Adhikarana ௧ (௧-௨) · Śloka ௨
அதாதஃ ஶரீரஸங்க்யாவ்யாகரணஂ ஶாரீரஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातः शरीरसङ्ख्याव्याकरणं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
Hide commentary
கர்பவ்யாகரணாநந்தரமுத்பந்நஸ்ய கர்பஸ்ய ஸஞ்ஜாதாங்கப்ரத்யங்கதயா லப்தஶரீரஸஞ்ஜ்ஞஸ்ய ஶரீராவயவாநாஂ ஸங்க்யா கர்துஂ யுஜ்யத இத்யாஹ- அதாத இத்யாதி| பஞ்சமஹாபூதஶரீரிஸமவாயஃ ஶரீரமுக்தஂ, தஸ்யாவயவஶஃ ஸங்க்யா, தஸ்யா வ்யாகரணஂ விவரணஂ யத்ர ஶாரீரே தத்வ்யாக்யாஸ்யாமஃ; அதவா ஶரீரஶப்தோऽயஂ ஸமுதாயவத்திரவயவேஷ்வபி வர்ததே, தேஷாஂ ஸங்க்யா; ஶேஷஂ பூர்வவத்||௧-௨||
Adhikarana ௨ (௩) · Śloka ௩
ஶுக்ரஶோணிதஂ கர்பாஶயஸ்தமாத்மப்ரகதிவிகாரஸம்மூர்ச்சிதஂ ‘கர்ப’ இத்யுச்யதே |
தஂ சேதநாவஸ்திதஂ வாயுர்விபஜதி, தேஜ ஏநஂ பசதி, ஆபஃ க்லேதயந்தி, பதிவீ ஸஂஹந்தி, ஆகாஶஂ விவர்தயதி; ஏவஂ விவர்திதஃ ஸ யதா ஹஸ்தபாதஜிஹ்வாக்ராணகர்ணநிதம்பாதிபிரங்கைருபேதஸ்ததா ‘ஶரீரஂ’ இதி ஸஞ்ஜ்ஞாஂ லபதே |
தச்ச ஷடங்கஂ- ஶாகாஶ்சதஸ்ரோ, மத்யஂ பஞ்சமஂ, ஷஷ்டஂ ஶிர இதி ||௩||
View original
शुक्रशोणितं गर्भाशयस्थमात्मप्रकृतिविकारसम्मूर्च्छितं ‘गर्भ’ इत्युच्यते |
तं चेतनावस्थितं वायुर्विभजति, तेज एनं पचति, आपः क्लेदयन्ति, पृथिवी संहन्ति, आकाशं विवर्धयति; एवं विवर्धितः स यदा हस्तपादजिह्वाघ्राणकर्णनितम्बादिभिरङ्गैरुपेतस्तदा ‘शरीरं’ इति सञ्ज्ञां लभते |
तच्च षडङ्गं- शाखाश्चतस्रो, मध्यं पञ्चमं, षष्ठं शिर इति ||३||
Hide commentary
தத்ர ஶரீராவயவஸங்க்யாவிவரணஂ ப்ரதிபாதயிதுகாமஃ ஶரீரஶப்தவ்யபதேஶ்யமேவ தாவத் க்ரமேணாஹ- ஶுக்ரஶோணிதமித்யாதி| ஆத்மப்ரகதிவிகாரஸம்மூர்ச்சிதமிதி ஆத்மா க்ஷேத்ரஜ்ஞஃ, ப்ரகதயஃ ப்ரதாநாதயோऽஷ்டௌ, விகாராஃ பஞ்சபூதாந்யேகாதஶேந்த்ரியாணி சேதி ஷோடஶ, தைஃ ஸம்மூர்ச்சிதஂ மிஶ்ரீபூதஂ ‘கர்ப’ இதி ஸஞ்ஜ்ஞாஂ லபதே; ஏதேந யோகிநாமுபயோகீ பஞ்சவிஂஶதிகோ ராஶிருக்தஃ| தமிதாநீஂ பிஷஜாமுபயோகிநஂ ஷட்தாதுகஂ கத்வா நிர்திஶந்நாஹ- தமித்யாதி| சேதநயா ஹேதுபூதயா யாவத்கர்பப்ரஸவகாலமவஸ்திதஂ சேதநாவஸ்திதம், அந்யதா குதிதவிஶீர்ணஂ ஸ்யாத்| தஂ வாயுர்விபஜதி தோஷதாதுமலாங்கப்ரத்யங்கவிபாகேந; தேஜ ஏநஂ பசதி ரூபாத்ரூபாந்தரேணாவஸ்தாநஂ ப்ராபயதி; ஆபஃ க்லேதயந்தி விபாகபரிணாமகாரிணோரநிலாநலயோஃ ஶோஷணேऽப்யார்த்ரதாஂ ஜநயந்தி; பதிவீ ஸஂஹந்தி அத்பிஃ க்லிந்நமபி கடிநஂ மூர்திமத் கரோதி; ‘ஸஂஹரதி’ இத்யந்யே படந்தி; தந்ந, ஸம்பூர்வஸ்ய ஹஞோ விநாஶார்தத்வாத்; ஆகாஶஂ விவர்தயதி அநிலாநலவிதாரிதஸ்ரோதஸாமாத்மாபநேநோர்த்வமதஸ்திர்யக்விவர்திதமவகாஶதாநேந விவர்தயதி| மத்யமிதஂ கண்டாதிகுதபர்யந்தம்||௩||
Adhikarana ௩ (௪) · Śloka ௪
அதஃ பரஂ ப்ரத்யங்காநி வக்ஷ்யந்தே- மஸ்தகோதரபஷ்டநாபிலலாடநாஸாசிபுகபஸ்திக்ரீவா இத்யேதா ஏகைகாஃ, கர்ணநேத்ரப்ரூஶங்காஂஸகண்டகக்ஷஸ்தநவங்க்ஷணவஷணபார்ஶ்வஸ்பிக்ஜாநுகூர்பரபாஹூருப்ரபதயோ த்வே த்வே, விஂஶதிரங்குலயஃ, ஸ்ரோதாஂஸி வக்ஷ்யமாணாநி , ஏஷ ப்ரத்யங்கவிபாக உக்தஃ ||௪||
View original
अतः परं प्रत्यङ्गानि वक्ष्यन्ते- मस्तकोदरपृष्ठनाभिललाटनासाचिबुकबस्तिग्रीवा इत्येता एकैकाः, कर्णनेत्रभ्रूशङ्खांसगण्डकक्षस्तनवङ्क्षणवृषणपार्श्वस्फिग्जानुकूर्परबाहूरुप्रभृतयो द्वे द्वे, विंशतिरङ्गुलयः, स्रोतांसि वक्ष्यमाणानि , एष प्रत्यङ्गविभाग उक्तः ||४||
Hide commentary
அபரமப்யவயவவிபாகஂ ஸங்க்யாஶ்ரயஂ ஶரீரே நிர்திஶந்நாஹ- அதஃ பரமித்யாதி| அஂஸோ பாஹுஶிரஃ, கண்டோ கல்லஃ, ஸ்பிக் பாதஃ, ஊரூ ‘ஜாங்க’ இதி லோகே| பாஹூருப்ரபதயோ த்வே த்வே இத்யத்ர ப்ரபதிக்ரஹணாச்சௌஷ்டஸக்கணீகுகுந்தராணாமவரோதஃ | நநு ஸ்ரோதாஂஸி ப்ரத்யங்கேஷு கிமிதி ந நிர்திஷ்டாநீத்யாஹ- ஸ்ரோதாஂஸீத்யாதி| வக்ஷ்யமாணாநீதி ஆஶ்ரிதேஷு த்வகாத்யவயவேஷ்வித்யர்தஃ||௪||
Adhikarana ௪ (௫) · Śloka ௫
தஸ்ய புநஃ ஸங்க்யாநஂ - த்வசஃ கலா தாதவோ மலா தோஷா யகத்ப்லீஹாநௌ புப்புஸ உண்டுகோ ஹதயமாஶயா அந்த்ராணி வக்கௌ ஸ்ரோதாஂஸி கண்டரா ஜாலாநி கூர்சா ரஜ்ஜவஃ ஸேவந்யஃ ஸங்காதாஃ ஸீமந்தா அஸ்தீநி ஸந்தயஃ ஸ்நாயவஃ பேஶ்யோ மர்மாணி ஸிரா தமந்யோ யோகவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி ச ||௫||
View original
तस्य पुनः सङ्ख्यानं - त्वचः कला धातवो मला दोषा यकृत्प्लीहानौ फुप्फुस उण्डुको हृदयमाशया अन्त्राणि वृक्कौ स्रोतांसि कण्डरा जालानि कूर्चा रज्जवः सेवन्यः सङ्घाताः सीमन्ता अस्थीनि सन्धयः स्नायवः पेश्यो मर्माणि सिरा धमन्यो योगवहानि स्रोतांसि च ||५||
Hide commentary
ஏதாந்யங்கப்ரத்யங்காந்யாஶ்ரயபூதாநி ப்ரதிபாத்யைதேஷ்வவயவேஷு யே ஸமாஶ்ரிதாஸ்த்வகாத்யவயவாஸ்தேஷாஂ வ்யாகரணமாஹ- தஸ்ய புநரித்யாதி| தஸ்யேதி அங்கப்ரத்யங்காத்மகஸ்ய ஶரீரஸ்ய| ஸங்க்யாநமிதி ஸங்க்யாயதே யேந ஶரீரஂ தத் ஸங்க்யாநம்| கிஂ ததித்யாஹ- த்வசஃ கலா இத்யாதி| த்வகாதிகஂ யோகவஹஸ்ரோதோऽந்தமேகோநத்ரிஂஶத்| யோகவஹாநீதி தமந்யா ஸஹ யோகஂ வஹந்தி யாநி ஸ்ரோதாஂஸி தாநி யோகவஹாநி தமநீவ்யாகரணோதிதாநி ப்ராணோதகாந்நாதிவாஹீநீத்யர்தஃ ||௫||
Adhikarana ௫ (௬) · Śloka ௬
த்வசஃ ஸப்த, கலாஃ ஸப்த, ஆஶயாஃ ஸப்த, தாதவஃ ஸப்த, ஸப்த ஸிராஶதாநி, பஞ்ச பேஶீஶதாநி, நவ ஸ்நாயுஶதாநி, த்ரீண்யஸ்திஶதாநி, த்வே தஶோத்தரே ஸந்திஶதே, ஸப்தோத்தரஂ மர்மஶதஂ, சதுர்விஂஶதிர்தமந்யஃ, த்ரயோ தோஷாஃ, த்ரயோ மலாஃ, நவ ஸ்ரோதாஂஸி, (ஷோடஶ கண்டராஃ, ஷோடஶ ஜாலாநி, ஷட் கூர்சாஃ, சதஸ்ரோ ரஜ்ஜவஃ, ஸப்த ஸேவந்யஃ, சதுர்தஶ ஸங்காதாஃ, சதுர்தஶ ஸீமந்தாஃ, த்வாவிஂஶதிர்யோகவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி, த்விகாந்யந்த்ராணி ) சேதி ஸமாஸஃ ||௬||
View original
त्वचः सप्त, कलाः सप्त, आशयाः सप्त, धातवः सप्त, सप्त सिराशतानि, पञ्च पेशीशतानि, नव स्नायुशतानि, त्रीण्यस्थिशतानि, द्वे दशोत्तरे सन्धिशते, सप्तोत्तरं मर्मशतं, चतुर्विंशतिर्धमन्यः, त्रयो दोषाः, त्रयो मलाः, नव स्रोतांसि, (षोडश कण्डराः, षोडश जालानि, षट् कूर्चाः, चतस्रो रज्जवः, सप्त सेवन्यः, चतुर्दश सङ्घाताः, चतुर्दश सीमन्ताः, द्वाविंशतिर्योगवहानि स्रोतांसि, द्विकान्यन्त्राणि ) चेति समासः ||६||
Hide commentary
கேசித் ஸுஶ்ருதாத்யாயிநஃ ஸங்க்ஷேபேண த்வகாதீந் கதிசித்ஸங்க்யயோபேதாந் படந்தி| தந்மதமாஹ- த்வசஃ ஸப்தேத்யாதி| ஸமாஸஃ ஸங்க்ஷேபஃ||௬||
Adhikarana ௬ (௭) · Śloka ௭
விஸ்தாரோऽத ஊர்த்வஂ- த்வசோऽபிஹிதாஃ கலா தாதவோ மலா தோஷா யகத்ப்லீஹாநௌ புப்புஸ உண்டுகோ ஹதயஂ வக்கௌ ச ||௭||
View original
विस्तारोऽत ऊर्ध्वं- त्वचोऽभिहिताः कला धातवो मला दोषा यकृत्प्लीहानौ फुप्फुस उण्डुको हृदयं वृक्कौ च ||७||
Hide commentary
ஸங்க்ஷேபேணாபிஹிதாநாஂ த்வகாதீநாஂ விஸ்தாரமாஹ- விஸ்தாரோऽத இத்யாதி| த்வசோऽபிஹிதா இதி ஸங்க்யயா நாமபிஶ்ச கர்பவ்யாகரணே, கலாதயஶ்சாபிஹிதாஃ||௭||
Adhikarana ௭ (௮) · Śloka ௮
ஆஶயாஸ்து- வாதாஶயஃ, பித்தாஶயஃ, ஶ்லேஷ்மாஶயோ, ரக்தாஶய, ஆமாஶயஃ, பக்வாஶயோ, மூத்ராஶயஃ , ஸ்த்ரீணாஂ கர்பாஶயோऽஷ்டம இதி ||௮||
View original
आशयास्तु- वाताशयः, पित्ताशयः, श्लेष्माशयो, रक्ताशय, आमाशयः, पक्वाशयो, मूत्राशयः , स्त्रीणां गर्भाशयोऽष्टम इति ||८||
Hide commentary
ஆஶயாநாஹ- ஆஶயாஸ்த்வித்யாதி| ஆஶயோऽதிஷ்டாநம்| பித்தாஶயாததஃ பக்வாஶயஃ, தஸ்யைகதேஶே ச விபக்தமலாதார உண்டு(ந்து)கோ வித்யதே, அத உண்டு(ந்து)காத் பக்வாஶயோ பிந்ந இத்யர்தஃ| ஆஶயக்ரமஸ்து வாக்படேநோக்தா யதா- “ரக்தஸ்யாத்யஃ க்ரமாத் பரே| கபாமபித்தபக்வாநாஂ வாயோர்மூத்ரஸ்ய ச க்ரமாத்| கர்பாஶயோऽஷ்டமஃ ஸ்த்ரீணாஂ பித்தபக்வாஶயாந்தரா”- (வா.ஶா.௩) இதி||௮||
Adhikarana ௮ (௯) · Śloka ௯
ஸார்தத்ரிவ்யாமாந்யந்த்ராணி புஂஸாஂ, ஸ்த்ரீணாமர்தவ்யாமஹீநாநி ||௯||
View original
सार्धत्रिव्यामान्यन्त्राणि पुंसां, स्त्रीणामर्धव्यामहीनानि ||९||
Hide commentary
அந்த்ராண்யாஹ- ஸார்தேத்யாதி| வ்யாமோ பாஹ்வோஃ ஸகரயோஸ்ததயோஸ்திர்யகந்தரம்||௯||
Adhikarana ௯ (௧௦) · Śloka ௧௦
ஶ்ரவணநயநவதநக்ராணகுதமேட்ராணி நவ ஸ்ரோதாஂஸி நராணாஂ பஹிர்முகாநி, ஏதாந்யேவ ஸ்த்ரீணாமபராணி ச த்ரீணி த்வே ஸ்தநயோரதஸ்தாத்ரக்தவஹஂ ச ||௧௦||
View original
श्रवणनयनवदनघ्राणगुदमेढ्राणि नव स्रोतांसि नराणां बहिर्मुखानि, एतान्येव स्त्रीणामपराणि च त्रीणि द्वे स्तनयोरधस्ताद्रक्तवहं च ||१०||
Hide commentary
ஶ்ரவணேத்யாதி| நந்வந்யாந்யபி தமநீவ்யாகரணோதிதாநி ஸ்ரோதாஂஸி வக்தவ்யாநீத்யாஹ- பஹிர்முகாநீதி| தமநீவ்யாகரணோதிதாநி த்வந்தர்முகாநி| அதஸ்தாத்ரக்தவஹஂ ஸ்மராதபத்ரஸ்யாத ஆர்தவவஹஂ, ஸ்மராதபத்ரஂ பகஸ்யோபரிதநே பாகே| உக்தஂ ச- “விபுலபிப்பலபத்ரஸமாகதேரவயவஸ்ய ஶிரஸ்தலமாஶ்ரிதம்| ஸகலகாமஸிராமுகசும்பிதஂ நிகதிதஂ மதநாதபவாரணம்-” இதி||௧௦||
Adhikarana ௧௦ (௧௧) · Śloka ௧௧
ஷோடஶ கண்டராஃ- தாஸாஂ சதஸ்ரஃ பாதயோஃ, தாவத்யோ ஹஸ்தக்ரீவாபஷ்டேஷு; தத்ர ஹஸ்தபாதகதாநாஂ கண்டராணாஂ நகா அக்ரப்ரரோஹாஃ, க்ரீவாஹதயநிபந்திநீநாமதோபாககதாநாஂ மேட்ரஂ, ஶ்ரோணிபஷ்டநிபந்திநீநாமதோபாககதாநாஂ பிம்பஂ , மூர்தோருவக்ஷோஂऽஸபிண்டாதீநாஂ ச ||௧௧||
View original
षोडश कण्डराः- तासां चतस्रः पादयोः, तावत्यो हस्तग्रीवापृष्ठेषु; तत्र हस्तपादगतानां कण्डराणां नखा अग्रप्ररोहाः, ग्रीवाहृदयनिबन्धिनीनामधोभागगतानां मेढ्रं, श्रोणिपृष्टनिबन्धिनीनामधोभागगतानां बिम्बं , मूर्धोरुवक्षोंऽसपिण्डादीनां च ||११||
Hide commentary
ஷோடஶேத்யாதி| கண்டரா மஹாஸ்நாயுஃ| தாவத்யோ ஹஸ்தக்ரீவாபஷ்டேஷ்விதி ஹஸ்தயோஶ்சதஸ்ரஃ, க்ரீவாயாஂ சதஸ்ரஃ, பஷ்டே சதஸ்ரஃ| ஹஸ்தாதிகதாநாஂ கண்டராணாமக்ரிமபாகமாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஜேஜ்ஜடஸ்து “ஹஸ்தபாதகதாநாஂ கண்டராணாமஸ்த்நாஂ ச நகா அக்ரப்ரரோஹா” இதி படதி| க்ரீவயா ஸஹ ஹதயநிபந்திநீநாஂ சதஸணாஂ மேட்ரஂ ‘அக்ரப்ரரோஹ’ இதி ஶேஷஃ| ஶ்ரோண்யா ஸஹ பஷ்டநிபந்திநீநாஂ பஷ்டநிஶ்சலபந்தஂ குர்வதீநாஂ பஷ்டஜாநாஂ சதஸணாமதோபாககதாநாஂ பிம்பஂ மண்டலமர்தாந்நிதம்பஸ்ய| மூர்தோருவக்ஷோஂऽஸபிண்டாதீநாஂ சேதி பூர்வவாக்யாத் பிம்பமநுவர்ததே, தேந மஸ்தகஸ்ய யத் பிம்பஂ மண்டலஂ தத்க்ரீவாஶ்ரிதாநாஂ ப்ராகுக்தாநாமேவ சதஸணாமுபரிகதாநாஂ கண்டராணாமக்ரப்ரரோஹஃ, ததா பாதகதாநாஂ சதஸணாமுபரிகதாநாமூருமண்டலமக்ரப்ரரோஹஃ, ததா பஷ்டகதாநாஂ சதஸணாஂ கண்டராணாமுபரிகதாநாஂ வக்ஷோமண்டலம், ஆதிஶப்தகஹீதஸ்ய ஸ்தநஸ்ய ச மண்டலமக்ரப்ரரோஹஃ| ஹஸ்தகதாநாஂ சதஸணாமுபரிகதாநாமஂஸபிண்டோ பாஹுஶிரோऽக்ரப்ரரோஹ இதி| மஸ்தகஸ்ய ததைவோர்வோஸ்ததா வக்ஷஸஸ்ததாஂऽஸபிண்டயோஶ்ச யத்பிம்பஂ மண்டலம், ஆதிஶப்தாத் ஸ்தநபிண்டயோரபி மண்டலஂ, தாஸாஂ ஷோடஶாநாஂ யதாஸமீபஂ ப்ரரோஹஃ||௧௧||
Adhikarana ௧௧ (௧௨) · Śloka ௧௨
மாஂஸஸிராஸ்நாய்வஸ்திஜாலாநி ப்ரத்யேகஂ சத்வாரி; தாநி மணிபந்தகுல்பஸஂஶ்ரிதாநி பரஸ்பரநிபத்தாநி பரஸ்பரகவாக்ஷிதாநி சேதி, யைர்கவாக்ஷிதமிதஂ ஶரீரம் ||௧௨||
View original
मांससिरास्नाय्वस्थिजालानि प्रत्येकं चत्वारि; तानि मणिबन्धगुल्फसंश्रितानि परस्परनिबद्धानि परस्परगवाक्षितानि चेति, यैर्गवाक्षितमिदं शरीरम् ||१२||
Hide commentary
ஜாலாந்யாஹ- மாஂஸேத்யாதி| மாஂஸாதீநாஂ சதுர்ணாஂ ப்ரத்யேகஂ சத்வாரி ஜாலாநி| தேஷாஂ மாஂஸாதிஜாலாநாஂ சத்வார்யேகைகஸ்மிந் மணிபந்தே குல்பே ச| தத்யதா- மாஂஸஸ்யைகமேகஸ்மிந் மணிபந்தே குல்பே ச, ஏவஂ ஸிராணாஂ ஸ்நாயூநாமஸ்த்நாஂ சைகைகஂ ஜாலகமிதி சத்வாரி ஜாலகாநி| பரஸ்பரகவாக்ஷிதாநி ஸஞ்ஜாதபரஸ்பரச்சித்ராணீத்யர்தஃ| யைர்கவாக்ஷிதமிதி விரசிதநிரந்தரஜாலகாகாரரந்த்ரநிகரபரிகலிதமித்யர்தஃ||௧௨||
Adhikarana ௧௨ (௧௩) · Śloka ௧௩
ஷட் கூர்சாஃ, தே ஹஸ்தபாதக்ரீவாமேட்ரேஷு; ஹஸ்தயோர்த்வௌ, பாதயோர்த்வௌ, க்ரீவாமேட்ரயோரேகைகஃ ||௧௩||
View original
षट् कूर्चाः, ते हस्तपादग्रीवामेढ्रेषु; हस्तयोर्द्वौ, पादयोर्द्वौ, ग्रीवामेढ्रयोरेकैकः ||१३||
Hide commentary
ஷட் கூர்சா இத்யாதி| கூர்சா இவ கூர்சாஃ, நாம்நைவாகதிருந்நேயா; தே புநர்மாஂஸாஸ்திஸிராஸ்நாயூநாஂ ஜாலகப்ரபவாணாஂ ஸந்ததிவிரசிதாஃ||௧௩||
Adhikarana ௧௩ (௧௪-௧௫) · Śloka ௧௫
மஹத்யோ மாஂஸரஜ்ஜவஶ்சதஸ்ரஃ- பஷ்டவஂஶமுபயதஃ பேஶீநிபந்தநார்தஂ த்வே பாஹ்யே, ஆப்யந்தரே ச த்வே ||௧௪||
ஸப்த ஸேவந்யஃ ; ஸிரஸி விபக்தாஃ பஞ்ச, ஜிஹ்வாஶேபஸோரேகைகா; தாஃ பரிஹர்தவ்யாஃ ஶஸ்த்ரேண ||௧௫||
View original
महत्यो मांसरज्जवश्चतस्रः- पृष्ठवंशमुभयतः पेशीनिबन्धनार्थं द्वे बाह्ये, आभ्यन्तरे च द्वे ||१४||
सप्त सेवन्यः ; सिरसि विभक्ताः पञ्च, जिह्वाशेफसोरेकैका; ताः परिहर्तव्याः शस्त्रेण ||१५||
Hide commentary
மஹத்ய இத்யாதி| பேஶீநிபந்தநார்தமிதி ப்ரயோஜநகதநம்| கயீ து, மஹத்யோ மாஂஸரஜ்ஜவஶ்சதஸ்ரஃ சதஸ்ரஃ பஷ்டவஂஶமுபயத இத்யஷ்டௌ ப்ரதிபாதயதி||௧௪-௧௫||
Adhikarana ௧௪ (௧௬) · Śloka ௧௬
சதுர்தஶாஸ்த்நாஂ ஸங்காதாஃ; தேஷாஂ த்ரயோ குல்பஜாநுவங்க்ஷணேஷு, ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ, த்ரிகஶிரஸோரேகைகஃ ||௧௬||
View original
चतुर्दशास्थ्नां सङ्घाताः; तेषां त्रयो गुल्फजानुवङ्क्षणेषु, एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ, त्रिकशिरसोरेकैकः ||१६||
Hide commentary
ஸங்காதாநாஹ- சதுர்தஶாஸ்த்நாமித்யாதி| த்ரயோ குல்பஜாநுவங்க்ஷணேஷு, தாவந்தோऽந்யஸ்மிந் ஸக்த்நி, பாஹ்வோரேவமேவ, ஏவஂ சதுர்பிஸ்த்ரிகைர்த்வாதஶ; த்ரிகஶிரஸோரேகைகஃ- த்ரிகே ஏகஃ, ஏகஃ ஶிரஸீத்யேவஂ சதுர்தஶ| யத்யபி ஶ்ரோணிகாண்டபாகே த்ரிகஂ ப்ரஸித்தஂ, ததாऽப்யத்ர பாஹுக்ரீவாஸ்தித்ரயஸங்காதஸ்த்ரிக உச்யதே||௧௬||
Adhikarana ௧௫ (௧௭) · Śloka ௧௭
சதுர்தஶைவ ஸீமந்தாஃ; தே சாஸ்திஸங்காதவத்கணநீயாஃ, யதஸ்தைர்யுக்தா அஸ்திஸங்காதாஃ; யே ஹ்யுக்தாஃ ஸங்காதாஸ்தே கல்வஷ்டாதஶைகேஷாம் ||௧௭||
View original
चतुर्दशैव सीमन्ताः; ते चास्थिसङ्घातवद्गणनीयाः, यतस्तैर्युक्ता अस्थिसङ्घाताः; ये ह्युक्ताः सङ्घातास्ते खल्वष्टादशैकेषाम् ||१७||
Hide commentary
ஸீமந்தாநாஹ- சதுர்தஶைவேத்யாதி| தைர்யுக்தா அஸ்திஸங்காதா இதி| ததாச போஜஃ- “ஸங்காதாஃ ஸீவிதா யைஸ்து ஸீமந்தாஂஸ்தாந் ப்ரசக்ஷ்மஹே”- இதி| பரமதமாஹ- யே ஹ்யுக்தா இத்யாதி| ஏகேஷாமாசார்யாணாஂ மதே ஸங்காதா அஷ்டாதஶ; தத்யதா- பூர்வோக்தாஶ்சதுர்தஶ, ஶ்ரோணிகாண்டமுபர்யேகஃ, வக்ஷௌபர்யேகஃ, உதரோரஃஸந்தாநே ஏகஃ, அஂஸகூடமுபர்யேகஃ, ஏவமஷ்டாதஶ||௧௭||
Adhikarana ௧௬ (௧௮) · Śloka ௧௮
த்ரீணி ஸஷஷ்டாந்யஸ்திஶதாநி வேதவாதிநோ பாஷந்தே; ஶல்யதந்த்ரேஷு து த்ரீண்யேவ ஶதாநி |
தேஷாஂ ஸவிஂஶமஸ்திஶதஂ ஶாகாஸு, ஸப்ததஶோத்தரஂ ஶதஂ ஶ்ரோணிபார்ஶ்வபஷ்டோரஃஸு, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ த்ரிஷஷ்டிஃ, ஏவமஸ்த்நாஂ த்ரீணி ஶதாநி பூர்யந்தே ||௧௮||
View original
त्रीणि सषष्टान्यस्थिशतानि वेदवादिनो भाषन्ते; शल्यतन्त्रेषु तु त्रीण्येव शतानि |
तेषां सविंशमस्थिशतं शाखासु, सप्तदशोत्तरं शतं श्रोणिपार्श्वपृष्ठोरःसु, ग्रीवां प्रत्यूर्ध्वं त्रिषष्टिः, एवमस्थ्नां त्रीणि शतानि पूर्यन्ते ||१८||
Hide commentary
அஸ்திஸங்க்யாஂ குர்வந்நாஹ- த்ரீணீத்யாதி| வேதவாதிநோ பாஷந்த இத்யத்ராயுர்வேதவாதிந இதி த்ரஷ்டவ்யஂ, ந புநர்வேத ஏவ; ததா து த்ரீண்யேவாஸ்திஶதாநீத்யத்ரத்யஂ வசோ வேதவிருத்தத்வாதப்ரமாணஂ ஸ்யாத்| ஸ்வமதமாஹ- ஶல்யதந்த்ரேஷ்வித்யாதி||௧௮||
Adhikarana ௧௭ (௧௯) · Śloka ௧௯
ஏகைகஸ்யாஂ து பாதாங்குல்யாஂ த்ரீணி த்ரீணி தாநி பஞ்சதஶ, தலகூர்சகுல்பஸஂஶ்ரிதாநி தஶ, பார்ஷ்ண்யாமேகஂ, ஜங்காயாஂ த்வே, ஜாநுந்யேகம், ஏகமூராவிதி, த்ரிஂஶதேவமேகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவந்தி, ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; ஶ்ரோண்யாஂ பஞ்ச, தேஷாஂ குதபகநிதம்பேஷு சத்வாரி, த்ரிகஸஂஶ்ரிதமேகஂ, பார்ஶ்வே ஷட்த்ரிஂஶதேகஸ்மிந் , த்விதீயேऽப்யேவஂ, பஷ்டே த்ரிஂஶத், அஷ்டாவுரஸி , த்வே அஂஸபலகே ; க்ரீவாயாஂ நவ, கண்டநாட்யாஂ சத்வாரி, த்வே ஹந்வோஃ , தந்தா த்வாத்ரிஂஶத், நாஸாயாஂ த்ரீணி, ஏகஂ தாலுநி, கண்டகர்ணஶங்கேஷ்வேகைகஂ, ஷட் ஶிரஸீதி ||௧௯||
View original
एकैकस्यां तु पादाङ्गुल्यां त्रीणि त्रीणि तानि पञ्चदश, तलकूर्चगुल्फसंश्रितानि दश, पार्ष्ण्यामेकं, जङ्घायां द्वे, जानुन्येकम्, एकमूराविति, त्रिंशदेवमेकस्मिन् सक्थ्नि भवन्ति, एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; श्रोण्यां पञ्च, तेषां गुदभगनितम्बेषु चत्वारि, त्रिकसंश्रितमेकं, पार्श्वे षट्त्रिंशदेकस्मिन् , द्वितीयेऽप्येवं, पृष्ठे त्रिंशत्, अष्टावुरसि , द्वे अंसफलके ; ग्रीवायां नव, कण्ठनाड्यां चत्वारि, द्वे हन्वोः , दन्ता द्वात्रिंशत्, नासायां त्रीणि, एकं तालुनि, गण्डकर्णशङ्खेष्वेकैकं, षट् शिरसीति ||१९||
Hide commentary
கதஂ ஶாகாஸு விஂஶத்யதிகஂ ஶதஂ பூர்யதே ததாஹ- ஏகைகஸ்யாஂ த்வித்யாதி| தலகூர்சகுல்பேத்யாதி தத்ர பாததலே பஞ்ச ஶலாகாஃ, தத்ப்ரபந்தநமேகமஸ்தி , த்வே த்வே கூர்சகுல்பயோரிதி தஶ| விஂஶச்சதுஷ்கேண ஸவிஂஶமேகஶதம்| யதா ஶ்ரோணிபார்ஶ்வபஷ்டோரஃஸு ஸப்ததஶோத்தரஂ ஶதஂ பூர்யதே ததாऽऽஹ- ஶ்ரோண்யாஂ பஞ்சேத்யாதி| ஶ்ரோண்யாஂ பஞ்சேதி யதுக்தஂ தஸ்யைவ விவரணமாஹ- தேஷாமித்யாதி| குதபகநிதம்பத்வயே சத்வாரி, ஏவஂ ஶ்ரோணிகதபஞ்சகமாரப்ய அக்ஷகாஶ்ரிதாஂ த்வயஂ யாவத் ஸர்வைக்யே ஸப்ததஶோத்தரஂ ஶதஂ பூர்யதே| க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ யதா த்ரிஷஷ்டிஸ்ததாऽऽஹ- க்ரீவாயாமித்யாதி| கண்டகர்ணஶங்கேஷ்வித்யத்ர கண்டௌ ச கர்ணௌ ச ஶங்கௌ சேதி விக்ரஹே ஷடஸ்தீநி பவந்தி||௧௯||
Adhikarana ௧௮ (௨௦) · Śloka ௨௦
ஏதாநி பஞ்சவிதாநி பவந்தி; தத்யதா- கபாலருசகதருணவலயநலகஸஞ்ஜ்ஞாநி |
தேஷாஂ ஜாநுநிதம்பாஂஸகண்டதாலுஶங்கஶிரஃஸு கபாலாநி, தஶநாஸ்து ருசகாநி , க்ராணகர்ணக்ரீவாக்ஷிகோஷேஷு தருணாநி, பார்ஶ்வபஷ்டோரஃஸு வலயாநி , ஶேஷாணி நலகஸஞ்ஜ்ஞாநி ||௨௦||
View original
एतानि पञ्चविधानि भवन्ति; तद्यथा- कपालरुचकतरुणवलयनलकसञ्ज्ञानि |
तेषां जानुनितम्बांसगण्डतालुशङ्खशिरःसु कपालानि, दशनास्तु रुचकानि , घ्राणकर्णग्रीवाक्षिकोषेषु तरुणानि, पार्श्वपृष्ठोरःसु वलयानि , शेषाणि नलकसञ्ज्ञानि ||२०||
Hide commentary
ஏதாநீத்யாதி| கபாலாநி கர்பரஸஞ்ஜ்ஞாநி| தஶநா தந்தா இத்யர்தஃ| தருணாநி தருணஸஞ்ஜ்ஞாநி| வலயாநி வலயஸஞ்ஜ்ஞாநி| அஸ்த்நாஂ ஸ்தாநவிஶேஷேண தர்மவிஶேஷாந்நாமவிஶேஷஃ பஞ்சவிதஃ| ஶேஷாணி நலகஸஞ்ஜ்ஞாநீதி ஹஸ்தபாதாங்குலிதலகூர்சநலகாதிஷு | ததுக்தஂ போஜே- “ஹஸ்தபாதாங்குலிதலே கூர்சேஷு மணிபந்தயோஃ| பாஹுஜங்காத்வயே சாபி ஜாநீயாந்நலகாநி து-” இதி| நாமவிஶேஷகதநஂ ரசநாவிஶேஷஜ்ஞாபநார்தம் ||௨௦||
Adhikarana ௧௯ (௨௧-௨௩) · Śloka ௨௩
பவந்தி சாத்ர- அப்யந்தரகதைஃ ஸாரைர்யதா திஷ்டந்தி பூருஹாஃ |
அஸ்திஸாரைஸ்ததா தேஹா த்ரியந்தே தேஹிநாஂ த்ருவம் ||௨௧||
தஸ்மாச்சிரவிநஷ்டேஷு த்வங்மாஂஸேஷு ஶரீரிணாம் |
அஸ்தீநி ந விநஶ்யந்தி ஸாராண்யேதாநி தேஹிநாம் |
மாஂஸாந்யத்ர நிபத்தாநி ஸிராபிஃ ஸ்நாயுபிஸ்ததா |
அஸ்தீந்யாலம்பநஂ கத்வா ந ஶீர்யந்தே பதந்தி வா ||௨௩||
View original
भवन्ति चात्र- अभ्यन्तरगतैः सारैर्यथा तिष्ठन्ति भूरुहाः |
अस्थिसारैस्तथा देहा ध्रियन्ते देहिनां ध्रुवम् ||२१||
तस्माच्चिरविनष्टेषु त्वङ्मांसेषु शरीरिणाम् |
अस्थीनि न विनश्यन्ति साराण्येतानि देहिनाम् |
मांसान्यत्र निबद्धानि सिराभिः स्नायुभिस्तथा |
अस्थीन्यालम्बनं कृत्वा न शीर्यन्ते पतन्ति वा ||२३||
Hide commentary
ஶரீரதாரணவிஷயேऽஸ்த்நாஂ ப்ராதாந்யஂ தர்ஶயந்நாஹ- பவந்தி சாத்ரேத்யாதி| அத்ராஸ்த்நி||௨௧-௨௩||
Adhikarana ௨௦ (௨௪-௨௫) · Śloka ௨௫
ஸந்தயஸ்து த்விவிதாஶ்சேஷ்டாவந்தஃ , ஸ்திராஶ்ச ||௨௪||
ஶாகாஸு ஹந்வோஃ கட்யாஂ ச சேஷ்டாவந்தஸ்து ஸந்தயஃ |
ஶேஷாஸ்து ஸந்தயஃ ஸர்வே விஜ்ஞேயா ஹி ஸ்திரா புதைஃ ||௨௫||
View original
सन्धयस्तु द्विविधाश्चेष्टावन्तः , स्थिराश्च ||२४||
शाखासु हन्वोः कट्यां च चेष्टावन्तस्तु सन्धयः |
शेषास्तु सन्धयः सर्वे विज्ञेया हि स्थिरा बुधैः ||२५||
Hide commentary
அஸ்த்யாஶ்ரிதாந் ஸந்தீநாஹ- ஸந்தயஸ்த்வித்யாதி| சேஷ்டாவந்தஶ்சலாஃ, ஸ்திரா அசலாஃ| கட்யாஂ சேதி சகாராத்க்ரீவாயாமபி சலாஃ||௨௪-௨௫||
Adhikarana ௨௧ (௨௬) · Śloka ௨௬
ஸங்க்யாதஸ்து தஶோத்தரே த்வே ஶதே |
தேஷாஂ ஶாகாஸ்வஷ்டஷஷ்டிஃ, ஏகோநஷஷ்டிஃ கோஷ்டே, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ த்ர்யஶீதிஃ |
ஏகைகஸ்யாஂ பாதாங்குல்யாஂ த்ரயஸ்த்ரயஃ, த்வாவங்குஷ்டே, தே சதுர்தஶ; ஜாநுகுல்பவங்க்ஷணேஷ்வேகைகஃ, ஏவஂ ஸப்ததஶைகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவந்தி; ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; த்ரயஃ கடீகபாலேஷு, சதுர்விஂஶதிஃ பஷ்டவஂஶே, தாவந்த ஏவ பார்ஶ்வயோஃ, உரஸ்யஷ்டௌ; தாவந்த ஏவ க்ரீவாயாஂ, த்ரயஃ கண்டே, நாடீஷு ஹதயக்லோமநிபத்தாஸ்வஷ்டாதஶ, தந்தபரிமாணா தந்தமூலேஷு, ஏகஃ காகலகே நாஸாயாஂ ச, த்வௌ வர்த்மமண்டலயோர்நேத்ராஶ்ரயௌ, கண்டகர்ணஶங்கேஷ்வேகைகஃ, த்வௌ ஹநுஸந்தீ, த்வாவுபரிஷ்டாத்ப்ருவோஃ ஶங்கயோஶ்ச, பஞ்ச ஶிரஃகபாலேஷு, ஏகோ மூர்த்நி ||௨௬||
View original
सङ्ख्यातस्तु दशोत्तरे द्वे शते |
तेषां शाखास्वष्टषष्टिः, एकोनषष्टिः कोष्ठे, ग्रीवां प्रत्यूर्ध्वं त्र्यशीतिः |
एकैकस्यां पादाङ्गुल्यां त्रयस्त्रयः, द्वावङ्गुष्ठे, ते चतुर्दश; जानुगुल्फवङ्क्षणेष्वेकैकः, एवं सप्तदशैकस्मिन् सक्थ्नि भवन्ति; एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; त्रयः कटीकपालेषु, चतुर्विंशतिः पृष्ठवंशे, तावन्त एव पार्श्वयोः, उरस्यष्टौ; तावन्त एव ग्रीवायां, त्रयः कण्ठे, नाडीषु हृदयक्लोमनिबद्धास्वष्टादश, दन्तपरिमाणा दन्तमूलेषु, एकः काकलके नासायां च, द्वौ वर्त्ममण्डलयोर्नेत्राश्रयौ, गण्डकर्णशङ्खेष्वेकैकः, द्वौ हनुसन्धी, द्वावुपरिष्टाद्भ्रुवोः शङ्खयोश्च, पञ्च शिरःकपालेषु, एको मूर्ध्नि ||२६||
Hide commentary
ஶாகாஸ்வஷ்டஷஷ்டேர்விவரணமாஹ- ஏகைகஸ்யாமித்யாதி| பாதாங்குஷ்டேऽஸ்தித்ரிதயாந்விதேऽபி ஸந்தித்வயமேவ ஸ்யாத்| ஹஸ்தாங்குஷ்டேऽஸ்தித்ரிதயஸஂயுக்தேऽபி ஸந்தித்வயமேவ கணநீயஂ, ததீயஸ்ய ஹஸ்தாங்குஷ்டஸந்தேர்மணிபந்தஸந்தாவேவாந்தர்பாவாத்| இதாநீஂ ஶாகாஸந்தீநபிதாய கோஷ்டஸந்தீநூர்த்வபாகஸந்தீஂஶ்ச தர்ஶயந்நாஹ- த்ரய இத்யாதி| தாவந்த ஏவ க்ரீவாயாமஷ்டாவித்யர்தஃ| த்ரயஃ கண்டே கலநலகாஸ்தநி| நாடீஷு கண்டபார்ஶ்வநாடீஷு, ஹதயக்லோமநிபத்தாஸு அந்நபாநவஹாஸு மண்டலாஸ்திஸஞ்ஜ்ஞாஸ்வஷ்டாதஶ | காகலகஂ கலமணிஃ, கண்டிகேதி லோகே, தத்ரைகஃ; நாஸாயாஂ சைகஃ| த்வௌ வர்த்மமண்டலயோஸ்தருணாஸ்திஸந்தீ| கண்டௌ ச கர்ணௌ ச ஶங்கௌ சேதி விக்ரஹே ஷட் ஸந்தயஃ| ஶங்கயோஶ்சேத்யத்ராப்யுபரிஷ்டாத் த்வாவிதி ஸம்பந்தநீயம்| ததுக்தஂ- “க்ரீவாஸ்வஷ்டௌ த்ரயஃ கண்டே கண்டநாட்யாஂ நவத்வயம்| வர்த்மமண்டலகண்டாஹ்வகர்ணஶங்கஹநுத்வயே|| ப்ரூஶங்கத்விதயஸ்யோர்த்வஂ ஸப்தஸ்வேஷு த்வயஂ த்வயம்| கபாலே பஞ்ச மூர்த்ந்யேகோ நாஸாகாகலயோர்த்வயம்|| த்வாத்ரிஂஶதா த்ர்யஶீதிஃ ஸ்யாதேவஂ தந்தாஶ்ரிதைஃ ஸஹ”- இதி||௨௬||
Adhikarana ௨௨ (௨௭) · Śloka ௨௭
த ஏதே ஸந்தயோऽஷ்டவிதாஃ- கோரோலூகலஸாமுத்கப்ரதரதுந்நஸேவநீவாயஸதுண்டமண்டலஶங்காவர்தாஃ |
தேஷாமங்குலிமணிபந்தகுல்பஜாநுகூர்பரேஷு கோராஃ ஸந்தயஃ, கக்ஷாவங்க்ஷணதஶநேஷூலூகலாஃ, அஂஸபீடகுதபகநிதம்பேஷு ஸாமுத்காஃ, க்ரீவாபஷ்டவஂஶயோஃ ப்ரதராஃ, ஶிரஃகடீகபாலேஷு துந்நஸேவந்யஃ, ஹந்வோருபயதஸ்து வாயஸதுண்டாஃ, கண்டஹதயநேத்ரக்லோமநாடீஷு மண்டலாஃ, ஶ்ரோத்ரஶங்காடகேஷு ஶங்காவர்தாஃ |
தேஷாஂ நாமபிரேவாகதயஃ ப்ராயேண வ்யாக்யாதாஃ ||௨௭||
View original
त एते सन्धयोऽष्टविधाः- कोरोलूखलसामुद्गप्रतरतुन्नसेवनीवायसतुण्डमण्डलशङ्खावर्ताः |
तेषामङ्गुलिमणिबन्धगुल्फजानुकूर्परेषु कोराः सन्धयः, कक्षावङ्क्षणदशनेषूलूखलाः, अंसपीठगुदभगनितम्बेषु सामुद्गाः, ग्रीवापृष्ठवंशयोः प्रतराः, शिरःकटीकपालेषु तुन्नसेवन्यः, हन्वोरुभयतस्तु वायसतुण्डाः, कण्ठहृदयनेत्रक्लोमनाडीषु मण्डलाः, श्रोत्रशृङ्गाटकेषु शङ्खावर्ताः |
तेषां नामभिरेवाकृतयः प्रायेण व्याख्याताः ||२७||
Hide commentary
த ஏதே ஸந்தய இத்யாதி| யத்யப்யேஷாஂ நாமபிரேவாகதயோ வ்யாக்யாதாஸ்ததாऽபி கேஷாஞ்சித் ஸந்தீநாஂ ஸுகாவபோதநார்தமாகதிர்லிக்யதே| கோரோ நாம கர்தஸ்ததாகதயஃ கோராஃ, கோரஃ கலிகா ததாகதய இத்யந்யே| உலூகலஸ்தண்டுலகண்டநோபயோகீ, ததாகதயஃ ஸந்தயோऽப்யுலூகலாஃ| ஸமுத்கஃ ஸம்புடஃ, ததாகதௌ பவாஃ ஸாமுத்காஃ| ப்ரதரத்யநேநேதி ப்ரதரோ பேலகஃ, ததாகதயஃ ப்ரதராஃ| மண்டலோ மண்டலாகதிஃ| ஶேஷாணாஂ ச நாமபிரேவாகதயோ ஜ்ஞேயாஃ||௨௭||
Adhikarana ௨௩ (௨௮) · Śloka ௨௮
அஸ்த்நாஂ து ஸந்தயோ ஹ்யேதே கேவலாஃ பரிகீர்திதாஃ |
பேஶீஸ்நாயுஸிராணாஂ து ஸந்திஸங்க்யா ந வித்யதே ||௨௮||
View original
अस्थ्नां तु सन्धयो ह्येते केवलाः परिकीर्तिताः |
पेशीस्नायुसिराणां तु सन्धिसङ्ख्या न विद्यते ||२८||
Hide commentary
அஸ்திமாத்ராஶ்ரிதாஃ ஸந்தயோऽபிஹிதாஃ, நாந்யாஶ்ரிதாஃ ஸந்தய இதி தர்ஶயந்நாஹ- அஸ்த்நாஂ த்வித்யாதி||௨௮||
Adhikarana ௨௪ (௨௯) · Śloka ௨௯
நவ ஸ்நாயுஶதாநி |
தாஸாஂ ஶாகாஸு ஷட்ஶதாநி, த்வே ஶதே த்ரிஂஶச்ச கோஷ்டே, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ ஸப்ததிஃ |
ஏகைகஸ்யாஂ து பாதாங்குல்யாஂ ஷண்நிசிதாஸ்தாஸ்த்ரிஂஶத் , தாவத்ய ஏவ தலகூர்சகுல்பேஷு, தாவத்ய ஏவ ஜங்காயாஂ, தஶ ஜாநுநி, சத்வாரிஂஶதூரௌ, தஶ வங்க்ஷணே, ஶதமத்யர்தமேவமேகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவந்தி; ஏதேநேதரஸக்தி பஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; ஷஷ்டிஃ கட்யாஂ, பஷ்டேऽஶீதிஃ, பார்ஶ்வயோஃ ஷஷ்டிஃ, உரஸி த்ரிஂஶத்; ஷட்த்ரிஂஶத்க்ரீவாயாஂ, மூர்த்நி சதுஸ்த்ரிஂஶத்; ஏவஂ நவ ஸ்நாயுஶதாநி வ்யாக்யாதாநி பவந்தி ||௨௯||
View original
नव स्नायुशतानि |
तासां शाखासु षट्शतानि, द्वे शते त्रिंशच्च कोष्ठे, ग्रीवां प्रत्यूर्ध्वं सप्ततिः |
एकैकस्यां तु पादाङ्गुल्यां षण्निचितास्तास्त्रिंशत् , तावत्य एव तलकूर्चगुल्फेषु, तावत्य एव जङ्घायां, दश जानुनि, चत्वारिंशदूरौ, दश वङ्क्षणे, शतमध्यर्धमेवमेकस्मिन् सक्थ्नि भवन्ति; एतेनेतरसक्थि बहू च व्याख्यातौ; षष्टिः कट्यां, पृष्ठेऽशीतिः, पार्श्वयोः षष्टिः, उरसि त्रिंशत्; षट्त्रिंशद्ग्रीवायां, मूर्ध्नि चतुस्त्रिंशत्; एवं नव स्नायुशतानि व्याख्यातानि भवन्ति ||२९||
Hide commentary
யதா ஶாகாஸு ஸ்நாயூநாஂ ஷட்ஶதாநி பூர்யந்தே ததாऽऽஹ- ஏகைகஸ்யாஂ த்வித்யாதி| ஷண்நிசிதா இதி ஷட்ஸ்நாயவோ நிபத்தா இத்யர்தஃ| கோஷ்டஸ்தாஃ கத்யந்தே- ஷஷ்டிஃ கட்யாமித்யாதி| க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஸ்தாஃ கத்யந்தே- ஷட்த்ரிஂஶதித்யாதி| மஹாஸ்நாயோஸ்து ‘கண்டரா’ இதி ஸஞ்ஜ்ஞா||௨௯||
Adhikarana ௨௫ (௩௦-௩௬) · Śloka ௩௬
பவந்தி சாத்ர- ஸ்நாயூஶ்சதுர்விதா வித்யாத்தாஸ்து ஸர்வா நிபோத மே |
ப்ரதாநவத்யோ வத்தாஶ்ச பத்வ்யஶ்ச ஶுஷிராஸ்ததா ||௩௦||
ப்ரதாநவத்யஃ ஶாகாஸு ஸர்வஸந்திஷு சாப்யத |
வத்தாஸ்து கண்டராஃ ஸர்வா விஜ்ஞேயாஃ குஶலைரிஹ ||௩௧||
ஆமபக்வாஶயாந்தேஷு பஸ்தௌ ச ஶுஷிராஃ கலு |
பார்ஶ்வோரஸி ததா பஷ்டே பதுலாஶ்ச ஶிரஸ்யத ||௩௨||
நௌர்யதா பலகாஸ்தீர்ணா பந்தநைர்பஹுபிர்யுதா |
பாரக்ஷமா பவேதப்ஸு நயுக்தா ஸுஸமாஹிதா ||௩௩||
ஏவமேவ ஶரீரேऽஸ்மிந் யாவந்தஃ ஸந்தயஃ ஸ்மதாஃ |
ஸ்நாயுபிர்பஹுபிர்பத்தாஸ்தேந பாரஸஹா நராஃ ||௩௪||
ந ஹ்யஸ்தீநி ந வா பேஶ்யோ ந ஸிரா ந ச ஸந்தயஃ |
வ்யாபாதிதாஸ்ததா ஹந்யுர்யதா ஸ்நாயுஃ ஶரீரிணம் ||௩௫||
யஃ ஸ்நாயூஃ ப்ரவிஜாநாதி பாஹ்யாஶ்சாப்யந்தராஸ்ததா |
ஸ கூடஂ ஶல்யமாஹர்துஂ தேஹாச்சக்நோதி தேஹிநாம் ||௩௬||
View original
भवन्ति चात्र- स्नायूश्चतुर्विधा विद्यात्तास्तु सर्वा निबोध मे |
प्रतानवत्यो वृत्ताश्च पृथ्व्यश्च शुषिरास्तथा ||३०||
प्रतानवत्यः शाखासु सर्वसन्धिषु चाप्यथ |
वृत्तास्तु कण्डराः सर्वा विज्ञेयाः कुशलैरिह ||३१||
आमपक्वाशयान्तेषु बस्तौ च शुषिराः खलु |
पार्श्वोरसि तथा पृष्ठे पृथुलाश्च शिरस्यथ ||३२||
नौर्यथा फलकास्तीर्णा बन्धनैर्बहुभिर्युता |
भारक्षमा भवेदप्सु नृयुक्ता सुसमाहिता ||३३||
एवमेव शरीरेऽस्मिन् यावन्तः सन्धयः स्मृताः |
स्नायुभिर्बहुभिर्बद्धास्तेन भारसहा नराः ||३४||
न ह्यस्थीनि न वा पेश्यो न सिरा न च सन्धयः |
व्यापादितास्तथा हन्युर्यथा स्नायुः शरीरिणम् ||३५||
यः स्नायूः प्रविजानाति बाह्याश्चाभ्यन्तरास्तथा |
स गूढं शल्यमाहर्तुं देहाच्छक्नोति देहिनाम् ||३६||
Hide commentary
பவந்தி சாத்ரேத்யாதி| வத்தா வர்துலாஃ| தாஸாஂ ச ஸர்வஶரீராவயவநிபந்தநஂ தர்ஶயந்நாஹ- நௌரித்யாதி| நயுக்தா ப்ராணிஸஹிதா, ஸுஸமாஹிதா ஸுகடிதா| யதா ஸ்நாயுர்வ்யாபாதிதா ஸதீ ஶரீரிணஂ புருஷஂ ஹந்தி ந ததாऽஸ்த்யாதீநி ஹந்யுஃ||௩௦-௩௬||
Adhikarana ௨௬ (௩௭-௩௮) · Śloka ௩௮
பஞ்ச பேஶீஶதாநி பவந்தி |
தாஸாஂ சத்வாரி ஶதாநி ஶாகாஸு, கோஷ்டே ஷட்ஷஷ்டிஃ, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ சதுஸ்த்ரிஂஶத் |
ஏகைகஸ்யாஂ து பாதாங்குல்யாஂ திஸ்ரஸ்திஸ்ரஸ்தாஃ பஞ்சதஶ, தஶ ப்ரபதே, பாதோபரி கூர்சஸந்நிவிஷ்டாஸ்தாவத்ய ஏவ, தஶ குல்பதலயோஃ, குல்பஜாந்வந்தரே விஂஶதிஃ, பஞ்ச ஜாநுநி, விஂஶதிரூரௌ , தஶ வங்க்ஷணே, ஶதமேவமேகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவதி; ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; திஸ்ரஃ பாயௌ, ஏகா மேட்ரே, ஸேவந்யாஂ சாபரா, த்வே வஷணயோஃ , ஸ்பிசோஃ பஞ்ச பஞ்ச, த்வே பஸ்திஶிரஸி, பஞ்சோதரே , நாப்யாமேகா, பஷ்டோர்த்வஸந்நிவிஷ்டாஃ பஞ்ச பஞ்ச தீர்காஃ, ஷட் பார்ஶ்வயோஃ, தஶ வக்ஷஸி, அக்ஷகாஂஸௌ ப்ரதி ஸமந்தாத் ஸப்த, த்வே ஹதயாமாஶயயோஃ, ஷட் யகத்ப்லீஹோண்டு(ந்து)கேஷு; க்ரீவாயாஂ சதஸ்ரஃ, அஷ்டௌ ஹந்வோஃ , ஏகைகா காகலககலயோஃ, த்வே தாலுநி, ஏகா ஜிஹ்வாயாஂ , த்வே ஓஷ்டயோஃ, த்வே நாஸாயாஂ , த்வே நேத்ரயோஃ, கண்டயோஶ்சதஸ்ரஃ, கர்ணயோர்த்வே, சதஸ்ரோ லலாடே, ஏகா ஶிரஸீதி ; ஏவமேதாநி பஞ்ச பேஶீஶதாநி ||௩௭||
பவதி சாத்ர- ஸிராஸ்நாய்வஸ்திபர்வாணி ஸந்தயஶ்ச ஶரீரிணாம் |
பேஶீபிஃ ஸஂவதாந்யத்ர பலவந்தி பவந்த்யதஃ ||௩௮||
View original
पञ्च पेशीशतानि भवन्ति |
तासां चत्वारि शतानि शाखासु, कोष्ठे षट्षष्टिः, ग्रीवां प्रत्यूर्ध्वं चतुस्त्रिंशत् |
एकैकस्यां तु पादाङ्गुल्यां तिस्रस्तिस्रस्ताः पञ्चदश, दश प्रपदे, पादोपरि कूर्चसन्निविष्टास्तावत्य एव, दश गुल्फतलयोः, गुल्फजान्वन्तरे विंशतिः, पञ्च जानुनि, विंशतिरूरौ , दश वङ्क्षणे, शतमेवमेकस्मिन् सक्थ्नि भवति; एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; तिस्रः पायौ, एका मेढ्रे, सेवन्यां चापरा, द्वे वृषणयोः , स्फिचोः पञ्च पञ्च, द्वे बस्तिशिरसि, पञ्चोदरे , नाभ्यामेका, पृष्ठोर्ध्वसन्निविष्टाः पञ्च पञ्च दीर्घाः, षट् पार्श्वयोः, दश वक्षसि, अक्षकांसौ प्रति समन्तात् सप्त, द्वे हृदयामाशययोः, षट् यकृत्प्लीहोण्डु(न्दु)केषु; ग्रीवायां चतस्रः, अष्टौ हन्वोः , एकैका काकलकगलयोः, द्वे तालुनि, एका जिह्वायां , द्वे ओष्ठयोः, द्वे नासायां , द्वे नेत्रयोः, गण्डयोश्चतस्रः, कर्णयोर्द्वे, चतस्रो ललाटे, एका शिरसीति ; एवमेतानि पञ्च पेशीशतानि ||३७||
भवति चात्र- सिरास्नाय्वस्थिपर्वाणि सन्धयश्च शरीरिणाम् |
पेशीभिः संवृतान्यत्र बलवन्ति भवन्त्यतः ||३८||
Hide commentary
பஞ்ச பேஶீஶதாநீத்யாதி| மாஂஸாவயவஸங்காதஃ பரஸ்பரஂ விபக்தஃ ‘பேஶீ’ இத்யுச்யதே| கயீ து “கோஷ்டே ஷஷ்டிஃ, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ சத்வாரிஂஶத்” இதி படதி| ஏகைகஸ்யாஂ த்வித்யாதி| ப்ரபதஂ பாதாக்ரம்| கோஷ்டகதா ஆஹ- திஸ்ரஃ பாயாவித்யாதி| கயீ து “ஏகா மேட்ரே ஸேவந்யாஂ ச, த்வே அபரே வஷணயோஃ, ஸ்பிசோர்த்வயோர்தஶ, திஸ்ரோ வலிஸஞ்ஜ்ஞகா குதே, த்வே பஸ்திஶிரஸி, ஸப்தோதரபலகே யகதாதிபிஃ ஸஹ, நாப்யாமேகா, பஷ்டஸந்திநிவிஷ்டாஃ பஞ்ச, பார்ஶ்வயோஃ பஞ்ச தீர்காஃ, தஶ வக்ஷஸி, அக்ஷகாஂஶௌ ப்ரதி ஸர்வதஃ ஸப்த, த்வே ஹதி, ஏகா ஆமாஶயே, த்வே அப்யந்தரதஃ கோஷ்டே” இதி கோஷ்டே ஷஷ்டிஂ படதி| வத்தவாக்படோऽபி கோஷ்டே ஷஷ்டிமேவாஹ| க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வகா ஆஹ- க்ரீவாயாமித்யாதி| கயீ து “க்ரீவாயாஂ சதஸ்ரஃ, ஏகா கண்டே, ததா காகலகேऽப்யேகா, தாலுநி த்வே, ரஸநாயாஂ ஷட், அதரயோர்த்வே, கோணாயாஂ ச த்வே, த்வே கர்ணயோஃ, ப்ரத்யேகஂ ஹந்வோஶ்சதஸ்ரஃ, அக்ஷ்ணோர்த்வே, அலிகே சதஸ்ரஃ, மூர்தநி ஷட்-” இத்யூர்த்வகாயே சத்வாரிஂஶத் படதி||௩௭-௩௮||
Adhikarana ௨௭ (௩௯) · Śloka ௩௯
ஸ்த்ரீணாஂ து விஂஶதிரதிகா |
தஶ தாஸாஂ ஸ்தநயோரேகைகஸ்மிந் பஞ்ச பஞ்சேதி, யௌவநே தாஸாஂ பரிவத்திஃ; அபத்யபதே சதஸ்ரஃ- தாஸாஂ ப்ரஸதே அப்யந்தரதோ த்வே, முகாஶ்ரிதே பாஹ்யே ச வத்தே த்வே, கர்பச்சித்ரஸஂஶ்ரிதாஸ்திஸ்ரஃ, ஶுக்ரார்தவப்ரவேஶிந்யஸ்திஸ்ர ஏவ |
பித்தபக்வாஶயயோர்மத்யே கர்பஶய்யா, யத்ர கர்பஸ்திஷ்டதி ||௩௯||
View original
स्त्रीणां तु विंशतिरधिका |
दश तासां स्तनयोरेकैकस्मिन् पञ्च पञ्चेति, यौवने तासां परिवृद्धिः; अपत्यपथे चतस्रः- तासां प्रसृते अभ्यन्तरतो द्वे, मुखाश्रिते बाह्ये च वृत्ते द्वे, गर्भच्छिद्रसंश्रितास्तिस्रः, शुक्रार्तवप्रवेशिन्यस्तिस्र एव |
पित्तपक्वाशययोर्मध्ये गर्भशय्या, यत्र गर्भस्तिष्ठति ||३९||
Hide commentary
ஸ்த்ரீணாமித்யாதி| அதிகாயா விஂஶதேர்விவரணமாஹ- தஶ தாஸாமித்யாதி| அபத்யபதே யோநௌ சதஸ்ரஃ| சதஸணாமேவ விவரணமாஹ- தாஸாமித்யாதி| முகாஶ்ரிதே யோநிமுகாஶ்ரிதே| அப்யந்தரதஃ ப்ரஸதே இதி யோநேரப்யந்தரதஃ ப்ரஸாரஂ ப்ராப்தே மூத்ரஸ்ரோதஃஸ்வரூபே இத்யர்தஃ| பாஹ்யே நிர்கதே, வத்தே வர்துலே, யோநிகர்ணிகாஸ்ரோதஃபார்ஶ்வத்வயகதத்வேந த்வே மாஂஸபேஶ்யௌ| கர்பச்சித்ரஸஂஶ்ரிதா இதி கர்பமார்கமாஶ்ரிதாஸ்திஸ்ர ஆவர்தத்ரயரூபேண, ததீயே சாவர்தே மத்ஸ்யமுகாகாரா கர்பஶய்யா (யத்ர கர்பஸ்திஷ்டதி ), தாஸாஂ ஶுக்ரார்தவப்ரவேஶிந்யஶ்ச திஸ்ரஃ பேஶ்யஃ| கா கர்பஶய்யேத்யாஹ- பித்தபக்வாஶயயோரித்யாதி||௩௯||
Adhikarana ௨௮ (௪௦) · Śloka ௪௦
தாஸாஂ பஹலபேலவஸ்தூலாணுபதுவத்தஹ்ரஸ்வதீர்கஸ்திரமதுஶ்லக்ஷ்ணகர்கஶபாவாஃ ஸந்த்யஸ்திஸிராஸ்நாயுப்ரச்சாதகா யதாப்ரதேஶஂ ஸ்வபாவத ஏவ பவந்தி ||௪௦||
View original
तासां बहलपेलवस्थूलाणुपृथुवृत्तह्रस्वदीर्घस्थिरमृदुश्लक्ष्णकर्कशभावाः सन्ध्यस्थिसिरास्नायुप्रच्छादका यथाप्रदेशं स्वभावत एव भवन्ति ||४०||
Hide commentary
இதாநீஂ தாஸாஂ பேஶீநாஂ ஸ்தாநவஶாந்நாநாஸ்வரூபத்வமாஹ- தாஸாமித்யாதி| தாஸாஂ பேஶீநாம்| பஹலா பஹுதராஃ, பேலவா அல்பாஃ, அணவஃ ஸூக்ஷ்மாஃ, தத்விபரீதாஃ ஸ்தூலாஃ, பதவோ விஸ்தீர்ணாஃ, வத்தா வர்துலாஃ, ஹ்ரஸ்வா அதீர்காஃ, தீர்கா ஆயதாஃ, ஸ்திராஃ கடிநாஃ, மதவஃ கோமலாஃ, ஶ்லக்ஷ்ணாஃ ஸ்பர்ஶஸுகாஃ, தத்விபரீதாஃ கர்கஶாஃ||௪௦||
Adhikarana ௨௯ (௪௧) · Śloka ௪௧
பவதி சாத்ர- புஂஸாஂ பேஶ்யஃ புரஸ்தாத்யாஃ ப்ரோக்தா லக்ஷணமுஷ்கஜாஃ |
ஸ்த்ரீணாமாவத்ய திஷ்டந்தி பலமந்தர்கதஂ ஹி தாஃ ||௪௧||
View original
भवति चात्र- पुंसां पेश्यः पुरस्ताद्याः प्रोक्ता लक्षणमुष्कजाः |
स्त्रीणामावृत्य तिष्ठन्ति फलमन्तर्गतं हि ताः ||४१||
Hide commentary
கேசித்தந்த்ரகாராஃ ஸ்த்ரீணாஂ மேட்ரமுஷ்காபாவாத்ததாஶ்ரிதாநாஂ பேஶீநாமந்யத்ராவஸ்தாநஂ படந்தி; தந்மதமாஹ- பவதி சாத்ரேத்யாதி| லக்ஷணமுஷ்கஜா இதி லக்ஷ்யதே ஜ்ஞாயதே புமாநநேநேதி லக்ஷணஂ லிங்கஂ ஶிஶ்நமிதி யாவத்| பலஂ கர்பாஶயஃ| தா இதி பேஶ்யஃ| கயீ து, அமுஂ தந்த்ராந்தரீயஶ்லோகஂ ந படதி; கிந்து ‘ஏவமேதாநி பஞ்ச பேஶீஶதாநி’ இத்யத்ர புஂஸாமிதி பதஂ படித்வா புஂஸாமேவ பஞ்சபேஶீஶதாநி, ஸ்த்ரீணாஂ து திஸபிரூநாநி பஞ்சஶதாநீதி வ்யாக்யாதி| அத்ரார்தே ச போஜவாக்யஂ தஷ்டாந்தீகரோதி| ததாச போஜவாக்யஂ- “பஞ்சபேஶீஶதாந்யேவ ஸ்த்ரீவர்ஜஂ வித்தி பூமிப| அதஶ்ச திஸ்ரோ ஹீயந்தே ஸ்த்ரீணாஂ ஶேபஸி முஷ்கயோஃ”- இதி||௪௧||
Adhikarana ௩௦ (௪௨) · Śloka ௪௨
மர்மஸிராதமநீஸ்ரோதஸாமந்யத்ர ப்ரவிபாகஃ ||௪௨||
View original
मर्मसिराधमनीस्रोतसामन्यत्र प्रविभागः ||४२||
Hide commentary
பரிஶிஷ்டமர்மஸிராதிவ்யாகரணஂ சாஸ்தீதி மந்யமாந ஆஹ- மர்மேத்யாதி| அந்யத்ரேதி ப்ரத்யேகமர்மநிர்தேஶே ஸிராவர்ணவிபக்தௌ தமநீவ்யாகரணே ச||௪௨||
Adhikarana ௩௧ (௪௩-௪௪) · Śloka ௪௪
ஶங்கநாப்யாகதிர்யோநிஸ்த்ர்யாவர்தா ஸா ப்ரகீர்திதா |
தஸ்யாஸ்ததீயே த்வாவர்தே கர்பஶய்யா ப்ரதிஷ்டிதா ||௪௩||
யதா ரோஹிதமத்ஸ்யஸ்ய முகஂ பவதி ரூபதஃ |
தத்ஸஂஸ்தாநாஂ ததாரூபாஂ கர்பஶய்யாஂ விதுர்புதாஃ ||௪௪||
View original
शङ्खनाभ्याकृतिर्योनिस्त्र्यावर्ता सा प्रकीर्तिता |
तस्यास्तृतीये त्वावर्ते गर्भशय्या प्रतिष्ठिता ||४३||
यथा रोहितमत्स्यस्य मुखं भवति रूपतः |
तत्संस्थानां तथारूपां गर्भशय्यां विदुर्बुधाः ||४४||
Hide commentary
கர்பஶய்யாமநந்தரமாவர்தஂ ப்ரதிபாதயிதுமாஹ- ஶங்கநாப்யாகதிரித்யாதி| தத்ஸஂஸ்தாநாமிதி அல்பமுகாமந்தர்மஹாஸுஷிராமித்யர்தஃ||௪௩-௪௪||
Adhikarana ௩௨ (௪௫) · Śloka ௪௫
ஆபுக்நோऽபிமுகஃ ஶேதே கர்போ கர்பாஶயே ஸ்த்ரியாஃ |
ஸ யோநிஂ ஶிரஸா யாதி ஸ்வபாவாத் ப்ரஸவஂ ப்ரதி ||௪௫||
View original
आभुग्नोऽभिमुखः शेते गर्भो गर्भाशये स्त्रियाः |
स योनिं शिरसा याति स्वभावात् प्रसवं प्रति ||४५||
Hide commentary
மூடகர்போத்தரணார்தஂ தத்ர கர்பஸ்திதிஸ்வரூபமாஹ- ஆபுக்ந இத்யாதி| ஆபுக்நஃ ஸங்குசிதாங்கஃ| ஸ்வபாவாத் பூர்வகர்மாபேக்ஷாத் ||௪௫||
Adhikarana ௩௩ (௪௬) · Śloka ௪௬
த்வக்பர்யந்தஸ்ய தேஹஸ்ய யோऽயமங்கவிநிஶ்சயஃ |
ஶல்யஜ்ஞாநாததே நைஷ வர்ண்யதேऽங்கேஷு கேஷுசித் ||௪௬||
View original
त्वक्पर्यन्तस्य देहस्य योऽयमङ्गविनिश्चयः |
शल्यज्ञानादृते नैष वर्ण्यतेऽङ्गेषु केषुचित् ||४६||
Hide commentary
இதாநீஂ ஶல்யதந்த்ரஸ்யோத்கர்ஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- த்வக்பர்யந்தஸ்யேத்யாதி||௪௬||
Adhikarana ௩௪ (௪௭-௪௮) · Śloka ௪௮
தஸ்மாந்நிஃஸஂஶயஂ ஜ்ஞாநஂ ஹர்த்ரா ஶல்யஸ்ய வாஞ்சதா |
ஶோதயித்வா மதஂ ஸம்யக்த்ரஷ்டவ்யோऽங்கவிநிஶ்சயஃ ||௪௭||
ப்ரத்யக்ஷதோ ஹி யத்தஷ்டஂ ஶாஸ்த்ரதஷ்டஂ ச யத்பவேத் |
ஸமாஸதஸ்ததுபயஂ பூயோ ஜ்ஞாநவிவர்தநம் ||௪௮||
View original
तस्मान्निःसंशयं ज्ञानं हर्त्रा शल्यस्य वाञ्छता |
शोधयित्वा मृतं सम्यग्द्रष्टव्योऽङ्गविनिश्चयः ||४७||
प्रत्यक्षतो हि यद्दृष्टं शास्त्रदृष्टं च यद्भवेत् |
समासतस्तदुभयं भूयो ज्ञानविवर्धनम् ||४८||
Hide commentary
ஸர்வாவயவபரிமாணஂ ப்ரத்யக்ஷலக்ஷ்யஂ ஸஂஶயச்சேதநாய பவதி, தஸ்மாத்ததுபாயஂ தர்ஶயந்நாஹ- தஸ்மாந்நிஃஸஂஶயமித்யாதி||௪௭-௪௮||
Adhikarana ௩௫ (௪௯) · Śloka ௪௯
தஸ்மாத் ஸமஸ்தகாத்ரமவிஷோபஹதமதீர்கவ்யாதிபீடிதமவர்ஷஶதிகஂ நிஃஸஷ்டாந்த்ரபுரீஷஂ புருஷமாவஹந்த்யாமாபகாயாஂ நிபத்தஂ பஞ்ஜரஸ்தஂ முஞ்ஜவல்கலகுஶஶணாதீநாமந்யதமேநாவேஷ்டிதாங்கமப்ரகாஶே தேஶே கோதயேத், ஸம்யக்ப்ரகுதிதஂ சோத்தத்ய, ததோ தேஹஂ ஸப்தராத்ராதுஶீரபாலவேணுபல்வஜகூர்சாநாமந்யதமேந ஶநைஃ ஶநைரவகர்ஷயஂஸ்த்வகாதீந் ஸர்வாநேவ பாஹ்யாப்யந்தராநங்கப்ரத்யங்கவிஶேஷாந் யதோக்தாந் லக்ஷயேச்சக்ஷுஷா ||௪௯||
View original
तस्मात् समस्तगात्रमविषोपहतमदीर्घव्याधिपीडितमवर्षशतिकं निःसृष्टान्त्रपुरीषं पुरुषमावहन्त्यामापगायां निबद्धं पञ्जरस्थं मुञ्जवल्कलकुशशणादीनामन्यतमेनावेष्टिताङ्गमप्रकाशे देशे कोथयेत्, सम्यक्प्रकुथितं चोद्धृत्य, ततो देहं सप्तरात्रादुशीरबालवेणुबल्वजकूर्चानामन्यतमेन शनैः शनैरवघर्षयंस्त्वगादीन् सर्वानेव बाह्याभ्यन्तरानङ्गप्रत्यङ्गविशेषान् यथोक्तान् लक्षयेच्चक्षुषा ||४९||
Hide commentary
கதஂ புநஃ ஶாஸ்த்ரதஷ்டஂ ப்ரத்யக்ஷதோ தஶ்யதே? இத்யாஹ- தஸ்மாதித்யாதி| ஸமஸ்தகாத்ரமிதி அங்கஹீநே ஆகமோக்தாவயவஸங்க்யாத்யப்ரத்யயாத்| விஷோபஹதே விஷஜ்வாலாவிஶீர்ணத்வகாதிஃ ஸ்யாத்| தீர்கவ்யாதிபீடிதே ஹி த்வகாதிமாநாஸம்பவஃ| முஞ்ஜாத்யவேஷ்டநே மத்ஸ்யாதிபக்ஷிதத்வாதஸம்பூர்ணாவயவதா| அபஞ்ஜரஸ்தே ஜலரயேண ப்ரஶ்யதி| ப்ரகாஶே கத்ராதிபக்ஷணபயம்||௪௯||
Adhikarana ௩௬ (௫௦) · Śloka ௫௦
ந ஶக்யஶ்சக்ஷுஷா த்ரஷ்டுஂ தேஹே ஸூக்ஷ்மதமோ விபுஃ |
தஶ்யதே ஜ்ஞாநசக்ஷுர்பிஸ்தபஶ்சக்ஷுர்பிரேவ ச ||௫௦||
View original
न शक्यश्चक्षुषा द्रष्टुं देहे सूक्ष्मतमो विभुः |
दृश्यते ज्ञानचक्षुर्भिस्तपश्चक्षुर्भिरेव च ||५०||
Hide commentary
த்வக்பர்யந்தோ தேஹஶ்சக்ஷுரிந்த்ரியக்ராஹ்யோ ந க்ஷேத்ரஜ்ஞ இத்யாஹ- ந ஶக்ய இத்யாதி| விபுராத்மா, ஸ சக்ஷுஷா த்ரஷ்டுஂ ந ஶக்யஃ, யதஃ ஸூக்ஷ்மதமஃ| தஶ்யதே ஜ்ஞாநசக்ஷுர்பிரிதி ஸத்குரூபதேஶஜஜ்ஞாநாந்யேவ சக்ஷூஂஷி தைர்தஶ்யதே; தபாஂஸி சாந்த்ராயணாதீநி தாநி சக்ஷூஂஷி தஷ்டயஸ்தைரபி ச||௫௦||
Adhikarana ௩௭ (௫௧) · Śloka ௫௧
ஶரீரே சைவ ஶாஸ்த்ரே ச தஷ்டார்தஃ ஸ்யாத்விஶாரதஃ |
தஷ்டஶ்ருதாப்யாஂ ஸந்தேஹமவாபோஹ்யாசரேத் க்ரியாஃ ||௫௧||
View original
शरीरे चैव शास्त्रे च दृष्टार्थः स्याद्विशारदः |
दृष्टश्रुताभ्यां सन्देहमवापोह्याचरेत् क्रियाः ||५१||
Hide commentary
ஶாஸ்த்ரதஃ ப்ரத்யக்ஷதஶ்ச தர்ஶநஂ ஸந்தேஹாபோஹகாரணஂ, ததாஹ- ஶரீரே சைவேத்யாதி| அவாபோஹ்ய நிராகத்யேத்யர்தஃ||௫௧||
Adhikarana புஷ்பிகா · Śloka ௫
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே ஶரீரஸங்க்யாவ்யாகரணஶாரீரஂ நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ ||௫||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने शरीरसङ्ख्याव्याकरणशारीरं नाम पञ्चमोऽध्यायः ||५||
Hide commentary
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே பஞ்சமோऽத்யாயஃ||௫||