Adhikarana ੧ (੧-੨) · Śloka ੨
ਅਥਾਤਃ ਕਰ੍ਣਗਤਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧||
ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः कर्णगतरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
Hide commentary
ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧-੨||
Adhikarana ੨ (੩) · Śloka ੩
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਰੋਧੇਸੁ ਘਤਪਾਨਂ ਰਸਾਯਨਮ੍ |
ਅਵ੍ਯਾਯਾਮੋਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਕਤ੍ਥਨਮ੍ ||੩||
View original
सामान्यं कर्णरोधेषु घृतपानं रसायनम् |
अव्यायामोऽशिरःस्नानं ब्रह्मचर्यमकत्थनम् ||३||
Hide commentary
ਕਰ੍ਣਰੋਗਾਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਸਾਮਾਨ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਘਤਪਾਨਮਤ੍ਰ ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕਮ੍| ਅਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਨਂ ਨ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਕਤ੍ਥਨਮ੍ ਅਭਾਸਣਮ੍| ਰਸਾਯਨਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਰਸਾਸ਼ਨਮ੍’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਸਹ ਭੋਜਨਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੩||
Adhikarana ੩ (੪) · Śloka ੪
ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਪ੍ਰਣਾਦੇ ਚ ਬਾਧਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵੇਡਯੋਰਪਿ |
ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਰੋਗਾਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਭੇਸਜਂ ਵਿਦੁਃ ||੪||
View original
कर्णशूले प्रणादे च बाधिर्यक्ष्वेडयोरपि |
चतुर्णामपि रोगाणां सामान्यं भेषजं विदुः ||४||
Hide commentary
ਵਾਤਜਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਾਦੀਨਾਮੇਕਹੇਤੁਤ੍ਵਾਦੇਕਾਮੇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੪||
Adhikarana ੪ (੫) · Śloka ੫
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਾਤਹਰੈਃ ਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਨਰਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਿਤਮ੍ |
ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦੈਰੁਪਚਰੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ||੫||
View original
स्निग्धं वातहरैः स्वेदैर्नरं स्नेहविरेचितम् |
नाडीस्वेदैरुपचरेत्पिण्डस्वेदैस्तथैव च ||५||
Hide commentary
ਕਿਂ ਤਤ੍ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨੇਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਚ| ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਿਤਮ੍ ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਾਦਿਭਿਃ| ਸ੍ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਯੇ ਵ੍ਯਾਮਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ; ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦਃ ਕਸ਼ਰਾਪਾਯਸਾਦਿਭਿਃ||੫||
Adhikarana ੫ (੬-੭) · Śloka ੭
ਬਿਲ੍ਵੈਰਣ੍ਡਾਰ੍ਕਵਰ੍ਸਾਭੂਦਧਿਤ੍ਥੋਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼ਿਗ੍ਰੁਭਿਃ |
ਬਸ੍ਤਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਤਰ੍ਕਾਰੀਯਵਵੇਣੁਭਿਃ ||੬||
ਆਰਨਾਲਸ਼ਤੈਰੇਭਿਰ੍ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਃ |
ਕਫਵਾਤਸਮੁਤ੍ਥਾਨਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਂ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ ||੭||
View original
बिल्वैरण्डार्कवर्षाभूदधित्थोन्मत्तशिग्रुभिः |
बस्तगन्धाश्वगन्धाभ्यां तर्कारीयववेणुभिः ||६||
आरनालशृतैरेभिर्नाडीस्वेदः प्रयोजितः |
कफवातसमुत्थानं कर्णशूलं निरस्यति ||७||
Hide commentary
ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦੋਪਯੋਗਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਬਿਲ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਰ੍ਸਾਭੂਃ ਸ਼੍ਵੇਤਪੁਨਰ੍ਨਵਾ, ਦਧਿਤ੍ਥਃ ਕਪਿਤ੍ਥਃ, ਉਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਧਤ੍ਤੂਰਕਃ, ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕਃ, ਵਿਟਪਸ਼ਾਕਮਨ੍ਯੇ| ਬਸ੍ਤਗਨ੍ਧਾ ਬੋਬਯਿਕਾ| ਤਰ੍ਕਾਰੀ ਅਰਣਿਕਾ, ਯਵਵੇਣੁਭਿਰਿਤਿ ਵੇਣੁਯਵਃ ਅਨ੍ਨਜਾਤਿਃ| ਬਿਲ੍ਵੈਰਣ੍ਡਾਦਿਭਿਃ ਆਰਨਾਲਸਿਦ੍ਧੈਃ ਕੇਵਲਵਾਤਾਰਬ੍ਧੇ ਕਫਾਵਤਵਾਤਾਰਬ੍ਧੇ ਚ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਸ੍ਵੇਦਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਃ; ਪਰਂ ਕੇਵਲਵਾਤਜੇ ਸ਼ੂਲੇ ਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵਃ ਸ੍ਵੇਦਃ, ਕਫਾਵਤੇ ਪੁਨਃ ਰੂਕ੍ਸਃ ਸ੍ਵੇਦ ਇਤਿ||੬-੭||
Adhikarana ੬ (੮) · Śloka ੮
ਮੀਨਕੁਕ੍ਕੁਟਲਾਵਾਨਾਂ ਮਾਂਸਜੈਃ ਪਯਸਾਪਿ ਵਾ |
ਪਿਣ੍ਡੈਃ ਸ੍ਵੇਦਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਨਿਵਾਰਣਮ੍ ||੮||
View original
मीनकुक्कुटलावानां मांसजैः पयसाऽपि वा |
पिण्डैः स्वेदं च कुर्वीत कर्णशूलनिवारणम् ||८||
Hide commentary
ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦੋਪਯੋਗਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਮੀਨਕੁਕ੍ਕੁਟਲਾਵਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਯਸਾਪਿ ਵੇਤਿ ਘਨੀਭੂਤਕ੍ਸੀਰਪਿਣ੍ਡੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤੈਰ੍ਮੀਨਾਦਿਭਿਰ੍ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡੈਃ ਪਥਕ੍ ਸਮਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਃ ਕਾਰ੍ਯਃ||੮||
Adhikarana ੭ (੯-੧੦) · Śloka ੧੦
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਖਲ੍ਲਂ ਵਾ ਵਿਧਾਯ ਬਹੁਪਤ੍ਰਕਮ੍ |
ਤਦਙ੍ਗਾਰੈਃ ਸੁਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣੋਪਰਿ ||੯||
ਯਤ੍ਤੈਲਂ ਚ੍ਯਵਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਖਲ੍ਲਾਦਙ੍ਗਾਰਤਾਪਿਤਾਤ੍ |
ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਰੋਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਵੇਦਨਾਮ੍ ||੧੦||
View original
अश्वत्थपत्रखल्लं वा विधाय बहुपत्रकम् |
तदङ्गारैः सुसम्पूर्णं निदध्याच्छ्रवणोपरि ||९||
यत्तैलं च्यवते तस्मात् खल्लादङ्गारतापितात् |
तत् प्राप्तं श्रवणस्रोतः सद्यो गृह्णाति वेदनाम् ||१०||
Hide commentary
ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਾਤਜੇ ਸ਼ੂਲੇ ਸ੍ਨੇਹਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਵੇਦਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਖਲ੍ਲਮਿਤਿ ਦ੍ਵਿਕਰ੍ਣਿਕਾਕਾਰਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਭ੍ਯਜ੍ਯ ਤੈਲੇਨ ਘਤੇਨ ਵਾ, ਸਾਤ੍ਯਕਿਵਿਦੇਹਪ੍ਰੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍||੯-੧੦||
Adhikarana ੮ (੧੧) · Śloka ੧੧
ਕ੍ਸੌਮਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਗੁਰੁਭਿਃ ਸਘਤੈਰ੍ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ ਤਮ੍ |
ਭਕ੍ਤੋਪਰਿ ਹਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ ||੧੧||
View original
क्षौमगुग्गुल्वगुरुभिः सघृतैर्धूपयेच्च तम् |
भक्तोपरि हितं सर्पिर्बस्तिकर्म च पूजितम् ||११||
Hide commentary
ਕਰ੍ਣਸ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮਾਹ- ਕ੍ਸੌਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸੌਮਮ੍ ਅਤਸੀਵਸ੍ਤ੍ਰਂ, ਬਸ੍ਤਿਰਤ੍ਰ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਃ||੧੧||
Adhikarana ੯ (੧੨) · Śloka ੧੩
ਨਿਰਨ੍ਨੋ ਨਿਸ਼ਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੀਤ੍ਵੋਪਰਿ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਯਃ |
ਮੂਰ੍ਧਬਸ੍ਤਿਸੁ ਨਸ੍ਯੇ ਚ ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕੇ ਪਰਿਸੇਚਨੇ ||੧੨||
ਸ਼ਤਪਾਕਂ ਬਲਾਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚਾਪਿ ਭੋਜਨੇ |੧੩|
View original
निरन्नो निशि तत्सर्पिः पीत्वोपरि पिबेत् पयः |
मूर्धबस्तिषु नस्ये च मस्तिष्के परिषेचने ||१२||
शतपाकं बलातैलं प्रशस्तं चापि भोजने |१३|
Hide commentary
ਇਦਾਨੀਂ ਨਿਰਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸਾਯਮੇਵ ਕੋਸ੍ਣਂ ਪਯੋ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਨਿਰਨ੍ਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਰਨ੍ਨਃ ਪੁਰੁਸਃ| ਨਿਸ਼ਿ ਕੋਸ੍ਣਂ ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਮੂਰ੍ਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕਃ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸਃ, ਸ ਚ ਸ੍ਨੇਹਪਿਚੁਪ੍ਲੋਤਾਦਿਨਾਵਚਾਰ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਤਪਾਕਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਪਠਿਤਮ੍| ਬਲਾਤੈਲਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭੋਕ੍ਤਂ, ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਬਲਾਤੈਲਮੇਵ ਸ਼ਤਪਾਕਂ ਕਤ੍ਵੋਪਯੁਜ੍ਯਤ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ||੧੨||-
Adhikarana ੧੦ (੧੩) · Śloka ੧੪
ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਮਜਾਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਤੇਨ ਚ ||੧੩||
ਵਿਪਚੇਤ੍ ਕੁਕ੍ਕੁਟਵਸਾਂ ਕਰ੍ਣਯੋਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਪੂਰਣਮ੍ |੧੪|
View original
कण्टकारीमजाक्षीरे पक्त्वा क्षीरेण तेन च ||१३||
विपचेत् कुक्कुटवसां कर्णयोस्तत्प्रपूरणम् |१४|
Hide commentary
ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਣ੍ਟਕਾਰੀ ਚਤੁਸ੍ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾ, ਤਦਸ੍ਟਗੁਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ, ਕ੍ਸੀਰਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮੁਦਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪਚੇਤ੍, ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਕੁਕ੍ਕੁਟਵਸਾਂ ਕੁਡਵਾਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਪਚੇਤ੍, ਤਤ੍ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਪ੍ਰਪੂਰਣਮ੍||੧੩||-
Adhikarana ੧੧ (੧੪-੧੬) · Śloka ੧੬
ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲਾਨਿ ਫਲਮਙ੍ਕੋਲਜਂ ਤਥਾ ||੧੪||
ਅਹਿਂਸ੍ਰਾਕੇਨ੍ਦੁਕਾਨ੍ਮੂਲਂ ਸਰਲਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ |
ਲਸ਼ੁਨਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚ ਤਥਾ ਵਂਸ਼ਾਵਲੇਖਨਮ੍ ||੧੫||
ਕਲ੍ਕੈਰੇਸਾਂ ਤਥਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਪਚੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ |
ਵੇਦਨਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹਿਤਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ ||੧੬||
View original
तण्डुलीयकमूलानि फलमङ्कोलजं तथा ||१४||
अहिंस्राकेन्दुकान्मूलं सरलं देवदारु च |
लशुनं शृङ्गवेरं च तथा वंशावलेखनम् ||१५||
कल्कैरेषां तथाऽम्लैश्च पचेत् स्नेहं चतुर्विधम् |
वेदनायाः प्रशान्त्यर्थं हितं तत्कर्णपूरणम् ||१६||
Hide commentary
ਅਪਰਮਪਿ ਪੂਰਣਮਾਹ- ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਂਸ਼ਾਵਲੇਖਨਂ ਵਂਸ਼ਾਚ੍ਛੋਲਨਮ੍| ਕਲ੍ਕੋ ਦਸਦਿ ਪੇਸਿਤਃ, ਸ ਚਾਦ੍ਰਵਃ, ਸ ਚਾਸ੍ਟਪਲਪ੍ਰਮਾਣਃ, ਅਮ੍ਲੈਃ ਦਧਿਤਕ੍ਰਸੁਰਾਚੁਕ੍ਰਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸੈਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਪ੍ਰਮਾਣੈਃ, ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਵਸਾਮਜ੍ਜਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਃ||੧੪-੧੬||
Adhikarana ੧੨ (੧੭-੧੮) · Śloka ੧੮
ਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਕਸ਼ਿਗ੍ਰੂਣਾਂ ਮੁਰਙ੍ਗ੍ਯਾ ਮੂਲਕਸ੍ਯ ਚ |
ਕਦਲ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਕਦੁਸ੍ਣਃ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣੇ ||੧੭||
ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਰਸਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤੈਲਮੇਵ ਚ |
ਕਦੁਸ੍ਣਂ ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਦੇਯਮੇਤਦ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਪਹਮ੍ ||੧੮||
View original
लशुनार्द्रकशिग्रूणां मुरङ्ग्या मूलकस्य च |
कदल्याः स्वरसः श्रेष्ठः कदुष्णः कर्णपूरणे ||१७||
शृङ्गवेररसः क्षौद्रं सैन्धवं तैलमेव च |
कदुष्णं कर्णयोर्देयमेतद्वा वेदनापहम् ||१८||
Hide commentary
ਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਃ, ਮੁਰਙ੍ਗੀ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕਃ, ਕਦੁਸ੍ਣ ਈਸਦੁਸ੍ਣਃ| ਏਤੇਸਾਂ ਲਸ਼ੁਨਾਦੀਨਾਂ ਸਣ੍ਣਾਂ ਸ੍ਵਰਸਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾ ਵਾ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣੇ ਦੇਯਾਃ||੧੭-੧੮||
Adhikarana ੧੩ (੧੯) · Śloka ੧੯
ਵਂਸ਼ਾਵਲੇਖਨਾਯੁਕ੍ਤੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਚਾਜਾਵਿਕੇ ਭਿਸਕ੍ |
ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਚੇਤ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਣਂ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਿਨਃ ||੧੯||
View original
वंशावलेखनायुक्ते मूत्रे चाजाविके भिषक् |
सर्पिः पचेत्तेन कर्णं पूरयेत् कर्णशूलिनः ||१९||
Hide commentary
ਵਂਸ਼ੇਤ੍ਯਾਦਿ| ‘ਮੂਤ੍ਰੇ ਚਾਜਾਵਿਕੇ ਭਿਸਕ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਸਰ੍ਪਿਃਪਾਕਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ; ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਵਮਾਵਿਕੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਂ, ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਜ ਇਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਮਾਵਿਕਮੂਤ੍ਰਪਕ੍ਵੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਂ, ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਜੇਨ ਮੂਤ੍ਰੇਣੇਤਿ ਵਿਪਰ੍ਯਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਕੇਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਚੇਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤੈਲਂ ਪਚੇਦਿਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਨ੍ਨ, ਸਰ੍ਵਨਿਬਨ੍ਧੈਃ ਪਰਿਹਤਤ੍ਵਾਤ੍||੧੯||
Adhikarana ੧੪ (੨੦-੨੧) · Śloka ੨੧
ਮਹਤਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਕਾਣ੍ਡਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍ |
ਕ੍ਸੌਮੇਣਾਵੇਸ੍ਟ੍ਯ ਸਂਸਿਚ੍ਯ ਤੈਲੇਨਾਦੀਪਯੇਤ੍ਤਤਃ ||੨੦||
ਯਤ੍ਤੈਲਂ ਚ੍ਯਵਤੇ ਤੇਭ੍ਯੋ ਧਤੇਭ੍ਯੋ ਭਾਜਨੋਪਰਿ |
ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦ੍ਦੀਪਿਕਾਤੈਲਂ ਸਦ੍ਯੋ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਵੇਦਨਾਮ੍ ||੨੧||
View original
महतः पञ्चमूलस्य काण्डमष्टादशाङ्गुलम् |
क्षौमेणावेष्ट्य संसिच्य तैलेनादीपयेत्ततः ||२०||
यत्तैलं च्यवते तेभ्यो धृतेभ्यो भाजनोपरि |
ज्ञेयं तद्दीपिकातैलं सद्यो गृह्णाति वेदनाम् ||२१||
Hide commentary
ਦੀਪਿਕਾਤੈਲਮਾਹ- ਮਹਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਣ੍ਡਂ ਖਣ੍ਡਂ, ਕ੍ਸੌਮੇਣ ਅਤਸੀਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ, ਆਵੇਸ੍ਟ੍ਯ ‘ਤ੍ਰਿਭਾਗਮ੍’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਘਤੇਭ੍ਯੋ ‘ਅਧੋਮੁਖਮ੍’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਅਪਹਰਤਿ||੨੦-੨੧||
Adhikarana ੧੫ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਂ ਭਦ੍ਰਕਾਸ੍ਠੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਕਾਸ੍ਠੇ ਚ ਸਾਰਲੇ |
ਮਤਿਮਾਨ੍ ਦੀਪਿਕਾਤੈਲਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ ||੨੨||
View original
कुर्यादेवं भद्रकाष्ठे कुष्ठे काष्ठे च सारले |
मतिमान् दीपिकातैलं कर्णशूलनिबर्हणम् ||२२||
Hide commentary
ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਕਾਰਾਦਗੁਰ੍ਵੈਰਣ੍ਡਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਕਾਸ੍ਠਾਨਿ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ||੨੨||
Adhikarana ੧੬ (੨੩-੨੬) · Śloka ੨੬
ਅਰ੍ਕਾਙ੍ਕੁਰਾਨਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟਾਂਸ੍ਤੈਲਾਕ੍ਤਾਨ੍ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ |
ਸਨ੍ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨੁਹੀਕਾਣ੍ਡੇ ਕੋਰਿਤੇ ਤਚ੍ਛਦਾਵਤੇ ||੨੩||
ਪੁਟਪਾਕਕ੍ਰਮਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਪੀਡਯੇਦਾਰਸਾਗਮਾਤ੍ |
ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਤਦ੍ਰਸਂ ਕਰ੍ਣੇ ਦਾਪਯੇਚ੍ਛੂਲਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੨੪||
ਕਪਿਤ੍ਥਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਮ੍ਲਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਰਸੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ |
ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਃ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਂ ਤਚ੍ਛੂਲਵਿਨਿਵਤ੍ਤਯੇ ||੨੫||
ਕਰ੍ਣਂ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਚੁਕ੍ਰੇਣ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਿਨਃ |
ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਪ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ ||੨੬||
View original
अर्काङ्कुरानम्लपिष्टांस्तैलाक्तान् लवणान्वितान् |
सन्निदध्यात् स्नुहीकाण्डे कोरिते तच्छदावृते ||२३||
पुटपाकक्रमास्विन्नान् पीडयेदारसागमात् |
सुखोष्णं तद्रसं कर्णे दापयेच्छूलशान्तये ||२४||
कपित्थमातुलुङ्गाम्लशृङ्गवेररसैः शुभैः |
सुखोष्णैः पूरयेत् कर्णं तच्छूलविनिवृत्तये ||२५||
कर्णं कोष्णेन चुक्रेण पूरयेत् कर्णशूलिनः |
समुद्रफेनचूर्णेन युक्त्या चाप्यवचूर्णयेत् ||२६||
Hide commentary
ਅਰ੍ਕਾਙ੍ਕੁਰਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਯਂ ਪਾਠਃ ਸਰ੍ਵਨਿਬਨ੍ਧਕਾਰੈਰਨਾਰ੍ਸੀਕਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਃ||੨੩-੨੬||
Adhikarana ੧੭ (੨੭) · Śloka ੨੭
ਅਸ੍ਟਾਨਾਮਿਹ ਮੂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇਣਾਨ੍ਯਤਮੇਨ ਤੁ |
ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੨੭||
View original
अष्टानामिह मूत्राणां मूत्रेणान्यतमेन तु |
कोष्णेन पूरयेत् कर्णं कर्णशूलोपशान्तये ||२७||
Hide commentary
ਅਸ੍ਟਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸ੍ਟਾਨਾਂ ਮੂਤ੍ਰਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨੈਕਤਮੇਨ||੨੭||
Adhikarana ੧੮ (੨੮) · Śloka ੨੮
ਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਵਮ੍ਲੇਸੁ ਵਾਤਘ੍ਨੇ ਗਣੇ ਚ ਕ੍ਵਥਿਤੇ ਭਿਸਕ੍ |
ਪਚੇਚ੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪੂਰਣਂ ਤਚ੍ਚ ਕਰ੍ਣਯੋਃ ||੨੮||
View original
मूत्रेष्वम्लेषु वातघ्ने गणे च क्वथिते भिषक् |
पचेच्चतुर्विधं स्नेहं पूरणं तच्च कर्णयोः ||२८||
Hide commentary
ਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੂਤ੍ਰਾਣਿ ਗਵਾਦੀਨਾਮਸ੍ਟਾਨਾਮ੍| ਅਮ੍ਲਾਨਿ ਸੁਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਰਨਾਲਬੀਜਪੂਰਚੁਕ੍ਰਾਣਿ| ਵਾਤਘ੍ਨੋ ਗਣੋ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਃ||੨੮||
Adhikarana ੧੯ (੨੯) · Śloka ੨੯
ਏਤਾ ਏਵ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਃ ਪਿਤ੍ਤਸਂਯੁਤੇ |੨੯|
View original
एता एव क्रियाः कुर्यात् पित्तघ्नैः पित्तसंयुते |२९|
Hide commentary
ਵਾਤਜਕਰ੍ਣਰੋਗੇ ਕ੍ਰਿਯਾਮਭਿਧਾਯ ਪਿਤ੍ਤਜਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਏਤਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤਾ ਏਵ ਦੀਪਿਕਾਦਯਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ| ਤਤ੍ਰ ਦੀਪਿਕਾ ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਖਲ੍ਲਸ੍ਨੇਹਸਰ੍ਪਿਸਾ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਂ; ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨਾਪਿ, ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਪਿਤ੍ਤਹਰਤ੍ਵਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਸਂਯੁਤੇ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|੨੯|-
Adhikarana ੨੦ (੨੯-੩੦) · Śloka ੩੦
ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦੌ ਦਸ਼ਕ੍ਸੀਰਂ ਤਿਕ੍ਤਂ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਹਵਿਃ ||੨੯||
ਕ੍ਸੀਰਵਕ੍ਸਪ੍ਰਵਾਲੇਸੁ ਮਧੁਕੇ ਚਨ੍ਦਨੇ ਤਥਾ |
ਕਲ੍ਕਕ੍ਵਾਥੇ ਪਰਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਕੈਃ ਸਰੈਃ ||੩੦||
View original
काकोल्यादौ दशक्षीरं तिक्तं चात्र हितं हविः ||२९||
क्षीरवृक्षप्रवालेषु मधुके चन्दने तथा |
कल्कक्वाथे परं पक्वं शर्करामधुकैः सरैः ||३०||
Hide commentary
ਪਿਤ੍ਤਜਕਰ੍ਣਸ਼ੁਲੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਭਿਧਾਯ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕੇਨ ਦਸ਼ਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹਿਤਂ, ਤਥਾ ਤਿਕ੍ਤਂ ਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਸ੍ਕਤਮ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਤਿਕ੍ਤਂ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਂ ਘਤਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ| ਕ੍ਸੀਰਵਕ੍ਸਾ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਗਰ੍ਦਭਾਣ੍ਡਾਃ, ਤੇਸਾਂ ਪਲ੍ਲਵਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਮਧੁਕੇ ਚਨ੍ਦਨੇ ਤਥੇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਕੈਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਦ੍ਵਿਤਯਂ, ਅਤ ਏਵ ਬਹੁਤ੍ਵਮ੍| ਸਰੈਃ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਵਕ੍ਸਪ੍ਰਵਾਲੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯੇਕਂ ਯੋਗਂ ਕਥਯਤਿ, ਬਿਮ੍ਬੀਕ੍ਵਾਥ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ; ਤੌ ਚ ਯੋਗਾਵਨਾਰ੍ਸੌ ਕਥਯਨ੍ਤਿ||੨੯-੩੦||
Adhikarana ੨੧ (੩੧) · Śloka ੩੧
ਇਙ੍ਗੁਦੀਸਰ੍ਸਪਸ੍ਨੇਹੌ ਸਕਫੇ ਪੂਰਣੇ ਹਿਤੌ |
ਤਿਕ੍ਤੌਸਧਾਨਾਂ ਯੂਸਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਕਫਨਾਸ਼ਨਾਃ ||੩੧||
View original
इङ्गुदीसर्षपस्नेहौ सकफे पूरणे हितौ |
तिक्तौषधानां यूषाश्च स्वेदाश्च कफनाशनाः ||३१||
Hide commentary
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਇਙ੍ਗੁਦੀਸਰ੍ਸਪੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਕਫੇ ‘ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ’ ਇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਹਾਰਃ| ਤਿਕ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਕਫਨਾਸ਼ਨਾ ਇਤਿ ਤਾਪੋਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦਾ ਰੂਕ੍ਸਾਃ||੩੧||
Adhikarana ੨੨ (੩੨-੩੩) · Śloka ੩੩
ਸੁਰਸਾਦੌ ਕਤਂ ਤੈਲਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇ ਮਹਤ੍ਯਪਿ |
ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਃ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਕਯੋ ਰਸਃ ||੩੨||
ਏਕੈਕਃ ਪੂਰਣੇ ਪਥ੍ਯਸ੍ਤੈਲਂ ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਵਾ ਕਤਮ੍ |
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਕਾਸ਼੍ਚ ਕਵਲਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪੂਜਿਤਾਃ ||੩੩||
View original
सुरसादौ कृतं तैलं पञ्चमूले महत्यपि |
मातुलुङ्गरसः शुक्तं लशुनार्द्रकयो रसः ||३२||
एकैकः पूरणे पथ्यस्तैलं तेष्वपि वा कृतम् |
तीक्ष्णा मूर्धविरेकाश्च कवलाश्चात्र पूजिताः ||३३||
Hide commentary
ਸੁਰਸਾਦੌ ਕਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੈਲਦ੍ਵਿਤਯਮੇਤਤ੍| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਾਦਿਨਾ ਏਕੈਕੇਨੈਵ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਪੂਰਣੇ ਪਥ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਕਾ ਇਤਿ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਬੀਜਾਦਿਭਿਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਕਵਲਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ||੩੨-੩੩||
Adhikarana ੨੩ (੩੪) · Śloka ੩੪
ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਵਿਧਿਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਃ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਵਤੇ |੩੪|
View original
कर्णशूलविधिः कृत्स्नः पित्तघ्नः शोणितावृते |३४|
Hide commentary
ਸ਼ੋਣਿਤਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਰ੍ਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਦਮੁਂ ਪਾਠਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ|੩੪|-
Adhikarana ੨੪ (੩੪-੩੫) · Śloka ੩੬
ਸ਼ੂਲਪ੍ਰਣਾਦਬਾਧਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵੇਡਾਨਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ||੩੪||
ਸਾਮਾਨ੍ਯਤੋ, ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਬਾਧਿਰ੍ਯੇ ਪੂਰਣਂ ਸ਼ਣੁ |
ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਬਿਲ੍ਵਾਨਿ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੈਲਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ||੩੫||
ਸਜਲਂ ਚ ਸਦੁਗ੍ਧਂ ਚ ਬਾਧਿਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ |੩੬|
View original
शूलप्रणादबाधिर्यक्ष्वेडानां तु प्रकीर्तितम् ||३४||
सामान्यतो, विशेषेण बाधिर्ये पूरणं शृणु |
गवां मूत्रेण बिल्वानि पिष्ट्वा तैलं विपाचयेत् ||३५||
सजलं च सदुग्धं च बाधिर्ये कर्णपूरणम् |३६|
Hide commentary
ਸ਼ੂਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਞ੍ਜਿਕਾਕਾਰਸ੍ਤੁ ‘ਸਜਲਂ ਚ ਸਦੁਗ੍ਧਂ ਚ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਦਿਕਂ ਜਲਦੁਗ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਇਤਿ ਪਠਤਿ||੩੪-੩੫||-
Adhikarana ੨੫ (੩੬-੩੭) · Śloka ੩੮
ਸਿਤਾਮਧੁਕਬਿਮ੍ਬੀਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਜੇ ਪਯਸ੍ਯਪਿ ||੩੬||
ਬਿਮ੍ਬੀਕ੍ਵਾਥੇ ਵਿਮਥ੍ਯੋਸ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤੀਭੂਤਂ ਤਦੁਦ੍ਧਤਮ੍ |
ਪੁਨਃ ਪਚੇਦ੍ਦਸ਼ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਤਾਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨੈਃ ||੩੭||
ਬਿਲ੍ਵਾਮ੍ਬੁਗਾਢਂ ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਬਾਧਿਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ |੩੮|
View original
सितामधुकबिम्बीभिः सिद्धं वाऽऽजे पयस्यपि ||३६||
बिम्बीक्वाथे विमथ्योष्णं शीतीभूतं तदुद्धृतम् |
पुनः पचेद्दशक्षीरं सितामधुकचन्दनैः ||३७||
बिल्वाम्बुगाढं तत्तैलं बाधिर्ये कर्णपूरणम् |३८|
Hide commentary
ਸਿਤਾਮਧੁਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਿਤਾਮਧੁਕਬਿਮ੍ਬੀਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤਾਭਿਸ਼੍ਛਾਗੀਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਪਕ੍ਵਂ ਤਿਲਤੈਲਮੁਸ੍ਣਮੇਵ ਬਿਮ੍ਬੀਕ੍ਵਾਥੇ ਮਥਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤੀਭੂਤਂ ਪਾਣਿਨਾਦਾਯ ਪੁਨਰਪਿ ਬਿਲ੍ਵਫਲਕ੍ਵਾਥੇ ਵਿਲੋਡਿਤਂ ਸਿਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਸ੍ਟੀਮਧੁਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਕੇਚਿਦ੍ ‘ਬਿਲ੍ਵਾਮ੍ਬੁਗਾਢਂ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਬਿਮ੍ਬ੍ਯਮ੍ਬੁਗਾਢਂ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ||੩੬-੩੭||-
Adhikarana ੨੬ (੩੮) · Śloka ੩੮
ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਃਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਵਿਧਿਃ ਸੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਪੂਜਿਤਃ ||੩੮||
View original
वक्ष्यते यःप्रतिश्याये विधिः सोऽप्यत्र पूजितः ||३८||
Hide commentary
ਇਦਾਨੀਂ ਬਾਧਿਰ੍ਯੇ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੋਪ੍ਯਸ੍ਤੀਤ੍ਯਨਾਗਤਾਵੇਕ੍ਸਣੇਨ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਾਰ੍ਥਮਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਪੂਜਿਤ ਇਤਿ ‘ਨਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਮਪਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਸ ਏਵ ਪਾਨੈਃ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਃ||੩੮||
Adhikarana ੨੭ (੩੯) · Śloka ੩੯
ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਯਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਃ ਸ ਚ ਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ |੩੯|
View original
वातव्याधिषु यश्चोक्तो विधिः स च हितो भवेत् |३९|
Hide commentary
ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਾਤਕਤੇ ਪੁਨਰਤੀਤਾਵੇਕ੍ਸਣੇਨ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਾਰ੍ਥਮਤਿਦੇਸ਼ੇਨ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਃ ਨਿਵਾਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਦਿਕਃ|੩੯|-
Adhikarana ੨੮ (੩੯) · Śloka ੪੦
ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੇ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣੇ ਤਥੈਵ ਕਮਿਕਰ੍ਣਕੇ ||੩੯||
ਸਮਾਨਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯੋਗਾਨ੍ ਵੈਸ਼ੇਸਿਕਾਨਪਿ |੪੦|
View original
कर्णस्रावे पूतिकर्णे तथैव कृमिकर्णके ||३९||
समानं कर्म कुर्वीत योगान् वैशेषिकानपि |४०|
Hide commentary
Adhikarana ੨੯ (੪੦-੪੧) · Śloka ੪੧
ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਂ ਚੈਵ ਧੂਪਨਂ ਪੂਰਣਂ ਤਥਾ ||੪੦||
ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਂ ਧਾਵਨਂ ਚ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯਾਵਚਾਰਯੇਤ੍ |
ਰਾਜਵਕ੍ਸਾਦਿਤੋਯੇਨ ਸੁਰਸਾਦਿਗਣੇਨ ਵਾ ||੪੧||
View original
शिरोविरेचनं चैव धूपनं पूरणं तथा ||४०||
प्रमार्जनं धावनं च वीक्ष्य वीक्ष्यावचारयेत् |
राजवृक्षादितोयेन सुरसादिगणेन वा ||४१||
Hide commentary
ਕਿਂ ਤਤ੍ ਸਮਾਨਂ ਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਹ- ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਂ ਪਿਚੁਕੂਰ੍ਚਿਕਯਾ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰੋਞ੍ਛਨਂ, ਧਾਵਨਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਮ੍| ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯੇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਸ੍ਰਾਵਾਦਿਸੁ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦਿਮਲਵਿਸ਼ੇਸਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਦਸ੍ਟ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਰਾਜਵਕ੍ਸਾਦਿਤੋਯੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਰਾਜਵਕ੍ਸਾਦਿਃ ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਃ||੪੦-੪੧||
Adhikarana ੩੦ (੪੨-੪੫) · Śloka ੪੫
ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣੈਰੇਸਾਂ ਚ ਪੂਰਣਮ੍ |
ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਞ੍ਚਕਸਾਯਂ ਤੁ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਯੋਜਿਤਮ੍ ||੪੨||
ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਪੂਰਣਂ ਮਧੁਨਾ ਸਹ |
ਸਰ੍ਜਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸੀਫਲਜੋ ਰਸਃ ||੪੩||
ਯੋਜਿਤੋ ਮਧੁਨਾ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ |
ਲਾਕ੍ਸਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਸਰ੍ਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ ||੪੪||
ਸਸ਼ੈਵਲਂ ਮਹਾਵਕ੍ਸਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪ੍ਰਸਵਾਯੁਤਮ੍ |
ਕੁਲੀਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਣ੍ਡੂਕੀਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ ||੪੫||
View original
कर्णप्रक्षालनं कार्यं चूर्णैरेषां च पूरणम् |
क्वाथं पञ्चकषायं तु कपित्थरसयोजितम् ||४२||
कर्णस्रावे प्रशंसन्ति पूरणं मधुना सह |
सर्जत्वक्चूर्णसंयुक्तः कार्पासीफलजो रसः ||४३||
योजितो मधुना वाऽपि कर्णस्रावे प्रशस्यते |
लाक्षा रसाञ्जनं सर्जश्चूर्णितं कर्णपूरणम् ||४४||
सशैवलं महावृक्षजम्ब्वाम्रप्रसवायुतम् |
कुलीरक्षौद्रमण्डूकीसिद्धं तैलं च पूजितम् ||४५||
Hide commentary
ਸਮਾਨਂ ਕਰ੍ਮਾਭਿਧਾਯ ਵੈਸ਼ੇਸਿਕਾਨ੍ ਯੋਗਾਨਾਹ- ਕਰ੍ਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਞ੍ਚਕਸਾਯਮਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਾਧ੍ਯਾਯੇ ‘ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਨ੍ਯਭਯਾ ਰੋਧ੍ਰਂ ਸਮਙ੍ਗਾਮਲਕਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਠਿਸ੍ਯਤਿ, ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਆਰਗ੍ਵਧਸ਼ਿਰੀਸਜਮ੍ਬੁਸਰ੍ਜਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਜਂ ਪਞ੍ਚਕਸਾਯਚੂਰ੍ਣਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ, ਤਚ੍ਚ ਟੀਕਾਪਞ੍ਜਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਨਾਙ੍ਗੀਕਤਮ੍| ਸਰ੍ਜਤ੍ਵਗਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਰ੍ਪਾਸੀ ਵਨਕਾਰ੍ਪਾਸੀ| ਸ਼ੈਵਲਂ ਦੂਰ੍ਵਾ, ਹਠਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਮਹਾਵਕ੍ਸਃ ਸੇਹੁਣ੍ਡਃ, ਪ੍ਰਸਵਾਃ ਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਕੁਲੀਰਃ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀ, ਮਣ੍ਡੂਕੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਭੇਦਃ| ਸ਼ੈਵਲਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਸਵਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਸਾਯਦ੍ਰਵ੍ਯਂ, ਕੁਲੀਰਾਦਿਕਂ ਚ ਕਲ੍ਕਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍| ਪੂਜਿਤਂ ‘ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੇ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍’ ਇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਹਾਰ੍ਯਮ੍||੪੨-੪੫||
Adhikarana ੩੧ (੪੬) · Śloka ੪੬
ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਨ੍ਯਭਯਾ ਰੋਧ੍ਰਂ ਸਮਙ੍ਗਾਮਲਕਂ ਮਧੁ |
ਪੂਰਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਪਥ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਯੋਜਿਤਮ੍ ||੪੬||
View original
तिन्दुकान्यभया रोध्रं समङ्गाऽऽमलकं मधु |
पूरणं चात्र पथ्यं स्यात्कपित्थरसयोजितम् ||४६||
Hide commentary
ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਨ੍ਯਭਯਾ ਰੋਧ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਮਙ੍ਗਾ ਅਞ੍ਜਲਿਕਾਰਿਕਾ, ‘ਵਰਾਹਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ’ ਇਤ੍ਯਪਰੇ| ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਕਸਾਯਚੂਰ੍ਣਮ੍||੪੬||
Adhikarana ੩੨ (੪੭-੪੮) · Śloka ੪੯
ਰਸਮਾਮ੍ਰਕਪਿਤ੍ਥਾਨਾਂ ਮਧੂਕਧਵਸ਼ਾਲਜਮ੍ |
ਪੂਰਣਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਤੈਲਂ ਵਾ ਤੈਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍ ||੪੭||
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਕਾਮ੍ਬਸ੍ਠਾਧਾਤਕੀਸ਼ਿਲਪਰ੍ਣਿਭਿਃ |
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲੋਧ੍ਰਲਾਕ੍ਸਾਭਿਃ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਰਸੇਨ ਵਾ ||੪੮||
ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਂ ਤਦਾਸ੍ਰਾਵਮਵਗਹ੍ਣਾਤਿ ਪੂਰਣਾਤ੍ |੪੯|
View original
रसमाम्रकपित्थानां मधूकधवशालजम् |
पूरणार्थं प्रशंसन्ति तैलं वा तैर्विपाचितम् ||४७||
प्रियङ्गुमधुकाम्बष्ठाधातकीशिलपर्णिभिः |
मञ्जिष्ठालोध्रलाक्षाभिः कपित्थस्य रसेन वा ||४८||
पचेत्तैलं तदास्रावमवगृह्णाति पूरणात् |४९|
Hide commentary
ਰਸਮਾਮ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਮ੍ਰਾਦਿਪਲ੍ਲਵਾਨਾਂ ਰਸਃ ਸ੍ਵਰਸ ਏਵ ਏਕੈਕਃ ਸਮਸ੍ਤੋ ਵਾ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍, ਤੈਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਤਿਲਤੈਲਂ ਪੂਯਸ੍ਰਾਵੇ ਪੂਰਣਮ੍| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਕਾਮ੍ਬਸ੍ਠੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਕਲ੍ਕੈਃ ਕਪਿਤ੍ਥਪਲ੍ਲਵਰਸੇਨ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਤਿਲਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵਾਪਹਮ੍| ਅਮ੍ਬਸ੍ਠਾ ਸਾਙ੍ਕੁਰਡਾ, ਸ਼ਿਲਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ, ਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣੀ||੪੭-੪੮||-
Adhikarana ੩੩ (੪੯-੫੦) · Śloka ੫੧
ਘਤਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍ ||੪੯||
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚਿਰੋਤ੍ਥੇਪਿ ਸਾਸ੍ਰਾਵੇ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਕੇ |
ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਧੂਮਰਜੋ ਗੁਡਃ ||੫੦||
ਪੂਰਣਃ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨੋ ਮਧੁਸਂਯੁਤਃ |੫੧|
View original
घृतं रसाञ्जनं नार्याः क्षीरेण मधुसंयुतम् ||४९||
तत्प्रशस्तं चिरोत्थेऽपि सास्रावे पूतिकर्णके |
निर्गुण्डीस्वरसस्तैलं सिन्धुर्धूमरजो गुडः ||५०||
पूरणः पूतिकर्णस्य शमनो मधुसंयुतः |५१|
Hide commentary
ਇਦਾਨੀਂ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਯੋਗਦ੍ਵਯੇਨਾਹ- ਘਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੪੯-੫੦||-
Adhikarana ੩੪ (੫੧) · Śloka ੫੧
ਕਮਿਕਰ੍ਣਕਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਯੋਜਯੇਦ੍ਵਿਧਿਮ੍ ||੫੧||
View original
कृमिकर्णकनाशार्थं कृमिघ्नं योजयेद्विधिम् ||५१||
Hide commentary
ਕਮਿਕਰ੍ਣੇ ਵੈਸ਼ੇਸਿਕਮਾਹ- ਕਮਿਕਰ੍ਣਕਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਮਿਘ੍ਨੋ ਵਿਧਿਃ ਕ੍ਰਿਮਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਃ||੫੧||
Adhikarana ੩੫ (੫੨) · Śloka ੫੨
ਵਾਰ੍ਤਾਕੁਧੂਮਸ਼੍ਚ ਹਿਤਃ ਸਾਰ੍ਸਪਸ੍ਨੇਹ ਏਵ ਚ |੫੨|
View original
वार्ताकुधूमश्च हितः सार्षपस्नेह एव च |५२|
Hide commentary
ਅਪਰਮਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ- ਵਾਰ੍ਤਾਕੁਧੂਮ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਰਿਣਤਸ਼ੁਸ੍ਕਵਾਰ੍ਤਾਕੁਧੂਮਸ੍ਯ ਪਾਨਂ ਕਰ੍ਣਧੂਪਨਂ ਚ, ਸਾਰ੍ਸਪਸ੍ਨੇਹੇਨ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਂ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍|੫੨|-
Adhikarana ੩੬ (੫੨-੫੩) · Śloka ੫੩
ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਹਰਿਤਾਲੇਨ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰਯੁਤੇਨ ਚ ||੫੨||
ਗੁਗ੍ਗੁਲੋਃ ਕਰ੍ਣਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯੇ ਧੂਪਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮੁਚ੍ਯਤੇ |
ਛਰ੍ਦਨਂ ਧੂਮਪਾਨਂ ਚ ਕਵਲਸ੍ਯ ਚ ਧਾਰਣਮ੍ ||੫੩||
View original
कृमिघ्नं हरितालेन गवां मूत्रयुतेन च ||५२||
गुग्गुलोः कर्णदौर्गन्ध्ये धूपनं श्रेष्ठमुच्यते |
छर्दनं धूमपानं च कवलस्य च धारणम् ||५३||
Hide commentary
ਕਮਿਕਤਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਮਿਘ੍ਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਚੂਰ੍ਣਂ, ਤਚ੍ਚ ਹਰਿਤਾਲਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਤਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੂਰਣਂ, ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਧੂਪਨਮ੍| ਛਰ੍ਦਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦਨਾਦਿਕਂ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਰਿਤਯਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਾਸ੍ਰਾਵਾਦੀਨਾਂ ਹਿਤਮਾਹੁਃ; ਤਨ੍ਨ, ਯਤਃ ਕਮਿਕਤਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦੇਹਾਦਿਸ੍ਵਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯ ਏਵ ਛਰ੍ਦਨਾਦਿਤ੍ਰਿਤਯਂ ਹਿਤਮ੍||੫੨-੫੩||
Adhikarana ੩੭ (੫੪) · Śloka ੫੪
ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ੍ਵੇਡੇ ਹਿਤਂ ਤੈਲਂ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਚੈਵ ਪੂਰਣਮ੍ |
ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਚਾਪਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ ||੫੪||
View original
कर्णक्ष्वेडे हितं तैलं सार्षपं चैव पूरणम् |
विद्रधौ चापि कुर्वीत विद्रध्युक्तं चिकित्सितम् ||५४||
Hide commentary
ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ੍ਵੇਡੇ ਹਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ੍ਵੇਡੇ ਯਤ੍ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਤੈਲਂ ਪੂਰਣੇ ਉਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਰਧਾਵਪਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ; ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਦੇਵ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਪਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਾਤਜੇ ਆਮੇ ਸਵੇਦਨੇ ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਸੇਕਃ, ਕਫਜੇ ਪੁਨਃ ਸਾਰ੍ਸਪਤੈਲੇਨੇਤਿ||੫੪||
Adhikarana ੩੮ (੫੫) · Śloka ੫੫
ਪ੍ਰਕ੍ਲੇਦ੍ਯ ਧੀਮਾਂਸ੍ਤੈਲੇਨ ਸ੍ਵੇਦੇਨ ਪ੍ਰਵਿਲਾਯ੍ਯ ਚ |
ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ਕਰ੍ਣਵਿਟ੍ਕਂ ਤੁ ਭਿਸਕ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ||੫੫||
View original
प्रक्लेद्य धीमांस्तैलेन स्वेदेन प्रविलाय्य च |
शोधयेत्कर्णविट्कं तु भिषक् सम्यक् शलाकया ||५५||
Hide commentary
ਕਰ੍ਣਗੂਥਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਪ੍ਰਕ੍ਲੇਦ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ||੫੫||
Adhikarana ੩੯ (੫੬) · Śloka ੫੬
ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦੋਥ ਵਮਨਂ ਧੂਮੋ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਚਨਮ੍ |
ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਕਫਹਤ੍ਸਰ੍ਵਃ ਕਰ੍ਣਕਣ੍ਡੂਮਪੋਹਤਿ ||੫੬||
View original
नाडीस्वेदोऽथ वमनं धूमो मूर्धविरेचनम् |
विधिश्च कफहृत्सर्वः कर्णकण्डूमपोहति ||५६||
Hide commentary
ਕਰ੍ਣਕਣ੍ਡੂਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਮਨਂ ਸਸ੍ਵੇਦਵਮਨਂ, ਧੂਮੋਤ੍ਰ ਵੈਰੇਚਨਿਕਃ||੫੬||
Adhikarana ੪੦ (੫੭) · Śloka ੫੭
ਅਥ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਤੀਨਾਹੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੌ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ |
ਤਤੋ ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ਼ਿਰਸਃ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ||੫੭||
View original
अथ कर्णप्रतीनाहे स्नेहस्वेदौ प्रयोजयेत् |
ततो विरिक्तशिरसः क्रियां प्राप्तां समाचरेत् ||५७||
Hide commentary
ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਤੀਨਾਹੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਨਸ੍ਯਾਦਿਕਾਂ, ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾਮ੍||੫੭||
Adhikarana ੪੧ (੫੮) · Śloka ੫੮
ਕਰ੍ਣਪਾਕਸ੍ਯ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਵਤ੍ |੫੮|
View original
कर्णपाकस्य भैषज्यं कुर्यात्पित्तविसर्पवत् |५८|
Hide commentary
ਕਰ੍ਣਪਾਕੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਰ੍ਣਪਾਕਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੀਤਾਲੇਪਨਪਰਿਸੇਕਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|੫੮|-
Adhikarana ੪੨ (੫੮) · Śloka ੫੯
ਕਰ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਕੀਟਂ ਕ੍ਲੇਦਮਲਾਦਿ ਵਾ ||੫੮||
ਸ਼ਙ੍ਗੇਣਾਪਹਰੇਦ੍ਧੀਮਾਨਥਵਾਪਿ ਸ਼ਲਾਕਯਾ |੫੯|
View original
कर्णच्छिद्रे वर्तमानं कीटं क्लेदमलादि वा ||५८||
शृङ्गेणापहरेद्धीमानथवाऽपि शलाकया |५९|
Hide commentary
ਸ਼ਾਰੀਰਦੋਸਭਵਕਰ੍ਣਗੂਥਪ੍ਰਤ੍ਯਾਕਰ੍ਸਣਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨਾਗਨ੍ਤੁਕੀਟਮਲਾਦੀਨਾਮਾਕਰ੍ਸਣਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਕਰ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਙ੍ਗੇਣਾਪਹਰੇਤ੍ ‘ਆਚੂਸ੍ਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ||੫੮||-
Adhikarana ੪੩ (੫੯) · Śloka ੫੯
ਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਤੁ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੀਰਿਤਮ੍ ||੫੯||
View original
शेषाणां तु विकाराणां प्राक् चिकित्सितमीरितम् ||५९||
Hide commentary
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼ਾਲਕ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਾਮਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਸਪ੍ਤਵਿਧਾਨਾਮਰ੍ਬੁਦਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਸ਼ੋਫਾਨਾਂ ਕਿਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਿਤਿ ਪਸ੍ਠਃ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨ੍ਯੂਨਤਾਦੋਸਂ ਪਰਿਜਿਹੀਰ੍ਸੁਰਾਹ- ਸ਼ੇਸਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਾਮਰ੍ਸ਼ਸਾਂ, ਸਪ੍ਤਵਿਧਾਨਾਮ੍ ਅਰ੍ਬੁਦਾਨਾਂ, ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਸ਼ੋਫਾਨਾਂ ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਾਗਿਤਿ ਅਰ੍ਸ਼ਆਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ| ਈਰਿਤਂ ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਸ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫੯||
Adhikarana ਪੁਸ੍ਪਿਕਾ · Śloka ੨੧
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਣਗਤਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे कर्णगतरोगप्रतिषेधो नामैकविंशोऽध्यायः ||२१||
Hide commentary
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੧||