Adhikarana ౧ (౧-౨) · Śloka ౨
అథాతః శకునీప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1||
యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः शकुनीप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
Hide commentary
స్కందాపస్మారప్రతిషేధానంతరం శకునీప్రతిషేధారంభః, స్కందాదిగ్రహప్రతిపాదకసూత్రేఽస్యా ఏవానంతరోక్తత్వాదిత్యాహ- అథాత ఇత్యాది||1-2||
Adhikarana ౨ (౩) · Śloka ౩
శకున్యభిపరీతస్య కార్యో వైద్యేన జానతా |
వేతసామ్రకపిత్థానాం నిష్క్వాథః పరిషేచనే ||3||
View original
शकुन्यभिपरीतस्य कार्यो वैद्येन जानता |
वेतसाम्रकपित्थानां निष्क्वाथः परिषेचने ||३||
Hide commentary
శకునీత్యాది| అభిపరీతస్య వ్యాప్తస్య, ‘బాలస్య’ ఇతి శేషః| జానతా బుద్ధిమతా| నిష్క్వాథః పరిషేచనే కార్య ఇతి సంబంధః||3||
Adhikarana ౩ (౪) · Śloka ౪
కషాయమధురౌస్తైలం కార్యమభ్యంజనే శిశోః |4|
View original
कषायमधुरौस्तैलं कार्यमभ्यञ्जने शिशोः |४|
Hide commentary
కషాయేత్యాది| కషాయా వటాదయః, మధురాణి కాకోల్యాదీని; తత్ర వటాదీనాం కషాయః, కాకోల్యాదీనాం చ కల్కః, తాభ్యాం తైలం సాధ్యం; ప్రత్యేకం వటాదీనాం కాకోల్యాదీనాం చ కల్కకషాయౌ కల్పనీయావిత్యన్యే|4|-
Adhikarana ౪ (౪) · Śloka ౫
మధుకోశీరహ్రీబేరసారివోత్పలపద్మకైః ||4||
రోధ్రప్రియంగుమంజిష్ఠాగైరికైః ప్రదిహేచ్ఛిశుం |5|
View original
मधुकोशीरह्रीबेरसारिवोत्पलपद्मकैः ||४||
रोध्रप्रियङ्गुमञ्जिष्ठागैरिकैः प्रदिहेच्छिशुम् |५|
Hide commentary
మధుకేత్యాది| ఉత్పలం నీలోత్పలం| ప్రదిహేత్ లింపేత్||4||-
Adhikarana ౫ (౫) · Śloka ౫
వ్రణేషూక్తాని చూర్ణాని పథ్యాని వివిధాని చ ||5||
View original
व्रणेषूक्तानि चूर्णानि पथ्यानि विविधानि च ||५||
Hide commentary
వ్రణేష్విత్యాది| వ్రణేషు శకునీజుష్టబాలకవ్రణేషు| ఉక్తాని చూర్ణాని ద్వివ్రణీయాధ్యాయే కీర్తితాని మిశ్రకోక్తాని చ శోధనరోపణాని| పథ్యాని వ్రణితోపాసనీయోక్తాని శాలిముద్గదాడిమసైంధవయవపటోలాదీని; అన్యే తు పథ్యానీతి చూర్ణానీత్యస్య విశేషణం కుర్వంతి, తత్ర శకునీజుష్టబాలకవ్రణానాం సదాహపాకరక్తస్రావహరాణి చూర్ణాని ప్రయోక్తవ్యానీతి సంబంధనీయం||5||
Adhikarana ౬ (౬) · Śloka ౬
స్కందగ్రహే ధూపనాని తానీహాపి ప్రయోజయేత్ |6|
View original
स्कन्दग्रहे धूपनानि तानीहापि प्रयोजयेत् |६|
Hide commentary
స్కందేత్యాది| ధూపనాని సర్షపా ఇత్యాదీని స్కందగ్రహోక్తాని, తానీహాపి శకున్యమపి ప్రయోజయేత్|6|-
Adhikarana ౭ (౬) · Śloka ౭
శతావరీమృగైర్వారునాగదంతీనిదిగ్ధికాః ||6||
లక్ష్మణాం సహదేవాం చ బృహతీం చాపి ధారయేత్ |7|
View original
शतावरीमृगैर्वारुनागदन्तीनिदिग्धिकाः ||६||
लक्ष्मणां सहदेवां च बृहतीं चापि धारयेत् |७|
Hide commentary
శతావరీత్యాది| మృగైర్వారుః ఇంద్రవారుణీ, నాగదంతీ దంతినీ, సహదేవా పీతపుష్పా బలా, బృహతీ స్థూలఫలా||6||-
Adhikarana ౮ (౭) · Śloka ౮
తిలతండులకం మాల్యం హరితాలం మనఃశిలా ||7||
బలిరేష కరంజేషు నివేద్యో నియతాత్మనా |8|
View original
तिलतण्डुलकं माल्यं हरितालं मनःशिला ||७||
बलिरेष करञ्जेषु निवेद्यो नियतात्मना |८|
Hide commentary
తిలేత్యాది| ఏష తిలతండులకమిత్యాదికో బలిః| కరంజేషు నక్తమాలేషు| నియతాత్మనా సంయతేంద్రియేణ ‘కరంజేషు’ ఇత్యత్రాన్యే ‘నికుంజేషు’ ఇతి పఠంతి, నికుంజేషు వనేషు||7||-
Adhikarana ౯ (౮) · Śloka ౮
నిష్కుటే చ ప్రయోక్తవ్యం స్నానమస్య యథావిధి ||8||
View original
निष्कुटे च प्रयोक्तव्यं स्नानमस्य यथाविधि ||८||
Hide commentary
నిష్కుటే ఇత్యాది| నిష్కుటే గృహోపవనే, అన్యే నిష్కుటం వనగహనమాహుః| యథావిధీతి స్కందగ్రహోక్తో విధిః; తేన శాలియవరచితమండలే గాయత్ర్యభిమంత్రతేన జలేన స్నానమితి లభ్యతే||8||
Adhikarana ౧౦ (౯) · Śloka ౯
స్కందాపస్మారశమనం ఘృతం చాపీహ పూజితం |9|
View original
स्कन्दापस्मारशमनं घृतं चापीह पूजितम् |९|
Hide commentary
స్కందేత్యాది| ఘృతం దేవదారుణి రాస్నాయామిత్యాదికం, చకారోఽత్ర సోమవల్లయాదీనామపి ధారణం సముచ్చినోతి| జేజ్జటస్తు స్కందగ్రహే ధూపనానీత్యాదికధూపనపాఠాంతే ఇదం ఘృతం పఠతి|9|-
Adhikarana ౧౧ (౯) · Śloka ౯
కుర్యాచ్చ వివిధాం పూజాం శకున్యాః కుసుమైః శుభైః ||9||
View original
कुर्याच्च विविधां पूजां शकुन्याः कुसुमैः शुभैः ||९||
Hide commentary
కుర్యాదిత్యాది| కుసుమైః శుభైరితి జాతీపుష్పనీలోత్పలాదిభిః||9||
Adhikarana ౧౨ (౧౦-౧౧) · Śloka ౧౧
అంతరీక్షచరా దేవీ సర్వాలంకారభూషితా |
అయోముఖీ తీక్ష్ణతుండా శకునీ తే ప్రసీదతు ||10||
దుర్దర్శనా మహాకాయా పింగాక్షీ భైరవస్వరా |
లంబోదరీ శంకుకర్ణీ శకునీ తే ప్రసీదతు ||11||
View original
अन्तरीक्षचरा देवी सर्वालङ्कारभूषिता |
अयोमुखी तीक्ष्णतुण्डा शकुनी ते प्रसीदतु ||१०||
दुर्दर्शना महाकाया पिङ्गाक्षी भैरवस्वरा |
लम्बोदरी शङ्कुकर्णी शकुनी ते प्रसीदतु ||११||
Hide commentary
బాలకరక్షామాహ- అంతరీక్షేత్యాది||10-11||
Adhikarana పుష్పికా · Śloka ౩౦
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కుమారతంత్రే శకునీప్రతిషేధో నామ (చతుర్థోఽధ్యాయః, ఆదితః) త్రింశోఽధ్యాయః ||30||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे शकुनीप्रतिषेधो नाम (चतुर्थोऽध्यायः, आदितः) त्रिंशोऽध्यायः ||३०||
Hide commentary
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కౌమారభృత్యతంత్రే శకునీప్రతిషేధో నామ త్రింశత్తమోఽధ్యాయః||30||