Adhikarana ஸத்யோவ்ரணநிதாநஂ, பேதாஶ்ச (௧-௨) · Śloka ௨
நாநாதாரமுகைஃ ஶஸ்த்ரைர்நாநாஸ்தாநநிபாதிதைஃ |
பவந்தி நாநாகதயோ வ்ரணாஸ்தாஂஸ்தாந்நிபோத மே ||௧||
சிந்நஂ பிந்நஂ ததா வித்தஂ க்ஷதஂ பிச்சிதமேவ ச |
கஷ்டமாஹுஸ்ததா ஷஷ்டஂ தேஷாஂ வக்ஷ்யாமி லக்ஷணம் ||௨||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
नानाधारमुखैः शस्त्रैर्नानास्थाननिपातितैः |
भवन्ति नानाकृतयो व्रणास्तांस्तान्निबोध मे ||१||
छिन्नं भिन्नं तथा विद्धं क्षतं पिच्चितमेव च |
घृष्टमाहुस्तथा षष्ठं तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||२||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
ஶாரீரவ்ரணமபிதாயாகந்துவ்ரணமாஹ– நாநாதாரமுகைரித்யாதி| நாநா தாரா முகாநி ச யேஷாஂ தாநி ததா| ஸ்தாநவிஶேஷோऽபி ஶஸ்த்ரநிபாததுல்யத்வேநாகதிவிஶேஷே ஹேதுரித்யத உக்தஂ– நாநாஸ்தாநநிபாதிதைரிதி||௧-௨||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
அத ஶாரீரவ்ரணமபிதாயாகந்துமாஹ– நாநேத்யாதி| நாநாதாராமுகைஃ ஶஸ்த்ரைஃ, நாநாஸ்தாநநிபாதிதைஃ, ஏபிர்நாநாகதயோ வ்ரணா பவந்தி, மே மத்ஸகாஶாத்தாந் வ்ரணாந் நிபோத ஜாநீஹி| தத்ஷாட்வித்யமாஹ– சிந்நமித்யாதி| ஏவஂ சிந்நாதிபேதேந ஆகந்தவஃ ஷட்விதா பவந்தி||௧-௨||
Adhikarana சிந்நலக்ஷணம் (௩) · Śloka ௩
திர்யக் சிந்ந ஜுர்வாऽபி யோ வ்ரணஸ்த்வாயதோ பவேத் |
காத்ரஸ்ய பாதநஂ தத்தி சிந்நமித்யபிதீயதே ||௩||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
तिर्यक् छिन्न ऋजुर्वाऽपि यो व्रणस्त्वायतो भवेत् |
गात्रस्य पातनं तद्धि छिन्नमित्यभिधीयते ||३||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
சிந்நலக்ஷணமாஹ– திர்யகித்யாதி| திர்யகிதி திர்யக்வ்யவஸ்திதஃ| சிந்நஃ சேதஸம்பந்நஃ| ஜுரவக்ரஃ| காத்ரஸ்ய பாதநமிதி காத்ராவயவஸ்ய ததேகதேஶரூபஸ்ய வா காத்ரஸ்ய பாதநம்||௩||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
தத்ர சிந்நலக்ஷணமாஹ– திர்யகித்யாதி| யோ வ்ரணஸ்திர்யக் சிந்நோऽதவா ஜுஶ்சிந்நஃ ஸந்நாயதோ பவேத், திர்யகிதி திர்யக்வ்யவஸ்திதஃ, சிந்நஃ சேதஸம்பந்நஃ| ‘திரஶ்சீநஃ’ இதி பாடாந்தரே ஸ ஏவார்தஃ, ஜுரவக்ரஃ, அநயோர்த்வயோரப்யாயத இதி விஶேஷணம்| அத்ர பாதநஂ நிர்திஶந்நாஹ– காத்ரஸ்ய பாதநமிதி காத்ரஸ்யாவயவஸ்ய ததேகதேஶரூபஸ்ய வா காத்ரஸ்ய பாதநம்| டல்லநஸ்து வ்யாசஷ்டே– ஶஸ்த்ராதிப்ரஹாரேண காத்ரஸ்ய ஹஸ்தாதேஃ பாதநஂ, சகாராதபாதநஂ ச||௩||
Adhikarana பிந்நலக்ஷணம் (௪) · Śloka ௪
ஶக்திதந்தேஷு கட்காக்ரவிஷாணைராஶயோ ஹதஃ |
யத்கிஞ்சித் ப்ரஸ்ரவேத்தத்தி பிந்நலக்ஷணமுச்யதே ||௪||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
शक्तिदन्तेषु खड्गाग्रविषाणैराशयो हतः |
यत्किञ्चित् प्रस्रवेत्तद्धि भिन्नलक्षणमुच्यते ||४||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
பிந்நலக்ஷணமாஹ– ஶக்தீத்யாதி| விஷாணஂ தந்தஃ ஶங்கஂ ச| ஏதத்பிந்நலக்ஷணஂ பாரிபாஷிகஂ; தேந வ்யத ஏவாஶயதேஶே பேத உச்யதே, ஆஶயதேஶரஹிதே து வ்யதஃ| யத்கிஞ்சிதித்யாதி| யஸ்ய மூத்ரருதிராதேர்ய ஆஶயோ பிந்நஃ ஸ தத் ப்ரஸ்ரவேத்; தேந பஸ்திர்பிந்நோ மூத்ரஂ, ருதிராஶயோ ருதிரமித்யாதி||௪||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
பிந்நலக்ஷணமாஹ– ஶக்தீத்யாதி| ஶக்த்யாதிபிராஶயோ ஹதஃ ஸந் யத்கிஞ்சித் ப்ரஸ்ரவேத், தத்பிந்நலக்ஷணமுச்யதே| குந்தோ பல்லஃ, விஷாணஂ தந்தஃ ஶங்கஂ ச, ஏதத்பிந்நலக்ஷணஂ பாரிபாஷிகஂ, தேந வ்யத ஏவாஶயதேஶே பேத உச்யதே, ஆஶயரஹிதே து தேஶே வ்யதஃ| யத்கிஞ்சித் ப்ரஸ்ரவேதிதி கிமபி நிர்தேஷ்டவ்யமித்யர்தஃ| யஸ்ய மூத்ரருதிராதேர்யஶ்சாஶயோ பிந்நஃ ஸ தத் ப்ரஸ்ரவேத்; தேந பஸ்திர்பிந்நோ மூத்ரஂ, உதரஂ மேதஃ, புரீஷாஶயஃ புரீஷஂ, ருதிராஶயோ ருதிரமிதி||௪||
Adhikarana கோஷ்டநிரூபணஂ, தத்பேதலக்ஷணஂ ச (௫-௧௦) · Śloka ௧௦
ஸ்தாநாந்யாமாக்நிபக்வாநாஂ மூத்ரஸ்ய ருதிரஸ்ய ச |
ஹதுண்டுகஃ புப்புஸஶ்ச கோஷ்ட இத்யபிதீயதே ||௫||
தஸ்மிந் பிந்நே ரக்தபூர்ணே ஜ்வரோ தாஹஶ்ச ஜாயதே |
மூத்ரமார்ககுதாஸ்யேப்யோ ரக்தஂ க்ராணாச்ச கச்சதி ||௬||
மூர்சா ஶ்வாஸஸ்தஷாऽऽத்மாநமபக்தச்சந்த ஏவ ச |
விண்மூத்ரவாதஸங்கஶ்ச ஸ்வேதாஸ்ராவோऽக்ஷிரக்ததா ||௭||
லோஹகந்தித்வமாஸ்யஸ்ய காத்ரதௌர்கந்த்யமேவ ச |
ஹச்சூலஂ பார்ஶ்வயோஶ்சாபி விஶேஷஂ சாத்ர மே ஶணு ||௮||
ஆமாஶயஸ்தே ருதிரே ருதிரஂ சர்தயத்யபி |
ஆத்மாநமதிமாத்ரஂ ச ஶூலஂ ச பஶதாருணம் ||௯||
பக்வாஶயகதே சாபி ருஜா கௌரவமேவ ச |
அதஃகாயே விஶேஷேண ஶீததா ச பவேதிஹ ||௧௦||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
स्थानान्यामाग्निपक्वानां मूत्रस्य रुधिरस्य च |
हृदुण्डुकः फुप्फुसश्च कोष्ठ इत्यभिधीयते ||५||
तस्मिन् भिन्ने रक्तपूर्णे ज्वरो दाहश्च जायते |
मूत्रमार्गगुदास्येभ्यो रक्तं घ्राणाच्च गच्छति ||६||
मूर्छा श्वासस्तृषाऽऽध्मानमभक्तच्छन्द एव च |
विण्मूत्रवातसङ्गश्च स्वेदास्रावोऽक्षिरक्तता ||७||
लोहगन्धित्वमास्यस्य गात्रदौर्गन्ध्यमेव च |
हृच्छूलं पार्श्वयोश्चापि विशेषं चात्र मे शृणु ||८||
आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि |
आध्मानमतिमात्रं च शूलं च भृशदारुणम् ||९||
पक्वाशयगते चापि रुजा गौरवमेव च |
अधःकाये विशेषेण शीतता च भवेदिह ||१०||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
யத்ர பூயஸாऽऽமாஶயாநாஂ ஸ்தாநே பேதவ்யபதேஶஸ்தமாஹ– ஸ்தாநாநீத்யாதி| ஆமஸ்ய ஸ்தாநமாமாஶயஃ அக்நேஃ பச்யமாநாஶயஃ, மலஸ்ய பக்வாஶயஃ, மூத்ரஸ்ய பஸ்திஃ, ருதிரஸ்ய யகத்ப்லீஹாநௌ, ஹத் ஹதயஂ, உண்டுக இக்ஷுரஸபாகமலவத்யஃ ஶோணிதமலஸ்தஜ்ஜ உண்டுகஃ, ஸ சாந்த்ரதேஶே வ்யவஸ்திதஃ புரீஷாதாநமிதி, புப்புஸ இதி ஹதயஸ்ய வாமபார்ஶ்வே ரக்தாதாரஃ ‘புப்புஸ’ இதி க்யாதஃ| மூத்ரமார்ககுதாஸ்யேப்யோ ரக்தஂ க்ராணாச்ச கச்சதீதி பஸ்த்யாதௌ பிந்நே மேஹநகுதாப்யாஂ ரக்தஂ நிஃஸரதி, ஆமாஶயாதிபேதே து முகக்ராணாப்யாஂ ரக்தநிர்கமஃ| ஸ்வேதாஸ்ராவ இதி ஸ்வேதஸ்யாத்யந்தஸ்ருதிஃ| பார்ஶ்வயோஶ்சாபீதி ஶூலமிதி ஸம்பந்தஃ| மே இத்யவ்யயஂ மத்த இத்யர்தஃ| ஆமாஶயஸ்த இத்யாதி ஆத்மாநஂ ரக்தாவததத்வாத்வாயோஃ| ருஜா ஶூலம்| கௌரவஂ ரக்தபஹுத்வாத்| அதஃகாயே விஶேஷேண ஶீததேதி வ்யாதிப்ரபாவாத்||௫-௧௦||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
யத்ர பூயஸாமாஶயாநாஂ ஸ்தாநே பேதவ்யபதேஶஸ்தமாஹ– ஸ்தாநாநீத்யாதி| ஸ்தாநஶப்தஃ ஆமாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே, ஆமஸ்ய ஸ்தாநமாமாஶயஃ, அக்நேஃ பச்யமாநாஶயஃ, பக்வஸ்ய பக்வாஶயஃ, மூத்ரஸ்ய பஸ்திஃ, ருதிரஸ்ய யகத்ப்லீஹாநௌ, ஹத் ஹதயஂ, உண்டுக இக்ஷுரஸபாகமலவச்சோணிதமலஃ, தஜ்ஜ உண்டுகஃ, ஸ சாந்த்ரதேஶே வ்யவஸ்திதஃ புரீஷாதாநஂ, புப்புஸ இதி ஹதயஸ்ய வாமபார்ஶ்வே புப்புஸ இதி க்யாதஃ| ஆமாதீநாஂ ஸ்தாநாநி கோஷ்ட இத்யபிதீயதே| பிந்நகோஷ்டஸ்ய ஸாமாந்யலிங்கமாஹ– தஸ்மிந்நித்யாதி| தத்ர பஸ்த்யாதௌ பிந்நே மேஹநகுதாப்யாஂ ரக்தஂ நிஃஸரதி, ஆமாஶயாதிபேதே து முகக்ராணாப்யாஂ ரக்தநிர்கமஃ, ஜ்வரமூர்சாதய உபத்ரவா பவந்தி, விண்மூத்ரவாதாநாஂ ஸங்கோऽப்ரவதிஃ, ஸ்வேதாஸ்ராவஃ ஸ்வேதஸ்யாஸ்ருதிஃ| முகஸ்ய லோஹகந்ததா, ஹத்பார்ஶ்வயோஃ ஶூலமிதி ஸம்பந்தஃ| அத்ராபி மே மத்தோ விஶேஷஂ ஶணு| ரக்தபூர்ணபேதலக்ஷணமாஹ– ஆமாஶயஸ்த இத்யாதி| அதிமாத்ரமாத்மாநஂ ஆத்மாதபஸ்திரிவோதரபூர்ணதா, தாருணஂ மாரணாத்மகம்| பக்வாஶயஸ்திதஸ்ய ரக்தஸ்ய லக்ஷணமாஹ– பக்வேத்யாதி| ருஜா ஶூலம்| கௌரவமிதி நாபேரதோ போத்தவ்யம்| அதஃகாயே விஶேஷேண ஶீததேதி வ்யாதிப்ரபாவாத்||௫-௧௦||
Adhikarana வித்தலக்ஷணம் (௧௧) · Śloka ௧௧
ஸூக்ஷ்மாஸ்யஶல்யாபிஹதஂ யதங்கஂ த்வாஶயஂ விநா |
உத்துண்டிதஂ நிர்கதஂ வா தத்வித்தமிதி நிர்திஶேத் ||௧௧||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
सूक्ष्मास्यशल्याभिहतं यदङ्गं त्वाशयं विना |
उत्तुण्डितं निर्गतं वा तद्विद्धमिति निर्दिशेत् ||११||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
வித்தலக்ஷணமாஹ– ஸூக்ஷ்மாஸ்யஶல்யேத்யாதி| ஆஶயஂ விநேதி உக்தாமாத்யாஶயஂ விநா| உத்துண்டிதமநிர்கதஶல்யோபலக்ஷணஂ, தேநாநுத்துண்டிதமுத்துண்டிதஂ ச வித்தஂ கஹ்யதே| நிர்கதேந ச நிர்கதமுகஂ வித்தஂ ஸர்வதா நிர்கதஂ ச கஹ்யதே; தேந தந்த்ராந்தரே “வித்தமுத்துண்டிதமநுத்துண்டிதஂ பிந்நஂ நிர்பிந்நம்” இதி யச்சதுஷ்ப்ரகாரமபிஹிதஂ தத் ஸர்வஂ ஸங்கஹீதம்||௧௧||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
வித்தலக்ஷணமாஹ– ஸூக்ஷ்மேத்யாதி| ஆஶயஂ விநா ஸூக்ஷ்மாஸ்யேந ஶல்யேந யதங்கமபிஹதம் உத்துண்டிதஂ உந்நமிதத்வங்மாஂஸம் ஈஷத்தஷ்டமுகஂ வா, நிர்கதஂ நிர்கதஶல்யம், உத்துண்டிதமநிர்கதஶல்யோபலக்ஷணம்| தேநாநுத்துண்டிதஂ ச வித்தஂ கஹ்யதே, நிர்கதேந ச விநிர்கதமுகஂ வித்தஂ ஸர்வதா நிர்கதஂ ச கஹ்யதே, தேந தந்த்ராந்தரே வித்தமுத்துண்டிதமநுத்துண்டிதஂ பிந்நஂ நிர்பிந்நமிதி சதுஃப்ரகாரமபிஹிதஂ தத்ஸங்கஹீதம்||௧௧||
Adhikarana க்ஷதலக்ஷணம் (௧௨) · Śloka ௧௨
நாதிச்சிந்நஂ நாதிபிந்நமுபயோர்லக்ஷணாந்விதம் |
விஷமஂ வ்ரணமங்கே யத்தத் க்ஷதஂ த்வபிதீயதே ||௧௨||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
नातिच्छिन्नं नातिभिन्नमुभयोर्लक्षणान्वितम् |
विषमं व्रणमङ्गे यत्तत् क्षतं त्वभिधीयते ||१२||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
க்ஷதமாஹ– நாதிச்சிந்நமித்யாதி| நாதிச்சிந்நஂ நாவகாடச்சேதம்| நாதிபிந்நமிதி நாதிவிதீர்ணாஶயம்| உபயோர்லக்ஷணாந்விதமிதி ஸ்தோகச்சேதஸ்தோகாவதரணயோகாதுபயலக்ஷணயுக்தம்| விஷமஂ வ்ரணமங்கே யதிதி அங்கவைஷம்யகரஂ வ்ரணஂ யத்தத் க்ஷதம்||௧௨||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
க்ஷதலக்ஷணமாஹ– நேத்யாதி| நாதிச்சிந்நமிதி நாவகாடச்சிந்நஂ, நாதிபிந்நமிதி நாதிவிதீர்ணாஶயம்| உபயோரிதி சிந்நபிந்நயோரித்யர்தஃ| தேந ஸ்தோகச்சேதஸ்தோகாவதரணயோகாதுபயலக்ஷணயுக்தம்| விஷமஂ வ்ரணமங்கே இதி அங்கே வைஷம்யகரஂ வ்ரணஂ யத்தத்க்ஷதமிதி||௧௨||
Adhikarana பிச்சிதலக்ஷணம் (௧௩) · Śloka ௧௩
ப்ரஹாரபீடநாப்யாஂ து யதங்கஂ பதுதாஂ கதம் |
ஸாஸ்தி தத் பிச்சிதஂ வித்யாந்மஜ்ஜரக்தபரிப்லுதம் ||௧௩||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
प्रहारपीडनाभ्यां तु यदङ्गं पृथुतां गतम् |
सास्थि तत् पिच्चितं विद्यान्मज्जरक्तपरिप्लुतम् ||१३||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
பிச்சிதலக்ஷணமாஹ– ப்ரஹாரேத்யாதிநா| ப்ரஹாரோ முத்கராதிநா, பீடநஂ கபாடாதிநா| பதுதாமிதி சிப்பிடதாம்| மஜ்ஜரக்தபரிப்லுதமித்யநேந வ்ரணபாவாத் மஜ்ஜரக்தாகமஂ தர்ஶயதி| தேந யத் வ்ரணஂ பிச்சிதஂ, தத்பக்நஸ்ய ததா ஸத்யோவ்ரணஸ்ய ச சிகித்ஸாவிஷயம்||௧௩||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
பிச்சிதலக்ஷணமாஹ– ப்ரஹாரேத்யாதி| ப்ரஹாரோ முத்கராதிநா, பீடநஂ கராதிநா, பதுதாஂ விபுலதாஂ, ஸாஸ்தி அஸ்திகண்டாந்விதஂ, மஜ்ஜரக்தபரிப்லுதமித்யநேந வ்ரணபாவாந்மஜ்ஜரக்தாகமஂ தர்ஶயதி, தேந யத்வ்ரணஂ பிச்சிதஂ தத்பக்நஸ்ய ததா ஸத்யோவ்ரணஸ்ய சிகித்ஸாவிஷயம்||௧௩||
Adhikarana கஷ்டலக்ஷணம் (௧௪) · Śloka ௧௪
கர்ஷணாதபிகாதாத்வா யதங்கஂ விகதத்வசம் |
உஷாஸ்ராவாந்விதஂ தச்ச கஷ்டமித்யபிதீயதே ||௧௪||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
घर्षणादभिघाताद्वा यदङ्गं विगतत्वचम् |
उषास्रावान्वितं तच्च घृष्टमित्यभिधीयते ||१४||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
கஷ்டலக்ஷணமாஹ– கர்ஷணாதித்யாதி| கர்ஷணாத் கர்கஶவஸ்த்ராதிநா| விகதத்வசமிதி பாடஂ த்யக்த்வா ‘விகதத்வசா’ இதி பாடஃ ஸாதுஃ, விகதத்வசோபலக்ஷிதமங்கம்| உஷா ஊஷ்மநிர்கமவத்வ்யதா||௧௪||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
கஷ்டலக்ஷணமாஹ– கர்ஷணாதித்யாதி| யதங்கஂ கர்ஷணாத் கர்ஷணாத் கர்கஶவஸ்த்ராதிநா அபிகாதாத்வா விகதத்வசஂ பவதி, அந்யே ‘விகதத்வசா’ இதி பாடஂ படந்தி, விகதத்வசா லக்ஷிதமங்கம்| உஷா ஊஷ்மாநிர்கமவத்வ்யதா||௧௪||
Adhikarana ஸஶல்யவ்ரணலக்ஷணஂ, கோஷ்டகதஶல்யலக்ஷணஂ ச (௧௫-௧௬) · Śloka ௧௬
ஶ்யாவஂ ஸஶோதஂ பிடகாசிதஂ ச முஹுர்முஹுஃ ஶோணிதவாஹிநஂ ச |
மதூத்கதஂ புத்புததுல்யமாஂஸஂ வ்ரணஂ ஸஶல்யஂ ஸருஜஂ வதந்தி ||௧௫||
த்வசோऽதீத்ய ஸிராதீநி பித்த்வா வா பரிஹத்ய வா |
கோஷ்டே ப்ரதிஷ்டிதஂ ஶல்யஂ குர்யாதுக்தாநுபத்ரவாந் ||௧௬||
(ஸு. சி. அ. ௨) |
View original
श्यावं सशोथं पिडकाचितं च मुहुर्मुहुः शोणितवाहिनं च |
मृदूद्गतं बुद्बुदतुल्यमांसं व्रणं सशल्यं सरुजं वदन्ति ||१५||
त्वचोऽतीत्य सिरादीनि भित्त्वा वा परिहृत्य वा |
कोष्ठे प्रतिष्ठितं शल्यं कुर्यादुक्तानुपद्रवान् ||१६||
(सु. चि. अ. २) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
கோஷ்டபேதமாஹ– த்வச இத்யாதி| த்வச இதி ஸப்த த்வசஃ| ஸிராதீநீதி மாஂஸஸ்நாய்வஸ்திஸந்தீநி| பரிஹத்ய வேதி பரிஹாரபக்ஷேऽபி கோஷ்டபேதஸ்ய ஸங்கதத்வாத்; ஸிராவ்யதலிங்கஂ சாத்ரைவ ‘ஸுரேந்த்ரகோபப்ரதிமஂ’ இத்யாதிநா வ்யக்தீபவிஷ்யதி| உக்தாநிதி ப்ரநஷ்டஶல்யவிஜ்ஞாநீயே| தத்ர ஹ்யுக்தஂ– “கோஷ்டகதே த்வாடோபாநாஹௌ மூத்ரபுரீஷாஹாரதர்ஶநஂ ச வ்ரணமுகாத்பவதி|” (ஸு. ஸூ. அ. ௨௬) இதி||௧௫-௧௬||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
ஸஶல்யவ்ரணலக்ஷணமாஹ– ஶ்யாவமித்யாதி| ஶ்யாவஂ ஶாவவர்ணம்| முஹுர்வாரஂவாரஂ, ஶோணிதஸ்ராவயுக்தஂ, மது கோமலஂ, உத்கதஂ தும்ப்யாகாராவஸ்திதபுத்புதேந ஸதஶஂ மாஂஸஂ யஸ்ய தஂ, ஸருஜஂ பீடாயுக்தம்| கோஷ்டபேதமாஹ– த்வச இத்யாதி| ஸப்த த்வசஃ, ஸிராதீநி ஸிராமாஂஸஸ்நாய்வஸ்திஸந்தீநி பித்த்வா, பரிஹத்ய வேதி ஸந்த்யஜ்ய வா| உக்தாநிதி ப்ரநஷ்டஶல்யவிஜ்ஞாநீயே| தத்ர ஹ்யுக்தஂ, “கோஷ்டகதே த்வாடோபாநாஹௌ மூத்ரபுரீஷாஹாரதர்ஶநஂ ச வ்ரணமுகாத்பவதி” இதி||௧௫-௧௬||
Adhikarana அஸாத்யகோஷ்டபேதலிங்கம் (௧௭) · Śloka ௧௭
தத்ராந்தர்லோஹிதஂ பாண்டுஶீதபாதகராநநம் |
ஶீதோச்ச்வாஸஂ ரக்தநேத்ரமாநத்தஂ ச விவர்ஜயேத் ||௧௭||
View original
तत्रान्तर्लोहितं पाण्डुशीतपादकराननम् |
शीतोच्छ्वासं रक्तनेत्रमानद्धं च विवर्जयेत् ||१७||
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
அஸாத்யகோஷ்டபேதலிங்கமாஹ– தத்ரேத்யாதி| தத்ர கோஷ்டே| அந்தர்லோஹிதமிதி அப்யந்தரஸ்திதரக்தம், அநிஃஸதரக்தமிதி யாவத்| ஆநத்தமித்யாநாஹவந்தம்||௧௭||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
அஸாத்யகோஷ்டாந்தர்பேதலிங்கமாஹ– தத்ரேத்யாதி| கோஷ்டே அந்தர்லோஹிதம் அப்யந்தரஸ்திதரக்தம், அநிஃஸதரக்தமிதி| பாண்டூநி ஶீதாநி பாதகராநநாநி யஸ்ய தஂ, ததா| ஆநத்தஂ ஆநாஹயுக்தம்||௧௭||
Adhikarana மாஂஸஸிராஸ்நாய்வஸ்திஸந்திமர்மஸு பஞ்சஸு க்ஷதேஷு ஸாமாந்யலிங்கம் (௧௮-௧௯) · Śloka ௧௯
ப்ரமஃ ப்ரலாபஃ பதநஂ ப்ரமோஹோ விசேஷ்டநஂ க்லாநிரதோஷ்ணதா ச |
ஸ்ரஸ்தாங்கதா மூர்சநமூர்த்வவாதஸ்தீவ்ரா ருஜா வாதகதாஶ்ச தாஸ்தாஃ ||௧௮||
மாஂஸோதகாபஂ ருதிரஂ ச கச்சேத் ஸர்வேந்த்ரியார்தோபரமஸ்ததைவ |
தஶார்தஸங்க்யேஷ்வத விக்ஷதேஷு ஸாமாந்யதோ மர்மஸு லிங்கமுக்தம் ||௧௯||
(ஸு. ஸூ. அ. ௨௫) |
View original
भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं ग्लानिरथोष्णता च |
स्रस्ताङ्गता मूर्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजा वातकृताश्च तास्ताः ||१८||
मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव |
दशार्धसङ्ख्येष्वथ विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||१९||
(सु. सू. अ. २५) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
மாஂஸஸிராஸ்நாய்வஸ்திஸந்திமர்மஸு பஞ்சஸு க்ஷதேஷு ஸாமாந்யலிங்கமாஹ– ப்ரம இத்யாதி| விசேஷ்டநஂ விருத்தசேஷ்டநஂ கரசரணாதிக்ஷேபாதிகம்| க்லாநிர்பலக்ஷயஃ| ஸ்ரஸ்தாங்கதா அங்கஸந்திவிஸ்ரஂஸவத்வ்யதா| மூர்சநமிந்த்ரியமோஹஃ| இந்த்ரியார்தோபரம இந்த்ரியாணாஂ ஸ்வவிஷயேஷு ரூபாதிஷு உபரமோ க்ரஹணாஶக்திஃ| தஶார்தஸங்க்யேஷு பஞ்சஸு||௧௮-௧௯||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
மாஂஸஸந்திஸிராஸ்நாய்வஸ்திமர்மஸு பஞ்சஸு க்ஷதேஷு ஸாமாந்யலிங்கமாஹ– ப்ரம இத்யாதி| ப்ரமஶ்சக்ராரூடஸ்யேவ, பதநஂ பூமௌ, ப்ரமோஹஃ மநோமோஹஃ, விசேஷ்டநஂ விருத்தசேஷ்டநஂ சரணக்ஷேபணாதிகஂ, க்லாநிஃ பலக்ஷயஃ, ஸ்ரஸ்தாங்கதா அங்கஸந்திவிஸ்ரஂஸவத்வ்யதா, ஶரீரஶைதில்யஂ வா, மூர்சநமிந்த்ரியஸம்மோஹஃ, ப்ரமோஹஸ்து மநோமோஹஃ, ஊர்த்வவாத இதி உத்காரபாஹுல்யஂ, வாதகதா ருஜஸ்தாஸ்தா தண்டாபதாநகாக்ஷேபகாத்யாஃ| ஸர்வேந்த்ரியார்தோபரமஃ ஸ்வவிஷயேஷு ரூபாதிஷு உபரமோ க்ரஹணேऽஶக்திஃ, தஶார்தஸங்க்யேஷு பஞ்சஸு||௧௮-௧௯||
Adhikarana மர்மரஹிதாநாஂ ஸிராதீநாஂ வித்தலிங்கம் (௨௦-௨௩) · Śloka ௨௩
ஸுரேந்த்ரகோபப்ரதிமஂ ப்ரபூதஂ ரக்தஂ ஸ்ரவேத்தத்க்ஷயஜஶ்ச வாயுஃ |
கரோதி ரோகாந் விவிதாந் யதோக்தாந் ஸிராஸு வித்தாஸ்வத வா க்ஷதாஸு ||௨௦||
கௌப்ஜ்யஂ ஶரீராவயவாவஸாதஃ க்ரியாஸ்வஶக்திஸ்துமுலா ருஜஶ்ச |
சிராத்வ்ரணோ ரோஹதி யஸ்ய சாபி தஂ ஸ்நாயுவித்தஂ புருஷஂ வ்யவஸ்யேத் ||௨௧||
ஶோபாபிவத்திஸ்துமுலா ருஜஶ்ச பலக்ஷயஃ ஸர்வத ஏவ ஶோதஃ |
க்ஷதேஷு ஸந்திஷ்வசலாசலேஷு ஸ்யாத் ஸர்வகர்மோபரமஶ்ச லிங்கம் ||௨௨||
கோரா ருஜோ யஸ்ய நிஶாதிநேஷு ஸர்வாஸ்வவஸ்தாஸு ச நைதி ஶாந்திம் |
பிஷக்விபஶ்சித்விதிதார்தஸூத்ரஸ்தமஸ்திவித்தஂ புருஷஂ வ்யவஸ்யேத் ||௨௩||
(ஸு. ஸூ. அ. ௨௫) |
View original
सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेत्तत्क्षयजश्च वायुः |
करोति रोगान् विविधान् यथोक्तान् सिरासु विद्धास्वथ वा क्षतासु ||२०||
कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च |
चिराद्व्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२१||
शोफाभिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः सर्वत एव शोथः |
क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सर्वकर्मोपरमश्च लिङ्गम् ||२२||
घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु च नैति शान्तिम् |
भिषग्विपश्चिद्विदितार्थसूत्रस्तमस्थिविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२३||
(सु. सू. अ. २५) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
ஸிராதயோ மர்மரூபா அமர்மரூபாஶ்ச ஸந்தி, தத்ர பூர்வஂ மர்மரஹிதாநாஂ ஸிராதீநாஂ வித்தலிங்கமாஹ– ஸுரேந்த்ரகோபேத்யாதி| யதோக்தாநிதி ஶோணிதவர்ணநீயோக்தாந்| தத்ர சோக்தஂ– “தததிப்ரவத்தஂ ஶிரோபிதாபமாந்த்யமாக்ஷேபாதீஂஶ்ச கரோதி|” இதி| வித்தாஸு பாணாதிநா| க்ஷதாஸு கட்காதிநா| கௌப்ஜ்யஂ குப்ஜதா| துமுலா கஹநாஃ| ஸந்திஷ்வசலாசலேஷ்விதி அசலேஷு நிஶ்சேஷ்டேஷு, சலேஷு சேஷ்டாவத்ஸு; ஸந்தயஶ்சலாசலபேதேந த்விவிதாஃ| ததாச ஸுஶ்ருதஃ– “ஶாகாஸு ஹந்வோஃ கட்யாஂ ச சேஷ்டாவந்தஶ்ச ஸந்தயஃ| ஶேஷாஸ்து ஸந்தயஃ ஸர்வே விஜ்ஞாதவ்யாஃ ஸ்திரா புதைஃ||” (ஸு. ஶா. அ. ௫) இதி||௨௦-௨௩||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
ஸிராதயோ மர்மரூபா அமர்மரூபாஶ்ச ஸந்தி, தத்ர மர்மரஹிதஸிராதிவித்தலிங்கமாஹ– ஸுரேந்த்ரேத்யாதி| இந்த்ரகோபோ வார்ஷிகஃ கீடஃ, தத்க்ஷயஜஃ தஸ்ய ருதிரஸ்ய க்ஷயாஜ்ஜாதோ வாயுஃ, யதோக்தாநிதி ஶோணிதவர்ணநீயோக்தாந், ததா சோக்தம்– “தததிப்ரவத்தஂ ஶிரோபிதாபமாந்த்யமாக்ஷேபகாதீஂஶ்ச கரோதி” இதி| வித்தாஸு பாணாதிநா, க்ஷதாஸு கட்காதிநா| ஸ்நாயுவித்தமாஹ– கௌப்ஜ்யமித்யாதி| யஸ்ய கௌப்ஜ்யாதிசிஹ்நஂ பவதி, தஂ புருஷஂ ஸ்நாயுவித்தஂ வ்யவஸ்யேத் ஜாநீயாத்| கௌப்ஜ்யஂ குப்ஜதா, தச்ச அந்தர்பஹிராயாமஜஂ த்விதா, அவயவாவஸாதஃ அவயவாநாஂ ஸ்வகர்மண்யஸாமர்த்யஂ, க்ரியாஸ்வஶக்திஃ ஸர்வஶரீரஸ்யோத்க்ஷேபணாபக்ஷேபணப்ரஸாரணாகுஞ்சநக்ரியாணாமஶக்திஃ| துமுலா கஹநாஃ, அந்யே து வாதபித்தகபஜநிதா ஏகத்ர வ்யாகுலீபூதவேதநாஸ்துமுலா உச்யந்தே இதி வதந்தி| ஸந்திவித்தமாஹ– ஶோபேத்யாதி| அசலாசலேஷு ஸந்திஷு க்ஷதேஷு ஸத்ஸு ஶோபாதிவத்த்யாதிலிங்கஂ ஸ்யாத்| ஸந்தயஸ்து சலாசலபேதாத் த்விவிதாஃ| ததா சோக்தஂ ஸுஶ்ருதே– “ஶாகாஸு ஹந்வோஃ கட்யாஂ ச சேஷ்டாவந்தஶ்ச ஸந்தயஃ| ஶேஷாஸ்து ஸந்தயஃ ஸர்வே விஜ்ஞாதவ்யாஃ ஸ்திரா புதைஃ” இதி| கர்மோபரமஃ கர்மோபரதிஃ| அஸ்திவித்தமாஹ– கோரா இத்யாதி| தமஸ்திவித்தஂ ஜாநீயாத், ஸர்வாஸ்வவஸ்தாஸு ஶயநாஸநாதிகாஸு, விதிதார்தஸூத்ரஃ அதிகதஶல்யதந்த்ரஃ||௨௦-௨௩||
Adhikarana ஸிராதிமர்மவித்தலிங்கம் (௨௪) · Śloka ௨௪
யதாஸ்வமேதாநி விபாவயேச்ச லிங்காநி மர்மஸ்வபிதாடிதேஷு |௨௪|
(ஸு. ஸூ. அ. ௨௫) |
View original
यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |२४|
(सु. सू. अ. २५) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
மர்மரஹிதாநாஂ ஸிராதீநாஂ வித்தலக்ஷணமபிதாய ஸிராதிமர்மவித்தலிங்கமதிதேஶயந்நாஹ– யதாஸ்வமேதாநீத்யாதி| விபாவயேச்சேதி சகாரோ பிந்நக்ரமே; தேந ஏதாநி லிங்காநி ததா ஸாமாந்யலிங்காநி ச ஜாநீயாதித்யர்தஃ|௨௪|–
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
மர்மரஹிதாநாஂ ஸிராதீநாஂ வித்தலிங்கமபிதாய ஸிராதிமர்மவித்தலிங்கமதிதேஶேநாஹ– யதாஸ்வமித்யாதி| விபாவயேச்சேதி சகாரோऽத்ர பிந்நக்ரமே, தேநைதாநி மர்மவித்தஸிராலிங்காநி ததா ஸாமாந்யலிங்காநி ப்ரமப்ரலாபாதீநி பூர்வோக்தாநி ச யதாஸ்வஂ ஜாநீயாதித்யர்தஃ|௨௪|–
Adhikarana மாஂஸமர்மணோ வித்தஸ்ய லிங்கம் (௨௪) · Śloka ௨௪
பாண்டுர்விவர்ணஃ ஸ்பஶிதஂ ந வேத்தி யோ மாஂஸமர்மண்யபிபீடிதஃ ஸ்யாத் ||௨௪||
(ஸு. ஸூ. அ. ௨௫) |
View original
पाण्डुर्विवर्णः स्पृशितं न वेत्ति यो मांसमर्मण्यभिपीडितः स्यात् ||२४||
(सु. सू. अ. २५) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
அநுக்தமாஂஸமர்மணோ வித்தஸ்ய லிங்கமாஹ– பாண்டுர்விவர்ண இத்யாதி| நநு, ஸிராதிவித்தலிங்கவத் மாஂஸவித்தலிங்கமபி பூர்வஂ குதோ நோபதிஷ்டம்? உச்யதே– கேவலமாஂஸவித்தஸ்யாபஹுவ்யாபத்கரத்வாத் பூர்வமநுபாதாநம்||௨௪||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
மாஂஸமர்மவித்தலிங்கமாஹ– பாண்டுரித்யாதி| விவர்ணோ விச்சாயஃ| நநு, ஸிராதிவித்தலிங்கவந்மாஂஸவித்தலிங்கமபி பூர்வஂ குதோ நோபதிஷ்டஂ? உச்யதே– கேவலமாஂஸவித்தஸ்யாபஹுவ்யாபத்கரத்வாத் பூர்வமநுபாதாநம்||௨௪||
Adhikarana ஸர்வவ்ரணாநாமுபத்ரவாஃ (௨௫-௨௬) · Śloka ௨௬
விஸர்பஃ பக்ஷகாதஶ்ச ஸிராஸ்தம்போऽபதாநகஃ |
மோஹோந்மாதவ்ரணருஜோ ஜ்வரஸ்தஷ்ணா ஹநுக்ரஹஃ ||௨௫||
காஸஶ்சர்திரதீஸாரோ ஹிக்கா ஶ்வாஸஃ ஸவேபதுஃ |
ஷோடஶோபத்ரவாஃ ப்ரோக்தா வ்ரணாநாஂ வ்ரணசிந்தகைஃ ||௨௬||
(ச. சி. அ. ௨௫) |
View original
विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः |
मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः ||२५||
कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः |
षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः ||२६||
(च. चि. अ. २५) |
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
ஸர்வவ்ரணாநாமுபத்ரவாநாஹ– விஸர்ப இத்யாதி||௨௫-௨௬||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
ஸர்வவ்ரணாநாமுபத்ரவாநாஹ– விஸர்ப இத்யாதி| வ்ரணருஜோ வ்ரணபீடாஃ, வேபதுஃ கம்பஃ||௨௫-௨௬||
Adhikarana புஷ்பிகா · Śloka ௪௩
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே ஸத்யோவ்ரணநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௪௩||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सद्योव्रणनिदानं समाप्तम् ||४३||
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
இதி ஶ்ரீகண்டதத்தகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ ஸத்யோவ்ரணநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௪௩||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
இதி ஶ்ரீவாசஸ்பதிவைத்யவிரசிதாயாஂ மாதவநிதாநவ்யாக்யாயாமாதங்கதர்பணாக்யாயாஂ ஸத்யோவ்ரணநிதாநம்||௪௩||