௩௦. மூத்ரகச்ச்ரநிதாநம்

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

ஸப்தோத்தரே மர்மஶதே த்ரீணி மர்மாணி ஶிரோஹதயபஸ்தயஃ ப்ரதாநாநி| தத்ர ஹதயகதவிகாராநபிதாய பஸ்திகதவிகாராநாஹ– வ்யாயாமேத்யாதி| மூத்ரகச்ச்ராணீதி மூத்ரஸ்ய கச்ச்ரேண மஹதா துஃகேந ப்ரவத்திஃ| அஷ்டாவிதி தோஷைஃ பதக் த்ரீணி, ஸந்நிபாதேநைகஂ, ஶல்யஜபுரீஷஜஶுக்ரஜாஶ்மரீஜாநீத்யேகைகாநி| நநு, ஶர்கராஜஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ ஸுஶ்ருதேந படிதஂ; தச்சாத்ர ஸங்க்ரஹேऽபி படிதம்– “அஶ்மரீ ஶர்கரா சைவ துல்யஸம்பவலக்ஷணே|” இத்யாதிநா, தத் கதமஷ்டௌ? நவ ப்ராப்நுவந்தி| உச்யதே– ஶர்கரா அஶ்மரீபேத ஏவ| யதாஹ தடபலஃ– “ஏஷாऽஶ்மரீ மாருதபிந்நமூர்திஃ ஸ்யாச்சர்கரா மூத்ரபதாத் க்ஷரந்தீ|” (ச. சி. அ. ௨௬) இதி| அதோऽஶ்மரீஜேநைவ ஶர்கராஜக்ரஹணமிதி மந்யமாநோ தடபலஃ அஷ்டாவித்யபடத்||௧-௨||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

ஸப்தோத்தரே மர்மஶதே த்ரீணி மர்மாணி ஶிரோஹதயபஸ்தயஃ ப்ரதாநாநி, ஹதயஸ்ய ப்ரதாநமர்மத்வாத்பஸ்தேரபி மர்மத்வாத், அதோ ஹத்ரோகாநந்தரஂ பஸ்திவ்யாதித்வாந்மூத்ரகச்ச்ராரம்பஃ| தஸ்ய ஹேதுமாஹ– வ்யாயாமேத்யாதி| தீக்ஷ்ணௌஷதஂ ராஜிகாதியுக்தஂ, மத்யப்ரஸங்கோऽதிமத்யஸேவா| நத்யேத்யாதி பஷ்டயாநாத் அஶ்வாதிபஷ்டயாநாத், அந்யே– நித்யத்ருதபஷ்டயாநாதிதி படந்தி| நித்யஂ ஶீக்ரஂ துரகாதிகமநம்| ஆநூபாஃ ஸஜலப்ரதேஶசாரிணோ மத்ஸ்யாதயஃ, அத்யஶநஂ புக்தஸ்யோபரிபோஜநம்| மூத்ரகச்ச்ராணீதி மூத்ரஸ்ய கச்ச்ரேண மஹதா துஃகேந ப்ரவத்திஃ| அஷ்டாவிதி தோஷைஸ்த்ரீணி, ஸந்நிபாதேநைகஂ, ஶல்யஜஂ, புரீஷஜஂ, ஶுகஜமஶ்மரீஜமித்யஷ்டௌ| தஸ்ய ஸம்ப்ராப்திபூர்வகஂ லக்ஷணமாஹ– பதகிதி| பதக் பிந்நாஃ, அத ஸர்வைஃ ஸ்வைர்ஹேதுபிஃ குபிதாஸ்ததோ பஸ்தௌ மூத்ராஶயே கோபஂ ப்ராப்ய யதா மூத்ரமார்கே மேட்ரஂ பரிபீடயந்தி, ததா நரஃ கஷ்டேந மூத்ரயதீத்யர்தஃ||௧-௨||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

மூத்ரகச்ச்ரஸ்ய வாதஜாதிபேதேந லக்ஷணாந்யாஹ– தீவ்ரேத்யாதி| ஸலிங்கஸ்ய ஸமேட்ரஸ்ய| ஸபிச்சஂ பிச்சிலம்| கச்ச்ரதமஂ கஷ்டஸாத்யம்| கச்ச்ரஂ மூத்ரகச்ச்ரம்| மூத்ரவாஹிஷ்விதி மூத்ரவஹஸ்ரோதஃஸு| அஶ்மரீஹேது தத்பூர்வமிதி அஶ்மரீஹேத்விதி லக்ஷ்யபதஂ, தத்பூர்வமிதி லக்ஷணபதஂ, தத்பூர்வமஶ்மரீபூர்வகம்||௩-௮||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

வாதஜமாஹ– தீவ்ரேத்யாதி| தீவ்ரா மாரணாத்மிகா, வங்க்ஷணே ஊருவஷணமேட்ராணாமந்தராலஸந்தௌ, ஸ்வல்பஂ ஸ்தோகஂ, முஹுர்வாரஂவாரஂ, வாதாத் கச்ச்ரம்| பைத்திகமாஹ– பீதமித்யாதி| இஹ பித்தாத் கச்ச்ரே பீதாதிலிங்கஂ மூத்ரஂ முஹுர்மூத்ரயதி, ‘நர’ இதி ஶேஷஃ| பீதஂ ஸரக்தஂ வர்ணத்வயஂ ந்யூநாதிகபித்தப்ரகோபாத்| ஶ்லைஷ்மிகமாஹ– பஸ்தேரித்யாதி| பஸ்தேஃ ஸலிங்கஸ்ய மேஹநயுக்தஸ்ய பஸ்தேஃ குருத்வஶோதௌ பவதஃ| ஸபிச்சஂ பிச்சிலஂ பவதி| த்ரிதோஷஜமாஹ– ஸர்வாணீத்யாதி| ஸர்வாணி ஸர்வதோஷலிங்காநி, தத் கச்ச்ரஂ த்ரிதோஷஜஂ கச்ச்ரதமஂ கஷ்டஸாத்யம்| ஶல்யஜமாஹ– மூத்ரேத்யாதி| மூத்ரவஹஸ்ரோதஃஸு ஶல்யேந க்ஷதேஷு ஸத்ஸு அதவா அபிஹதேஷு பீடிதேஷு ததாகாதாத் பஶஂ தாருணஂ தீவ்ரஂ மாரணாத்மகம்| புரீஷஜமாஹ– ஶகத இத்யாதி| புரீஷஸ்ய ப்ரதீகாதாத் அவரோதாத் விகுணீபூதோ தூஷிதோ வாயுஃ ஆத்மாநஂ வாதஶூலஂ ச குர்யாத், மூத்ரநாஶஂ ச குர்யாத், ததோ மூத்ரகச்ச்ரஂ ச ஜாயதே| அஶ்மரீஜமாஹ– அஶ்மரீஹேது மூத்ரகச்ச்ரமிதி தஸ்ய கச்ச்ரஸ்ய அஶ்மர்யேவ காரணம்| ஶுக்ரஜமாஹ– ஶுக்ர இத்யாதி| மூத்ராஶயே ஸ்ரவணவ்யதாயுக்தஃ ‘புருஷ’ இதி ஶேஷஃ||௩-௮||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

மூத்ரகச்ச்ரஹேதுத்வேநோக்தயோரஶ்மரீஶர்கரயோஃ ஸமாநதாமவாந்தரபேதஂ சாஹ– அஶ்மரீத்யாதி| அஶ்மரீ ஶர்கரா சைவேத்யநந்தரஂ ‘ஏதே’ இத்யத்யாஹார்ய ‘துல்யஸம்பவலக்ஷணே’ இத்யநேந த்விவசநாந்தேந ஸம்பந்தநீயஂ, யதா– “தயோர்ஜகஹதுஃ பாதாந் ராஜா ராஜ்ஞீ ச மாகதீ|” இத்யாதிவத்| துல்யஃ ஸம்பவ உத்பத்திகாரணஂ லக்ஷணஂ ச யயோஸ்தே ததா, “துல்யே ஸம்பவலக்ஷணைஃ” இதி பாடாந்தரே துல்யே ஸதஶே, கைரித்யத உக்தம்– ஸம்பவலக்ஷணைரிதி; ‘துல்யா ஸம்பவலக்ஷணைஃ’ இதி பாடாந்தரே ஸ ஏவார்தஃ| விஶேஷணஂ விஶேஷஃ| தமேவ விவணோதி– பச்யமாநேத்யாதி| கபஸந்தாநஂ கபேநாவயவஸஂஶ்லேஷஃ; கப ஏவ வா ஸந்தாநஂ கபஸந்தாநஂ, ஸந்தீயதேऽநேநேதி வ்யுத்பத்த்யா| தேந பித்தபாகவாதஶோஷௌ ஸந்தாநவிமோக்ஷஹேதுத்வேநோக்தௌ| க்ஷரந்தீதி பஸ்திதஃ| சரகே ஹி– “ஸ்யாச்சர்கரா மூத்ரபதாத் க்ஷரந்தீ|” (ச. சி. அ. ௨௬) இத்யேவஂ படிதம்| குக்ஷௌ ஶூலமிதி ஸம்பந்தஃ| தயா ஶர்கரயா இதி||௯-௧௨||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

மூத்ரகச்ச்ரஹேதுத்வேநோக்தயோரஶ்மரீஶர்கரயோர்நவத்வஸங்க்யாநிராஸார்தஂ ஸமாநத்வமவாந்தரபேதஂ சாஹ– அஶ்மரீத்யாதி| அஶ்மரீ ச ஶர்கரா ச ஏதே உபே துல்யஸம்பவலக்ஷணே துல்யஃ ஸம்பவ உத்பத்திஃ லக்ஷணஂ ச யயோஸ்தே ததா, ஸமாநநிதாநலிங்க இத்யர்தஃ| கீர்தயதஃ கதயதோ மம ஶர்கராயா விஶேஷணஂ ஶணு| பித்தேந பச்யதே வாயுநா ஶோஷ்யதே, ஸந்தாநஂ கபேநாவலம்பநஂ ஸஂஶ்லேஷஃ, அதவா கப ஏவ ஸந்தாநஂ ஸந்தீயதேऽநேநேதி வ்யுத்பத்த்யா; ஏதேந பவநாத்விஶோஷணாத் பித்தவாதௌ ஸந்தாநரூபஸ்ய கபஸ்ய ஶோஷத்வேந தௌ ஶர்கராயா ஹேதுத்வேநோக்தௌ, பித்தேந பாசிதா, வாயுநா ஶோஷிதா, ஶ்லேஷ்மணா ஸந்திதா அஶ்மரீ; தாப்யாஂ விமுக்தஸந்தாநா ஶர்கரா க்ஷரந்தீ ஸதீ ஶர்கராரூபா, க்ஷரந்தீதி பஸ்திதஃ| ஏதாவதா ஹேதுலக்ஷணத்வேந ஏக ஏவ ரோகஃ ஸந்தாநாபாவாத் க்ரியாபேதஃ, அதோ மூர்சா ச மூத்ரகச்ச்ரே த்வே அபி காரணே| தஸ்ய உபத்ரவாநாஹ– ஹதித்யாதி| ஶூலஂ குக்ஷாவிதி ஸம்பந்தஃ| தயா ஶர்கரயா||௯-௧௨||

மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)

இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ மூத்ரகச்ச்ரநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௩௦||

ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)

இதி ஶ்ரீவாசஸ்பதிவைத்யவிரசிதாயாஂ மாதவநிதாநவ்யாக்யாயாமாதங்கதர்பணாக்யாயாஂ மூத்ரகச்ச்ரநிதாநம்||௩௦||