Adhikarana ൧ (൧-൨) · Śloka ൨
അഥാതോ ധാമാര്ഗവകല്പം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
अथातो धामार्गवकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ഉക്തസമ്ബന്ധാദ്ധാമാര്ഗവകല്പോऽഭിധീയതേ||൧-൨||
Adhikarana ൨ (൩) · Śloka ൩
കര്കോടകീ കോഠഫലാ മഹാജാലിനിരേവ ച| ധാമാര്ഗവസ്യ പര്യായാ രാജകോശാതകീ തഥാ||൩||
कर्कोटकी कोठफला महाजालिनिरेव च| धामार्गवस्य पर्याया राजकोशातकी तथा||३||
🔊 Audio coming soon
തത്ര കര്കോടകീത്യാദിനാ പര്യായകഥനമ്| ധാമാര്ഗവഃ പീതഘോഷകഃ||൩||
Adhikarana ൩ (൪) · Śloka ൫
ഗരേ ഗുല്മോദരേ കാസേ വാതേ ശ്ലേഷ്മാശയസ്ഥിതേ| കഫേ ച കണ്ഠവക്രസ്ഥേ കഫസഞ്ചയജേഷു ച||൪|| രോഗേഷ്വേഷു പ്രയോജ്യം സ്യാത് സ്ഥിരാശ്ച ഗുരവശ്ച യേ|൫|
गरे गुल्मोदरे कासे वाते श्लेष्माशयस्थिते| कफे च कण्ठवक्रस्थे कफसञ्चयजेषु च||४|| रोगेष्वेषु प्रयोज्यं स्यात् स्थिराश्च गुरवश्च ये|५|
🔊 Audio coming soon
സ്ഥിരാശ്ച ഗുരവശ്ച യേ ഇത്യത്ര ‘ഗദാഃ’ ഇതി ശേഷഃ||൪||-
Adhikarana ൪ (൫) · Śloka ൫
ഫലം പുഷ്പം പ്രവാലം ച വിധിനാ തസ്യ സംഹരേത്||൫||
फलं पुष्पं प्रवालं च विधिना तस्य संहरेत्||५||
🔊 Audio coming soon
വിധിനേതി ഭേഷജഗ്രഹണോക്തേന വിധിനാ||൫||
Adhikarana ൫ (൬) · Śloka ൬
പ്രവാലസ്വരസം ശുഷ്കം കൃത്വാ ച ഗുലികാഃ പൃഥക്| കോവിദാരാദിഭിഃ പേയാഃ കഷായൈര്മധുകസ്യ ച||൬||
प्रवालस्वरसं शुष्कं कृत्वा च गुलिकाः पृथक्| कोविदारादिभिः पेयाः कषायैर्मधुकस्य च||६||
🔊 Audio coming soon
പ്രവാലേത്യാദിനാ നവയോഗാനാഹ| പ്രവാലസ്യ സ്വരസഃ പ്രവാലസ്വരസഃ| അത്ര കോവിദാരാദികഷായൈര്ഗുഡികാകരണം പാനം ച ജ്ഞേയമ്||൬||
Adhikarana ൬ (൭) · Śloka ൭
പുഷ്പാദിഷു പയോയോഗാശ്ചത്വാരഃ പഞ്ചമീ സുരാ| പൂര്വവത്...|൭|
पुष्पादिषु पयोयोगाश्चत्वारः पञ्चमी सुरा| पूर्ववत्...|७|
🔊 Audio coming soon
പുഷ്പാദിഷ്വിത്യാദിനാ ജീമൂതകകല്പവിധാനേന നിര്ദിഷ്ടാശ്ചത്വാരഃ ക്ഷീരപ്രയോഗാഃ, പഞ്ചമശ്ച സുരായോഗോऽതിദിശ്യതേ; തേ ച ‘പയഃ പുഷ്പേऽസ്യ’ (ക. അ. ൨) ഇത്യാദിനോക്താ ജ്ഞേയാഃ| പൂര്വവദിതി പൂര്വേണ സമ്ബധ്യതേ|൭|-
Adhikarana ൭ (൭-൮) · Śloka ൯
... ജീര്ണശുഷ്കാണാമതഃ കല്പഃ പ്രവക്ഷ്യതേ||൭|| മധുകസ്യ കഷായേണ ബീജകണ്ഠോദ്ധൃതം ഫലമ്| സഗുഡം വ്യുഷിതം രാത്രിം കോവിദാരാദിഭിസ്തഥാ||൮|| ദദ്യാദ്ഗുല്മോദരാര്തേഭ്യോ യേ ചാപ്യന്യേ കഫാമയാഃ|൯|
... जीर्णशुष्काणामतः कल्पः प्रवक्ष्यते||७|| मधुकस्य कषायेण बीजकण्ठोद्धृतं फलम्| सगुडं व्युषितं रात्रिं कोविदारादिभिस्तथा||८|| दद्याद्गुल्मोदरार्तेभ्यो ये चाप्यन्ये कफामयाः|९|
🔊 Audio coming soon
ജീര്ണശുഷ്കാണാമിത്യാദിനാ നവകഷായയോഗാനാഹ, തഥാ ‘ജാത്യാഃ’ ഇത്യാദിനാ ഏകാദശ കഷായയോഗാന് വക്ഷ്യതി; ഏവം വിംശതിഃ കഷായയോഗാഃ സങ്ഗ്രഹേ വക്ഷ്യമാണാഃ പൂര്യന്തേ| ബീജകണ്ഠോദ്ധൃതം ഫലമിതി യത്ര ബീജാനി ബദ്ധാനി സന്തി സ ബീജകണ്ഠ ഉദ്ധൃതോ യസ്മിന് തദ്ബീജകണ്ഠോദ്ധൃതം ഫലമ്| അത്ര ച പൂര്വനിപാതാനിയമ ആഹിതാഗ്ന്യാദിപൂര്വനിപാതവദ്ബോധ്യഃ| ഏവമ്ഭൂതം ച ഫലം കഷായേണ സഗുഡേന പൂരിതം രാത്രിവ്യുഷിതം കര്തവ്യമ്| ഉക്തം ഹി ജതൂകര്ണേ- ധാമാര്ഗവകല്പേ- “ധാമാര്ഗവഫലേഷൂദ്ധൃതബീജമധ്യേഷു സഗുഡോഷിതാഃ കോവിദാരാദികഷായാ നവ” ഇതി| ഗുല്മിനാം ചാവസ്ഥായാം വമനം ഹിതമേവ, തേനേഹ ഗുല്മവിഷയതയാ വമനോപദര്ശനം ന വിരോധി||൭-൮||-
Adhikarana ൮ (൯) · Śloka ൯
ദദ്യാദന്നേന സംയുക്തം ഛര്ദിഹൃദ്രോഗശാന്തയേ||൯||
दद्यादन्नेन संयुक्तं छर्दिहृद्रोगशान्तये||९||
🔊 Audio coming soon
ദദ്യാദിത്യാദിനാ ഏകോऽന്നയോഗ ഉച്യതേ| അന്നേ ച ധാമാര്ഗവസ്യ സംയോഗേനൈകോ യോഗഃ||൯||
Adhikarana ൯ (൧൦) · Śloka ൧൦
ചൂര്ണൈര്വാऽപ്യുത്പലാദീനി ഭാവിതാനി പ്രഭൂതശഃ| രസക്ഷീരയവാഗ്വാദിതൃപ്തോ ഘ്രാത്വാ വമേത് സുഖമ്||൧൦||
चूर्णैर्वाऽप्युत्पलादीनि भावितानि प्रभूतशः| रसक्षीरयवाग्वादितृप्तो घ्रात्वा वमेत् सुखम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ചൂര്ണൈരിത്യാദിനാ ഘ്രേയേ ഏകയോഗമാഹ| ഉത്പലാദീനാം ചാത്ര ഭേദോऽവിവക്ഷിതഃ ഉത്പലസ്യൈക ഏവ ഘ്രേയയോഗഃ| അത്ര ആദിശബ്ദേന സൌഗന്ധികപദ്മാദീനാം ഗ്രഹണമ്| പ്രഭൂതശശ്ചൂര്ണൈര്ഭാവിതാനീതി ജ്ഞേയമ്||൧൦||
Adhikarana ൧൦ (൧൧-൧൨) · Śloka ൧൨
ചൂര്ണീകൃതസ്യ വര്തിം വാ കൃത്വാ ബദരസമ്മിതാമ്| വിനീയാഞ്ജലിമാത്രേ തു പിബേദ്ഗോऽശ്വശകൃദ്രസേ ||൧൧|| പൃഷതര്ഷ്യകുരങ്ഗാഹ്വഗജോഷ്ട്രാശ്വതരാവികേ| ശ്വദംഷ്ട്രഖരഖങ്ഗാനാം ചൈവം പേയാ ശകൃദ്രസേ ||൧൨||
चूर्णीकृतस्य वर्तिं वा कृत्वा बदरसम्मिताम्| विनीयाञ्जलिमात्रे तु पिबेद्गोऽश्वशकृद्रसे ||११|| पृषतर्ष्यकुरङ्गाह्वगजोष्ट्राश्वतराविके| श्वदंष्ट्रखरखङ्गानां चैवं पेया शकृद्रसे ||१२||
🔊 Audio coming soon
ചൂര്ണീകൃതസ്യേത്യാദിനാ ഗോऽശ്വശകൃദ്രസേ ഇതി ദ്വൌ യോഗൌ| തഥാ പൃഷതേത്യാദിദശയോഗൈഃ സമം ശകൃദ്രസയോഗസമ്ബന്ധാദ്ദ്വാദശ ശകൃദ്യോഗാ ഉച്യന്തേ| പൃഷതഃ ബിന്ദുചിത്രിതഹരിണഃ; ഋഷ്യഃ നീലാണ്ഡഃ, കുരങ്ഗഃ ചഞ്ചലഗതിഃ, അശ്വതരഃ വേഗസരഃ, ശ്വദംഷ്ട്രഃ ചതുര്ദംഷ്ട്രോ മൃഗവിശേഷഃ||൧൧-൧൨||
Adhikarana ൧൧ (൧൩-൧൪) · Śloka ൧൫
ജീവകര്ഷഭകൌ വീരാമാത്മഗുപ്താം ശതാവരീമ്| കാകോലീം ശ്രാവണീം മേദാം മഹാമേദാം മധൂലികാമ്||൧൩|| ഏകൈകശോऽഭിസഞ്ചൂര്ണ്യ സഹ ധാമാര്ഗവേണ തേ| ശര്കരാമധുസംയുക്താ ലേഹാ ഹൃദ്ദാഹകാസിനാമ്||൧൪|| സുഖോദകാനുപാനാഃ സ്യുഃ പിത്തോഷ്മസഹിതേ കഫേ|൧൫|
जीवकर्षभकौ वीरामात्मगुप्तां शतावरीम्| काकोलीं श्रावणीं मेदां महामेदां मधूलिकाम्||१३|| एकैकशोऽभिसञ्चूर्ण्य सह धामार्गवेण ते| शर्करामधुसंयुक्ता लेहा हृद्दाहकासिनाम्||१४|| सुखोदकानुपानाः स्युः पित्तोष्मसहिते कफे|१५|
🔊 Audio coming soon
ജീവകേത്യാദിനാ ദശ ലേഹാനാഹ| മധൂലികാ ‘മര്കടഹസ്ത’ ഇതി ഖ്യാതാ| അത്ര ലേഹേഷു ധാമാര്ഗവാദിതരദ്രവ്യചൂര്ണസ്യ സമാനത്വം; മധുശര്കരയോശ്ച താവതീ മാത്രാ യാവത്യാ ലേഹത്വാപത്തിര്ഭവതി| പിത്തോഷ്മസഹിതേ കഫേ ഇതി ഉദ്യതോഷ്മഗുണേന പിത്തേന യുക്തേ കഫേ; അന്യേ തു പിത്തോഷ്മശബ്ദേന പിത്തോഷ്മണാ കൃതം ജ്വരമാഹുഃ||൧൩-൧൪||-
Adhikarana ൧൨ (൧൫) · Śloka ൧൫
ധാന്യതുമ്ബുരുയൂഷേണ കല്കഃ സര്വവിഷാപഹഃ||൧൫||
धान्यतुम्बुरुयूषेण कल्कः सर्वविषापहः||१५||
🔊 Audio coming soon
ധാന്യേത്യാദിനൈകം കല്കയോഗമാഹ| ധാന്യതുമ്ബരുക്വാഥ ഏവ ധാന്യതുമ്ബുരുയൂഷഃ| ഉക്തം ഹി ജതൂകണ “ധാന്യതുമ്ബുരുരസേന കല്കോ വിഷനുത്” ഇതി||൧൫|
Adhikarana ൧൩ (൧൬-൧൭) · Śloka ൧൮
ജാത്യാഃ സൌമനസായിന്യാ രജന്യാശ്ചോരകസ്യ ച| വൃശ്ചീരസ്യ മഹാക്ഷുദ്രസഹാഹൈമവതസ്യ ച||൧൬|| ബിമ്ബ്യാഃ പുനര്നവായാ വാ കാസമര്ദസ്യ വാ പൃഥക് | ഏകം ധാമാര്ഗവം ദ്വേ വാ കഷായേ പരിമൃദ്യ തു||൧൭|| പൂതം മനോവികാരേഷു പിബേദ്വമനമുത്തമമ്|൧൮|
जात्याः सौमनसायिन्या रजन्याश्चोरकस्य च| वृश्चीरस्य महाक्षुद्रसहाहैमवतस्य च||१६|| बिम्ब्याः पुनर्नवाया वा कासमर्दस्य वा पृथक् | एकं धामार्गवं द्वे वा कषाये परिमृद्य तु||१७|| पूतं मनोविकारेषु पिबेद्वमनमुत्तमम्|१८|
🔊 Audio coming soon
ജാത്യാ ഇത്യാദിനാ ഏകാദശകഷായയോഗാനാഹ| ജാതീ സൌമനസ്യായിനീ, അന്യേ യൂഥികാം വദന്തി| വൃശ്ചീരഃ ശ്വേതപുനര്നവാ| മഹാസഹാ ക്ഷുദ്രസഹാ മുദ്ഗമാഷപര്ണ്യൌ| ഹൈമവതീ വചാ||൧൬-൧൭||-
Adhikarana ൧൪ (൧൮) · Śloka ൧൮
തച്ഛൃതക്ഷീരജം സര്പിഃ സാധിതം വാ ഫലാദിഭിഃ||൧൮||
तच्छृतक्षीरजं सर्पिः साधितं वा फलादिभिः||१८||
🔊 Audio coming soon
തച്ഛൃതേത്യാദിനൈകം ഘൃതയോഗമാഹ||൧൮||
Adhikarana ൧൫ (൧൯-൨൦) · Śloka ൨൦
തത്ര ശ്ലോകൌ- പല്ലവേ നവ ചത്വാരഃ ക്ഷീര ഏകഃ സുരാസവേ| കഷായേ വിംശതിഃ കല്കേ ദശ ദ്വൌ ച ശകൃദ്രസേ||൧൯|| അന്ന ഏകസ്തഥാ ഘ്രേയേ ദശ ലേഹാസ്തഥാ ഘൃതമ്| കല്പേ ധാമാര്ഗവസ്യോക്താഃ ഷഷ്ടിര്യോഗാ മഹര്ഷിണാ||൨൦||
तत्र श्लोकौ- पल्लवे नव चत्वारः क्षीर एकः सुरासवे| कषाये विंशतिः कल्के दश द्वौ च शकृद्रसे||१९|| अन्न एकस्तथा घ्रेये दश लेहास्तथा घृतम्| कल्पे धामार्गवस्योक्ताः षष्टिर्योगा महर्षिणा||२०||
🔊 Audio coming soon
പല്ലവേ നവേത്യാദിസങ്ഗ്രഹേ വ്യുത്ക്രമസങ്ഗ്രഹാഭിധാനം ഛന്ദോऽനുരോധാത്| ദശ ദ്വൌ ചേതി ദ്വാദശേത്യര്ഥഃ||൧൯-൨൦||
Adhikarana പുഷ്പികാ · Śloka ൪
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ കല്പസ്ഥാനേ ധാമാര്ഗവകല്പോ നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൪||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने धामार्गवकल्पो नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീചക്രപാണിദത്തവിരചിതായാമായുര്വേദദീപികായാം ചരകതാത്പര്യടീകായാം കല്പസ്ഥാനേ ധാമാര്ഗവകല്പോ നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൪||