௬௨. யோநிவ்யாபந்நிதாநம்

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

ஸ்த்ர்யதிகாராநுவத்தேஃ ப்ரதுஷ்டார்தவகார்யத்வாச்ச யோநிவ்யாபந்நிதாநமாஹ– விஂஶதிரித்யாதி| ரோகஸங்க்ரஹ இதி அஷ்டோதரீயே, சரகோக்தத்வாதஸ்ய வாக்யஸ்ய| மித்யாசாரேண அஸம்யகாஹாராசாரேண, சரதேர்கதிபக்ஷணார்தத்வாத்| ப்ரதுஷ்டேநார்தவேநேதி வாதாதிதுஷ்டரஜஸேத்யர்தஃ| தேந, வந்த்யாதிஷ்வார்தவதுஷ்டிரபி காரணஂ பவதி| பீஜதோஷாந்மாதாபித்ரோராரம்பகபீஜதோஷாத்| தைவாத் ப்ராக்தநாதர்மகாரணாத்; தைவஸ்ய ஸர்வத்ர காரணத்வே ஸித்தேऽத்ர விஶேஷேண காரணத்வமுக்தம்||௧||–

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

யோநிப்ரவத்தத்வாதஸக்தரஸ்யாநந்தரஂ யோநிவ்யாபந்நிதாநமாஹ– விஂஶதிரித்யாதி| வ்யாபதோ ரோகாஃ| ரோகஸங்க்ரஹ இதி அஷ்டோதரீயே, சரகோக்தேஃ| மித்யாசாரதஃ அஸம்யகாஹாராசாரதஃ| ப்ரதுஷ்டேநார்தவேநேதி குபிதவாதாதிதுஷ்டேநார்தவேந, பந்த்யாஸு ஆர்தவதுஷ்டிரபி காரணஂ பவதி| பீஜதோஷாதித்யாதி கர்பாரம்பகபீஜகதார்தவதோஷாத்| தைவாதித்யாதி தைவஂ ஸர்வத்ர ஸாதாரணஂ விஶிஷ்டதஷ்டகாரணாதர்ஶநே ஸதி கார்யதர்ஶநாதுந்நேயம்||௧||–

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

ஶ்லைஷ்மிகா ஆஹ– ஸா பேநிலமித்யாதி| ஸா யோநிஃ பேநவதார்தவஂ முஞ்சதி| உதாவர்தேதி ஊர்த்வமாவர்தஃ ஸமந்தாத்வர்தநஂ வாயோர்யத்ர ஸா ததேதி, அர்ஶஆதித்வாதச்| விப்லுதாமிதி விப்லுதாஂ வாதவேதநயா விப்லுதத்வாத்| நித்யவேதநாம் அதிகுபிதேநைவ வாதேநேதி| பரிப்லுதாயாமிதி பரி ஸர்வதோ வாதவிகாரேண ப்லுதத்வாத் பரிப்லுதாஸஞ்ஜ்ஞா| பரிப்லுதாயாஂ பாஹ்யாப்யந்தரவாதவேதநாபிர்யுக்தாயாம்| “க்ராம்யதர்மேண ருக்பஶம்” இத்யத்ர “க்ராம்யதர்மே ருசிர்பஶம்” இதி பாடாந்தரஂ, தத்ர ருசிரபிலாஷஃ; க்ராம்யதர்மே மைதுநே| வாதலேத்யாதி யோநிவிஶேஷணஂ, வாதலயா ஸஹ பஞ்ச யோநிவ்யாபதஃ| வாதலாயாஃ பதகபிதாநஂ வாதலாயாஂ விஶேஷேண வாதவேதநாப்ராதுர்பாவார்தம்| ஏவஂ பித்தலாதிஷ்வபி போத்தவ்யம்| சதஸஷ்விதி உதாவர்தாவந்த்யாவிப்லுதாபரிப்லுதாஸு||௨-௪||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

பூர்வஂ யோநேர்விஂஶதிர்வ்யாபத உக்தாஸ்தாஸு உதாவர்தாமாஹ– ஸா பேநிலமித்யாதி| உத் ஊர்த்வமா ஸமந்தாத் வத்தா வர்துலா யோநிர்யத்ர ஸா ததா| ‘உதாவர்தா’ இதி பாடாந்தரம்| தத்ராப்யயமேவார்தஃ| ஸா யோநிஃ பேநேநார்தவஂ முஞ்சதி| வந்த்யாமாஹ– நஷ்டமார்தவஂ ரஜோ யஸ்யாஂ ஸா ததா| விப்லுதாமாஹ– வாதவேதநாவிப்லுதத்வாத்| நித்யவேதநாஂ வாதஜநிததோதவந்த்யாதிநாநாவேதநாயுக்தாம்| பரிப்லுதாமாஹ– பரிப்லுதாயாமிதி| பரி ஸர்வதோ வாதவிகாரபரிப்லுதத்வாத்பரிப்லுதேதி ஸஞ்ஜ்ஞா| க்ராம்யதர்மே மைதுநே பஶஂ பீடா பவதி| “க்ராம்யதர்மேऽருசிஃ” இதி பாடாந்தரம்| தத்ராருசிரநபிலாஷஃ| வாதஜாமாஹ– வாதலேத்யாதி| கர்கஶா ஸ்தப்தா, ஶூலநிஸ்தோதபீடிதேதி| வாதலேதி யோநிவிஶேஷணம்| வாதலயா ஸஹ பஞ்சயோநிவ்யாபதஃ| வாதலேதி பதக்விதாநமத்யர்தவாதவேதநாப்ராதுர்பாவார்தம்| ஏவஂ பித்தலாதிஷ்வபி வ்யாக்யேயம்| ஆத்யாஸு சதஸஷு வாதாநுபந்தித்வமாஹ– சதஸஷ்வபீத்யாதி| உதாவர்தாவந்த்யாவிப்லுதாபரிப்லுதேதி சதஸஷு வாதவேதநா ஜ்ஞேயா, வாதலாயாமதிகாऽதஃ ஸஞ்ஜ்ஞா||௨-௪||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

பைத்திகா ஆஹ– ஸதாஹமித்யாதி| க்ஷீயதே ரக்தமிதி அதிப்ரவத்த்யா ரக்தஸ்ய க்ஷயஃ| வாமிந்யுத்கிரேத்பீஜமிதி ஶுக்ரஂ ஶுத்தமபி வமதீத்யர்தஃ| ப்ரஸ்ரஂஸிநீ ஸ்ரஂஸதே இதி ஸ்வஸ்தாநாச்ச்யவதே நிஃஸரதீதி யாவத்| அத ஏவ “ க்ஷீரஸ்விந்நாஂ ப்ரவேஶயேத்|” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௩௮) இதி சிகித்ஸிதம்| க்ஷோபிதா விமர்திதா| துஷ்ப்ரஜாயிநீ துஃகப்ரஸவா| ரக்தஸங்க்ஷயாதார்தவஸ்ய வாயுநா க்ஷயாத்| யத்யபி ஸர்வஸ்யைவாபத்யஸ்ய நாஶஸ்ததாऽபி புத்ரஸ்ய ப்ராதாந்யாத் புத்ரக்நீதி வ்யபதேஶஃ| பித்தலயா ஸஹ பஞ்ச பித்தஜாஃ| தாஹபாகேத்யாத்யுபலக்ஷணஂ, தேந நீலபீதாஸிதார்தவா ச பவதீத்யர்தஃ| யதுக்தமந்யத்ர– “வ்யாபல்லவணகட்வம்லக்ஷாராத்யைஃ பித்தஜா பவேத்| தாஹபாகஜ்வரோஷ்ணார்தா நீலபீதாஸிதார்தவா||” இதி| ஆத்யாஸ்விதி ரக்தக்ஷயாவாமிநீப்ரஸ்ரஂஸிநீபுத்ரக்நீஷு||௫-௭||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

அத பித்தாநுபந்திந்யஃ| தத்ர ரக்தக்ஷயாமாஹ– ஸதாஹமித்யாதி| அதிப்ரவத்த்யா ரக்தஸ்ய க்ஷயஃ, தேந ரக்தக்ஷயேதி ஸஞ்ஜ்ஞா| வாமிநீமாஹ– ஸவாதமித்யாதி| ஸுகமம்| ப்ரஸ்ரஂஸிநீமாஹ– ப்ரஸ்ரஂஸிநீத்யாதி| ஸ்ரஂஸதே ஸ்வஸ்தாநாச்ச்யவதே, நிஃஸரதீத்யர்தஃ| க்ஷோபிதா விமர்திதா, துஷ்ப்ரஜாயிநீ துஃகப்ரஸவா| ஸ்திதமித்யாதி| புத்ரக்நீமாஹ– புத்ரக்நீதி ஸர்வாபத்யவிநாஶிந்யஸ்ததாऽபி புத்ரஸ்ய ப்ராதாந்யாதத்ர புத்ரக்நீதி வ்யபதேஶஃ| பித்தலாமாஹ– அத்யர்தமித்யாதி| தாஹபாகஜ்வராந்விதேத்யுபலக்ஷணஂ, தேந நீலபீதாஸிதார்தவா ச பவதீத்யவகந்தவ்யம்| ததா ச தந்த்ராந்தரே– “வ்யாபல்லவணகட்வம்லக்ஷாராத்யைஃ பித்தஜா பவேத்| தாஹபாகஜ்வரோஷ்ணார்தா நீலபீதாऽஸிதார்தவா||” இதி| சதஸஷ்வபி பித்தாநுபந்தமாஹ– ரக்தக்ஷயாவாமிநீப்ரஸ்ரஂஸிநீபுத்ரக்நீஷு பித்தலயா ஸஹ பஞ்சபித்தாநுபந்திந்யஃ||௫-௭||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

ஶ்லைஷ்மிகா ஆஹ– அத்யாநந்தேத்யாதி| க்ராம்யதர்மேண மைதுநேந| கர்ணிந்யாஂ கர்ணிகேதி கர்ணிகா மாஂஸகந்தாகாரக்ரந்திஃ| மைதுநேऽசரணா பூர்வஂ புருஷாததிரிச்யதே இதி அசரணா ஸம்யங்மைதுநாசரணாத் பூர்வஂ ப்ரதமஂ, புருஷாததிரிச்யதே விரமதி, தேந பீஜஂ ந கஹ்ணாதி| அத்ர அசரணஶப்தேநோபசாராத் தத்வதீ ஸ்த்ரீ பண்யதே| பஹுஶஶ்சாதிசரணேதி பஹுஶோ மைதுநாசரணாததிசரணா, ஸா ச ஶ்லேஷ்மஜநிதகண்டூபிராஜகேவ (?) பஹுமைதுநாசரணாத்பீஜஂ ந தத்தே| அத உக்தம்– தயோர்பீஜஂ ந விந்ததீதி| தயோரிதி அசரணாதிசரணயோஃ| ஶ்லேஷ்மலாயாமதிஶீதலேத்யுபலக்ஷணஂ, தேந வேதநாதிகமபி ஜ்ஞேயம்| ததாச தந்த்ராந்தரே– “கபோऽபிஷ்யந்திபிர்வத்தோ யோநிஂ சேத்தூஷயேத் ஸ்த்ரியாஃ| ஸ குர்யாத் பிச்சிலாஂ ஶீதாஂ கண்டூக்ரஸ்தாஂ ஸவேதநாம்||” இதி||௮-௧௦||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

அத ஶ்லேஷ்மாநுபந்திந்யஃ| தத்ராத்யாநந்தாமாஹ– அதீத்யாதி| கர்ணிநீமாஹ– கர்ணிந்யாமித்யாதி| பஹுஶோ மைதுநாசரணாததிசரணா, ஸா ச ஶ்லேஷ்மஜநிதகண்டுயோகாத்பஹுமைதுநாசரணாததிசரணா, பீஜஂ கர்பாங்குரஜநநஂ ந லபதே| அத ஏவோக்தம்– தயோர்பீஜஂ ந விந்ததீத்யாதி| தயோரிதி சரணாதிசரணயோஃ| ஶ்லேஷ்மலாமாஹ– ஶ்லேஷ்மலேத்யாதி| அதிஶீதலேத்யுபலக்ஷணஂ, தேந வேதநேத்யபி போத்தவ்யம்| யதுக்தஂ தந்த்ராந்தரே– “கபோऽபிஷ்யந்திபிர்வத்தோ யோநிஂ தூஷயதே ஸ்த்ரியாஃ| ஸ குர்யாத்பிச்சிலாஂ ஶீதாஂ கண்டுக்ரஸ்தாஂ ஸவேதநாம்||” இதி| ஶ்லேஷ்மாநுபந்தத்வமாஹ– சதஸஷ்வபீத்யாதி| அத்யாநந்தாகர்ணிநீசரணாதிசரணாஸு| ஏவஂ ஶ்லேஷ்மாநுபந்திந்யஃ பஞ்ச||௮-௧௦||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

ஸாந்நிபாதிகா ஆஹ– அநார்தவேத்யாதி| அநார்தவா ரஜஃஶூந்யா| அஸ்தநீ ஈஷத்ஸ்தநீ| அதிகாயகஹீதாயா மஹாமேஹநேந கஹீதாயாஃ| அண்டலீ அண்டவந்நிஃஸதா யோநிஃ| விவதா மஹாயோநிஃ அதிவிவதமுகீ| ஸூசீவக்த்ரா அதிஸஂவதா ஸூசீரந்த்ராऽதிஸங்கடமுகீ| ஸர்வலிங்கஸமுத்தாநேதி ஸர்வதோஷலிங்காநாஂ ஸமுத்தாநஂ யத்ர ஸா ததா| அந்யே த்வாஹுஃ– ஸர்வதோஷஸமுத்தாநா ஸர்வதோஷஹேதுஜேத்யர்தஃ| சரகோக்தா அதிகா ரக்தயோந்யாதயஃ ஸுஶ்ருதோக்தாநாமதூராந்தரத்வேநாவபோத்தவ்யாஃ||௧௧-௧௩||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

ஸந்நிபாதஜாதயஃ பஞ்ச| தத்ர ஷண்டீமாஹ– ‘அநார்தவேத்யாதி’ இதி பாடஃ க்வசித்புஸ்தகே நோபலப்யதே [ அநார்தவேத்யாதி| அநார்தவா அரஜஸ்கா, அஸ்தநீ ஈஷத்ஸ்தநீ| அண்டிநீமாஹ– அதிகாயோ பஹந்மேஹநபுருஷஃ, தேந கஹீதாயா இதி அப்ரகல்பாயாஃ, அண்டலீ அண்டவந்நிஃஸதா யோநிஃ| விவதாமாஹ– அதிவிவதா| ஸூசீவக்த்ராமாஹ– அதிஶயேந ஸூசீவத்ஸங்கீர்ணமுகீ ஸஂவதா| ஸந்நிபாதஜாமாஹ– ஸர்வலிங்கேத்யாதி| ஸர்வலிங்காநாஂ ஸமுத்தாநஂ யத்ர ஸா ததா| சதஸஷ்வபி ஸர்வலிங்காநுபந்தமாஹ– சதஸஷ்விதி| ஷண்ட்யண்டலீவிவதாஸூசீவக்த்ராஸு| த்ரிதோஷஜாஃ பஞ்ச| ஆஸாமஸாத்யதாமாஹ– பஞ்சேத்யாதி||௧௧-௧௩||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

இதி ஶ்ரீகண்டதத்தகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ யோநிவ்யாபந்நிதாநஂ ஸமாப்தம்||௬௨||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

இதி ஶ்ரீவாசஸ்பதிவைத்யவிரசிதாயாஂ மாதவநிதாநவ்யாக்யாயாமாதங்கதர்பணாக்யாயாஂ யோநிவ்யாபந்நிதாநம்||௬௨||