Adhikarana 32 (40-45) · Śloka 45
sugandhiḥ sulaghuḥ sūkṣmastīkṣṇōṣṇaḥ kaṭukō rasē | kaṭupākaḥ sarō hr̥dyō gugguluḥ snigdhapicchilaḥ ||40|| sa navō br̥ṁhaṇō vr̥ṣyaḥ purāṇastvapakarṣaṇaḥ | taikṣṇyauṣṇyātkaphavātaghnaḥ saratvānmalapittanut ||41|| saugandhyāt pūtikōṣṭhaghnaḥ saukṣmyāccānaladīpanaḥ | taṁ prātastriphalādārvīpaṭōlakuśavāribhiḥ ||42|| pibēdāvāpya vā mūtraiḥ kṣārairuṣṇōdakēna vā | jīrṇē yūṣarasaiḥ kṣīrairbhuñjānō hanti māsataḥ ||43|| gulmaṁ mēhamudāvartamudaraṁ sabhagandaram | kr̥mikaṇḍvaruciśvitrāṇyarbudaṁ granthimēva ca ||44|| nāḍyāḍhyavātaśvayathūn kuṣṭhaduṣṭavraṇāṁśca saḥ | kōṣṭhasandhyasthigaṁ vāyuṁ vr̥kṣamindrāśaniryathā ||45||
View original
सुगन्धिः सुलघुः सूक्ष्मस्तीक्ष्णोष्णः कटुको रसे | कटुपाकः सरो हृद्यो गुग्गुलुः स्निग्धपिच्छिलः ||४०|| स नवो बृंहणो वृष्यः पुराणस्त्वपकर्षणः | तैक्ष्ण्यौष्ण्यात्कफवातघ्नः सरत्वान्मलपित्तनुत् ||४१|| सौगन्ध्यात् पूतिकोष्ठघ्नः सौक्ष्म्याच्चानलदीपनः | तं प्रातस्त्रिफलादार्वीपटोलकुशवारिभिः ||४२|| पिबेदावाप्य वा मूत्रैः क्षारैरुष्णोदकेन वा | जीर्णे यूषरसैः क्षीरैर्भुञ्जानो हन्ति मासतः ||४३|| गुल्मं मेहमुदावर्तमुदरं सभगन्दरम् | कृमिकण्ड्वरुचिश्वित्राण्यर्बुदं ग्रन्थिमेव च ||४४|| नाड्याढ्यवातश्वयथून् कुष्ठदुष्टव्रणांश्च सः | कोष्ठसन्ध्यस्थिगं वायुं वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा ||४५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
asmādanantaramūrustambhasyōpayōgārhatvādguggulukalpamāha- sugandhirityādi| sūkṣmamārgāvagāhitvāt sūkṣmaḥ| atra triphalādārvīpaṭōlaiḥ tribhirdravyairēkō yōgaḥ, kuśēnēti dvitīyaḥ| vāriśabdō'tra kvāthē vartatē, tarhi dvivacanamēva kathaṁ na dattaṁ? satyaṁ, bahuvacanāccaturbhirapi dravyairanyō yōgō mantavya iti| kṣārairiti kṣārōdakaiḥ; ‘kṣīraiḥ’ ityanyē paṭhanti| pānaṁ bhōjanaṁ ca vātapittakapharōgāpēkṣayā prakr̥tyapēkṣayā sātmyāpēkṣayā vā| sugandhirityādi pāṭhaṁ jējjaṭācāryō'nārṣaṁ varṇayati, gayadāsēna vyākhyātatvānmayā'pi vyākhyātaḥ||40-45||