௪. மஹதீகர்பாவக்ராந்திஶாரீரம்

குட்டீகாகர்பாவக்ராந்திப்ரபஞ்சத்வாந்மஹத்யா கர்பாவக்ராந்தேரநந்தரமபிதாநம்||௧-௨||

யத இதி யதஃ காரணாத்| யத்விகார இதி யந்மய இத்யர்தஃ| யயாऽऽநுபூர்வ்யா யேநாநுக்ரமேணேத்யர்தஃ| கார்த்ஸ்ந்யேநாவிநஶ்யந்நிதி மரணமகச்சந்||௩||

யே யே பாவா மாதஜபிதஜப்ரபதயஸ்த்வக்லோஹிதாதயஃ, யதோ யதோ மாத்ராதேஃ ஸம்பவந்தி, தாந் மாதஜாதீநவயவாந் பதக்விபஜ்ய, அக்ரே பூர்வாத்யாயே; தேநாத்ர மாதஜாதயோ நோக்தா இதி வாக்யார்தஃ பலதி| அயஂ சார்தோ யத்யபி பூர்வாத்யாய ஏவோக்தோ “மாதஜஶ்சாயஂ” (ஶா. ௩) இத்யாதிநா, ததாऽபி ப்ரஶ்நக்ரமவிஶுத்த்யநுரோதாத் புநரிஹ கதஃ; யேந ப்ரதமஂ காரணஂ, ததநு கார்யரூபோ கர்பஃ, ததநு கர்பதர்மோऽபிதேய இதி க்ரமேண ப்ரஶ்நஃ ஶோபதே||௪||

யத்து “ஶுக்ரஶோணிதஸஂஸர்கமந்தர்கர்பாஶயகதஂ” இத்யாதிநா, “கர்போऽபிநிர்வர்ததே” (ஶா.அ.௩) இத்யந்தேநோக்தஂ, தத்ராயமஸௌ கர்பஶப்தாபிதேயோऽர்த இதி நாபிஹிதம், அபேக்ஷதே ச; தேநேஹ கர்பஸஞ்ஜ்ஞாபிதேயார்தவ்யாகரணமபுநருக்தமேவ| குக்ஷிகதே இதி குக்ஷ்யேகதேஶகதகர்பாஶயகதே| ஸஂயோகே இதி ஸம்யக்யோகே; தேந ஜீவஸ்யாதிவாஹிகஶரீரேண யோகஃ ஸங்கஹ்யதே, ந சாத்மநோ வ்யாபகத்வேந யோ யோகோ கர்பஜநகஃ| ஏவம்பூதஶ்ச ஸஂயோகோ யத்யபி குக்ஷாவேவ பவதி, ததாऽபி ஸித்தமேவார்தஂ ஶிஷ்யஂ ப்ரதிபாதயிதுஂ “குக்ஷிகதே” இதி பதஂ கதம்||௫||

கர்பஸ்த்வித்யாதி| கர்பாரம்பகாண்யபி பூம்யாதீநி பரித்யஜ்யாந்தரிக்ஷமாதௌ கதஂ, வக்ஷ்யமாணபூதக்ரஹணாநுரோதாத்| வக்ஷ்யதி ஹி- ‘அந்தரிக்ஷஂ பூர்வமந்யேப்யோ குணேப்ய உபாதத்தே’ இத்யாதி| சேதநாதிஷ்டாநபூத இதி ஆத்மநோ போகாயதநஸ்வரூப இத்யர்தஃ, சேதநாஶப்தேந ஹ்யாத்மோச்யதே; கிஂவா, பூதஶப்தஃ ஸாதஶ்யே; தேநாதிஷ்டாநமிவாத்மநஃ ஶரீரஂ, ந து பரமார்ததோ நிராஶ்ரயஸ்யாத்மநோ போகாயதநத்வவ்யதிரேகேண ஶரீரமாஶ்ரயோ பவதி| அநயா யுக்த்யேதி அநயா பூதவிகாரரூபயா யோஜநயா பஞ்சமஹாபூதவிகாரஸமுதாயாத்மகோ பவதி, அந்யயா யுக்த்யா கதிதாபுருஷீயோக்தஶ்சதுர்விஂஶதிகோ பவதி, ததா மாதஜாதிரூபசிந்தயா மாத்ராதிஸமுதாயாத்மகோ பவதீத்யர்தஃ| ந சைதேஷாஂ பக்ஷாணாஂ விரோதோऽஸ்தி; யதோ மாதஜாதிவ்யபதேஶேऽபி பஞ்சமஹாபூதவிகாரத்வமவிருத்தமேவ, யேந மாதஜாதயோऽப்யஸ்ய மஹாபூதவிகாரா ஏவ; உக்தஂ ஹி- “ரஸாத்மமாதாபிதஸம்பவாநி பூதாநி வித்யாத்தஶ ஷட் ச தேஹே” (ஶா. ௨) இதி; சதுர்விஂஶதிகத்வேऽபி ச பஞ்சமஹாபூதாத்மகரூபதைவ தத்ர ப்ரபஞ்சிதா| ஸ ஹீத்யாதி| அஸ்யேதி கர்பஸ்ய||௬||

கத இதி நிவத்தே | புராண இதி துகாலாதிக்ரமஸஞ்சிதே| நவே சாவஸ்தித இதிவசநேந நவேऽப்யநவஸ்திதே கர்பகாரணத்வஂ நாஸ்தீதி தர்ஶயதி| ஶுத்தஸ்நாதாமித்யநேந ஶுத்தஸ்நாதைவ ஸ்த்ரீ கம்யா நாஸ்நாதா, அஶுத்தத்வாதிதி தர்ஶயதி| ஸ்த்யாயத்யஸ்யாஂ கர்ப இதி ஸ்த்ரீ; அநேந வந்த்யாஂ நிரஸ்யதி| துமதீமித்யத்ர ப்ரஶஂஸாயாஂ மதுப்| தயா ஸஹேதி தயா ஸ்த்ரியா| ததாபூதயேதி தாதகதுயுக்தயா| ஹர்ஷஃ ப்ரீதிவிஶேஷஃ, தேநோதீரிதஃ ப்ரேரிதஃ| பர இதி ஸாரஃ; கிஂவா பரகாலோத்பந்நஃ பரஃ, ஶுக்ரஂ ஹி ஸர்வதாதுப்யஃ பரமுத்பத்யதே | ஶரீரதாத்வாத்மேதி ஶரீரதாதுரூபஃ| ஶுக்ரபூத இதி ஶுக்ரரூப ஏவாங்காதங்காத் ஸம்பவதி வ்யஜ்யதே| தேந நாங்கேப்யஃ ஶுக்ரமுத்பத்யதே, கிந்து ஶுக்ரரூபதயைவ ஸ்திதஂ வ்யஜ்யதே| வசநஂ ஹி- “ஸர்வத்ராநுகதஂ தேஹே ஶுக்ரஂ” (சி. அ. ௨பா. ௪) இதி| ஹர்ஷபூதேநேதி ஹர்ஷமயதாஂ கதேந; உதீரிதஶ்சாதிஷ்டிதஶ்சேத்யநேந உதீரணகாலே ததா நிஃஸரணகாலே ஹர்ஷமயாத்மாதிஷ்டாநஂ ஶுக்ரஸ்ய கர்பாஶயப்ராப்திகாரணஂ தர்ஶயதி; யதி ஶுக்ரப்ரவத்திகாலே புருஷோ ஹர்ஷரஹிதஃ ஸ்யாந்ந ததா ஸம்யக் ஶுக்ரப்ரவத்திஃ, ததா வேகவிகாதாந்ந கர்பாஶயப்ராப்திர்பவதி| பீஜரூபோ தாதுஃ ஶுக்ரம்| அபிஸஂஸர்காஂ ஸம்யங்மூர்ச்சநம்||௭||

ஸத்த்வஂ மநஃ கரணஂ யஸ்ய ஸ ஸத்த்வகரணஃ; ஆத்மா நிஷ்க்ரியத்வேந க்ரியாவதா மநஸா யத் கார்யஂ கரோதி, தச்ச கார்யஂ மநஸா க்ரியமாணமப்யசேதநேந சேதநாவத ஆத்மந ஏவோச்யதே| வசநஂ ஹி- “சேதநாவாந் யதஶ்சாத்மா ததஃ கர்தா நிருச்யதே” (ஶா. ௧) இதி| குணக்ரஹணாயேத்யத்ர குணஶப்தேந குணகுணிநோரபேதோபசாராத்குணவந்தி பூதாந்யுச்யந்தே| கிஂவா, குணோऽப்ரதாநஂ, ப்ரதாநஂ சாத்மா, தத்வ்யதிரிக்தாநி ச பூதாநி குணாஃ| கஸ்மாதாத்மா பூதாநி கஹ்ணாத்யப்ரதாநரூபாணீத்யாஶங்காயாமாத்மநஃ ப்ராதாந்யக்யாபகாந் பர்யாயாநாஹ- ஸ ஹீத்யாதி| ந க்ஷரதீத்யக்ஷரம்| குணீ பூதரூபகுணவாநித்யர்தஃ| கஹ்ணாதி பூதாநீதி க்ரஹணம்| ஏதைஃ பர்யாயைராத்மநோऽபிதேயஸ்யேதரபதார்தோபகார்யத்வேநாஶ்ரயத்வஂ ப்ரஸித்தஂ தர்ஶ்யதே| பூர்வதரஂ ப்ரதமமேவ| அந்யேப்யோ குணேப்ய இதி வாய்வாதிப்யஃ| அத்ர கர்பே பூதக்ரஹணக்ரமே தஷ்டாந்தமாஹ- யதேத்யாதி| ப்ரலயஸ்ய மஹாப்ரலயஸ்ய, அத்யயே இதி ஆதிஸர்க இத்யர்தஃ| ஸிஸக்ஷுரிதி ஸ்ரஷ்டுமிச்சுஃ| பூதாநி ஆகாஶாதீநி| ஸத்த்வோபாதாந இதி மநஃகரணஃ| மஹாப்ரலயே ஹி விகாரஸ்ய ப்ரகதௌ லயாத் ப்ரகதிபுருஷாவேவ பரமவ்யக்தரூபௌ திஷ்டதஃ, ததஶ்ச ஸர்காரம்பே ப்ரகதேர்மஹதாதிப்ரபஞ்ச உத்பத்யதே க்ரமேண; தத்ர ப்ரதமமாகாஶமுத்பத்யதே, ததோ வாய்வாதீநி வ்யக்தாநீதி ஸாங்க்யஸித்தாந்தஃ| ஆகாஶஸ்ய ச ஜந்யத்வஂ ஸாங்க்யமதேநைவ ஜ்ஞேயம்| தேஹக்ரஹணேऽபீதி கர்பஸ்வரூபக்ரஹணேऽபி| உபாதத்த இதி ஶுக்ரஶோணிதகதமாகாஶமாகாஶமயதயா ஸ்வீகரோதி| வ்யக்ததரகுணாநிதி ஆகாஶமேககுணமபேக்ஷ்ய ஶப்தஸ்பர்ஶகுணோ வாயுர்வ்யக்ததரஃ , தமபேக்ஷ்ய ஶப்தஸ்பர்ஶரூபகுண தேஜோ வ்யக்ததரமித்யாதி | அயஂ ச பூதக்ரஹணக்ரம ஆகமஸித்த ஏவ, நாத்ர யுக்திஸ்ததாவிதா ஹதயங்கமாऽஸ்தி| ஏதச்ச பூதக்ரஹணஂ லகுநைவ காலேந பவதீதி தர்ஶயந்நாஹ- ஸர்வமித்யாதி||௮||

ஸர்வதாதுகலுஷீகத இதி அவ்யக்தஸர்வதாதுதயா கலுஷீகதஃ| தாதுஶப்தேந ச பூதாந்யுச்யந்தே, கிஂவா ரஸாதிதாதுபீஜாநி| கேடஃ ஶ்லேஷ்மா; தேந கேடபூத இதி ஶ்லேஷ்மஸதஶ இத்யர்தஃ| அவ்யக்தவிக்ரஹ இத்யஸ்ய விவரணஂ- ஸதஸத்பூதாங்காவயவ இதி; வித்யமாநாவித்யமாநாங்கப்ரத்யங்க இத்யர்தஃ; அங்காநாஂ ச பீஜரூபதயா ஸ்திதத்வேந ஸத்த்வம், அவ்யக்தபாவாச்சாஸத்த்வம் | கிஂவா, ஸதஸத்பூதாங்காவயவோ கநஃ ஸம்பத்யதே இதி யோஜநா| கநஃ கடிநஃ| பிண்டோ க்ரந்த்யாகாரஃ| பேஶீ தீர்கா மாஂஸபேஶ்யாகாரா| அர்புதஂ வர்துலோந்நதம்||௯-௧௦||

அங்காநி ஶிரஃப்ரபதீநி, ததவயவாஶ்சேத்யங்காவயவாஃ| யௌகபத்யேநேதி வசநேந “குமாரஸ்ய ஶிரஃ பூர்வமபிநிர்வர்ததே” (ஶா. ௬) இத்யாதிவக்ஷ்யமாணாந்யேகீயமதாநி நிஷேதயதி| யௌகபத்யேந ஹி ஸர்வாங்கநிர்வத்திரிதி ஸித்தாந்தஃ||௧௧||

கேசிதிதி ந ஸர்வே| தத்ர மாதஜாத்யங்ககதநேந ஶப்தாதயோ ய இஹ பூதவிகாரத்வேந வக்ஷ்யந்தே தே ந ஸர்வே ப்ரோக்தாஃ, கிஂ து கேசிதேவ த்வகாதயஃ| பர்யாயாந்தரேணேதிவசநாத்யே மாதஜாதயஃ ‘த்வக் ச லோஹிதஂ ச’ (ஶா.அ.௩) இத்யாதிநோக்தாஸ்த இஹ ந ஸாக்ஷாத்வக்தவ்யாஃ, கிந்து யே த்வக்கதா மூர்திஸ்நேஹமார்தவாதயஸ்தே பூதஜந்யத்வேநோச்யமாநாஸ்த்வசோऽபிதாயகா பவந்தி| ஏவஂ ஶோணிதாதிகதபூதவிகாரகதநேந ஶோணிதாதிகதநஂ ஜ்ஞேயம்| த்வகாதயோ வக்ஷ்யமாணா இதி பூதவிகாரஸமுதாயரூபா ஏவ| த்வகாதீநாஂ மாதஜாதிரூபேண யதபிதாநஂ, தந்மாத்ராத்யதீநத்வப்ரதிபத்த்யர்தம்| புநஶ்சேஹ பூதஜந்யத்வேநாபிதாநமங்காநாஂ க்ஷயே வா வத்தௌ வா ஸத்யாஂ தத்காரணபூதபூதோபயோகப்ரதிஷேதாப்யாஂ வத்திக்ஷயஜநநஜ்ஞாநார்தம்| யதங்கஂ யத்பூதப்ரபவஂ ததங்கஂ தத்பூதப்ரதாநேந த்ரவ்யேண வர்ததே, க்ஷீயதே ச தத்விபரீதேந| லாகவஂ யத்யபி வாயௌ படந்தி- “ரூக்ஷஃ ஶீதோ லகுஶ்சைவ” (ஸூ.அ.௧) இத்யாதிநா, ததாऽபி ஆகாஶேऽதிஶயிதஂ ஜ்ஞேயஂ, தேநேஹாகாஶவிகாரே படந்தி; ஆகாஶஂ ஹி அத்யர்தஸூக்ஷ்மத்வாத்வாதாதபி லகு| விவேகோ விச்சேதஃ| தாதுவ்யூஹநஂ தாதுரசநா தாதுவஹநஂ ச| தஶ்யதேऽநேநேதி தர்ஶநஂ சக்ஷுரிந்த்ரியம்| மூர்திஃ காடிந்யம்||௧௨||

ஏதத்பூதவிகாரமயத்வஂ ஶரீரஸ்ய லோகஸாம்யேந ஜ்ஞாதஂ ஸந்மோக்ஷஸ்யாபி பரமாபீஷ்டஸ்ய காரணஂ பவதீதி லோகஸாம்யஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஏவமயமித்யாதி| ஏவமிதி பஞ்சபூதவிகாரமயத்வேந| லோகஸம்மிதி இதி லோகதுல்யஃ| இஹ ச பூதவிகாரமயத்வஂ யச்சரீரஸ்யோக்தஂ தேந பூதவிகாரமயத்வமதிகத்ய ஸாதஶ்யமுக்தஂ லோகபுருஷயோஃ; யத்த்வாத்யாத்மிகஂ லோகபுருஷயோஃ ஸாம்யஂ புருஷவிசயே வக்தவ்யஂ, ததபீஹாநுக்தமபி ‘யாவந்தோ ஹி’ இத்யாதிவிஶேஷாபிதாநேந ஸூசிதஂ ஜ்ஞேயம்| தேந, யாவந்தோ பாவவிஶேஷா ஆத்யாத்மிகா அந்தராத்மஸத்த்வாஹங்காராதயோ, பௌதிகா வா மூர்திக்லேதாதயஃ, தே புருஷகதா லோகேநாபி ஸமாநா இதி ஜ்ஞேயம்| ஏதச்ச லோகபுருஷயோஃ ஸாம்யஂ புருஷவிசயே வ்யக்தஂ பவிஷ்யதி| ஏதச்ச லோகபுருஷயோஃ ஸாம்யகதநஂ முமுக்ஷூணாமேவோபயுக்தமிதி தர்ஶயந்நாஹ- புதாஸ்த்வேவமித்யாதி| புதாஃ ஸம்யக்ஜ்ஞாநவந்தஃ, மோக்ஷயுக்தா இதி யாவத்| லோகபுருஷஸாம்யகதநஂ ச மோக்ஷார்தமேவேதி புருஷவிசயே ஸ்வயமேவ வக்ஷ்யதி||௧௩||

ப்ரகதாஂ ததீயமாஸபவாமிந்த்ரியாத்யங்காபிநிர்வத்திமுபஸஂஹரதி- ஏவமஸ்யேத்யாதி| யுகபதேவ யௌகபத்யஂ; யௌகபத்யமித்யபிதாநமிந்த்ரியாணாமபி ஸர்வாங்காபிநிர்வத்தேஃ ஸமகாலதோபதர்ஶநார்தம்| கிஂ தந்தாதயோऽபி ததீயமாஸே பவந்தீத்யாஶங்க்யாஹ- அந்யத்ரேத்யாதி| வ்யஞ்ஜநாநி ஶ்மஶ்ருஸ்தநாதீநி| வ்யக்தீபாவஃ ஶுக்ரரஜஸோராவிர்பாவஃ| ததாயுக்தாநீதி ஜாதோத்தரகாலஜத்வேந தந்தாதிஸதஶாநி சாங்காநி புத்த்யாதீநி | ஏஷா ப்ரகதிரிதி இந்த்ரியாண்யங்காவயவாஶ்ச யுகபத்பவந்தி, தந்தாதயஶ்ச ஜாதஸ்யாபி சிரேண பவந்தீத்யேவஂரூபோ மநுஷ்யஸ்வபாவ இத்யர்தஃ| அந்யதேதி கதாசித் ஸதந்த ஏவ ஜாயத இத்யாதிகா விகதிர்மநுஷ்யஸ்ய| அத கஸ்மாத்தந்தாதயோ கர்பாதிஜாயமாநா விகதித்வேநோச்யந்த இத்யாஹ- ஸந்தீத்யாதி| கலுஶப்தோ ஹேதௌ| நித்யா இதி யாவச்சரீரபாவிநஃ கரசரணாதயஃ, அநித்யாஶ்ச ந யாவச்சரீரபாவிநோ தந்தாதயஃ| ஏதேந, அநித்யஸ்வபாவாநாஂ தந்தாதீநாஂ கர்பாத்யஜாயமாநத்வாந்நித்யத்வஂ விகதிரிதி யுக்தமித்யர்தஃ| அத நித்யாநித்யேஷு மத்யே கே ஸ்த்ர்யாதிலிங்கஂ பிப்ரதீத்யாஹ- தஸ்யேத்யாதி| ஸந்திஷ்டந்த இதி யாவச்சரீரஂ திஷ்டந்தி| ஏதேந, ய ஏவ நித்யா உபஸ்தாதயஸ்த ஏவ ஸ்த்ரீலிங்கதாஂ புஂலிங்கதாஂ வா பிப்ரதி| தத்ரோபஸ்தரூபோ நித்யோ பாவஃ ஸ்த்ரீலிங்கஂ, ஶேபஶ்ச புஂலிங்கம், உபஸ்தலிங்காகாரவிரஹிதஂ ச ரந்த்ரமாத்ரஂ நபுஂஸகலிங்கஂ பவதி| கிஂவா, ஸ்த்ரியா யல்லிங்கஂ ஸ்தநாதி, புருஷஸ்ய வா ஶ்மஶ்ருப்ரபதி, நபுஂஸகஸ்ய வா ஸ்த்ரீபுஂஸமாநாகாரரூபஂ ஜாதோத்தரகாலபாவி, ததபி ய ஏவ நித்யா பாவா உரஃகபோலப்ரபதயஸ்த ஏவ காலவஶாத்பிப்ரதீதி வாக்யார்தஃ| உர ஏவ ஹி ஸ்தநாரம்பகபீஜயுக்தஂ ஸ்த்ரியா உத்தரகாலஂ ஸ்தநவத்பவதி, ஏவஂ கபோல ஏவ ஶ்மஶ்ருபீஜயுக்தஃ ஶ்மஶ்ருவாந் பவதி| ந சாவஶ்யஂ யத் ஸ்தநஶ்மஶ்ருப்ரபதீநாஂ பீஜஂ சேதஸ்தி ஶரீரே, தத் கிமிதி கர்பாத் ப்ரபதி ஸ்தநாதி ந ஜாயத இதி; யதோ பீஜமஹிமாऽயஂ- யத் ஸ்வகால ஏவ கார்யஂ கரோதி| யதா- அவநிபதிதமபி ஶால்யாதிபீஜமதுப்ராப்தாவேவாங்குரஂ ஜநயதி; ந ச ஸ்வபாவ உபாலம்பமர்ஹதி| ‘யதைவாங்காவயயவாஃ ஸந்திஷ்டந்தே, ததைவ ஸ்த்ர்யாதிலிங்கஂ பிப்ரதி’ இத்யாதிபாடபக்ஷே து வ்யக்த ஏவார்தஃ| அத குதஃ ஸமாநே ஶுக்ராதௌ காரணே ஸ்த்ர்யாதிவிஶேஷோ பவதீத்யாஹ- வைஶேஷிகா இதி| வைஶேஷிகா விஶிஷ்டாஃ பரஸ்பரவ்யாவத்தா இதி யாவத்| ப்ரதாநஸஂஶ்ரயா இதி ஆத்மஸஂஶ்ரயாஃ| குணஸஂஶ்ரயா இதி ஶுக்ரஶோணிதகதபூதஸஂஶ்ரயாஃ; குணஶப்தேநேஹ பூதாந்யுச்யந்தே| யத இதி ஸப்தம்யாஂ தஸிஃ; தேந யஸ்மிந் வைஶேஷிகே பாவே பூயஸ்த்வஂ தைவவஶாத்பவதி, ததோ பாவாதந்யதரஸ்ய ஸ்த்ரீரூபஸ்ய புஂரூபஸ்ய வா கர்பஸ்யோத்பத்திர்பவதி; யதி ஸ்த்ரீகரா பாவா க்லைப்யாதயோ பூயாஂஸோ பவந்தி ததா ஸ்த்ரீ ஜாயதே, விபர்யயே புமாநித்யர்தஃ| தத்ர ஸ்த்ரீகராந் பாவாநாஹ- தத்யதேத்யாதி| அவைஶாரத்யஂ மோஹஃ| ஶைதில்யம் அநிபிடஸஂயோகதா, யதா- தடஶணதந்துவிரலவாபிதபடஸ்ய ஶைதில்யஂ; மார்தவஂ து நிபிடஸஂயோகஸ்யாபி ஸஹஜாவயவமார்தவஂ, யதா- பட்டஸூத்ரே நிரந்தரவாபிதபடஸ்ய மதுத்வம்| க்லைப்யாத்யநவஸ்தாநபர்யந்தஂ ப்ரதாநஸஂஶ்ரயஂ, ஶேஷஂ குணஸஂஶ்ரயம்| ததாயுக்தாநீத்யநேந யோநிபீஜபாகாதீநி க்ராஹயதி| ஏதே சாதோகுருத்வாதயோ ரஜோதிக ஏவ பீஜே பவந்தீதி ஜ்ஞேயம்| தேந, “ரக்தேந கந்யாமதிகேந” (ஶா. ௨) இதி யதுக்தஂ ததநேந ஸமஂ ந விருத்தஂ பவதி| விபரீதாநி அக்லைப்யாதீநீத்யர்தஃ| உபயபாகாவயவா இதி ஸ்த்ரீபுருஷகாரகா அவயவாஃ| நபுஂஸககராணீதி நபுஂஸகநிர்தேஶோऽவ்யக்தகுணாபிப்ராயேண| தேந ப்ரதமஂ நபுஂஸககராணீதி அவ்யக்தகுணஸந்தோஹாபிப்ராயேண ப்ரயுக்தஂ, ததஃ காநி தாநீத்யபேக்ஷாயாஂ விஶேஷபரிக்ரஹாதுபயபாகாவயவா இதி புஂலிங்கேந நிர்தேஶோ ஜ்ஞேயஃ|||௧௪||

ஸந்திஷ்டந்த இதி அபிநிர்வர்தந்தே| வேதநா ஸுகதுஃகோபலப்திஃ| நிர்பந்தஂ ப்ராப்நோதீதி ஸம்பந்தஂ ப்ராப்நோதி, இந்த்ரியோத்பாதஸமகாலமேவ ஸுகதுஃகஜ்ஞோ பவதீதி வாக்யார்தஃ| தஸ்மாதிதி ஸுகதுஃகஸம்பந்தாத்; ஸுகோத்பாதநார்தஂ துஃகபரிஹாரார்தஂ ச ஸ்பந்ததே சலதி, ததா ப்ரார்தயதே ச ஸுகஹேதூந் ஜந்மாந்தராநுபூதாநித்யர்தஃ| தத்கர்பப்ரார்தநாயுக்தஂ மாதஹதயஂ த்வைஹதய்யமிதி வத்தா ஜ்ஞாநவத்தா ஆசக்ஷதே| த்விஹதயஸ்ய பாவத் த்வைஹதய்யஂ மாதஹதயஂ கர்பஹதயேந ஸமஂ ஹதயத்வயஂ பவதி| நநு கர்பஹதயஂ கதஂ மாதஹதயேந ஸம்பத்தஂ பவதீத்யாஹ- மாதஜமிதி; மாதகாரணகார்தவஜம்| ரஸவாஹிநீபிரிதி கர்பபோஷணார்தாபிர்மாதஹதயகர்பநாபிப்ரதிபத்தாபீ ரஸவாஹிநீபிஃ| ஏதேந, யத் கர்பஃ ப்ரார்தயதே, தயா ப்ரார்தநயா ரஸவாஹிநீபிர்ஹதயமாகதயா மாதாऽபி தத்ப்ரார்தநாவதீ பவதி ஏவஂ மாதப்ரார்தநயாऽபி கர்பஃ ப்ரார்தநாவாந் பவதி| தயோரிதி மாதகர்பயோஃ| பக்திஃ இச்சா| தாபிரிதி ரஸவாஹிநீபிஃ| ஸஂஸ்பந்தத இதி மாதஹதயாத்கர்பஹதயஂ யாதி, கர்பஹதயாச்ச மாதஹதயமித்யர்தஃ| கர்பஸ்ய விநாஶோ விகதிர்வேதி மஹதா இச்சாவிகாதேந விநாஶஃ, ஸ்வல்பேந து விகதிஃ; கிஂவா கர்பேச்சாபூர்விகா மாதுரிச்சா, தத்விகாதேந விநாஶோ கர்பஸ்ய, ஸா ஹீச்சா விஹதா ஸாக்ஷாத்கர்பஸம்பந்திதயா ஸுகுமாரதரஂ கர்பஂ வாதப்ரகோபாத்விநாஶயதி; யா து மாதுரிச்சா விஹதா, ஸா மாதரி வாதக்ஷோபஂ ஜநயதீ ஸமாநயோகக்ஷேமே கர்பேऽபி மநாக்விகதிஜநநாத்விகதிஂ ஜநயதி| ஏததேவ தர்ஶயதி- ஸமாநயோகக்ஷேமா ஹீத்யாதி|- யோகஃ ஸுகஹேதுயோகஃ, க்ஷேமஃ ப்ரத்யவாயபரிஹாரஃ, ஏதௌ யோகக்ஷேமௌ மாதுர்கர்பேண ஸமாநௌ பவதஃ| கேஷுசிதர்தேஷ்விதிவசநாததுல்யயோகக்ஷேமதா ச க்வசித்பவதீதி தர்ஶயதி| தேந, நாவஶ்யஂ மாதுர்விகாராஃ க்ஷுதாதயோ கர்பே விகதிமாவஹந்தி, கர்பஸ்ய வா மாதரீதி தர்ஶயதி| கர்பிணீ விஶேஷேணேதிவசநாதகர்பிண்யபி ஸ்த்ரீ துகாலே ப்ரியஹிதோபசரணீயா| யதுக்தஂ- “ஸஹசர்யஶ்சைநாஂ ப்ரியஹிதாப்யாஂ ஸததமுபசரேயுஃ” (ஶா. ௮) இத்யாதி||௧௫||

உபசாரஸாதநஂ யதோசிதோபசாரகரணம்| அஸ்யேதி கஹீதஸ்ய கர்பஸ்ய ததா த்வைஹதய்யஸ்ய ச| தத்ர கஹீதகர்போபசாரோ யதா- “ஶங்கிதா சேத்கர்பமாபந்நா க்ஷீரமநுபஸ்கதஂ காலே காலே பிபேத்” (ஶா.அ.௮) இத்யாதி த்விஹதயோபசாரஂ சாத்ரைவ வக்ஷ்யதி| ஜ்ஞாநமிதி கர்பஸ்ய த்விஹதயஸ்ய ச ஜ்ஞாநம்| அம்லகாமதா விஶேஷேணேதி ச்சேதஃ| ஶ்ரத்தா இச்சா| உச்சாவசேஷ்விதி உச்சநீசேஷு, பக்ஷணீயத்வேந கதேஷு சாகதேஷு சேத்யர்தஃ| ஈஷத் பாதயோஃ ஶ்வயதுஃ| சாடாலத்வஂ விவதத்வம்| ஏதாநி ச லக்ஷணாநி ஸ்வரூபேண கர்பஸ்ய பவந்தி, ததீயமாஸயுக்தாநி து த்வைஹதய்யஸ்ய ச லிங்காநி பவந்தீதி ஜ்ஞேயம்||௧௬||

தாருணாஶ்சேஷ்டா வ்யவாயாதிகாஃ | தேவதாரக்ஷோऽநுசரேப்யஃ பரிரக்ஷணஂ தேவதாரக்ஷோऽநுசரபரிரக்ஷணம்| யதித்யாதி| யச்சாந்யத் ஸ்த்ரியோ கர்பகாலாஸேவ்யத்வேந வித்யுஸ்ததபி வர்ஜயேத்| வதந்தி ஹி ஸ்த்ரியஃ- “ந கர்பிணீ கூபமவலோகயேத், ந நதீபாரஂ யாயாத்” இத்யாதி| வத்தஸ்த்ரீவசநமப்யாகமமூலமேவ, இஹ து க்ரந்தவிஸ்தரபயாந்ந தர்ஶிதமிதி பாவஃ||௧௭-௧௮||

ப்ரார்தநா ஈப்ஸிதார்தயாஞ்சா, தஸ்யாஸ்து தீவ்ரத்வஂ பலவதிச்சாஜந்யத்வமேவ| ஹிதோபஹிதமிதி ஹிதேந யுக்தஂ, கிஂவா கல்பநயா ஹிதம்| ப்ரார்தநாயா விநயநஂ விஸ்போடநஂ, ததர்தம்| ப்ரார்தநா ச ப்ரார்திதலாபேநைவாபயாதி| ப்ரார்தநாவிமாநநே தோஷமாஹ- ப்ரார்தநேத்யாதி| ப்ரார்தநாயாஃ ஸம்யக்தாரணஂ ப்ரார்தநாஸந்தாரணம்| ஏதச்ச ஸ்தோகக்ரமேணாபி ப்ரார்திதாதாநே ஸதி பவதி, யதோக்தவிதிநா வா ஹிதாதாநே ஸதி இச்சா மநாக் ஸமக்ரா வா கண்டிதா பவதி| இச்சாவிகாதஶ்ச மநஃக்ஷோபகரபயாதிவத்வாதப்ரகோபகோ பவதி| ஆபத்யமாநஸ்யேத்யநேந கர்பஸ்யாதிதருணத்வேந மநாகபி வாதக்ஷோபாஸஹத்வஂ தர்ஶயதி| வைரூப்யவிநாஶவிகல்பஸ்து வாதப்ரகோபப்ரகர்ஷாபகர்ஷகதோ ஜ்ஞேயஃ||௧௯||

ததீயமாஸாநுபூர்வீகதநப்ரஸ்தாவாகதஂ கர்பஸ்ய விஶேஷமபிதாய க்ரமாகதாஂ சதுர்தமாஸாநுபூர்வீமாஹ- சதுர்த இத்யாதி| ஸ்திரத்வமிதி நிபிடத்வம்| அத ஏவ நிபிடேந குருதரேண கர்பேணாக்ராந்தா கர்பிணீ குருகாத்ரா பவதீதி யுக்தம்||௨௦||

அதிகமந்யேப்ய இத்யநேந மாஸாந்தரேஷ்வபி ஸ்தோகக்ரமேண மாஂஸாதிவத்திஂ தர்ஶயதி| யேந ஶாரீரேண பாவேந கர்ப உபசீயதே, தேந கர்பிணீ ஹீயத இதி யுக்தமேவ| யதோ கர்பமாஂஸாதிபோஷணேநைவ க்ஷீண ஆஹாரரஸோ ந மாதுர்மாஂஸாதி ஸம்யக் போஷயதி||௨௧||

பலவர்ணயோருபசயோ பலவர்ணோபசயஃ; கிஂவா, உபசயோ தாதுபுஷ்டிஃ||௨௨||

ஸர்வபாவைரிதி மாஂஸஶோணிதாதிபிஃ| யுகபதேவ ஸர்வைஃ ஸப்தமே கர்ப ஆப்யாய்யதே, பூர்வேஷு து மாஸேஷு ந ஸர்வைர்யுகபதிதி விஶேஷஃ| ஸர்வாகாரைரிதி ஸர்வமாஂஸஶோணிதாதிஜந்யரூபைஃ| க்லாந்ததமேதி ஹீநதமா||௨௩||

அஷ்டம இத்யாதி| ரஸவாஹிநீபிரிதி மாதஹதயே கர்பநாட்யாஂ ச ஸம்பத்தாபீ ரஸவாஹிநீபிஃ| பரஸ்பரத ஓஜ ஆததாதே இதி மாதுரோஜோ கர்ப ஆதத்தே, கர்பஸ்ய சௌஜோ மாதா ஆதத்தே| ஓஜோऽநவஸ்தாநே ஹேதுமாஹ- கர்பஸ்யாஸம்பூர்ணத்வாதிதி| யஸ்மாத்கர்போऽஸம்பூர்ணஃ, தஸ்மாதநிஷ்பந்நாஶ்ரயஂ கர்பௌஜோऽநவஸ்திதஂ பவதி| மாதுரோஜோ கர்பஂ கச்சதீதி யதுச்யதே, தத்கர்பௌஜ ஏவ மாதஸம்பத்தஂ ஸந்மாத்ரோஜ இதி வ்யபதிஶ்யதே; யதி து மாதுரேவ யதோஜஸ்தத்கர்பஂ கச்சதீத்யர்தஃ ஸ்யாத், ததா கர்பஸ்யாஸம்பூர்ணத்வாதிதி ஹேதுஃ ஸம்பூர்ணமாததேஹஸ்திதஸ்யௌஜஸோ கமநேऽஸங்கதஃ ஸ்யாத்; ததா, யதா கர்பௌஜஸோ மாதர்யவஸ்தாநஸமயே ஜந்ம கர்பமரணகரஂ பவதி, ததா மாதுரோஜஸோ கர்போவஸ்தாநே ஸதி யத்கர்பஜந்ம, தத்ர மாதுரபி மரணஂ ஸ்யாத்; ந சைததிஷ்டஂ, யேநோபயதாऽபி கர்பஸ்யைவாத்ர மரணமுச்யதே ந மாதுஃ, ‘ததா கர்பஸ்ய ஜந்ம வ்யாபத்திமத்பவதி’ இதிவசநேந| ஜதூகர்ணேऽப்யஷ்டமே ஜந்ம கர்பவிநாஶாயைவ தர்ஶிதம்| யதுக்தஂ- “ஸ்த்ரீகர்பாவந்யோந்யஸ்ய ஓஜ ஆததாதேऽஷ்டமே, தஸ்மாத்ததா ப்ரஸூதிர்கர்பவிநாஶாயைவ” இதி| அந்யே து வர்ணயந்தி- யத- “ஸத்யபி மாதுரோஜஸோ கர்பகமநே ஜந்மாதஷ்டவஶாதேவ கர்பஸ்யைவ மரணாய பவதி, ந மாதுஃ” இதி| ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாதாரஸ்து- “அஷ்டமமாஸே நைரதபாகத்வாச்ச கர்பஸ்ய ஸத்யப்யோஜோऽநவஸ்தாநே துல்யே கர்பஸ்யைவ நாஶோ ந மாதுஃ” இதி வர்ணயந்தி| கர்பிணீ முஹுர்முஹுர்முதா யுக்தா பவதீதி கர்பௌஜோயோகாத்தர்ஷயுக்தா பவதி, ஓஜோவிகமநாத்து முஹுர்முஹுர்க்லாநா பவதீதி யோஜ்யம்| ததா கர்ப இதி கர்பிணீவத்கர்போऽபி முஹுர்முஹுர்முதாயுயுக்தோ பவதி, முஹுர்முஹுர்க்லாநோ பவதி| தஸ்மாதிதி பூர்வோக்தஂ கர்பவ்யாபத்திஹேதுஂ ஸாக்ஷாத்ப்ரூதே| ஓஜஸோऽநவஸ்திதத்வாதிதி ஏதச்ச வ்யாகதமேவ| அஷ்டமமாஸஸ்ய விஶேஷாந்தரமாஹ- தஂ சைவேத்யாதி| தஂ சைவார்தமிதி கர்பவ்யாபத்திரூபமர்தம்| அகண்யமிதி ந கணநயா கர்பிண்யாஂ ப்ரதிபாதநீயம்| யதி ஹி கர்பிணீ கண்யமாநமஷ்டமஂ மாஸஂ கர்பஜந்மவ்யாபத்திகரஂ ஶணுயாத் ததோ பீதா ஸ்யாத், தத்பயாச்ச கர்பஸ்ய வாதக்ஷோபாத் வ்யாபத் ஸ்யாதிதி பாவஃ||௨௪||

தஸ்மிந்நிதி அஷ்டமே மாஸி| ஆதஶமாதிதி வசநஂ ப்ரஶஸ்ததரப்ரஸவகாலாபிப்ராயேண| ஸுஶ்ருதே த்வாதஶமாஸபர்யந்தஂ ஸம்யக்ப்ரஸவகாலாபிதாநஂ ஸ்தோகதோஷயோரேகாதஶத்வாதஶமாஸயோரல்பதோஷத்வேநாதோஷபக்ஷ ஏவ நிக்ஷேபாத் போத்தவ்யம்||௨௫||

தத்தமுத்தரமுபஸஂஹரதி- ஏவமித்யாதி||௨௬||

‘யஶ்சாஸ்ய வத்திஹேதுஃ’ இதி ப்ரஶ்நஸ்யோத்தரஂ- மாத்ராதீநாமித்யாதி| ஆதிக்ரஹணாத் பித்ராத்மஸாத்ம்யரஸஸத்த்வாநி “மாதஜஶ்சயஂ” (ஶா.அ.௪) இத்யாதிக்ரந்தோக்தாநி கஹ்யந்தே| வத்தஸ்ய மாதுராசாரரூபஸ்ய ஸௌஷ்டவஂ ஸுஷ்டுத்வஂ வத்தஸௌஷ்டவம்| மாதத இதி பதஂ வத்தஸௌஷ்டவேந ததா உபஸ்நேஹோபஸ்வேதாப்யாஂ ச ஸம்பத்யதே| ரஸஸாத்ம்யஸௌஷ்டவஂ து மாத்ராதிஸம்பதா லப்தமேவ| உபஸ்நேஹோ தாதுநிஷ்யந்தஸம்பந்தஃ, உபஸ்வேதஃ ஶரீரஸ்யோஷ்மணா பரஂ கர்பஸ்ய ஸ்வேதநம்; உபஸ்வேதஶ்ச கர்பவத்திகரோ பவத்யேவ, யதா- அண்டஜாநாஂ பக்ஷதேருபஸ்வேதநஂ வத்திகரஂ தஷ்டம்| காலபரிணாமாதிதி யதா யதா காலப்ரகர்ஷஸ்ததா ததா வர்ததே கர்பஃ| வத்திஹேத்வந்தரமாஹ- ஸ்வபாவஸஂஸித்தேஶ்சேதி| ஸ்வபாவேநைவ கர்மஜந்யேந கர்போ பவதி வர்திஷ்ணுரித்யர்தஃ| கர்மணா ஹி போகலக்ஷணஶரீரநிர்வர்தகேநாரப்யமாணஂ கர்பஶரீரஂ வர்திஷ்ணுஸ்வபாவமேவாரப்தஂ, தேந வர்தத ஏவ||௨௭||

‘குதஶ்சாஸ்யாஜந்ம பவதி’ இத்யஸ்யோத்தரஂ- மாத்ரேத்யாதி| வ்யாபத்திநிமித்தமிதி வ்யாபத்திகாரணகஂ; தத்ர மாதுர்வ்யாபச்சோணிதகர்பாஶயாதிதுஷ்டிஃ, பிதுர்வ்யாபச்சுக்ரதுஷ்டிரித்யாத்யநுஸரணீயம்||௨௮||

‘யதஶ்ச ஜாயமாநஃ’ இத்யாதிப்ரஶ்நஸ்யோத்தரஂ- யே ஹ்யஸ்யேத்யாதி| வத்திஹேதுஸமாக்யாதா பாவாஃ “மாத்ராதீநாஂ து கலு கர்பகராணாஂ பாவாநாஂ ஸம்பதஃ” இத்யாதிக்ரந்தோக்தாஃ| அதவாऽப்யசிரஜாத இதி யதா மாத்ராதீநாஂ ஸர்வதா தோஷவத்த்வேந விபர்யயோ பவதி, ததா விநாஶமாபத்யதே கர்பஃ; யதா த்வல்பதோஷவத்தயா மநாக்விபர்யயோ பவதி, ததா அசிரஜாதோ விபத்யத இதி ஜ்ஞேயம் ||௨௯||

அவஶிஷ்டப்ரஶ்நஸ்யோத்தரஂ தர்ஶயிதுமாஹ- யதஸ்த்வித்யாதி| அத்ராவிநஶ்யந்நித்யத்ர விநாஶேந விகதிரபிப்ரேதா, விகதாவபி விநாஶஶப்தோ தஷ்டஃ; யதா- அஸச்சீலத்வேந விகதே புருஷே ‘விநஷ்டோऽயம்’ இதி வ்யபதேஶஃ; ஏவஂ ச ஸத்யேகதேஶேநாபி விகதௌ விநாஶஶப்ததர்ஶநே கார்த்ஸ்ந்யேநேதி விஶேஷணஂ யுக்தஂ பவதி| தோஷப்ரகோபணேநைவ தோஷப்ரகோபணஸேவாயாஂ லப்தாயாஂ புநர்தோஷப்ரகோபணோக்தாந்யாஸேவமாநாயா இதி பதஂ தோஷாணாஂ ஸ்வஹேதுஸேவயா பலவந்தஂ ப்ரகோபஂ தர்ஶயிதுஂ, பரஹேதுஸேவயாऽபி ஹி ஸ்தோகமாத்ரயா அநுபந்தரூபதோஷப்ரகோபோ பவதி; யதா- அம்லேந பித்தஂ ஜந்யமாநஂ ஶ்லேஷ்மாநுகதஂ ஜந்யதே| ‘நது கார்த்ஸ்ந்யேந தூஷயந்தி’ இதி வசநேந கார்த்ஸ்ந்யேந துஷ்டௌ கர்பஜந்மைவ ந பவதீதி தர்ஶயதி| மாதஜாநாமிதி த்வக்லோஹிதாதீநாம்| அந்யதம இதி ஜாதாவேகவசநம்| தத்ரைகோऽப்யவயவோऽந்யதமஃ, ததா அநேகேऽவயவா அந்யதமஶப்தேந ப்ரோக்தாஃ | அத ஏவ ‘ஏகோऽதவாऽநேகே’ இத்யந்யதமவிவரணமுபபந்நஂ பவதி| அந்யதா த்வந்யதமபதேநைகஸ்யைவாவயவஸ்ய கஹீதத்வாத் ‘அநேகே’ இதி விவரணமஸங்கதஂ ஸ்யாத்| குதஃ புநரேகஸ்யாநேகஸ்ய வா விகதிர்பவதீத்யாஹ- யஸ்யேத்யாதி| பீஜ இதி கத்ஸ்ந ஏவாரம்பகே பீஜே| பீஜபாகே வேத்யவயவபீஜஸ்யைகதேஶே| ஏதாஂ விகதிமேவ ஶங்கக்ராஹிகதயா வக்துமாஹ- யதேத்யாதி| ஶோணித இதி ஆர்தவே| கர்பாஶயஜநகோ பீஜபாகோ கர்பாஶயபீஜபாகஃ; கிஂவா கர்பாஶயஸ்ய ததா பீஜஸ்ய சார்தவரூபஸ்ய ஜநகோ பாகஃ| கர்பாஶயார்தவே ச மாதஜாவயவமத்யே பதிதே ஶோணிதஜந்யே ஏவ; தேந, ஆர்தவேதரபீஜபாகஸ்ய துஷ்டிருபபந்நா| ஆர்தவஂ ச யத்யபி த்வாதஶவர்ஷாதூர்த்வஂ வ்யஜ்யதே, ததாऽபி ஆர்தவோத்பத்திர்கர்பகால ஏவ பவதி| யேந ஸதாமேவார்தவதந்தஶ்மஶ்ருப்ரபதீநாஂ காலே வ்யக்திர்பவதி; தேந, ஆர்தவாரம்பகஸ்யாபி பீஜஸ்ய கர்பகாலே ப்ரதோஷ உபபந்நஃ | ப்ரதோஷ இத்யத்ர ப்ரஶப்தேந துஷ்டிப்ரகர்ஷஂ ப்ரகஷ்டவந்த்யதாரூபகார்யஜநகஂ தர்ஶயதி| கர்பாஶயஸ்ய ததாऽऽர்தவஸ்ய சோபகாதேந ஸ்த்ரியா வந்த்யத்வஂ வ்யக்தமேவ| கர்பாஶயபீஜபாகாவயவ இத்யத்ராபி பூர்வவத்வ்யாக்யேயம்| அவயவஶப்தேந கர்பாஶயஸ்யார்தவஸ்ய சைகதேஶ இஹோச்யதே| பூதிப்ரஜாமிதி ம்ரியமாணாபத்யாம்; அந்யே து க்லிந்நாங்கப்ரத்யங்காஂ பூதிமாஹுஃ| ஸ்த்ரீகராணாஂ ஶரீரபீஜபாகாநாமிதி ஸ்த்ரீத்வவ்யஞ்ஜகஸ்தநோபஸ்தலோமராஜ்யாதிஜநகபீஜபாகாநாம்| அஸ்த்ரியமிதி அஸம்பூர்ணஸ்த்ரீலக்ஷணாம்| வார்தாஂ நாமேதி வார்தாஸஞ்ஜ்ஞா ஶாஸ்த்ரஸமயகதா| ஸ்த்ரீவ்யாபதிதி ஸ்த்ரீநிமித்தாऽऽர்தவதோஷகதா வ்யாபத்| ஏவஂ தாஂ புருஷவ்யாபதமாசக்ஷதே இத்யத்ராபி புருஷவ்யாபத்வ்யாக்யேயா||௩௦||

பீஜே இதி ஶுக்ரே| ஶுக்ரரூபபீஜஜநகோ பாகோ பீஜபாகஃ| ததா வந்த்யமித்யநேந புருஷவந்த்யஂ ப்ரூதே, இஹாபி ப்ரதோஷவ்யாக்யா பூதிப்ரஜாவ்யாக்யா ச பூர்வவத்| அபுருஷமிதி அஸமஸ்தபுருஷலக்ஷணயுக்தம்| தணபுத்ரிகஸஞ்ஜ்ஞாऽபி ஶாஸ்த்ரஸமயஸித்தைவ| வார்தாதணபுத்ரிகயோர்வ்யவாயேச்சா பரஂ பவதி, நது வ்யவாயஸாமர்த்யமிதி ப்ருவதே||௩௧||

ஏவஂ மாதாபிதஜாவயவைகதேஶவிகதிவத் ஸாத்ம்யரஸஸத்த்வஜாவயவவிகத்யதிதேஶார்தமாஹ- ஏதேநேத்யாதி| ஸாத்ம்யவிப்ரமாத்து ஸாத்ம்யஜாநாமாரோக்யாநாலஸ்யாதீநாமந்யதமேந ஹீயதே| ஏவஂ ரஸஸத்த்வயோரப்யுந்நேயம்||௩௨||

ஆத்மஜோऽப்யயஂ கர்ப உக்தஃ, தத் கதமிஹ தத்விகத்யா விகதிர்கர்பஸ்ய நோச்யத இத்யாஹ- நிர்விகார இத்யாதி| பர இத்யநேந மநஃஶரீராதிஸமுதாயாதாத்மாநஂ வ்யவச்சிநத்தி| ஸர்வபூதாநாஂ நிர்விஶேஷ இதி ஸர்வேஷு பூதேஷு வர்தமாநோऽப்யயஂ பரமாத்மா துல்ய ஏவ| யஸ்து தத்ர ஸுகதுஃகாதிவிஶேஷ உபலப்யதே, ஸ ஶரீரவிஶேஷஸ்ய ததா மநோவிஶேஷஸ்ய ச ஸுகதுஃகாதிவிஶேஷகாரணஸ்ய விஶேஷாதுபலப்யதே; ஏததேவ ‘ஶரீரஸத்த்வயோஸ்து’ இத்யாதிநோக்தம்| ஸுகாதயஸ்து ந பரமாத்மவிகாராஃ, கிந்து புத்திதர்மா ஏவேதி தர்ஶிதமேவ| யாநி சாத்மஜத்வேந கர்பே “தாஸு தாஸு யோநிஷூத்பத்திஃ” (ஶா. ௩) இத்யாதிநா க்ரந்தேந தர்ஶிதாநி, தாந்யபி பரமாத்மவிகாரா ந பவந்தி, கிந்து ஸத்த்வரஜஸ்தமஃப்ரபலதாரூபவிகாரஜமநோவிகாரஜந்யதர்மாதர்மஜந்யாந்யேவ| தேந, ஸூக்ஷ்மசிந்தாயாமாத்மஜாநி யாந்யுக்தாநி, தாந்யபி ஸத்த்வஜாந்யேவ| ததஶ்சேஹாத்மஜாவயவவிகாரோऽபி ஸத்த்வஜாவயவவிகார ஏவ போத்தவ்ய இதி பாவஃ||௩௩||

‘ஶரீரஸத்த்வயோஸ்து’ இத்யாதிநா ஶரீரமநஸீ துஃகரூபவிகாரேऽபி காரணமுக்தே; தத்ரைவ ச யைர்தோஷைஃ ஶரீரஂ, மநஶ்ச யாப்யாஂ தோஷாப்யாஂ யுக்தஂ துஃககாரணஂ பவதி, தாநாஹ- தத்ர த்ரய இத்யாதி| விகதிருபஜாயத இதி ஶாரீரமாநஸரோகரூபா விகதிருபஜாயதே||௩௪||

ஸம்ப்ரதி, ஶரீரஸத்த்வயோஸ்து விஶேஷாதித்யநேந தர்ஶிதாஞ் ஶரீரஸத்த்வவிஶேஷாநேவாஹ- தத்ரேத்யாதி| சதுர்விதமிதி ஜராயுஜாண்டஜோத்பிஜ்ஜஸஂஸ்வேதஜம்| அக்ரே இதி குட்டிகாயாம்||௩௫||

கல்யாணாஂஶத்வாதிதி ஶுபரூபாஂஶத்வாத் | மநோ ஹி கல்யாணபாக-ரோஷபாக-மோஹபாகைஸ்த்ரிபாகஂ; தத்ர ரோஷாஂஶமோஹாஂஶௌ ஸதோஷௌ, அதர்மஹேதுதயா| பேதாக்ரமிதி பேதப்ரமாணம்| தரதமயோகாதிதி ஶுசிதர-ஶுசிதமமநோபேதயோகாத்| ஶரீரவிஶேஷா பால-யுவ-ஸ்தவிராதிவிஶேஷாஃ, யோநிவிஶேஷாஸ்து மநுஷ்யபஶ்வாதிஜாதிவிஶேஷாஃ; கிஂவா, ஶரீரஸ்ய நரபஶ்வாதிஜாதிகதா விஶேஷாஃ ஶரீரயோநிவிஶேஷாஃ, தேப்யஃ| அத ஶரீரபேதாத் கதஂ மநோபேதோ பவதீத்யாஹ- அந்யோந்யாநுவிதாநாச்ச| ஏததேவ விபஜதே- ஶரீரஂ ஹ்யபீத்யாதி| ஸத்த்வாநுரூபஂ ஶரீரஂ பவதி, யதி ஶுத்தஸத்த்வஂ பவதி ததா தேவாதிஶரீரஂ பவதீத்யாதி; ததா ஶரீராநுரூபஂ ச ஸத்த்வஂ பவதி; யதா- பஶுஶரீரே தாமஸஂ, மநுஷ்யஶரீரே ராஜஸஂ, தேவஶரீரே ஸாத்த்விகமித்யாதி ஜ்ஞேயம்| கிஂவா, அந்யோந்யாநுவிதாநாதிதி ஸத்த்வரஜஸ்தமஸாஂ பரஸ்பராநுவிதாநாதித்யர்தஃ| அஸ்மிந் பக்ஷே ‘ஶரீரஂ ஹ்யபி ஸத்த்வமநுவிதீயதே’ இத்யாதிநா க்ரந்தேந வ்யவஹிதமபி ஶரீராநுவிதாநஂ மநஸோ துர்போதத்வாத் வ்யாக்ரியத இதி வ்யாக்யேயம்| ஸத்த்வபேதாநிதி மநோபேதாந்| அநூகாபிநிர்தேஶேந ஸாதஶ்யநிர்தேஶேந||௩௬||

ஸஂவிபாகிநமிதி ஸம்யக்பலவிபஜநஶீலம்| அதிதௌ யதோசிதமர்க்யாதியுக்தஂ வ்ரதமாசரதீதி அதிதிவ்ரதஃ| லேகா கர்தவ்யாகர்தவ்யமர்யாதா, தத்ர ஸ்திதஂ வத்தஂ யஸ்ய ஸ லேகாஸ்தவத்தஃ, தம்; அலங்கிதகர்தவ்யாகர்தவ்யமித்யர்தஃ| அஸம்ப்ரஹார்யமிதி அஶக்யவாரணம்| ஐஶ்வர்யஂ லபத இதி ஐஶ்வர்யலம்பீ| ஸ்தாநே உசிதே கோபஃ ப்ரஸாதஶ்ச யஸ்ய ஸ ஸ்தாநகோபப்ரஸாதஃ| ஸுகவிஹாரமிதி ஸுகக்ரீடநம்| உல்லாபஃ ஸ்தோத்ரம்| விஹாரஃ க்ரீடா, கிஂவா ஸ்த்ரீபிஃ ஸமஂ விஹரணஂ ஸ்த்ரீவிஹாரஃ| காந்தர்வமிதி காந்தர்வஸத்த்வம்| ஏவஂ ப்ராஹ்மமித்யாதாவபி ஜ்ஞேயம்| ஏவஂ ச ப்ராஹ்மாதிபிஃ ஸத்த்வவாசகைஃ பதைரேவஂஶப்தப்ரத்யவமஷ்டைஃ ஸத்த்வஸ்ய ஸப்தவிதபேதகதநஂ ஸமாநகாரணாதுபபந்நஂ பவதி| ஶுத்தஸ்யேதி ஸத்த்வகுணபஹுலஸ்ய| அத கதமேதே ப்ராஹ்மாதயஃ ஶுத்தஸத்த்வஸ்யைவ பேதா இத்யாஹ- கல்யாணாஂஶத்வாதிதி| தத்ஸஂயோகாதிதி கல்யாணாஂஶஸத்த்வஸ்ய ஸம்யக்யோகாத்||௩௭||

ஔபதிகமிதி சத்மப்ரசாரிணம்| அநநுக்ரோஶமிதி நிர்தயம்| ஸ்த்ரியா ஸமஂ ரஹஸி ஸ்தாதுமிச்சதீதி ஸ்த்ரீரஹஸ்காமஃ| க்ருத்தஶூரமக்ருத்தபீருமிதி க்ரோதே ஸதி ஶூரஂ, க்ரோதேऽஸதி பீரும்| கோசரஶப்தேந கோசரே விஷயே ப்ரசாரோ லக்ஷ்யதே, தேந ஸந்த்ரஸ்தகோசரமிதி ஸந்த்ரஸ்தவிஷயப்ரசாரம்| பிஶாசாத்பிந்ந ஏவ யதோக்தாசாரஃ ப்ரேதஃ, தேந ப்ரைதமபி ஸத்த்வஂ பதகுக்தம்||௩௮||

ஸரணஶீலமிதி கமநஶீலம்| புத்த்யங்காநி ஊஹாபோஹவிசாரஸ்மத்யாதீநி உக்தாநி||௩௯||

ஸுகஸ்மரணார்தஂ ஶுத்தாதிபேதேந பந்தீகத்ய ஸத்த்வபேதாநாஹ- ஶுத்தஸ்யேத்யாதி| வநஸ்பதிஸத்த்வாநுகாரேணேத்யந்தோ க்ரந்தோ பேதைகதேஶோ வ்யாக்யாத இத்யநேந ஸஂயோஜநீயஃ, க்ரியாந்தராபாவாத்| ஏதே ச ஸத்த்வபேதாஃ ப்ராயேண பவந்தி மநுஷ்யேஷ்விதி கத்வா ஏத ஏவோதாஹரணார்தமுக்தாஃ; ஏவமநுக்தா அபி விஷ்ணு-ஶங்கர-வ்யாக்ராதிஸத்த்வாநுகாரேண ஸத்த்வபேதா போத்தவ்யா ஏவேதி தர்ஶயதி| கதமித்யாதி கதஂ நாம யதாஸத்த்வஂ ஸர்வப்ராணிமநோபிர்மநுஷ்யாணாமுபசாரஃ ஸ்யாதித்யேததர்தமுதாஹரணரூபா அமீ ஸத்த்வபேதா வ்யாக்யாதா இதி வாக்யார்தஃ||௪௦||

யதாப்ரதிஜ்ஞஂ வ்யாக்யாதார்தமுபஸஂஹரதி- கேவல இத்யாதி| கேவலஃ கத்ஸ்நஃ| உத்தேஶ இதி ‘யதஶ்சாயஂ கர்பஃ’ இத்யாதிக்ரந்தகதஃ| யதோத்தேஶமிதி உத்தேஶக்ரமாநதிக்ரமேண| ஸாமர்த்யமிதி ப்ரயோஜநம்| அநுஸமாதிஃ அநுஷ்டாநம்| விகாதஃ வர்ஜநம்| விகாதகராணாமிதி கர்பவிகாதகராணாம்||௪௧||

அதைதேஷு மத்யே கே தே கர்பஸ்ய ஶுபா யே கர்பேऽநுஷ்டேயாஃ, கே வா அஶுபா யே வர்ஜநீயா இத்யாஹ- நிமித்தமித்யாதி| நிமித்தமிதி ‘யதஶ்ச கர்பஃ ஸம்பவதி’ இதி க்ரந்தோத்திஷ்டோऽர்தஃ| ஆத்மேதி கர்பரூப ஆத்மா ‘யஸ்மிஂஶ்ச கர்பஸஞ்ஜ்ஞா’ இதி க்ரந்தோத்திஷ்டோऽர்தஃ| ப்ரக்ரியதேऽஸ்மாத்கர்ப இதி ப்ரகதிஃ ‘யத்விகாரஶ்ச கர்பஃ’ இதி க்ரந்தோத்திஷ்டோऽர்தஃ| வத்திஃ குக்ஷௌ க்ரமேண சேதி ‘யயாऽநுபூர்வ்யா குக்ஷாவபிநிர்வர்ததே கர்பஃ’ இதி க்ரந்தோத்திஷ்டோऽர்தஃ| வத்திஹேதுரிதி ‘யஶ்சாஸ்ய வத்திஹேதுஃ’ இத்யாதிநோத்திஷ்டோऽர்தஃ| அஜந்மநி ச யோ ஹேதுரித்யநேந ‘யதஶ்சாஸ்யாஜந்ம பவதி’ இத்யுத்திஷ்டோऽர்தோ கஹ்யதே| விநாஶே ச யோ ஹேதுரித்யநேந ‘யதஶ்ச ஜாயமாநஃ குக்ஷௌ விநாஶஂ ப்ராப்நோதி’ இத்யுக்தோऽர்தோ கஹ்யதே| விகதாவபாயே ஹேதுரித்யநேந ‘யதஶ்ச கார்த்ஸ்ந்யேந’ இத்யாதிநோக்தார்தஸங்க்ரஹஃ| கர்பவிகாதத்வேநோக்தா கர்பவிகாதோக்தாஃ||௪௨-௪௫||

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே மஹதீகர்பாவக்ராந்திஶாரீரஂ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||