸைந்தவஶ்ச| ஸ்யாத்தீபநோ மாஂஸபலப்ரதஶ்ச சக்ஷுர்பலஂ சோபததாதி ஸத்யஃ||௬||
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात्सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्||५|| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः||६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பலாபடோல்யாதே ரஸாத் ஸுஸித்தாத் ப்ரஸ்தஃ ஸித்தஃ, ததா சாகமாஂஸரஸாதர்தப்ரஸ்தேந யுக்தஃ புநஃ ஸாத்யஃ யாவதஸௌ ப்ரஸ்தப்ரமாணஃ ஸ்யாத்| ப்ரியங்க்வாதிபிஃ கல்கைர்யுக்தஸ்தைலாதிபிஃ ஸஹிதோ பஸ்திர்தீபநோ மாஂஸபலப்ரதஶ்ச ஸ்யாத்| சக்ஷுர்பலஂ ச ஶீக்ரமேவோபததாதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பலாதிநிரூமாஹ-பலாபடோலீதி| பலாதேஃ ஸுஸித்தாத்யோ ரஸோ ஜாதஃ தஸ்மாத் ப்ரஸ்தஃ சாகரஸ்யார்தப்ரஸ்தேந யுக்தஃ| பாகேந ப்ரஸ்தஶேஷஃ கார்யஃ|
Adhikarana ஏரண்டமூலாதிஃ (௭-௧௦) · Śloka ௧௦
ஏரண்டமூலாத்த்ரிபலஂ பலாஶா த்ததா பலாஂஶஂ லகுபஞ்சமூலம்| ராஸ்நாபலாசிந்நருஹாஶ்வகந்தா- புநர்நவாரக்வததேவதாரு||௭|| பலாநி சாஷ்டௌ ஸலிலாடகாப்யாஂ விபாசயேதஷ்டமஶேஷிதேऽஸ்மிந்| வசாஶதாஹ்வாஹபுஷாப்ரியங்கு- யஷ்டீகணாவத்ஸகபீஜமுஸ்தம்||௮|| தத்யாத்ஸுபிஷ்டஂ ஸஹதார்க்ஷ்யஶைல- மக்ஷப்ரமாணஂ லவணாஂஶயுக்தம்| ஸமாக்ஷிகஸ்தைலயுதஃ ஸமூத்ரோ பஸ்திர்ஜயேல்லேகநதீபநோऽஸௌ||௯|| ஜங்கோருபாதத்ரிகபஷ்டகோஷ்ட- ஹத்குஹ்யஶூலஂ குருதாஂ விபந்தம்| குல்மாஶ்மவர்த்மக்ரஹணீகுதோத்தாஂ- ஸ்தாஸ்தாஂஶ்ச ரோகாந் கபவாதஜாதாந்||௧௦||
View original
एरण्डमूलात्त्रिपलं पलाशा त्तथा पलांशं लघुपञ्चमूलम्| रास्नाबलाछिन्नरुहाश्वगन्धा- पुनर्नवारग्वधदेवदारु||७|| फलानि चाष्टौ सलिलाढकाभ्यां विपाचयेदष्टमशेषितेऽस्मिन्| वचाशताह्वाहपुषाप्रियङ्गु- यष्टीकणावत्सकबीजमुस्तम्||८|| दद्यात्सुपिष्टं सहतार्क्ष्यशैल- मक्षप्रमाणं लवणांशयुक्तम्| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्जयेल्लेखनदीपनोऽसौ||९|| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठकोष्ठ- हृद्गुह्यशूलं गुरुतां विबन्धम्| गुल्माश्मवर्ध्मग्रहणीगुदोत्थां- स्तास्तांश्च रोगान् कफवातजातान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏரண்டமூலஸ்ய த்ரீணி பலாநி, பலாஶாத்-கிஂஶுகாச்ச பலாநி த்ரீணி, ஹ்ரஸ்வஂ பஞ்சமூலஂ பாலிகஂ, ராஸ்நாதீநி ப்ரத்யேகஂ பாலிகாநி, அஷ்டௌ மதநபலாநி ச ஜலாடகத்வயே விபாசயேத்| அஷ்டாஂஶஶேஷிதே சாஸ்மிந் வசாதிகமக்ஷப்ரமாணஂ ஸுபிஷ்டஂ தத்யாத்| லவணகர்ஷசதுர்தாஂஶயுக்தஂ மாக்ஷிகதைலமூத்ராந்விதோऽயஂ பஸ்திர்லேகநோ தீபநோ ஜங்காதிஶூலாதீஂஸ்தாஂஸ்தாந்-பஹுவிதாநபி, வாதஶ்லேஷ்மோத்தாந் ரோகாந் ஜயதி| ஷடுபஜாதய இந்த்ரவஜ்ரா ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஏரண்டாதிநிரூஹமாஹ-ஏரண்டமூலாதிதி| பலாஶாத் ததா-த்ரிபலம்| தார்க்ஷ்யஶைலஂ-ரஸாஞ்ஜநம்|
Adhikarana பித்தஹரா நிரூஹாஃ யஷ்ட்யாஹ்வாதிஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
யஷ்ட்யாஹ்வரோத்ராபயசந்தநைஶ்ச ஶதஂ பயோऽக்ர்யஂ கமலோத்பலைஶ்ச| ஸஶர்கராக்ஷௌத்ரகதஂ ஸுஶீதஂ பித்தாமயாந் ஹந்தி ஸஜீவநீயம்||௧௧||
View original
यष्ट्याह्वरोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्कराक्षौद्रघृतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||११||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யஷ்ட்யாஹ்வாதிபிஃ ஶதஂ பயோऽக்ர்யஂ-ஶ்ரேஷ்டஂ, ஸ்யாத்| ஶர்கராக்ஷௌத்ரகதயுக்தஂ ஸுஶீதலஂ ஜீவநீயஸஹிதஂ பித்தாமயாந் ஹந்தி| அபயஂ-உஶீரம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அத பித்தஹரநிரூஹாஃ| தத்ர உஅஷ்ட்யாதிநிரூஹமாஹ-யஷ்ட்யாஹ்வேதி| அபயஂ-உஶீரம்| அக்ர்யஂ-கவ்யம்| ஸஜீவநீயஂ-ஜீவந்த்யாதிகணகல்கயுக்தம்|
Adhikarana ராஸ்நாதிஃ (௧௨-௧௬) · Śloka ௧௬
ராஸ்நாஂ வஷஂ லோஹிதிகாமநந்தாஂ பலாஂ கநீயஸ்தணபஞ்சமூல்யௌ| கோபாங்கநாசந்தநபத்மகர்த்தி- யஷ்ட்யாஹ்வரோத்ராணி பலார்தகாநி||௧௨|| நிஃக்வாத்ய தோயேந ரஸேந தேந ஶதஂ பயோऽர்தாடகமம்புஹீநம்| ஜீவந்திமேதர்த்திவரீவிதாரீ- வீராத்விகாகோலிகஸேருகாபிஃ||௧௩|| ஸிதோபலாஜீவகபத்மரேணு- ப்ரபௌண்டரீகோத்பலபுண்டரீகைஃ| ரோத்ராத்மகுப்தாமதுயஷ்டிகாபி- ர்நாகாஹ்வமுஞ்ஜாதகசந்தநைஶ்ச||௧௪|| பிஷ்டைர்கதக்ஷௌத்ரயுதைர்நிரூஹஂ ஸஸைந்தவஂ ஶீதலமேவ தத்யாத்| ப்ரத்யாகதே தந்வரஸேந ஶாலீந் க்ஷீரேண வாऽத்யாத்பரிஷிக்தகாத்ரஃ||௧௫|| தாஹாதிஸாரப்ரதராஸ்ரபித்த- ஹத்பாண்டுரோகாந் விஷமஜ்வரஂ ச| ஸகுல்மமூத்ரக்ரஹகாமலாதீந் ஸர்வாமயாந் பித்தகதாந்நிஹந்தி||௧௬||
View original
रास्नां वृषं लोहितिकामनन्तां बलां कनीयस्तृणपञ्चमूल्यौ| गोपाङ्गनाचन्दनपद्मकर्द्धि- यष्ट्याह्वरोध्राणि पलार्धकानि||१२|| निःक्वाथ्य तोयेन रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| जीवन्तिमेदर्ध्दिवरीविदारी- वीराद्विकाकोलिकसेरुकाभिः||१३|| सितोपलाजीवकपद्मरेणु- प्रपौण्डरीकोत्पलपुण्डरीकैः| रोध्रात्मगुप्तामधुयष्टिकाभि- र्नागाह्वमुञ्जातकचन्दनैश्च||१४|| पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात्परिषिक्तगात्रः||१५|| दाहातिसारप्रदरास्रपित्त- हृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ராஸ்நாதீந்யர்தபலப்ரமாணாநி தோயேந நிஃக்வாத்ய தேந ரஸேந பயஃ ஶதமர்தாடகமாத்ரஂ ஜலஹீநஂ ஜீவந்த்யாதிபிஃ ஸுபிஷ்டைர்கதக்ஷௌத்ரயுதைர்நிரூஹஂ ஸைந்தவாந்விதஂ ஶீதலமேவ தத்யாத்| தஸ்மிந்நிரூஹே ப்ரத்யாகதே-நிர்கதே, பரிஷிக்தாங்கோ தந்வமாஂஸரஸேந ஶாலீநத்யாத்| ஸாத்ம்யாதிவஶாத்வா க்ஷீரேணாத்யாத்| ஸ ச தாஹாதீந் ஹந்தி| பஞ்சோபஜாதய இந்த்ரவஜ்ரா ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ராஸ்நாதிநிரூஹமாஹ-ராஸ்நாமிதி| வஷஂ-ராஸ்நாநிரூஹமாஹ-ராஸ்நாமிதி| வஷஂ-வாஸாம்| லோஹிதிகாஂ-மஞ்ஜிஷ்டாம்| அநந்தாஂ-தூர்வாம்| கநீயஃ-பஹத்யாதி| தணஂ-தர்பாதி| கோபாங்கநா-ஸாரிவா ராஸ்நாதீந்யேக விஂஶதிஃ பலார்தகாநி| தோயேந ஷோடஶகுணேந பாதஶேஷஃ க்வாதோ த்விசத்வாரிஂஶத்பலாநி, தேந பயஸஶ்சதுஃஷஷ்டிபலாநி பசேதம்புஹீநஂ-க்வாதஹீநஂ யாவத்பவதி, க்ஷீராவஶேஷமித்யர்தஃ| வீரா-க்ஷீரவிதாரீ| பத்மோரேணுஃ-பத்மகேஶரம்| புண்டரீகஂ-ஶ்வேதபத்மம்| நாகஹ்வஂ-நாதகேஸரம்| ப்ரதரஂ-ரஜோதிப்ரவத்திஃ| ஸங்க்ரஹே து (க. அ. ௪)- " கோபாங்கநாசந்தநஶீதபாகீத்ராக்ஷார்திஶ்மர்யமதூகஸேவ்யைஃ| பயஃ ஶதஂ ஶ்ராவணிமுத்கபர்ணீதுகாஸ்வகுப்தாமதுயஷ்டிகல்கைஃ|| கோதூமசூர்ணைஶ்ச பிசுப்ரமாணைரிக்ஷோர்விதார்யாஶ்ச ரஸேந யுக்தஃ| தைலேந யஷ்டீமதுஸாதிதேந ஸிதோபலாக்ஷௌத்ரகதைஶ்ச ஶீதஃ|| பஸ்திஃ ப்ரஶஸ்தஃ ஸ ஸமஸ்ததேஹதாஹே ஸஶூலேऽவயவாஶ்ரிதே வா| குல்மாதிஸாரப்ரமமூத்ரகச்ரக்ஷீணே க்ஷதௌஜோபலஸங்க்ஷயே ச|| சதுஷ்பலே தைலகதஸ்ய பஷ்டஃ சாகாச்சதார்தோ ததிதாடிமாம்லஃ| ரஸஃ ஸபேஷ்யோ பலவர்ணமாஂஸரேதோக்நிதைமிர்யஶிரோருஜீஷ்டஃ|| யஷ்ட்யாஹ்வயஸ்யாஷ்டபலேந ஸித்தஂ பயஃ ஶதாஹ்வாபலபிப்பலீபிஃ| யுக்தஂ ஸஸர்பிர்மது வாதரக்தவிஸர்பவைஸ்வர்யஹிதோ நிரூஹஃ||" இதி|
Adhikarana கபஹரா நிரூஹாஃ கோஶாதகாதிஃ (௧௭-௧௯) · Śloka ௧௯
கோஶாதகாரக்வததேவதாரு- மூர்வாஶ்வதஂஷ்ட்ராகுடஜார்கபாடாஃ| பக்த்வா குலத்தாந் பஹதீஂ ச தோயே ரஸஸ்ய தஸ்ய ப்ரஸதா தஶ ஸ்யுஃ||௧௭|| தாந் ஸர்ஷபைலாமதநைஃ ஸகுஷ்டை- ரக்ஷப்ரமாணைஃ ப்ரஸதைஶ்ச யுக்தாந்| க்ஷௌத்ரஸ்ய தைலஸ்ய பலாஹ்வயஸ்ய க்ஷாரஸ்ய தைலஸ்ய ச ஸார்ஷபஸ்ய||௧௮|| தத்யாந்நிரூஹஂ கபரோகிதாய மந்தாக்நயே சாஶநவித்விஷே ச| - |௧௯|
View original
कोशातकारग्वधदेवदारु- मूर्वाश्वदंष्ट्राकुटजार्कपाठाः| पक्त्वा कुलत्थान् बृहतीं च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः||१७|| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठै- रक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| क्षौद्रस्य तैलस्य फलाह्वयस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य||१८|| दद्यान्निरूहं कफरोगिताय मन्दाग्नये चाशनविद्विषे च| - |१९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கோஶாதகாதீந் ஜலே பக்த்வா தஸ்ய ரஸஸ்ய-க்வாதஸ்ய, தஶ ப்ரஸதாஃ ஸ்யுஃ| தாந் ஸர்ஷபாதிபிரக்ஷப்ரமாணைர்யுக்தாந், க்ஷௌத்ராதீநாஂ ப்ரத்யேகஂ ப்ரஸதேந யுக்தாந், பலாஹ்வயஂ தைலஂ-யந்மதநபலகல்கேநாம்லைஶ்ச பக்வஂ தைலம், ததேதத்ஸஂயோஜ்ய கபரோகார்தாதிப்யோ நிரூஹஂ தத்யாத்| அத்ர கோஶாதகாதீநாஂ த்ரவ்யாணாஂ பரிமாணமநுக்தமபி ஸாமாந்யபரிபாஷயா தத்பரிமாணஂ கல்பநீயம்| யத்பரிமாணேப்யோ த்ரவ்யேப்யஃ ஷோடஶகுணஂ ஜலஂ தத்த்வா சதுர்பாகாவஶேஷஂ யதா தஶ ப்ரஸதாஃ ஸம்பத்யந்தே தத்பரிமாணாநி கோஶாதக்யாதீந்யத்ர பரிகல்பநீயாநீதி போத்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அத கபஹரநிரூஹாஃ| தத்ர கோஶாதகாதிநிரூஹமாஹகோஶாதகேதி| பலாஹ்வயஂ தைலஂ-பலதைலம்| க்ஷாரஸ்யயவக்ஷாரஸ்ய| ஸங்க்ரஹே து (க. அ. ௪)- " புநர்நவைரண்டவஷாஶ்மபேதவஶ்சீவபூதீகபலாபலாஶாஃ| த்விபஞ்சமூலஂ ச பலாஂஶகாநி க்ஷுண்ணாநி தௌதாநி பலாநி சாஷ்டௌ|| பில்வஂ யவாங்கோலகுலத்ததாந்யபலாநி ச ஸ்யுஃ ப்ரஸதோந்மிதாநி| பயோ ஜலவ்த்வ்யாடகஸாதிதஂ தத் க்ஷீராவஶிஷ்டஂ ஶுசிவஸ்த்ரபூதம்|| வசாஶதாஹ்வாமரதாருகுஷ்டயஷ்ட்யாஹ்வஸித்தார்தகபிப்பலீநாம்| கல்கைர்யவாந்யா மதநைஶ்ச யுக்தஂ நாத்யுஷ்ணஶீதஂ குடஸைந்தாவாக்தம்|| க்ஷௌத்ரஸ்ய தைலஸ்ய ச ஸர்பிஷஶ்ச நாஸ்ய யுக்தஂ ப்ரஸதத்ரயேண| தத்யாந்நிரூஹஂ விதிநா விதிஜ்ஞஸ்தஂ ஸர்வஸஂஸர்ககதாமயக்நம் || அர்தார்தவிஹிதாந் பஸ்தீநதஶ்சித்ராந் ப்ரவக்ஷ்யதே| கோஶாதகீத்வயேக்ஷ்வாகுபலஜீமூதவத்ஸகாஃ|| ஶ்யாமாத்ரிவதயோர்மூலஂ ததா தந்தீத்ரவந்திஜம்| ப்ரகீர்யா சோதகீர்யா ச க்ஷீரிணீ நீலிநீ பலம்|| ஸத்பலா ஶங்கிநீ ரோத்ரஂ பலஂ கம்பில்லகஸ்ய ச| ஸகல்கஸைந்தவயுதாஃ பக்வாஶயவிஶோதநாஃ|| தாதகீபுஷ்பதர்காரீஜீவந்தீமூலவத்ஸகாஃ|| ப்ரக்ரஹஃ கதிரஃ குஷ்டஂ ஶமீ பிண்டீதகோ யவாஃ|| ப்ரியங்கூஃ ரக்தமூலீ ச தருணீஜாதியூதிகாஃ| வடாத்யாஃ கிஂஶுகோ ரோத்ரமிதி ஸங்க்ரஹிகா மதாஃ|| க்ரஹீ ப்ரியங்க்வம்பஷ்டாதிக்வாதகல்கைஃ க்ரமேண து| ஊஷகாதிப்ரதீவாபோ லேகநஸ்த்ரிபலாரஸஃ|| மதுரவ்காதகல்கேந ஸரஸாஜ்யேந பஂஹணஃ | பதர்யைராவணீஶேலூஶால்மலீதந்வநாங்குராஃ|| ஸமாக்ஷிகாஃ க்ஷீரயுதாஃ ஸாஸ்ருஜஃ பிச்சிலாஃ ஸ்மதாஃ| கோலங்கதககாண்டேக்ஷுதர்பபௌண்டேக்ஷுவாலுபிஃ|| தாஹக்நஃ ஸகதக்ஷீரோத்விதீயஶ்சோத்பலாதிபிஃ| முஷ்டிஃ ஶால்மலிவந்தாநாஂ க்ஷீரஸித்தோ ஹதாந்விதஃ|| ஹிதஃ ப்ரவாஹணே தத்வத்வந்தைஃ ஶால்மலிகஸ்ய ச| கர்புதாராடகீநீபவிதுலைஃ க்ஷீரஸாதிதைஃ|| பரிகர்தே ததா வந்தைஃ| ஶ்ரீபர்ணீகோவிதாரஜைஃ| பரிஸ்த்ரவே பயஃ ஸித்தஂ ஸவஶ்சீவபுநர்நவம்|| ஆகுகர்ணிகயா தத்வத்தந்துலீயகயுக்தயா| அஶ்வாவரோஹகஃ காகநாஸாராஜகஸேருகாஃ|| ஸித்தாஃ க்ஷீரேऽதி யோகே ஸ்யுஃ க்ஷௌத்ராஞ்ஜநகதைர்யுதாஃ| ந்யக்ரோதாத்யைஶ்சதுர்பிஶ்ச தேநைவ விதிநாऽபரஃ|| பஹதீ க்ஷீரகாகோலீ பஶ்நிபர்ணீ ஶதாவரீ| காஶ்மர்யபதரீமூர்வாஸ்ததோ ஶீரப்ரியங்கவ|| ஜீவாதாநே ஶதே க்ஷீரே த்வௌ கதாஞ்ஜநஸஂயுதௌ| பஸ்தீ ப்ரதேயௌ பிஷஜா ஶிதௌ ஸமதுஶர்கரௌ|| கோவ்யஜாமஹிஷீக்ஷீரைர்ஜீவநியுதைரபி| ஶஶைணதக்ஷமார்ஜாரமஹிஷ்யவ்யஜஶோணிதைஃ|| ஸத்யஸ்கைர்மதிதைர்பஸ்திர்ஜீவாதாநே ப்ரஶஸ்யதே||" இதி|
Adhikarana ஸுகுமாரநிரூஹாஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
- | வக்ஷ்யே மதூந் ஸ்நேஹகதோ நிரூஹாந் ஸுகோசிதாநாஂ ப்ரஸதைஃ பதக் து||௧௯||
View original
- | वक्ष्ये मृदून् स्नेहकृतो निरूहान् सुख़ोचितानां प्रसृतैः पृथक् तु||१९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-துஶப்தோ பிந்நக்ரமஃ| ஸுகோசிதாநாஂ புநஃ ஸுகுமாராணாஂ து நிரூஹாந் பதக் ப்ரஸதைர்வக்ஷ்யே-பணிஷ்யாமி| கிம்பூதாந் ? மதூந்-அதீக்ஷ்ணாந், ததா ஸ்நேஹகதஃ-கதஸ்நேஹாந்| கேசித்த்வஸமக்ரஂ வத்தஂ சோக்தம(க்த்வாऽ)நுஷ்டுபா ஸஂகஹ்ணதே, தச்சாஸம்யக், ஏவஂ ஹி வத்தஸ்யாஸ்ய கண்டநா ஸ்யாத், தஸ்மாதயமேவ பாடஃ ஶ்ரேயாந்| ப்ரஸதைஶ்ச நிஷ்பாதிதத்வாதேதே வக்ஷ்யமாணா பஸ்தயஃ ப்ரஸதஸஂஜ்ஞாஃ [ ஜ்ஞேயாஃ ]| உபஜாதீந்த்ரவஜ்ரோபஜாதயஃ|
Adhikarana க்ஷீராதிஸாதிதஃ,தைலாதிஸாதிதஃ பஞ்சதிக்தாக்யஃ தைலகோமூத்ராதிஸாதிதஃ பயஸ்யாதிஸாதிதஃ (௨௦-௨௬) · Śloka ௨௬
அதேமாந் ஸுகுமாராணாஂ நிரூஹாந் ஸ்நேஹநாந் மதூந்| கர்மணா விப்லுதாநாஂ ச வக்ஷ்யாமி ப்ரஸதைஃ பதக்||௨௦|| க்ஷீராத் த்வௌ ப்ரஸதௌ கார்யௌ மதுதைலகதாத்த்ரயஃ| கஜேந மதிதோ பஸ்திர்வாதக்நோ பலவர்ணகத்||௨௧|| ஏகைகஃ ப்ரஸதஸ்தைலப்ரஸந்நாக்ஷௌத்ரஸர்பிஷாம்| பில்வாதிமூலக்வாதாத்த்வௌ கௌலத்தாத்த்வௌ ஸ வாதஜித்||௨௨|| படோலநிம்பபூதீகராஸ்நாஸப்தச்சதாம்பஸஃ| ப்ரஸதஃ பதகாஜ்யாச்ச பஸ்திஃ ஸர்ஷபகல்கவாந்||௨௩|| ஸ பஞ்சதிக்தோऽபிஷ்யந்தகமிகுஷ்டப்ரமேஹஹா| சத்வாரஸ்தைலகோமூத்ரததிமண்டாம்லகாஞ்ஜிகாத்||௨௪|| ப்ரஸதாஃ ஸர்ஷபைஃ பிஷ்டைர்விட்ஸங்காநாஹபேதநஃ| பயஸ்யேக்ஷுஸ்திராராஸ்நாவிதாரீக்ஷௌத்ரஸர்பிஷாம்||௨௫|| ஏகைகஃ ப்ரஸதோ பஸ்திஃ கஷ்ணாகல்கோ வஷத்வகத்| |௨௬|
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||२०|| क्षीराद् द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||२१|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातजित्||२२|| पटोलनिम्बभूतीकरास्नासप्तच्छदाम्भसः| प्रसृतः पृथगाज्याच्च बस्तिः सर्षपकल्कवान्||२३|| स पञ्चतिक्तोऽभिष्यन्दकृमिकुष्ठप्रमेहहा| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्||२४|| प्रसृताः सर्षपैः पिष्टैर्विट्सङ्गानाहभेदनः| पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्||२५|| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அத-அநந்தரம், இமாந்நிரூஹாந் ஸ்நேஹநஸமர்தாந் மதூந்-அதீக்ஷ்ணாந், ஸுகுமாராணாஂ நராணாஂ கர்மணா-வமநாதிநா, விப்லுதாநாஂ-ப்ரஷ்டாநாஂ, ப்ரஸதைஃ பதகுபலக்ஷிதாந் வக்ஷ்யாமி| க்ஷீராத் த்வௌ ப்ரஸதௌ-சத்வாரி பலாநி, மதுதைலகதாத் த்ரயஃ ப்ரஸதாஃ-ஷட் பலாநி, கஜேந-தர்வ்யாகாரேண, மதிதோ பஸ்திர்வாதஂ ஹந்தி பலஂ வர்ணஂ ச கரோதி| அத்ர ச கல்காபாவாத் பலாத்யே பஸ்தௌ யஃ கல்கஃ (ஶ்லோ. ௨) , ஸ ஏவ கல்ப்யஃ| தைலாதீநாஂ ப்ரத்யேகஂ ப்ரஸத ஏகஃ| பில்வாதிபஞ்சமூலக்வாதாத் த்வௌ ப்ரஸதௌ| கௌலத்தாத் க்வாதாத் த்வௌ ப்ரஸதௌ| ஸ பஸ்திர்வாதஜித்| படோலாதிநாஂ பஞ்சாநாஂ க்வாதாத் பதக் ப்ரஸதோ, கதாச்ச ப்ரஸதோ, பஸ்திஃ ஸ ஸர்ஷபகல்கஃ ஸ பஞ்சதிக்த ஆபிஷ்யந்தாதிஹா| தைலாதிப்யஶ்சதுர்ப்யஶ்சத்வாரஃ ப்ரஸதாஃ-ஆஷ்டௌ பலாநி, பிஷ்டைஃ ஸர்ஷபைஃ ஸஹ பஸ்திர்விட்ஸங்காதிஜித்| பயஸ்யாதிக்வாதாநாஂ பஞ்சாநாஂ ப்ரஸதாஃ பஞ்ச, மாக்ஷிககதயோர்த்வௌ ப்ரஸதௌ, இதி ஸப்த ப்ரஸதாஃ| பிப்பலீகல்கவாந் பஸ்திர்வஷத்வகத்-ஶுக்ரகரஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஸுகுமாரநிரூஹாநாஹ-அதேதி| ஸ நிரூஹஃ பஞ்சதிக்தாக்யஃ| பயஸ்யா-க்ஷீரிணீ| பயஸ்யாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ வ்காதஃ| ஸங்க்ரஹே து (க. அ. ௪)- " விடங்கத்ரிபலாஶிக்ருபலமுஸ்தாகுகர்ணிஜாத்| கஶாயாத் ப்ரஸதாஃ பஞ்ச தைலாதேகோ விமத்ய தாந்|| [நிரூஹஃ கமிஹா வைல்லபிப்பலீகல்கயோஜிதஃ| ஶ்வதஂஷ்ட்ராஶ்மபிதேரண்டவ்கததைலஸுராஸவாத்|| ப்ரஸதாஃ பஞ்ச சபலாகௌந்தீயஷ்ட்யாஹ்வகல்கவாந்| ] பஸ்திஃ கவோஷ்ணஃ ஸாநாஹே முத்ரேகச்ச்ரே பரோ மதஃ||" இதி|
Adhikarana ஸித்தபஸ்தயஃ (௨௬-௨௭) · Śloka ௨௭
| ஸித்தபஸ்தீநதோ வக்ஷ்யே ஸர்வதா யாந் ப்ரயோஜயேத்||௨௬|| நிர்வ்யாபதோ பஹுபலாந் பலபுஷ்டிகராந் ஸுகாந்| |௨௭|
View original
| सिद्धबस्तीनतो वक्ष्ये सर्वदा यान् प्रयोजयेत्||२६|| निर्व्यापदो बहुफलान् बलपुष्टिकरान् सुखान्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதஃ-ப்ரஸதேப்யோ நிரூஹேப்யோऽநந்தரஂ, நிர்வ்யாபத்த்வாதி குணதஃ ஸஂஜ்ஞயா ஸித்தபஸ்தீநதிப்ரஸித்தாந் வக்ஷ்யே-பணிஷ்யாமி| யாந் ஸர்வதா ப்ரயோஜயேத்| ததா நிர்வ்யாபதோ பஹுபலாந் பலாதிப்ரதாஂஶ்ச ஸுகாஂஶ்ச| ஸுஶ்ருதே சோக்தம் (சி. அ. ௩௮/௧௧௬)- "யஸ்மிந் பஸ்தௌ யதா யுக்தே த்ருவா ஸித்திஃ ப்ரகீர்திதா| ஸித்தபஸ்திரிதி க்யாதோ முநிபிஸ்தத்த்வதர்ஶிபிஃ||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஸித்தபஸ்தீநாஹ-ஸித்தபஸ்தீநிதி|
Adhikarana மாதுதைலிகஃ (௨௭-௨௯) · Śloka ௨௯
| மதுதைலே ஸமே கர்ஷஃ ஸைந்தவாத்த்விபிசுர்மிஸிஃ||௨௭|| ஏரண்டமூலக்வாதேந நிரூஹோ மாதுதைலிகஃ| ரஸாயநஂ ப்ரமேஹார்ஶஃகமிகுல்மாந்த்ரவத்திநுத்||௨௮|| ஸயஷ்டிமதுகஶ்சைஷ சக்ஷுஷ்யோ ரக்தபித்தஜித்| |௨௯|
View original
| मधुतैले समे कर्षः सैन्धवाद्द्विपिचुर्मिसिः||२७|| एरण्डमूलक्वाथेन निरूहो माधुतैलिकः| रसायनं प्रमेहार्शःकृमिगुल्मान्त्रवृद्धिनुत्||२८|| सयष्टिमधुकश्चैष चक्षुष्यो रक्तपित्तजित्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதுதைலே ஸமே-துல்யே, ஸைந்தவஸ்ய கர்ஷோ, மிஸிஃ த்விபிசுஃ-த்விகர்ஷப்ரமாணஃ, ஏரண்டமூலக்வாதேந ஸஹ மாதுதைலிகோऽயஂ நிருஹோ ரஸாயநஂ ஸ்யாத் ப்ரமேஹாதிஜித்| "யஸ்மாந்மது ச தைலஂ ச ப்ராதாந்யேநாத்ர வர்ததே| மாதுதைலிக இத்யேஷவிஜ்ஞேயோ பஸ்திசிந்தகைஃ||" இதி ஸுஶ்ருதஃ (சி. அ. ௩௮/௧௧௪)| ஸஂ-மதுயஷ்டியுக்தஶ்சைஷ பஸ்திஶ்சக்ஷுஷ்யோ ரக்தபித்தஜித்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தத்ர ஆதுதைலிகமாஹ-மதுதைல இதி| ஆமதுகவ்காதேऽதிகே புர்வஸ்ய குணாந்தரமாஹ-ஸயஷ்டீதி|
Adhikarana யாபநோ பஸ்திஃ (௨௯-௩௦) · Śloka ௩௦
| யாபநோ கநகல்கேந மதுதைலரஸாஜ்யவாந்||௨௯|| பாயுஜாநூருவஷணபஸ்திமேஹநஶூலஜித்| |௩௦|
View original
| यापनो घनकल्केन मधुतैलरसाज्यवान्||२९|| पायुजानूरुवृषणबस्तिमेहनशूलजित्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யாபநாக்யோ பஸ்திர்முஸ்தாகல்கேந ஸஹ மதுதைலமாஂஸரஸாஜ்யயுதஃ பாய்வாதிஶூலஜித்| யாபநஃ-ப்ராணதாரணாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- யாபநஂ பஸ்திமாஹ-யாபந இதி| மாஂஸரஸோऽத்ரவ்காதஸ்தாநே|
Adhikarana த்விதீயோ யாபநபஸ்திஃ (௩௦-௩௧) · Śloka ௩௧
| ப்ரஸதாஂஶைர்கதக்ஷௌத்ரவஸாதைலைஃ ப்ரகல்பயேத்||௩௦|| யாபநஂ ஸைந்தவார்தாக்ஷஹபுஷார்தபலாந்விதம்| |௩௧|
View original
| प्रसृतांशैर्घृतक्षौद्रवसातैलैः प्रकल्पयेत्||३०|| यापनं सैन्धवार्धाक्षहपुषार्धपलान्वितम्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யாபநஂ நிரூஹஂ கதாதிபிஃ ப்ரஸதப்ரமாணைஃ ஸைந்தவார்தகர்ஷேண ஹபுஷார்தபலயுதஂ கல்பயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பூர்வகுணஂ பஸ்த்யந்தரமாஹ-ப்ரஸதாஂஶைரிதி|
Adhikarana யுக்தரதோ பஸ்திஃ (௩௧-௩௨) · Śloka ௩௨
| ஏரண்டமூலநிஃக்வாதோ மதுதைலஂ ஸஸைந்தவம்||௩௧|| ஏஷ யுக்தரதோ பஸ்திஃ ஸவசாபிப்பலீபலஃ| |௩௨|
View original
| एरण्डमूलनिःक्वाथो मधुतैलं ससैन्धवम्||३१|| एष युक्तरथो बस्तिः सवचापिप्पलीफलः| |३२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏரண்டமூலநிஃக்வாதோ மதுதைலஸைந்தவாந்வித இத்யேஷ வசாபிப்பலீமதநபலாந்விதோ யுக்தரதோऽந்வர்தநாமா பஸ்திஃ| ஸுஶ்ருதே சோக்தம் (சி. அ. ௩௮/௧௧௫)- "ரதேஷ்வபி ஹி யுக்தேஷு ஹஸ்த்யஶ்வேஷ்வபி யோஜயேத்| யஸ்மாந்ந ப்ரதிஷித்தோऽயமதோ யுக்தரதஃ ஸ்மதஃ||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பூர்வகுணஂ யுக்தரதாக்யஂ பஸ்திமாஹ-ஏரண்டமூலேதி|
Adhikarana தோஷஹரோ பஸ்திஃ (௩௨-௩௩) · Śloka ௩௩
| ஸ க்வாதோ மதுஷட்க்ரந்தாஶதாஹ்வாஹிங்குஸைந்தவம்||௩௨|| ஸுரதாரு ச ராஸ்நா ச பஸ்திர்தோஷஹரஃ ஶிவஃ| |௩௩|
View original
| स क्वाथो मधुषड्ग्रन्थाशताह्वाहिङ्गुसैन्धवम्||३२|| सुरदारु च रास्ना च बस्तिर्दोषहरः शिवः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ பூர்வோக்த ஏரண்டமூலக்வாதோ மத்வாதிபிஃ ஸஹ ஏஷ பஸ்திர்தோஷஹச்சிவஶ்ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தோஷஹரஂ பஸ்திமாஹ-ஸ க்வாத இதி| ஷங்க்ரந்தாவசா|
Adhikarana ஸித்தபஸ்திஃ (௩௩-௩௪) · Śloka ௩௪
| பஞ்சமூலஸ்ய நிஃக்வாதஸ்தைலஂ மாகதிகா மது||௩௩|| ஸஸைந்தவஃ ஸமதுகஃ ஸித்தபஸ்திரிதி ஸ்மதஃ| |௩௪|
View original
| पञ्चमूलस्य निःक्वाथस्तैलं मागधिका मधु||३३|| ससैन्धवः समधुकः सिद्धबस्तिरिति स्मृतः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பஞ்சமூலக்வாதஸ்திலதைலாதிகஃ ஸைந்தவமதுகஸஹிதஃ ஸித்தவஸ்திஸஂஜ்ஞோ முநிபிஃ ஸ்மதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தோஷஹரஂ ஸித்தபஸ்திமாஹ-பஞ்சமூலஸ்யேதி|
Adhikarana கோமூத்ரபஸ்திஃ (௩௪-௩௬) · Śloka ௩௬
| த்விபஞ்சமூலத்ரிபலாபலபில்வாநி பாசயேத்||௩௪|| கோமூத்ரே, தேந பிஷ்டைஶ்ச பாடாவத்ஸகதோயதைஃ| ஸபலைஃ க்ஷௌத்ரதைலாப்யாஂ க்ஷாரேண லவணேந ச||௩௫|| யுக்தோ பஸ்திஃ கபவ்யாதிபாண்டுரோகவிஷூசிஷு| ஶுக்ராநிலவிபந்தேஷு பஸ்த்யாடோபே ச பூஜிதஃ||௩௬||
View original
| द्विपञ्चमूलत्रिफलाफलबिल्वानि पाचयेत्||३४|| गोमूत्रे, तेन पिष्टैश्च पाठावत्सकतोयदैः| सफलैः क्षौद्रतैलाभ्यां क्षारेण लवणेन च||३५|| युक्तो बस्तिः कफव्याधिपाण्डुरोगविषूचिषु| शुक्रानिलविबन्धेषु बस्त्याटोपे च पूजितः||३६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்விபஞ்சமூலாதீநி கோமூத்ரேண பாசயேத்| தேந-க்வதிதேந கோமூத்ரேண, பிஷ்டைஶ்ச பாடாதிபிர்யுக்தஃ கபாமயாதிஹத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- கோமூத்ரபஸ்திமாஹ-த்விபஞ்சமூலேதி|
Adhikarana யாபநராட் பஸ்திஃ (௩௭-௪௩) · Śloka ௪௩
முஸ்தாபாடாமதைரண்டபலாராஸ்நாபுநர்நவாஃ| மஞ்ஜிஷ்டாரக்வதோஶீரத்ராயமாணாக்ஷரோஹிணீஃ||௩௭|| கநீயஃ பஞ்சமூலஂ ச பாலிகஂ, மதநாஷ்டகம்| ஜலாடகே பசேத்தச்ச பாதஶேஷஂ பரிஸ்ருதம்||௩௮|| க்ஷீரத்விப்ரஸ்தஸஂயுக்தஂ க்ஷீரஶேஷஂ புநஃ பசேத்| ஸபாதஜாங்கலரஸஃ ஸஸர்பிர்மதுஸைந்தவஃ||௩௯|| பிஷ்டைர்யஷ்டிமிஸிஶ்யாமாகலிங்ககரஸாஞ்ஜநைஃ| பஸ்திஃ ஸுகோஷ்ணோ மாஂஸாக்நிபலஶுக்ரவிவர்த்தநஃ||௪௦|| வாதாஸங்மோஹமேஹார்ஶோகுல்மவிண்மூத்ரஸங்க்ரஹாந்| விஷமஜ்வரவீஸர்பவர்த்மாத்மாநப்ரவாஹிகாஃ||௪௧|| வங்க்ஷணோருகடீகுக்ஷிமந்யாஶ்ரோத்ரஶிரோருஜஃ| ஹந்யாதஸக்தரோந்மாதஶோபகாஸாஶ்மகுண்டலாந்||௪௨|| சக்ஷுஷ்யஃ புத்ரதோ ராஜா யாபநாநாஂ ரஸாயநம்| |௪௩|
View original
मुस्तापाठामृतैरण्डबलारास्नापुनर्नवाः| मञ्जिष्ठारग्वधोशीरत्रायमाणाक्षरोहिणीः||३७|| कनीयः पञ्चमूलं च पालिकं, मदनाष्टकम्| जलाढके पचेत्तच्च पादशेषं परिस्रुतम्||३८|| क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तं क्षीरशेषं पुनः पचेत्| सपादजाङ्गलरसः ससर्पिर्मधुसैन्धवः||३९|| पिष्टैर्यष्टिमिसिश्यामाकलिङ्गकरसाञ्जनैः| बस्तिः सुखोष्णो मांसाग्निबलशुक्रविवर्द्धनः||४०|| वातासृङ्मोहमेहार्शोगुल्मविण्मूत्रसङ्ग्रहान्| विषमज्वरवीसर्पवर्ध्माध्मानप्रवाहिकाः||४१|| वङ्क्षणोरुकटीकुक्षिमन्याश्रोत्रशिरोरुजः| हन्यादसृग्दरोन्मादशोफकासाश्मकुण्डलान्||४२|| चक्षुष्यः पुत्रदो राजा यापनानां रसायनम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-முஸ்தாதீநி கநீயஃபஞ்சமூலபர்யந்தாநி பதக் பாலிகாநி, மதநபலாந்யஷ்டௌ, ஜலாடகே பசேத்| தச்ச பாதஶேஷஂ பரிஸ்ருதஂ க்ஷீரஶேஷஂ புநஃ பசேதிதி| தாவத்கஷாயேண ஸஹ பக்தவ்யஂ யாவத்க்ஷீரப்ரஸ்தத்வயஂ ஸ்யாதித்யர்தஃ| பஸ்திஃ ஸர்பிர்மதுஸைந்தவயுதஃ பிஷ்டைர்யஷ்ட்யாதிபிஃ ஸஹிதஃ ஸுகோஷ்ணோ மாஂஸாதிவர்த்தநோ வாதரக்தாதீந் ஹந்யாத்| சக்ஷுஷ்யாதிகுணஶ்ச| கிம்பூதஃ ? ஸபாதஜாங்கலரஸஃ,- தத்ர சதுர்விஂஶதிபலிகோ நிருஹஃ, தஸ்ய பாதேந ஷட்பலாநி ஜாங்கலரஸஸ்ய ஸ்யுரித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- யாபநராஜஂ பஸ்திமாஹ-முஸ்தேதி| அக்ஷஂ-பிபீதகம்|ரோஹிணீ-கடுகா| ஶ்யாமா-ப்ரியங்கு| குண்டலோவாதகுண்டலிகாக்யோ மூத்ராகாதஃ|
Adhikarana அதிவஷ்யோ பஸ்திஃ (௪௩-௪௪) · Śloka ௪௪
| மகாணாஂ லகுவத்ரா(ட்ரா)ணாஂ தஶமூலஸ்ய சாம்பஸா||௪௩|| ஹபுஷாமிஸிகாங்கேயீகல்கைர்வாதஹரஃ பரம்| நிருஹோऽத்யர்தவஷ்யஶ்ச மஹாஸ்நேஹஸமந்விதஃ||௪௪||
View original
| मृगाणां लघुवद्रा(ड्रा)णां दशमूलस्य चाम्भसा||४३|| हपुषामिसिगाङ्गेयीकल्कैर्वातहरः परम्| निरुहोऽत्यर्थवृष्यश्च महास्नेहसमन्वितः||४४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹ்ரஸ்வாநாஂ பஹதாமுபயரூபாணாஂ மகாணாஂ மாஂஸாநாஂ ததா தஶமூலஸ்ய ச க்வாதேந ஸஹ ஹபுஷதிகல்கோ பஸ்திஃ ஸுஷ்டு வாதஹரோ மஹாஸ்நேஹயுதோ வஷ்யஶ்ச ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அதிவஷ்யஂ யாபநமாஹ-மகாணாமிதி| லகவோ-ஹரிணாதயஃ| வத்ராஃ-வராஹாதயஃ| காங்கேயீ-முஸ்தா|
Adhikarana மாயூரோ பஸ்திஃ (௪௫-௪௭) · Śloka ௪௭
மயூரஂ பக்ஷபித்தாந்த்ரபாதவிட்துண்டவர்ஜிதம்| லகுநா பஞ்சமூலேந பாலிகேந ஸமந்விதம்||௪௫|| பக்த்வா க்ஷீரஜலே க்ஷீரஶேஷஂ ஸகதமாக்ஷிகம்| தத்விதாரீகணாயஷ்டிஶதாஹ்வாபலகல்கவத்||௪௬|| பஸ்திரீஷத்படுயுதஃ பரமஂ பலஶுக்ரகத்| |௪௭|
View original
मयूरं पक्षपित्तान्त्रपादविट्तुण्डवर्जितम्| लग़ुना पञ्चमूलेन पालिकेन समन्वितम्||४५|| पक्त्वा क्षीरजले क्षीरशेषं सग़ृतमाक्षिकम्| तद्विदारीकणायष्टिशताह्वाफलकल्कवत्||४६|| बस्तिरीषत्पटुयुतः परमं बलशुक्रकृत्| |४७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மயூரஂ பக்ஷாதிவர்ஜிதஂ தஶபலமாத்ரஂ ஹ்ரஸ்வேந பஞ்சமூலேந பலமிதேந யுதஂ க்ஷீரஜலே பக்த்வா க்ஷீரஸ்யார்தாடகோ ஜலஸ்யார்தடக இத்யேவஂ கத்வா தாவத்க்வாதயேத் யாவத்க்ஷீராவஶேஷஂ ஸ்யாத்| க்ஷீரஂ ச தச்சேஷஂ ச க்ஷீரஶேஷம்| கதமாக்ஷிகஸஹிதஂ விதார்யாதிகல்காந்விதமீஷல்லவணயுக்தோ பஸ்திஃ பரமஂ [பல]ஶுக்ரகத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மாயூரஂ பஸ்திமாஹ-மயூரமிதி| பக்த்வா க்ஷீரஜலே, "த்ரவ்யாதஷ்டகுணஂ க்ஷீரம்" இத்யாதிபபாஷயா|
Adhikarana மயூரவிதிர்விஷ்கிராதிஷு (௪௭-௪௮) · Śloka ௪௮
| கல்பநேயஂ பதக் கார்யா தித்திரிப்ரபதிஷ்வபி||௪௭|| விஷ்கிரேஷு ஸமஸ்தேஷு ப்ரதுதப்ரஸஹேஷு ச| ஜலசாரிஷு தத்வச்ச மத்ஸ்யேஷு க்ஷீரவர்ஜிதா||௪௮||
View original
| कल्पनेयं पृथक् कार्या तित्तिरिप्रभृतिष्वपि||४७|| विष्किरेषु समस्तेषु प्रतुदप्रसहेषु च| जलचारिषु तद्वच्च मत्स्येषु क्षीरवर्जिता||४८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-இயஂ ச கல்பநா தித்திர்யாதிஷ்வபி விஷ்கிரேஷ்வஶேஷேஷு ப்ரதுதேஷு ப்ரஸஹேஷு ச பதக்கார்யா| ததைவ ஜலசாரிஷ்வபீயஂ கல்பநா கார்யா| மத்ஸ்யேஷு து க்ஷீரவர்ஜிதா கல்பநேயஂ கார்யா, மத்ஸ்யாநாஂ க்ஷீரேண ஸஹ விருத்தத்வாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- மயூரவிதிஂ விஷ்கிராதிஷ்வதிதிஶதி-கல்பநேதி| மத்ஸ்யேஷு க்ஷிரவர்ஜம்|
Adhikarana கோதாதிபஸ்திஃ (௪௯-௫௨) · Śloka ௫௨
கோதாநகுலமார்ஜாரஶல்யகோந்துரஜஂ பலம்| பதக் தஶபலஂ க்ஷீரே பஞ்சமூலஂ ச ஸாதயேத்||௪௯|| தத்பயஃ பலவைதேஹீகல்கத்விலவணாந்விதம்| ஸஸிதாதைலமத்வாஜ்யோ பஸ்திர்யோஜ்யோ ரஸாயநம்||௫௦|| வ்யாயாமமதிதோரஸ்கக்ஷீணேந்த்ரியபலௌஜஸாம்| விபத்தஶுக்ரவிண்மூத்ரகுடவாதவிகாரிணாம்||௫௧|| கஜவாஜிரதக்ஷோபபக்நஜர்ஜரிதாத்மநாம்| புநர்நவத்வஂ குருதே வாஜீகரணமுத்தமம்||௫௨||
View original
गोधानकुलमार्जारशल्यकोन्दुरजं पलम्| पृथक् दशपलं क्षीरे पञ्चमूलं च साधयेत्||४९|| तत्पयः फलवैदेहीकल्कद्विलवणान्वितम्| ससितातैलमध्वाज्यो बस्तिर्योज्यो रसायनम्||५०|| व्यायाममथितोरस्कक्षीणेन्द्रियबलौजसाम्| विबद्धशुक्रविण्मूत्रखुडवातविकारिणाम्||५१|| गजवाजिरथक्षोभभग्नजर्जरितात्मनाम्| पुनर्नवत्वं कुरुते वाजीकरणमुत्तमम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கோதாதீநாஂ மாஂஸஂ பதக்-ப்ரத்யேகஂ, தஶபலப்ரமாணஂ க்ஷீரே பஞ்சமூலஂ ச ஸாதயேத்| ஏதத்க்ஷீரஂ மதநபலகணாகல்கஸைந்தவஸௌவர்சலாந்விதஂ பஸ்திஃ ஶர்கராதைலமதுகதஸஹிதோ யோஜ்யோ ரஸாயநஂ ஸ்யாத்| வ்யாயாமமதிதோரஸ்காதீநாஂ புநர்நவத்வஂ குருதே வாஜீகரணேஷு முக்யஶ்ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- கோதாதிபாஸ்திமாஹ-கோதேதி| பலஂ-மாஂஸம்| வைதேஹீ-பிப்பலீ|
Adhikarana வஷ்யபஸ்தீநாஂ போஜநே விஶேஷஃ (௫௩) · Śloka ௫௩
ஸித்தேந பயஸா போஜ்யமாத்மகுப்தோச்சடேக்ஷுரைஃ| |௫௩|
View original
सिद्धेन पयसा भोज्यमात्मगुप्तोच्चटेक्षुरैः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஆத்மகுப்தாதிபிஃ ஸித்தேந பயஸா ஸஹ போஜ்யம்| உச்சடா-குஞ்ஜா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- வஷ்யாணாஂ பஸ்தீநாம் போஜநே விஶேஷமாஹ-ஸித்தேநேதி| ஸங்க்ரஹே து (க. அ. ௫)- " பதக் பலாஂஶஂ விபசேத்பஞ்சமூலமகோக்ஷுரம்| க்ஷீராடகே சதிர்தஸ்தஂ பிஷ்டைர்யஷ்ட்யாதிபிர்யுதம்|| க்ஷௌத்ரதைலாஜ்யஸிந்ஹூத்தயுக்தஂ பஸ்திஃ ஸுபூஜிதஃ| விஶேஷாத்வாலவத்தஸ்த்ரீஸுகுமாரஸுகாத்மநாம்|| தத்வத்ஸஹாசரபலாஸாரிவாதர்பஸாதிதம்| க்ஷீரஂ, பஸ்திஸ்ததாऽபீருகுடூசீபஹதீத்வயைஃ|| ஸித்தஂ பயோ மாகதிகாயஷ்டீமதுககல்கவாந்| பஞ்சமுலஂ பஹத்யாதி ப்ரதித்ரவ்யஂபலோந்மிதம்|| த்விபலஂ ஶாலிகோதூமயவமாஷஂ ஸஷஷ்டிகம்| தைஃஸித்தஂ சாகலஂ குக்குடாண்டரஸஃ ஸிதா|| ஸாஜ்யக்ஷௌத்ரத்விலாவணஸ்தைர்பஸ்திஃ ஶுக்ரகத்பரம்| கல்போऽயஂ ஶிகிகோநர்தமத்ஸ்யாத்யண்டரஸேஷ்வபி|| ரஸஃ குலீரமாஂஸஸ்ய சடகாண்டரஸாந்விதஃ| ஸஶர்கராகதமதுர்பஸ்திர்வஷ்யதமோ மதஃ|| பஸ்தஶூகரஜைர்முஷ்கைஃ கிலீரசடகாமிஷைஃ| ஸித்தஂ பயோ பஸ்தமுஷ்கமுச்சடேக்ஷுரகஂ மது|| தைர்கதாட்யோऽல்பலவணோ பஸ்திர்வஷ்யதமஃ பரம்| ஸித்தேந பயஸா போஜ்யமாத்மகுத்போச்சடேக்ஷுரைஃ|| அதோ தஶாதஶாந யஸ்து பஸ்தீந்நிஷேவதே| வாஜீவ புஶ்டஃ ஸவஷோ கச்சதி ப்ரமதாஶதம்|| ஏதே மாக்ஷீக ஸஂயுக்தாஃ குர்வந்த்யதிவஷஂ நரம்| நாதியோகஂ ந சாயோகஂ ஸ்தம்பிதாஸ்தே ச குர்வதே|| நிரூஹா லேகநாஃ ப்ராயோ பஂஹணாஃ ஸ்நேஹபஸ்தயஃ| யாபநேஷூபயஂ தஸ்மாந்நேஷ்டஂ தேஷ்வநுவாஸநம்|| மதுத்வாந்ந நிவர்தேரந் யஸ்யத்வேதே ப்ரயோஜிதாஃ| ஸமூத்ரைர்பஸ்திபிரதீக்ஷ்ணைராஸ்தாப்ய க்ஷிப்ரமேவ ஸஃ|| ஶோபாக்நிநாஶபாண்டுத்வஶூலார்ஶஃ பரிகர்திகாஃ| ஸ்யுர்ஜ்வரஶ்சாதிஸாரஶ்ச யாபநாத்யர்தஸேவநாத்|| அரிஷ்டக்ஷாரஸித்வாத்யஸ்தத்ரேஷ்தா தீபநி க்ரியா| யுத்க்யா தஸ்மாந்நிஷேவேத யாபநாந்ந ப்ரஸங்கதஃ|| மத்வல்பௌஷதஸஂயோகாத்பாதஹீநப்ரமாணதஃ| அல்பகாலோபயோகாச்ச தேஷு நிஷ்பரிஹாரதா||" இதி| இதி ஸித்தபஸ்தயஃ|
Adhikarana ஸித்தாஃ ஸ்நேஹாஃ (௫௩) · Śloka ௫௩
ஸ்நேஹாஂஶ்சாயந்த்ரணாந் ஸித்தாந் ஸித்தத்ரவ்யைஃ ப்ரகல்பயேத்| ||௫௩||
View original
स्नेहांश्चायन्त्रणान् सिद्धान् सिद्धद्रव्यैः प्रकल्पयेत्| ||५३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ்நேஹாஂஶ்ச-ஸ்நேஹபஸ்தீந், அயந்த்ரணாந்-நிஷ்பரிஹாராந், ஸித்தாந்-பஹுஶோ தஷ்டப்ரத்யயாந், ஸித்தத்ரவ்யைஃ-நிரபாயைஃ, ப்ரகல்பயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அத ஸித்தஸ்நேஹாஃ| ஸித்தபஸ்தித்ரவ்யைரேவ ஸித்தஸ்நேஹாஃ ப்ரகல்ப்யா இத்யாஹ-ஸ்நேஹாநிதி| ஸங்க்ரஹே து (க. அ. ௫)- "ஸஹாசராபீருபலாராஸ்நாகோக்ஷுரகாத் பதக்| துலாஂ ஜலத்ரோணஶதே பசேத்த்ரோணவஶேஷித்தே|| புதஶீதே பிஸத்ராக்ஷாதுகாக்ஷீரீநிதிக்திகாஃ| மஹாஸஹாக்ஷுத்கஸஹாயஷ்டீமதுமதூலிகாஃ|| ஜீவகர்ஷபகோதீச்யமணாலோத்பலசந்தநம்| கர்ஜூரமாமலக்யாத்மகுத்பாதாமலகீகணாஃ|| படோலமேதாத்வக்பத்ரஶீதபாக்யோதநாவ்ஹயாஃ| கல்கீக்ற்த்ய க்ஷிபேத்தஸ்மிந் பதக் ச ப்ரஸ்தமம்மிதம்|| ரஸஂ வராஹமஹிஷபஸ்தமுஷ்கோத்பவஂ ததா| ஶிகிகுக்குடஹஂஸாண்டஸஸ்பவஂ தைலாஸர்பிஷீ|| தாத்ரீவிதாரீஸ்வரஸஂ கவ்யக்ஷீராடகத்வயம்| ப்ரஹ்யபேரீமதங்காநாஂ நிநாதைஃ ஸாதிதஂ ச தத்|| ஸிதச்ச்த்ரகதச்சாயஂ ஸிதவஸ்த்ராவகுண்டிதம்| ஆரோபிதஂ கஜஸ்கந்தே புஜயித்வா வஷத்வஜம்|| கத்வா ஸ்வஸ்த்யநஂ தத்யாத்ஸ்நேஹபஸ்திமயந்த்ரணம்| ப்ராத்பஸ்தேநாதிவஷதாஂ ஶ்ரமயேத்வநிதாஶதம்| நிர்வலீபலிதஃ காந்தஶ்சிரஞ்ஜீவீ பவேத்ஸ ச| நஷ்டஶுக்ரக்ஶதக்ஷீணவிஷமஜ்வரிணாஂ ஹிதம்|| வ்யாபந்நார்தவஶுக்ராணாஂ புத்ரதாதா ரஸாயநம்| ஏவஂ ச பஸ்தயோऽந்யேऽபி கல்ப்யாஃ பாக்யாஶ்ச நைகஶஃ|| ஶதஂ வாராந் ஸஹயா வா பாசயேத்ஸம்பவே ஸதி|" இதி|
Adhikarana ஸபரீஹாராஃ ஸ்நேஹபஸ்தயஃ (௫௪) · Śloka ௫௪
தோஷக்நாஃ ஸபரீஹாரா வக்ஷ்யந்தே ஸ்நேஹபஸ்தயஃ| |௫௪|
View original
दोषघ्नाः सपरीहारा वक्ष्यन्ते स्नेहबस्तयः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதுநா தோஷக்நாஃ ஸபரீஹாராஃ ஸ்நேஹபஸ்தயோ வக்ஷ்யந்தே| தாநேவாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- நிஷ்பரிஹாராந் ஸ்நேஹபஸ்தீநுக்த்வா ஸபரிஹாராநாஹ| தத்ர ப்ரதிஜ்ஞாவாக்யமாஹ-தோஷந்கா இதி|
Adhikarana தஶமூலாதிதைலம் (௫௪-௫௭) · Śloka ௫௭
| தஶமூலஂ பலாஂ ராஸ்நாமஶ்வகந்தாஂ புநர்நவாம்||௫௪|| குடுச்யைரண்டபூதீகபார்கீவஷகரோஹிஷம்| ஶதாவரீஂ ஸஹசரஂ காகநாஸாஂ பலாஂஶகம்||௫௫|| யவமாஷாதஸீகோலகுலத்தாந் ப்ரஸதோந்மிதாந்| வஹே விபாச்ய தோயஸ்ய த்ரோணஶேஷேண தேந ச||௫௬|| பசேத்தைலாடகஂ பேஷ்யைர்ஜீவநீயைஃ பலோந்மிதைஃ| அநுவாஸநமித்யேதத்ஸர்வவாதவிகாரநுத்||௫௭||
View original
| दशमूलं बलां रास्नामश्वगन्धां पुनर्नवाम्||५४|| गुडुच्यैरण्डबूतीकभार्गीवृषकरोहिषम्| शतावरीं सहचरं काकनासां पलांशकम्||५५|| यवमाषातसीकोलकुलत्थान् प्रसृतोन्मितान्| वहे विपाच्य तोयस्य द्रोणशेषेण तेन च||५६|| पचेत्तैलाढकं पेष्यैर्जीवनीयैः पलोन्मितैः| अनुवासनमित्येतत्सर्ववातविकारनुत्||५७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தஶமூலாதிகஂ பலப்ரமாணம்| காகநாஸா-காகஜங்கா| யவாதீநி ப்ரஸதப்ரமாணாநி, ஜலஸ்ய வஹே-த்ரோணசதுஷ்டயே, விபாச்ய, தேந ச த்ரோணஶேஷேண தைலாடகஂ பலாஂஶகைஃ ஜீவநீயைஃ பேஷ்யைஃ ஸஹ பசேத்| ஏததநுவாஸநமகிலபவநாமயஜித்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தஶமுலாதிஸ்நேஹமாஹ-தஶமுலமிதி| பூதீகஂபுஸ்தணம்| வஷகஃ-பாஷாணபேதஃ| காகநாஸா-காகதுண்டீ| வஹே-த்ரோணசதுஷ்டயே|
Adhikarana ஆநூபவஸா (௫௮) · Śloka ௫௮
ஆநூபாநாஂ வஸா தத்வஜ்ஜீவநீயோபஸாதிதா| |௫௮|
View original
आनूपानां वसा तद्वज्जीवनीयोपसाधिता| |५८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஆநூபப்ராணிநாஂ வஸா ஜீவநீயத்ரவ்யஸாதிதா தத்வத்பூர்வகுணா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- வஸாஸ்நேஹமாஹ-ஆநூபாநாமிதி| ஜீவநீயாநாஂ கல்கஃ கார்யஃ| த்ரவஂ தூதகம்|
Adhikarana ஶதாஹ்வாதிதைலம் (௫௮) · Śloka ௫௮
| ஶதாஹ்வாசிரிபில்வாம்லைஸ்தைலஂ ஸித்தஂ ஸமீரணே||௫௮||
View original
| शताह्वाचिरिबिल्वाम्लैस्तैलं सिद्धं समीरणे||५८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶதாஹ்வாதிபிஸ்தைலஂ பக்வஂ பவநே யோஜ்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தைலமாஹ-ஶதாவ்ஹேதி| சிரிபில்வஃ-கரஞ்ஜஃ| அம்லாநி-தாந்யாம்லாதீநி|
Adhikarana ஸைந்தவததம் (௫௯) · Śloka ௫௯
ஸைந்தவேநாக்நிவர்ணேந தப்தஂ சாநிலஜித் கதம்| |௫௯|
View original
सैन्धवेनाग्निवर्णेन तप्तं चानिलजिद् घृतम्| |५९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அக்நிவர்ணேந ஸைந்தவேந தப்தஂ ச கதஂ ஸமீரணஜித்பவதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- கதமாஹ-ஸைந்தவேநேதி| ஸைந்தவமக்நிநாऽக்நிவர்ணஂ க்ற்த்வா கதமத்யே நிஃக்ஷிபேத்||
Adhikarana ஜீவந்த்யாதியமகஃ (௫௯-௬௨) · Śloka ௬௨
| ஜீவந்தீஂ மதநஂ மேதாஂ ஶ்ராவணீஂ மதுகஂ பலாம்||௫௯|| ஶதாஹ்வர்ஷபகௌ கஷ்ணாஂ காகநாஸாஂ ஶதாவரீம்| ஸ்வகுப்தாஂ க்ஷீரகாகோலீஂ கர்கடாக்யாஂ ஶடீஂ வசாம்||௬௦|| பிஷ்ட்வா தைலகதஂ க்ஷீரே ஸாதயேத்தச்சதுர்குணே| பஂஹணஂ வாதபித்தக்நஂ பலஶுக்ராக்நிவர்தநம்||௬௧|| ரஜஃஶுக்ராமயஹரஂ புத்ரீயஂ சாநுவாஸநம்| |௬௨|
View original
| जीवन्तीं मदनं मेदां श्रावणीं मधुकं बलाम्||५९|| शताह्वर्षभकौ कृष्णां काकनासां शतावरीम्| स्वगुप्तां क्षीरकाकोलीं कर्कटाख्यां शठीं वचाम्||६०|| पिष्ट्वा तैलघृतं क्षीरे साधयेत्तच्चतुर्गुणे| बृंहणं वातपित्तघ्नं बलशुक्राग्निवर्धनम्||६१|| रजःशुक्रामयहरं पुत्रीयं चानुवासनम्| |६२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜீவந்த்யாதீந் கல்கீகத்ய தைலகதஂ-யமகஂ, க்ஷீரே சதுர்குணே ஸாதயேத்| ஏததநுவாஸநஂ பஂஹணஂ வாதபித்தக்நஂ பலாதிவர்தநஂ ரஜஃஶுக்ரரோகஹரஂ புத்ரீயஂ ச| புத்ரீயமிதி ஹிதார்தே "புத்ராச்ச ச " இதி சஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஜீவந்த்யாதியமகமாஹ-ஜிவந்தீமிதி|
Adhikarana ஸைந்தவாதிதைலம் (௬௨-௬௬) · Śloka ௬௬
| ஸைந்தவஂ மதநஂ குஷ்டஂ ஶதாஹ்வா நிசுலோ வசா||௬௨|| ஹ்ரீபேரஂ மதுகஂ பார்ங்கீ தேவதாரு ஸகட்பலம்| நாகரஂ புஷ்கரஂ மேதா சவிகா சித்ரகஃ ஶடீ||௬௩|| விடங்காதிவிஷே ஶ்யாமா ஹரேணுர்நீலிநீ ஸ்திரா| பில்வாஜமோதசபலா தந்தீ ராஸ்நா ச தைஃ ஸமைஃ||௬௪|| ஸாத்யமேரண்டதைலஂ வா தைலஂ வா கபரோகநுத்| வர்த்மோதாவர்தகுல்மார்ஶஃப்லீஹமேஹாட்யமாருதாந்||௬௫|| ஆநாஹமஶ்மரீஂ சாஶு ஹந்யாத்ததநுவாஸநம்| |௬௬|
View original
| सैन्धवं मदनं कुष्ठं शताह्वा निचुलो वचा||६२|| ह्रीबेरं मधुकं भार्ङ्गी देवदारु सकट्फलम्| नागरं पुष्करं मेदा चविका चित्रकः शठी||६३|| विडङ्गातिविषे श्यामा हरेणुर्नीलिनी स्थिरा| बिल्वाजमोदचपला दन्ती रास्ना च तैः समैः||६४|| साध्यमेरण्डतैलं वा तैलं वा कफरोगनुत्| वर्ध्मोदावर्तगुल्मार्शःप्लीहमेहाढ्यमारुतान्||६५|| आनाहमश्मरीं चाशु हन्यात्तदनुवासनम्| |६६|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸைந்தவாதிபிஃ ஸமாஂஶைஃ ஸாமாந்யபரிபாஷயா ஏரண்டதைலஂ திலதைலஂ வா ஸாத்யம்| த்விர்வாக்ரஹணாத் ஏரண்டதைலஸ்யார்தஂ திலதைலஸ்யார்தமித்யபி கல்பநீயமித்யாஹுஃ| ஏததநுவாஸநஂ கபரோகஜித் ஶீக்ரஂ வர்த்மாதீந் ஹந்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஸைந்தவாதிதைலமாஹ-ஸைந்தவமிதி| நிசுலோ-வேதஸஃ| ஶ்யாமா-த்ரிவத்| சபலா-பிப்ப்லீ| ஏரண்டதைலஂ திலதைலஂ வா ஸாத்யம்| தச்ச கபரோகஜித்பவதி| வர்த்மாதீஂஶ்ச ஹந்யாத்|
Adhikarana பில்வாதிதைலம் (௬௬-௬௭) · Śloka ௬௭
| ஸாதிதஂ பஞ்சமூலேந தைலஂ பில்வாதிநாऽதவா||௬௬|| கபக்நஂ| |௬௭|
View original
| साधितं पञ्चमूलेन तैलं बिल्वादिनाऽथवा||६६|| कफघ्नं| |६७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பஞ்சமூலேந பில்வாதிநா வா ஸாதிதஂ தைலஂ கபக்நஂ கல்பயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பில்வாதிதைலமாஹ-ஸாதிதமிதி|
Adhikarana கபக்நத்ரவ்யஸாதிதஂ தைலம், பலதைலம் (௬௭) · Śloka ௬௭
கல்பயேத்தைலஂ த்ரவ்யைர்வா கபகாதிபிஃ| பலைரஷ்டகுணைஶ்சாம்லைஃ ஸித்தமந்வாஸநஂ கபே||௬௭||
View original
कल्पयेत्तैलं द्रव्यैर्वा कफघातिभिः| फलैरष्टगुणैश्चाम्लैः सिद्धमन्वासनं कफे||६७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதவா கபக்நைர்த்ரவ்யைஃ பலைரஷ்டகுணைஶ்சாம்லைஃ ஸித்தமநுவாஸநஂ கபே ஶஸ்தம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- அந்யைரபி கபந்தைஸ்தைலகல்பநாமாஹ-கல்பயேதிதி| ஆ ரஂ- பலதைலமாஹ-பலைரிதி| பலைஃ-மதநபலைஃ| ஸங்க்ரஹே து (க. அ. ௫)- "ஶூலநாஹே து தத்யுக்தோ நிரூஹஃ படுமுத்ரவாந்|| தத்யுக்தஃ-பலதைலயுக்தஃ| ஶிஶிரஸ்பர்ஶவீர்யைஶ்ச பிஷ்டைஃ க்ஷிரே சதுர்குணே| தைலபாதஂ கதஂ ஸித்தஂ பித்தந்தமநுவாஸநம்|| " இதி|
Adhikarana கல்பநாப்ரகாரஃ (௬௮) · Śloka ௬௮
மதுபஸ்திஜடீபூதே தீக்ஷ்ணோऽந்யோ பஸ்திரிஷ்யதே| தீக்ஷ்ணைர்விகர்ஷிதே ஸ்நிக்தோ மதுரஃ ஶிஶிரோ மதுஃ||௬௮||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्निग्धो मधुरः शिशिरो मृदुः||६८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதுஶ்சாஸௌ பஸ்திஶ்ச மதுபஸ்திஃ, மதுரஸ்நிக்தஶீதலாத்மகத்வாந்மதுஃ, மதுபஸ்திஶ்சாஸௌ ஜடீபூதஶ்ச மதுபஸ்திஜடீபூதஃ,-கோஷ்டாத்பஹிரநிஃஸரணாத் கோஷ்ட ஏவாவஸ்திதிஂ கத்வா ஸ்திதஃ, தஸ்மிஂஸ்ததாபூதேऽந்யோ பஸ்திஸ்தீக்ஷ்ணஃ ஶஸ்யதே| தீக்ஷ்ணைஃ-கோமூத்ராதிநிஷ்பாதிதைர்பஸ்திபிஃ, விகர்ஷிதே கோஷ்டே ஸதி ஸ்நிக்தாதிகுணோ பஸ்திரிஷ்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஏவஂ பஸ்தீநுக்த்வா கல்பநாப்ரகாரமாஹ| தத்ர மதுநாஜாடேயே ஜாதே தீக்ஷ்ணோ யோஜ்யஃ, தீக்ஷ்ணேந கர்ஷணே ஜாதே மதுர்யோஜ்ய இத்யாஹ-மதுபஸ்தீதி|
Adhikarana தீக்ஷ்ணத்வமதுத்வஹேதூநி த்ரவ்யாணி (௬௯) · Śloka ௬௯
தீக்ஷ்ணத்வஂ மூத்ரபீல்வக்நிலவணக்ஷாரஸர்ஷபைஃ| ப்ராப்தகாலஂ விதாதவ்யஂ க்ஷீராஜ்யாத்யைஸ்து மார்தவம்||௬௯||
View original
तीक्ष्णत्वं मूत्रपील्वग्निलवणक्षारसर्षपैः| प्राप्तकालं विधातव्यं क्षीराज्याद्यैस्तु मार्दवम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தீக்ஷ்ணத்வஂ பஸ்தேர்மூத்ரபீல்வக்நிலவணக்ஷாரஸர்ஷபைஃ ப்ராப்தகாலஂ- யோக்யேऽவஸரே, விதாதவ்யம்| க்ஷீரகதாத்யைஶ்ச பஸ்தேர்மார்தவஂ ப்ராப்தகாலஂ கர்தவ்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- தீக்ஷ்ணத்வமதுத்வஹேதூநி த்ரவ்யாண்யாஹ-தீக்ஷ்ணத்வமிதி|
Adhikarana பலாத்யநுரோதேந பஸ்திஃ கல்ப்யஃ (௭௦) · Śloka ௭௦
பலகாலரோகதோஷப்ரகதீஃ ப்ரவிபஜ்ய யோஜிதோ பஸ்திஃ| ஸ்வைஃ ஸ்வைரௌஷதவர்கைஃ ஸ்வாந் ஸ்வாந் ரோகாந்நிவர்தயதி||௭௦||
View original
बलकालरोगदोषप्रकृतीः प्रविभज्य योजितो बस्तिः| स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान्निवर्तयति||७०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பலாதீந் ப்ரவிபஜ்ய ஸ்வைஃ ஸ்வைரௌஷதவர்கைஃ-யதாயதஂ யோக்யைஃ, ஸித்தோ பஸ்திர்யோஜிதஃ ஸ்வாந் ஸ்வாநாமயாநுபஶமயதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- பலாத்யநுரோதேந பஸ்திஃ கல்ப்ய இத்யாஹ-பலகாலேதி|
Adhikarana ஹேதுவ்யாதிவிபரீதோ பஸ்திஃ கல்ப்யஃ (௭௧) · Śloka ௭௧
உஷ்ணார்தாநாஂ ஶீதாஞ்சீதார்தாநாஂ ததா ஸுகோஷ்ணாஂஶ்ச| தத்யோக்யௌஷதயுக்தாந் பஸ்தீந் ஸஂதர்க்ய யுஞ்ஜீத||௭௧||
View original
उष्णार्तानां शीताञ्छीतार्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् संतर्क्य युञ्जीत||७१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-உஷ்ணார்தாநாஂ நணாஂ ஶீதாந் பஸ்தீந் ஶீதார்தாநாஂ- ஸுகோஷ்ணாந் பஸ்தீந் தத்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- ஹேதுவ்யாதிவிபரீதோ பஸ்திஃ கல்ப்ய இத்யாஹ-உஷ்ணார்தாநாமிதி|
Adhikarana ஶோதநீயேஷு பஂஹணீயநிஷேதஃ (௭௨) · Śloka ௭௨
பஸ்தீந்ந பஂஹணீயாந் தத்யாத்வ்யாதிஷு விஶோதநீயேஷு|௭௨|
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद्व्याधिषु विशोधनीयेषु|७२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ- ஶோதநீயேஷு பஂஹணீயநிஷேதமாஹ-பஸ்தீநிதி|
Adhikarana ஶோதநீயாஃ (௭௨) · Śloka ௭௨
மேதஸ்விநோ விஶோத்யா யே ச நராஃ குஷ்டமேஹார்தாஃ||௭௨||
View original
मेदस्विनो विशोध्या ये च नराः कुष्ठमेहार्ताः||७२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
வ்
Adhikarana க்ஷீணாதிஷு ஶோதநீயநிஷேதஃ (௪) · Śloka ௪
ந க்ஷீணக்ஷததுர்பலமூர்ச்சிதகஶஶுஷ்கஶுத்ததேஹாநாம்| தத்யாத்விஶோதநீயாந் தோஷநிபத்தாயுஷோ யே ச||௭௩|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா- யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ பஞ்சமே கல்பஸித்திஸ்தாந பஸ்திகல்போ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||
View original
न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कशुद्धदेहानाम्| दद्याद्विशोधनीयान् दोषनिबद्धायुषो ये च||७३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां पञ्चमे कल्पसिद्धिस्थान बस्तिकल्पो नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-யஸ்மாதேதே தோஷைர்நிபத்தஜீவிதாஃ, தஸ்மாதேதேஷாஂ தோஷநிர்ஹரணாத் ப்ராணஸஂஶயஃ ஸ்யாதித்யாஹ, ஜீவிதரக்ஷார்தமேதே ந விஶோத்யா இதி| ஆர்யாஶ்சதஸ்ரஃ| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ பஞ்சமே கல்பஸித்தஸ்தாநே பஸ்திகல்போ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௪||