Adhikarana ൧ (൧-൨) · Śloka ൨
അഥാതഃ കൃതവേധനകല്പം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
अथातः कृतवेधनकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
വമനകല്പപാരിശേഷ്യാത് കൃതവേധനകല്പോऽഭിധീയതേ||൧-൨||
Adhikarana ൨ (൩-൪) · Śloka ൪
കൃതവേധനനാമാനി കല്പം ചാസ്യ നിബോധത| ക്ഷ്വേഡഃ കോശാതകീ ചോക്തം മൃദങ്ഗഫലമേവ ച||൩|| അത്യര്ഥകടുതീക്ഷ്ണോഷ്ണം ഗാഢേഷ്വിഷ്ടം ഗദേഷു ച| കുഷ്ഠപാണ്ഡ്വാമയപ്ലീഹശോഫഗുല്മഗരാദിഷു||൪||
कृतवेधननामानि कल्पं चास्य निबोधत| क्ष्वेडः कोशातकी चोक्तं मृदङ्गफलमेव च||३|| अत्यर्थकटुतीक्ष्णोष्णं गाढेष्विष्टं गदेषु च| कुष्ठपाण्ड्वामयप्लीहशोफगुल्मगरादिषु||४||
🔊 Audio coming soon
ഗാഢേഷ്വിതി അത്യര്ഥഗാഢേഷു കുഷ്ഠാദിഷു||൩-൪||
Adhikarana ൩ (൫) · Śloka ൫
ക്ഷീരാദി കുസുമാദീനാം സുരാ ചൈതേഷു പൂര്വവത്|൫|
क्षीरादि कुसुमादीनां सुरा चैतेषु पूर्ववत्|५|
🔊 Audio coming soon
ക്ഷീരാദീത്യാദിനാ ക്ഷീരയോഗാ ഉച്യന്തേ| ക്ഷീരയോഗചതുഷ്ടയം മദിരായോഗം ച ജീമൂതകകല്പവിധാനാതിദേശേനാഹ| ക്ഷീരാദിശബ്ദേന ക്ഷീരകൃതപേയാ-ക്ഷീരസന്താനികാ-ദധ്യുത്തരാണാം ഗ്രഹണമ്| ഏതേ ച സങ്ഗ്രഹേऽക്ഷീരരൂപാ അപി ക്ഷീരവികാരതയാ ക്ഷീരശബ്ദേനൈവ ഗൃഹീതാഃ ‘ക്ഷീരേ ദ്വൌ ദ്വൌ’ ഇതി വചനേന| കുസുമാദീനാമിതി കൃതവേധനസ്യ പുഷ്പാദീനാം “പയഃ പുഷ്പേऽസ്യ നിര്വൃത്തേ ഫലേ പേയാ പയസ്കൃതാ| ലോമശേ ക്ഷീരസന്താനം ദധ്യുത്തരമലോമശേ” (ക.അ.൨) ഇതി ജീമൂതകവിധാനോക്താനാമ്| സുരാ ചൈതേഷു പൂര്വവദിതി യഥാ ജീമൂതകകല്പവിധാനേന ക്ഷീരാദയഃ കര്തവ്യാസ്തഥാ സുരാ ച കര്തവ്യാ|൫|
Adhikarana ൪ (൫-൭) · Śloka ൭
സുശുഷ്കാണാം തു ജീര്ണാനാമേകം ദ്വേ വാ യഥാബലമ്||൫|| കഷായൈര്മധുകാദീനാം നവഭിഃ ഫലവത് പിബേത്| ക്വാഥയിത്വാ ഫലം തസ്യ പൂത്വാ ലേഹം നിധാപയേത്||൬|| കൃതവേധനകല്കാംശം ഫലാദ്യര്ധാംശസംയുതമ് | പൃഥക് ചാരഗ്വധാദീനാം ത്രയോദശഭിരാസുതമ്||൭||
सुशुष्काणां तु जीर्णानामेकं द्वे वा यथाबलम्||५|| कषायैर्मधुकादीनां नवभिः फलवत् पिबेत्| क्वाथयित्वा फलं तस्य पूत्वा लेहं निधापयेत्||६|| कृतवेधनकल्कांशं फलाद्यर्धांशसंयुतम् | पृथक् चारग्वधादीनां त्रयोदशभिरासुतम्||७||
🔊 Audio coming soon
സുശുഷ്കാണാമിത്യാദിനാ നവ കഷായയോഗാനാഹ| ഫലവദിതി മദനഫലം യഥാ യഷ്ടീമധുകാദിഭിഃ പീയതേ, തഥൈതദപി പാതവ്യമിത്യര്ഥഃ| ഏകേ നവകഷായപ്രയോഗേഷു ശേഷവിധിപ്രത്യായകം ലേഹം പഠന്തി- “ക്വാഥയിത്വാ രസം തസ്യ പൂത്വാ ലേഹം നിധാപയേത്” ഇത്യാദി, തച്ച സങ്ഗതാര്ഥമ്| ഉക്തം ച ജതൂകര്ണേ- “അത്ര ജീര്ണബീജാനാം മദനഫലവത് കഷായൈര്ലേഹാ ഭവന്തി നവ” ഇതി| പൃഥഗിത്യാദിനാ ത്രയോദശ കഷായയോഗാനാഹ| ഏവം ദ്വാവിംശതിഃ കഷായയോഗാ ഭവന്തി| ആരഗ്വധാദയസ്ത്രയോദശ മദനകല്പേ “ആരഗ്വധവൃക്ഷക ...” (ക.അ.൧) ഇത്യാദിനാ ഗുഡൂച്യന്തേനോക്താ ജ്ഞേയാഃ||൫-൭||
Adhikarana ൫ (൮) · Śloka ൮
ശാല്മലീമൂലചൂര്ണാനാം പിച്ഛാഭിര്ദശഭിസ്തഥാ|൮|
शाल्मलीमूलचूर्णानां पिच्छाभिर्दशभिस्तथा|८|
🔊 Audio coming soon
ശാല്മലീത്യാദിനാ ദശ പിച്ഛായോഗാനാഹ| ശാല്മലീമൂലമാദിഃ യേഷാം തേ ശാല്മലീമൂലാഃ ശാല്മല്യാദയോ വിമാനപഠിതാ ദശ ശാല്മലീശാല്മലകഭദ്രപര്ണ്യേലാപര്ണ്യുപോദികോദ്ദാലധന്വനരാജാദനോപചിത്രാഗോപ്യന്താഃ (വി.അ.൮); ഏഷാം ചൂര്ണാനാം പിച്ഛാഭിര്യുക്ത്യാ കൃതത്വേനൈവ ദശ യോഗാ ജ്ഞേയാഃ| ശാല്മലകഃ ശാല്മലീഭേദഃ, രോഹിതകോ വാ; ഭദ്രപര്ണീ ഗമ്ഭാരീ; ഏലാപര്ണീ നാഗബലാ, അഹിംസ്രേത്യന്യേ; രാജാദനാം ക്ഷീരികാ, ഉപചിത്രാ ദന്തീ, ഗോപീ സാരിവാ|൮|
Adhikarana ൬ (൮) · Śloka ൮
വര്തിക്രിയാഃ ഷട് ഫലവത്, ഫലാദീനാം ഘൃതം തഥാ||൮||
वर्तिक्रियाः षट् फलवत्, फलादीनां घृतं तथा||८||
🔊 Audio coming soon
വര്തിക്രിയാഃ ഷട് ഫലവദിതി “ഫലപിപ്പലീചൂര്ണാനി പൂര്വവത്” (ക.അ.൧) ഇത്യാദിനാ ഗ്രന്ഥേന യാ വര്തിക്രിയാ ഉക്താ മദനകല്പേ, തദ്വദിഹാപി കൃതവേധനചൂര്ണാനാം ഷഡ്വര്തിക്രിയാഃ കര്തവ്യാഃ| ഫലാദീനാം ഘൃതം തഥേത്യനേന കൃതവേധനസാധിതക്ഷീരാദുത്ഥിതം നവനീതം ഫലാദികഷായേണ സാധനീയം മദനഫലഘൃതവദിത്യര്ഥഃ||൮||
Adhikarana ൭ (൯-൧൦) · Śloka ൧൦
കോശാതകാനി പഞ്ചാശത് കോവിദാരരസേ പചേത്| തം കഷായം ഫലാദീനാം കല്കൈര്ലേഹം പുനഃ പചേത്||൯|| ക്ഷ്വേഡസ്യ തത്ര ഭാഗഃ സ്യാച്ഛേഷാണ്യര്ധാംശികാനി തു| കഷായൈഃ കോവിദാരാദ്യൈരേവം തത് കല്പയേത് പൃഥക്||൧൦||
कोशातकानि पञ्चाशत् कोविदाररसे पचेत्| तं कषायं फलादीनां कल्कैर्लेहं पुनः पचेत्||९|| क्ष्वेडस्य तत्र भागः स्याच्छेषाण्यर्धांशिकानि तु| कषायैः कोविदाराद्यैरेवं तत् कल्पयेत् पृथक्||१०||
🔊 Audio coming soon
കോശാതകാനീത്യാദി| അത്രൈവ ക്വാഥപാദികേ കല്കേ കര്തവ്യേ ക്ഷ്വേഡസ്യ പൂര്ണോ ഭാഗോ ദേയഃ, ഫലാദീനാം ച പ്രത്യേകം ക്ഷ്വേഡാദര്ധഭാഗികത്വമ്||൯-൧൦||
Adhikarana ൮ (൧൧) · Śloka ൧൨
കഷായേഷു ഫലാദീനാമാനൂപം പിശിതം പൃഥക്| കോശാതക്യാ സമം പക്ത്വാ രസം സലവണം പിബേത്||൧൧|| ഫലാദിപിപ്പലീതുല്യം തദ്വത് ക്ഷ്വേഡരസം പിബേത്|൧൨|
कषायेषु फलादीनामानूपं पिशितं पृथक्| कोशातक्या समं पक्त्वा रसं सलवणं पिबेत्||११|| फलादिपिप्पलीतुल्यं तद्वत् क्ष्वेडरसं पिबेत्|१२|
🔊 Audio coming soon
കഷായേഷ്വിത്യാദിനാ സപ്ത മാംസയോഗാനാഹ| സമമിതി കോശാതകീതുല്യം മാംസമ്| അത്ര പിബേദിത്യന്തേന ഷണ്മാംസരസാഃ, ഫലാദീത്യനേന ചൈകഃ| ഫലാദിപിപ്പലീതുല്യം തദ്വദിത്യനേന ഫലാദിഭിഃ സമം മാംസമ്| തദ്വദിതി വചനാത് കോശാതക്യാഃ കഷായേണ സാധനീയമ്||൧൧||-
Adhikarana ൯ (൧൨) · Śloka ൧൨
ക്ഷ്വേഡം കാസീ പിബേത് സിദ്ധം മിശ്രമിക്ഷുരസേന ച||൧൨||
क्ष्वेडं कासी पिबेत् सिद्धं मिश्रमिक्षुरसेन च||१२||
🔊 Audio coming soon
ഇക്ഷുരസയോഗമേകമാഹ- ക്ഷ്വേഡമിത്യാദി| സിദ്ധമിതി ഇക്ഷുരസേന മിശ്രിതം സത് സാധിതം പിബേദിത്യര്ഥഃ ഉക്തം ഹി ജതൂകര്ണേ- “ക്ഷ്വേഡമിക്ഷുരസേ ശൃതമ്” ഇതി||൧൨||
Adhikarana ൧൦ (൧൩-൧൪) · Śloka ൧൪
തത്ര ശ്ലോകൌ- ക്ഷീരേ ദ്വൌ ദ്വൌ സുരാ ചൈകാ ക്വാഥാ ദ്വാവിംശതിസ്തഥാ| ദശ പിച്ഛാ ഘൃതം ചൈകം ഷട് ച വര്തിക്രിയാഃ ശുഭാഃ||൧൩|| ലേഹേऽഷ്ടൌ സപ്ത മാംസേ ച യോഗ ഇക്ഷുരസേऽപരഃ| കൃതവേധനകല്പേऽസ്മിന് ഷഷ്ടിര്യോഗാഃ പ്രകീര്തിതാഃ||൧൪||
तत्र श्लोकौ- क्षीरे द्वौ द्वौ सुरा चैका क्वाथा द्वाविंशतिस्तथा| दश पिच्छा घृतं चैकं षट् च वर्तिक्रियाः शुभाः||१३|| लेहेऽष्टौ सप्त मांसे च योग इक्षुरसेऽपरः| कृतवेधनकल्पेऽस्मिन् षष्टिर्योगाः प्रकीर्तिताः||१४||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷീരേ ദ്വൌ ദ്വാവിത്യാദിസങ്ഗ്രഹഃ| ദ്വൌ ദ്വാവിതി ചത്വാരഃ||൧൩-൧൪||
Adhikarana പുഷ്പികാ · Śloka ൬
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ കല്പസ്ഥാനേ കൃതവേധനകല്പോ നാമ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ||൬||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने कृतवेधनकल्पो नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീചക്രപാണിദത്തവിരചിതായാം ചരകതാത്പര്യടീകായാമായുര്വേദദീപികായാം കല്പസ്ഥാനേ കൃതവേധനകല്പോ നാമ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ||൬||