Adhikarana ౧ (౧-౨) · Śloka ౨
అథాతో విశిఖానుప్రవేశనీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
अथातो विशिखानुप्रवेशनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
అథాత ఇత్యాది| విశిఖాఽత్ర కర్మమార్గః, విశిఖాయా(యాం) అనుప్రవేశనం తదధికృత్య కృతోఽధ్యాయో విశిఖానుప్రవేశనీయః; తం వ్యాఖ్యాస్యామః||1-2||
Adhikarana ౨ (౩) · Śloka ౩
అధిగతతంత్రేణోపాసితతంత్రార్థేన దృష్టకర్మణా కృతయోగ్యేన శాస్త్రం నిగదతా రాజానుజ్ఞాతేన నీచనఖరోమ్ణా శుచినా శుక్లవస్త్రపరిహితేన ఛత్రవతా దండహస్తేన సోపానత్కేనానుద్ధతవేశేన సుమనసా కల్యాణాభివ్యాహారేణాకుహకేన బంధుభూతేన భూతానాం సుసహాయవతా వైద్యేన విశిఖాఽనుప్రవేష్టవ్యా ||3||
अधिगततन्त्रेणोपासिततन्त्रार्थेन दृष्टकर्मणा कृतयोग्येन शास्त्रं निगदता राजानुज्ञातेन नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवस्त्रपरिहितेन छत्रवता दण्डहस्तेन सोपानत्केनानुद्धतवेशेन सुमनसा कल्याणाभिव्याहारेणाकुहकेन बन्धुभूतेन भूतानां सुसहायवता वैद्येन विशिखाऽनुप्रवेष्टव्या ||३||
🔊 Audio coming soon
యాదృశస్య వైద్యస్య కర్మమార్గప్రవేశాధికారస్తాదృశం వక్తుమాహ- అధిగతతంత్రేణేత్యాది| అధిగతతంత్రేణ పఠితశాస్త్రేణ| ఉపాసితతంత్రార్థేన గురుపార్శ్వాదభ్యస్తశాస్త్రార్థేన, దృష్టకర్మణా దృష్టచ్ఛేద్యాదిస్నేహాదికర్మణా, కృతయోగ్యేన కృతకర్మాభ్యాసేన, శాస్త్రం నిగదతా పాఠార్థాభ్యాం నియమేనాదేశేన శాస్త్రం వదతా, ఏతేన స్వావర్తితశాస్త్రతా ఉక్తా భవతి; అన్యే తు ‘శాస్త్రార్థం నిగదతా’ ఇతి పఠంతి, ‘శాస్త్రాణి నిగదతా’ ఇత్యపరే| రాజానుజ్ఞాతేన రాజ్ఞా అభిమతేన, రాజా హి ప్రజాపాలనతత్పరః, తత్ప్రమాదాద్వైద్యప్రతిరూపకా రాష్ట్రం చరంతి కంటకభూతా లోకస్య, తస్మాద్రాజ్ఞా పరీక్ష్యానుజ్ఞాతేన విశిఖాఽనుప్రవేష్టవ్యేతి| కర్మజ్ఞతాం శాస్త్రజ్ఞతాం చ వైద్యస్యాభిధాయ బాహ్యవేశమధికృత్యాహ- నీచనఖరోమ్ణేత్యాది| క్లృప్తత్వాన్నీచమల్పం నఖం రోమ చ యస్య తేన; నీచనఖత్వాచ్ఛుచితా కర్మసౌకర్యం చ, నీచరోమత్వాదార్జవం, రసవత్యామబాధ ఇత్యపరే| శుచినేతి బాహ్యస్నానాదిశౌచయుక్తేన, కుతః? బాహ్యవేశాధికారాత్; బాహ్యశౌచాయోగాల్లోకే విగర్హణీయః, అంతఃశౌచం తు సుమనసేత్యనేనైవ బోద్ధవ్యం| శుక్లవస్త్రపరిధానం మంగలార్థం శౌచార్జవార్థం వా| ఛత్రవతా ఆతపరజోవర్షాపన్నగాదినిషేధార్థం ఛత్రయుక్తేన| దండహస్తేన దండోఽవలంబనదండః, తస్య ధారణం స్ఖలితాదినిషేధార్థం| సోపానత్కేన ప్రాణిహితాసహితేన, ప్రాణిహితాధారణం కంటకాదినిషేధార్థం| అనుద్ధతవేశేన సాధుజనవేశేన, ఏతేనాయుక్తకాయవేశనిషేధః; అన్యే తు నానావస్త్రాంగరాగమాల్యానులేపనవిచిత్రభూషణాదిభిరుద్ధతో వేశః, అతో విపర్యయేణానుద్ధత ఇతి మన్యంతే | కాయం నియమ్య మనో నియమయన్నాహ- సుమనసా శోభనమనసా, అక్రౌర్యాదిగుణయుక్తమనసేత్యర్థః; దౌర్మనస్యం తు యాత్రాయాం న ప్రశస్యత ఇతి సుమనసా భవితవ్యం| వాచం నియమయన్నాహ- కల్యాణాభివ్యాహారేణేతి|- కల్యాణం మంగలం, అభివ్యాహారో భాషితం, యస్య స తథా; తచ్చ సర్వజనహృదయగ్రహణార్థం| కాయవాఙ్మనఃసు త్రిష్వపి నియమయన్నాహ- అకుహకేనేతి; కుహకః శాస్త్రహీనః పరమవిశ్వాసకారకో మాయావీ, న కుహకోఽకుహకః; అన్యే త్వకుహకేన అవిస్మాపకేన, దంభాద్యయోగాదవిస్మాపకకాయాదివేశేనేత్యర్థః| సుసహాయవతా సాధుసహాయేన, అన్యథాఽంతఃపురచారిణో వైద్యస్య సహాయదోషేణ దోషః స్యాత్; సహాయశ్చాత్మరక్షార్థమాతురపరిచర్యార్థం చ| నను, ప్రాణినాం జీవతామేవ సద్యస్కరుధిరోపదేశాత్ కథం ‘బంధుభూతేన భూతానాం’ ఇత్యుక్తం? సత్యం, విధిప్రాపితత్వాదదోషః, ఆలంభయోగే పశుహననవత్||3||
Adhikarana ౩ (౪) · Śloka ౪
తతో దూతనిమిత్తశకునమంగలానులోమ్యేనాతురగృహమభిగమ్య, ఉపవిశ్య, ఆతురమభిపశ్యేత్ స్పృశేత్ పృచ్ఛేచ్చ | త్రిభిరేతైర్విజ్ఞానోపాయై రోగాః ప్రాయశో వేదితవ్యా ఇత్యేకే; తత్తు న సమ్యక్, షడ్విధో హి రోగాణాం విజ్ఞానోపాయః, తద్యథా- పంచభిః శ్రోత్రాదిభిః ప్రశ్నేన చేతి ||4||
ततो दूतनिमित्तशकुनमङ्गलानुलोम्येनातुरगृहमभिगम्य, उपविश्य, आतुरमभिपश्येत् स्पृशेत् पृच्छेच्च | त्रिभिरेतैर्विज्ञानोपायै रोगाः प्रायशो वेदितव्या इत्येके; तत्तु न सम्यक्, षड्विधो हि रोगाणां विज्ञानोपायः, तद्यथा- पञ्चभिः श्रोत्रादिभिः प्रश्नेन चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
తతో దూతనిమిత్తేత్యాది| గమనాయ ప్రశ్నాయ వా ఆగతః పురుషో దూతః, నిమిత్తమనుకూలం సురభివాతాది, శకునం పక్షివిశేషప్రశస్తవాక్యాది, మంగలం స్వస్తికపూర్ణకుంభాది, ఏషామనులోమ్యేన ప్రశస్తతయేత్యర్థః| త్రిభిరేతైరిత్యాది త్రిభిరేతైర్విజ్ఞానోపాయైరనంతరోక్తైర్దర్శనస్పర్శనప్రశ్నైః| హిశబ్దో యస్మాదర్థే| శ్రోత్రాదిభిరితి ఆదిశబ్దాత్త్వఙ్నేత్రరసనఘ్రాణాని గృహ్యంతే||4||
Adhikarana ౪ (౫) · Śloka ౫
తత్ర శ్రోత్రేంద్రియవిజ్ఞేయా విశేషా రోగేషు వ్రణాస్రావవిజ్ఞానీయాదిషు వక్ష్యంతే- ‘తత్ర సఫేనం రక్తమీరయన్ననిలః సశబ్దో నిర్గచ్ఛతి’(సూ. అ.26) ఇత్యేవమాదయః, స్పర్శనేంద్రియవిజ్ఞేయాః శీతోష్ణశ్లక్ష్ణకర్కశమృదుకఠినత్వాదయః (స్పర్శవిశేషా ) జ్వరశోఫాదిషు, చక్షురింద్రియవిజ్ఞేయాః శరీరోపచయాపచయాయుర్లక్షణబలవర్ణవికారాదయః, రసనేంద్రియవిజ్ఞేయాః ప్రమేహాదిషు రసవిశేషాః, ఘ్రాణేంద్రియవిజ్ఞేయా అరిష్టలింగాదిషు వ్రణానామవ్రణానాం చ గంధవిశేషాః, ప్రశ్నేన చ విజానీయాద్దేశం కాలం జాతిం సాత్మ్యమాతంకసముత్పత్తిం వేదనాసముచ్ఛ్రాయం బలమంతరగ్నిం వాతమూత్రపురీషాణాం ప్రవృత్తిమప్రవృత్తిం కాలప్రకర్షాదీంశ్చ విశేషాన్ | ఆత్మసదృశేషు విజ్ఞానాభ్యుపాయేషు తత్స్థానీయైర్జానీయాత్ ||5||
तत्र श्रोत्रेन्द्रियविज्ञेया विशेषा रोगेषु व्रणास्रावविज्ञानीयादिषु वक्ष्यन्ते- ‘तत्र सफेनं रक्तमीरयन्ननिलः सशब्दो निर्गच्छति’(सू. अ.२६) इत्येवमादयः, स्पर्शनेन्द्रियविज्ञेयाः शीतोष्णश्लक्ष्णकर्कशमृदुकठिनत्वादयः (स्पर्शविशेषा ) ज्वरशोफादिषु, चक्षुरिन्द्रियविज्ञेयाः शरीरोपचयापचयायुर्लक्षणबलवर्णविकारादयः, रसनेन्द्रियविज्ञेयाः प्रमेहादिषु रसविशेषाः, घ्राणेन्द्रियविज्ञेया अरिष्टलिङ्गादिषु व्रणानामव्रणानां च गन्धविशेषाः, प्रश्नेन च विजानीयाद्देशं कालं जातिं सात्म्यमातङ्कसमुत्पत्तिं वेदनासमुच्छ्रायं बलमन्तरग्निं वातमूत्रपुरीषाणां प्रवृत्तिमप्रवृत्तिं कालप्रकर्षादींश्च विशेषान् | आत्मसदृशेषु विज्ञानाभ्युपायेषु तत्स्थानीयैर्जानीयात् ||५||
🔊 Audio coming soon
తత్ర శ్రోత్రేత్యాది| శబ్దేంద్రియవిజ్ఞేయా విశేషాః సంతి రోగేషు, తే వ్రణాస్రావవిజ్ఞానీయాదిషు వక్ష్యంతే ఇతి సంబంధః| శరీరోపచయేత్యాది ఉపచయః స్థౌల్యం, అపచయః కార్శ్యం, బలమత్రోత్సాహః| నను ప్రమేహాదిషు రసా మధురాదయో మక్షికాపిపీలికాద్యుపసర్పణేన భిషగ్భిరనుమేయాః, తత్ కథం రసనేంద్రియవిజ్ఞేయా ఇతి? ఉచ్యతే, నాత్ర భిషజాం రసనేంద్రియం కింతు పిపీలికాదీనామిత్యదోషః| అరిష్టలింగాదిషు యే వ్రణానామవ్రణానాం చ గంధవిశేషాస్తే ఘ్రాణేంద్రియవిజ్ఞేయా ఇతి సంబంధః| దేశస్త్రివిధో జాంగలానూపసాధారణభేదాత్| జాతిశబ్దో బ్రాహ్మణాదిషు వర్తతే| కాలో ద్వివిధో నిత్యగ ఆవస్థికశ్చ; నిత్యగః ఋతులక్షణః; ఆవస్థికో ద్వివిధః- స్వస్థస్య బాల్యాదిభేదేన, వ్యాధితస్య జ్వరారంభాదికాలావస్థయా చ| సాత్మ్యమితి యద్యస్య సేవితం సత్ సుఖాయ సంపద్యతే తత్తస్య సాత్మ్యం; తచ్చ ద్వివిధం చేష్టాఖ్యమాహారాఖ్యం చ; చేష్టాఖ్యం కాయవాఙ్మనోభేదాత్త్రివిధం, ఆహారాఖ్యం రసభేదాత్ షడ్విధం| ఆతంకసముత్పత్తిమితి సముత్పత్తిః కారణముచ్యతే, తచ్చ బలవద్విగ్రహాది| వేదనాసముచ్ఛ్రాయమితి వేదనా వాతాదివేదనాస్తోదాదయః, తాసాం సముచ్ఛ్రాయ ఉద్గతిః| బలం వ్యాయామగమ్యా శక్తిః| అంతరగ్నిమితి కీదృశోఽంతరగ్నిః? సమో విషమో మందో వా| వాతమూత్రపురీషాణామిత్యత్రాదిశబ్దో లుప్తో జ్ఞేయః, తేనార్తవాధోగతరక్తపిత్తాదీనాం గ్రహణం| కాలప్రకర్షాదీంశ్చ విశేషానితి కియాన్ కలోఽస్మిన్ వ్యాధావుత్పన్న ఇత్యాదీన్ భేదాన్, చకారాద్గుహ్యదేశప్రవృత్తపూయాదీనాం గ్రహణం| అన్యే తు ‘దేశకాలజాతిసాత్మ్యం’ ఇతి సమాసాంతం పఠంతి, సాత్మ్యశబ్దో దేశాదిభిః సహ ప్రత్యేకం సంబధ్యతే; దేశస్త్రివిధో జాంగలాదిభేదేన, తద్వైపరీత్యేన దేశసాత్మ్యమిత్యాది వ్యాఖ్యానయంతి| అపరే తు ‘దేశకాలజాతం’ ఇతి పఠంతి, వ్యాఖ్యానయంతి చ- జాతశబ్దో దేశకాలాభ్యాం సహ ప్రత్యేకం సంబధ్యతే; దేశో భూమిరాతురశ్చ; కస్మిన్ దేశే జాంగలేఽనూపే సాధారణే వాఽయం దోషః సంచితః? కస్మిన్ ప్రకుపితః? కస్మిన్నయం వ్యాధిరుత్పన్న? ఇతి; తథా, ఆతురేఽపి గలాదౌ కస్మిన్నవయవే శ్లేష్మస్థానే పిత్తస్థానే వా?| ఆత్మసదృశేషు దోషసదృశేషు, విజ్ఞానాభ్యుపాయేషు షడ్విధేషు శ్రోత్రత్వక్చక్షూరసనఘ్రాణప్రశ్నేషు| తత్ర వాతసదృశేషు విజ్ఞానాభ్యుపాయేషు పంచేంద్రియప్రశ్నేషు వ్రణే సశబ్దఫేనరక్తానిలాదినిర్గమనం శ్రవణేంద్రియగ్రాహ్యం, పారుష్యరౌక్ష్యాదికం త్వగింద్రియగ్రాహ్యం, భస్మకపోతాస్థిసవర్ణత్వం చక్షురింద్రియగ్రాహ్యం, కటుగంధలాజగంధాదిత్వం ఘ్రాణేంద్రియగ్రాహ్యం, కషాయరసత్వం రసనేంద్రియగ్రాహ్యం, తోదనభేదనచ్ఛేదనాదివేదనావిశేషాః ప్రశ్నగ్రాహ్యాః; పిత్తసదృశేషు విజ్ఞానాభ్యుపాయేషు శ్వయథువ్రణాదీనామౌష్ణ్యం త్వగింద్రియగ్రాహ్యం, నీలపీతవర్ణత్వం చక్షురింద్రియగ్రాహ్యం, కట్వమ్లరసత్వం రసనేంద్రియగ్రాహ్యం, తీక్ష్ణాతసీగంధత్వం ఘ్రాణేంద్రియగ్రాహ్యం, ఓషచోషపరిదాహాదికా వేదనావిశేషాః ప్రశ్నగ్రాహ్యాః; శ్లేష్మసదృశేషు విజ్ఞానాభ్యుపాయేషు స్నిగ్ధపైచ్ఛిల్యాదికం త్వగింద్రియగ్రాహ్యం, శ్వేతత్వం చక్షురింద్రియగ్రాహ్యం, మాధుర్యాది రసనేంద్రియగ్రాహ్యం, విస్రగంధాదిత్వం ఘ్రాణేంద్రియగ్రాహ్యం, కండూగురుత్వాదివేదనావిశేషాః ప్రశ్నగ్రాహ్యా ఇతి| వైద్యో జానీయాదితి కాన్? వ్యాధీన్; అధికారవశాదక్షరైరనుక్తానపి; కేషు సత్సు? షడ్విధేష్వపి విజ్ఞానాభ్యుపాయేష్వాత్మసదృశేషు వాతపిత్తశ్లేష్మసదృశేషు; కైర్జానీయాత్? తత్స్థానీయైః తేషాం శబ్దాదీనాం స్థానాని శ్రోత్రాదీని, తేష్వధికృతైః శబ్దస్పర్శరూపరసగంధైః తత్స్థానీయైః; ఏతేనైతదుక్తం- వాతాదిలింగైరాయుర్వేదేష్వనిర్దిష్టనామధేయానపి వ్యాధీన్ కుశాగ్రమతిర్వైద్యో జానీయాదితి| పంజికాకారస్తు దర్శనాదిపరీక్షాం త్రివిధామేవ పఠతి| ‘మిథ్యాదృష్టా వికారా హి’ ఇత్యాదిశ్లోకాంతే “తస్మాత్ పరీక్ష్యాః సతతం భిషజా సిద్ధిమిచ్ఛతా| యుక్త్యైవ వ్యాధయః సర్వైః(ర్వే) ప్రమాణైర్దర్శనాదిభిః”- ఇతి శ్లోకమధీతే, వ్యాఖ్యానయతి చ- దర్శనాదిభిరిత్యేవం కర్తవ్యే యత్ ‘ప్రమాణైః’ ఇత్యధికం కరోతి, తదధికప్రమాణప్రాప్త్యర్థం, తేన గంధరసశబ్దానామప్యవరోధః; యే త్వత్రాక్షరైః షడ్విధామపి పరీక్షాం పఠంతి, తేషాం సమ్యక్ శాస్త్రావబోధో నాస్తీతి భాషతే| ‘ఆత్మసదృశేషు విజ్ఞానాభ్యుపాయేషు తత్స్థానీయైర్జానీయాత్’ ఇత్యపి న పంజికాకారః పఠతి||5||
Adhikarana ౫ (౬) · Śloka ౬
ఏవమభిసమీక్ష్య సాధ్యాన్ సాధయేత్, యాప్యాన్ యాపయేత్, అసాధ్యాన్నైవోపక్రమేత, పరిసంవత్సరోత్థితాంశ్చ వికారాన్ ప్రాయశో వర్జయేత్ ||6||
एवमभिसमीक्ष्य साध्यान् साधयेत्, याप्यान् यापयेत्, असाध्यान्नैवोपक्रमेत, परिसंवत्सरोत्थितांश्च विकारान् प्रायशो वर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
ఏవమిత్యాది| సాధ్యం ద్వివిధం- సుసాధ్యం, దుఃసాధ్యం చ; అసాధ్యం ద్వివిధం- యాప్యం, ప్రత్యాఖ్యేయం చ| పరిసంవత్సరేత్యాది పరిసంవత్సరోత్థితాః సంవత్సరాతీతాః సర్వర్తు చ మహాబలా యే తాన్ పరివర్జయేదితి; యది హ్యేకదోషజాస్తే భవేయురేవం తేషాం తద్దోషప్రశమనర్తుషు ప్రశమో భవేదల్పతా వా, స చ న భవతి, తేన తేషాం త్రిదోషజత్వాధిగమః, అతస్తాన్ పరివర్జయేత్; అథవా సంవత్సరేణోత్తరోత్తరధాత్వనుక్రమాదసాధ్యత్వం ప్రాయశః| ప్రాయశో బాహుల్యేన, నావశ్యతయా; తేన కేచిద్రక్తగుల్మాదయః సంవత్సరానంతరముపక్రమయోగ్యా భవంతి, అర్దితస్తు త్రిభిర్వర్షైః సాధ్య ఇతి||6||
Adhikarana ౬ (౭) · Śloka ౭
భవతి చాత్ర- మిథ్యాదృష్టా వికారా హి దురాఖ్యాతాస్తథైవ చ | తథా దుష్పరిమృష్టాశ్చ మోహయేయుశ్చికిత్సకం ||7||
भवति चात्र- मिथ्यादृष्टा विकारा हि दुराख्यातास्तथैव च | तथा दुष्परिमृष्टाश्च मोहयेयुश्चिकित्सकम् ||७||
🔊 Audio coming soon
మిథ్యాదృష్టా ఇతి రోగిణో వికారా యే మిథ్యాదృష్టా అసమ్యగ్దృష్టాః, తథా దురాఖ్యాతా రోగిణా న యాథాతథ్యేనోక్తాః, తథా దుష్పరిమృష్టాః దుష్పరిమర్శితాః , తే చికిత్సకం మోహయేయుః, ఏవమవిజ్ఞాతా యే రోగాస్తాన్ పరివర్జయేత్||7||
Adhikarana ౭ (౮) · Śloka ౮
తత్ర సాధ్యా అపి వ్యాధయః ప్రాయేణైషాం దుశ్చికిత్స్యతమా భవంతి | తద్యథా- శ్రోత్రియనృపతిస్త్రీబాలవృద్ధభీరురాజసేవకకితవదుర్బలవైద్యవిదగ్ధవ్యాధిగోపకదరిద్రకృపణక్రోధనానామనాత్మవతామనాథానాం చ; ఏవం నిరూప్య చికిత్సాం కుర్వన్ ధర్మార్థకామయశాంసి ప్రాప్నోతి ||8||
तत्र साध्या अपि व्याधयः प्रायेणैषां दुश्चिकित्स्यतमा भवन्ति | तद्यथा- श्रोत्रियनृपतिस्त्रीबालवृद्धभीरुराजसेवककितवदुर्बलवैद्यविदग्धव्याधिगोपकदरिद्रकृपणक्रोधनानामनात्मवतामनाथानां च; एवं निरूप्य चिकित्सां कुर्वन् धर्मार्थकामयशांसि प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
తత్ర సాధ్యా ఇత్యాది| శ్రోత్రియస్య వేదార్థపరిపాలనపరస్య నిత్యం స్నానాదిభిర్వ్యాధిపరివృద్ధిః; నృపతేరపి స్వాతంత్ర్యాద్యత్కించనకారిత్వాత్, అన్యే తు సౌకుమార్యాత్ క్రియాఽసహత్వాత్; స్త్రీణాం లజ్జయా వేగాద్యుపరోధాద్గుహ్యవ్యాధేరప్రకాశనాచ్చ; బాలవృద్ధయోర్విరేచనాదిక్రియాయోగ్యత్వేనాల్పక్రియత్వాత్, అన్యే తు బాలవృద్ధవనితాః సుకుమారశరీరత్వాద్భేషజాసహిష్ణవః; భీరురల్పసత్త్వత్వాన్న శక్నోతి సోఢుం క్రియాం; రాజసేవకస్య రాజాయత్తత్వాత్; కితవస్య వ్యసనిత్వాత్, కితవో ద్యూతకారః; దుర్బలస్య బాలవృద్ధయోరివ; వైద్యవిదగ్ధస్యాభిమానేన నిర్దిష్టాన్యథాకారిత్వాత్, వైద్యవిదగ్ధో వైద్యాభిమానీ, పల్లవగ్రాహీత్యర్థః; వ్యాధిగోపకస్య వ్యాధేరకథనాదేవ; దరిద్రస్య ద్రవ్యాభావత్వే ఔషధాభావాత్; కృపణస్య లోభేన భైషజ్యానుపాదానాత్; క్రోధనస్య కోపేన రోగపరివృద్ధేః; అనాత్మవతోఽపథ్యాచరణత్వాత్, అనాత్మవాన్ అజితేంద్రియః; అనాథానాం పరిచారకాభావాత్, అనాథా ఏకాకినః||8||
Adhikarana ౮ (౯) · Śloka ౯
భవతి చాత్ర- స్త్రీభిః సహాస్యాం సంవాసం పరిహాసం చ వర్జయేత్ | దత్తం చ తాభ్యో నాదేయమన్నాదన్యద్భిషగ్వరైః ||9||
भवति चात्र- स्त्रीभिः सहास्यां संवासं परिहासं च वर्जयेत् | दत्तं च ताभ्यो नादेयमन्नादन्यद्भिषग्वरैः ||९||
🔊 Audio coming soon
ఇదానీం వైద్యస్య విశిఖాయామంతఃపురచారిణః ప్రమాదదోషద్వారం నియమయన్నాహ,- భవతి చాత్రేత్యాది| సహాస్యామేకత్ర స్థితిం, సంవాసం ప్రతివేశవాసితాం, పరిహాసం హాస్యం| అన్నాదన్యదితి అన్నమన్నపానద్రవ్యం గృహ్ణీయాత్, తస్య వృత్తిహేతుత్వాత్; రాజ్ఞాఽనుమతం తు సర్వమేవ గృహ్ణీయాదితి| సంవాసమిత్యత్ర కేచిత్ సంవాదమితి పఠంతి||9||
Adhikarana పుష్పికా · Śloka ౧౦
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే విశిఖానుప్రవేశనీయో నామ దశమోఽధ్యాయః ||10||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विशिखानुप्रवेशनीयो नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాం సూత్రస్థానే విశిఖానుప్రవేశనీయో నామ దశమోఽధ్యాయః సమాప్తః||10||