Adhikarana ൧ (൧-൨) · Śloka ൨
അഥാതഃ സദ്യോമരണീയമിന്ദ്രിയം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
अथातः सद्योमरणीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
വ്യവഹിതമരണപ്രതിപാദകമരിഷ്ടമഭിധായ പ്രത്യാസന്നമരണപ്രതിപാദകം രിഷ്ടം വക്തും സദ്യോമരണീയോऽഭിധീയതേ| സദ്യഃശബ്ദേനേഹ കേചിത് സപ്തരാത്രമിച്ഛന്തി, അപരേ ത്രിരാത്രമ്||൧-൨||
Adhikarana ൨ (൩-൨൦) · Śloka ൨൦
സദ്യസ്തിതിക്ഷതഃ പ്രാണാല്ലക്ഷണാനി പൃഥക് പൃഥക്| അഗ്നിവേശ! പ്രവക്ഷ്യാമി സംസ്പൃഷ്ടോ യൈര്ന ജീവതി||൩|| വാതാഷ്ഠീലാ സുസംവൃദ്ധാ തിഷ്ഠന്തീ ദാരുണാ ഹൃദി| തൃഷ്ണയാऽഭിപരീതസ്യ സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൪|| പിണ്ഡികേ ശിഥിലീകൃത്യ ജിഹ്മീകൃത്യ ച നാസികാമ്| വായുഃ ശരീരേ വിചരന് സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൫|| ഭ്രുവൌ യസ്യ ച്യുതേ സ്ഥാനാദന്തര്ദാഹശ്ച ദാരുണഃ| തസ്യ ഹിക്കാകരോ രോഗഃ സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൬|| ക്ഷീണശോണിതമാംസസ്യ വായുരൂര്ധ്വഗതിശ്ചരന്| ഉഭേ മന്യേ സമേ യസ്യ സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൭|| അന്തരേണ ഗുദം ഗച്ഛന് നാഭിം ച സഹസാऽനിലഃ| കൃശസ്യ വങ്ക്ഷണൌ ഗൃഹ്ണന് സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൮|| വിതത്യ പര്ശുകാഗ്രാണി ഗൃഹീത്വോരശ്ച മാരുതഃ| സ്തിമിതസ്യായതാക്ഷസ്യ സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൯|| ഹൃദയം ച ഗുദം ചോഭേ ഗൃഹീത്വാ മാരുതോ ബലീ| ദുര്ബലസ്യ വിശേഷേണ സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൧൦|| വങ്ക്ഷണം ച ഗുദം ചോഭേ ഗൃഹീത്വാ മാരുതോ ബലീ| ശ്വാസം സഞ്ജനയഞ്ജന്തോഃ സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൧൧|| നാഭിം മൂത്രം ബസ്തിശീര്ഷം പുരീഷം ചാപി മാരുതഃ| പ്രച്ഛിന്നം ജനയഞ്ഛൂലം സദ്യോ മുഷ്ണാതി ജീവിതമ്||൧൨|| ഭിദ്യേതേ വങ്ക്ഷണൌ യസ്യ വാതശൂലൈഃ സമന്തതഃ| ഭിന്നം പുരീഷം തൃഷ്ണാ ച സദ്യഃ പ്രാണാഞ്ജഹാതി സഃ||൧൩|| ആപ്ലുതം മാരുതേനേഹ ശരീരം യസ്യ കേവലമ്| ഭിന്നം പുരീഷം തൃഷ്ണാ ച സദ്യോ ജഹ്യാത് സ ജീവിതമ്||൧൪|| ശരീരം ശോഫിതം യസ്യ വാതാശോഫേന ദേഹിനഃ| ഭിന്നം പുരീഷം തൃഷ്ണാ ച സദ്യോ ജഹ്യാത് സ ജീവിതമ്||൧൫|| ആമാശയസമുത്ഥാനാ യസ്യ സ്യാത് പരികര്തികാ| ഭിന്നം പുരീഷം തൃഷ്ണാ ച സദ്യഃ പ്രാണാഞ്ജഹാതി സഃ||൧൬|| പക്വാശയസമുത്ഥാനാ യസ്യ സ്യാത് പരികര്തികാ| തൃഷ്ണാ ഗുദഗ്രഹശ്ചോഗ്രഃ സദ്യോ ജഹ്യാത് സ ജീവിതമ്||൧൭|| പക്വാശയമധിഷ്ഠായ ഹത്വാ സഞ്ജ്ഞാം ച മാരുതഃ| കണ്ഠേ ഘുര്ഘുരകം കൃത്വാ സദ്യോ ഹരതി ജീവിതമ്||൧൮|| ദന്താഃ കര്ദമദിഗ്ധാഭാ മുഖം ചൂര്ണകസന്നിഭമ്| സിപ്രായന്തേ ച ഗാത്രാണി ലിങ്ഗം സദ്യോ മരിഷ്യതഃ||൧൯|| തൃഷ്ണാശ്വാസശിരോരോഗമോഹദൌര്ബല്യകൂജനൈഃ| സ്പൃഷ്ടഃ പ്രാണാഞ്ജഹാത്യാശു ശകൃദ്ഭേദേന ചാതുരഃ||൨൦||
सद्यस्तितिक्षतः प्राणाँल्लक्षणानि पृथक् पृथक्| अग्निवेश! प्रवक्ष्यामि संस्पृष्टो यैर्न जीवति||३|| वाताष्ठीला सुसंवृद्धा तिष्ठन्ती दारुणा हृदि| तृष्णयाऽभिपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||४|| पिण्डिके शिथिलीकृत्य जिह्मीकृत्य च नासिकाम्| वायुः शरीरे विचरन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्||५|| भ्रुवौ यस्य च्युते स्थानादन्तर्दाहश्च दारुणः| तस्य हिक्काकरो रोगः सद्यो मुष्णाति जीवितम्||६|| क्षीणशोणितमांसस्य वायुरूर्ध्वगतिश्चरन्| उभे मन्ये समे यस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||७|| अन्तरेण गुदं गच्छन् नाभिं च सहसाऽनिलः| कृशस्य वङ्क्षणौ गृह्णन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्||८|| वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः| स्तिमितस्यायताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||९|| हृदयं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली| दुर्बलस्य विशेषेण सद्यो मुष्णाति जीवितम्||१०|| वङ्क्षणं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली| श्वासं सञ्जनयञ्जन्तोः सद्यो मुष्णाति जीवितम्||११|| नाभिं मूत्रं बस्तिशीर्षं पुरीषं चापि मारुतः| प्रच्छिन्नं जनयञ्छूलं सद्यो मुष्णाति जीवितम्||१२|| भिद्येते वङ्क्षणौ यस्य वातशूलैः समन्ततः| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः||१३|| आप्लुतं मारुतेनेह शरीरं यस्य केवलम्| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्||१४|| शरीरं शोफितं यस्य वाताशोफेन देहिनः| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्||१५|| आमाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः||१६|| पक्वाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका| तृष्णा गुदग्रहश्चोग्रः सद्यो जह्यात् स जीवितम्||१७|| पक्वाशयमधिष्ठाय हत्वा सञ्ज्ञां च मारुतः| कण्ठे घुर्घुरकं कृत्वा सद्यो हरति जीवितम्||१८|| दन्ताः कर्दमदिग्धाभा मुखं चूर्णकसन्निभम्| सिप्रायन्ते च गात्राणि लिङ्गं सद्यो मरिष्यतः||१९|| तृष्णाश्वासशिरोरोगमोहदौर्बल्यकूजनैः| स्पृष्टः प्राणाञ्जहात्याशु शकृद्भेदेन चातुरः||२०||
🔊 Audio coming soon
തിതിക്ഷത ഇതി തിതിക്ഷത ഏവ; പ്രാണാനാം പ്രിയത്വേന സ്വയം ഹനനായോഗ്യത്വാത്| പിണ്ഡികേ ഇതി ജങ്ഘാപിണ്ഡികേ| അന്തരേണ ഗുദം നാഭിം ചേതി ഗുദനാഭിമധ്യേ| ഹൃദയം ഗൃഹീത്വേതി ഹൃദയം സ്വവികാരേണ പ്രാപ്യ | ബസ്തിശീര്ഷമിതി ബസ്ത്യൂര്ധ്വഭാഗമ്| പ്രച്ഛിന്നമിതി പ്രച്ഛിന്നമിവ പ്രച്ഛിന്നം, ഛേദനാകാരവേദനായുക്തത്വാത്| ആപ്ലുതമിതി വ്യാപ്തമ്| ശോഥിതമിതി ശോഫയുക്തമ്| പരികര്തികാ പരികര്തനാകാരാ വേദനാ| ഘുര്ഘുരകമിതി ഘുര്ഘുരകമിത്യാകാരം ശബ്ദം, സ കഫാവരുദ്ധേന ശ്വാസേന ഭവതി| മുഖം ചൂര്ണകസന്നിഭം ശ്വൈത്യാത്| സിപ്രായന്ത ഇതി സിപ്രാ നദീ, തദ്വത് സ്വേദാതിപ്രാദുര്ഭാവാദാചരന്തീതി സിപ്രായന്തേ; കിംവാ സിപ്രായന്ത ഇതി ശിഥിലീഭവന്തി, അനേകാര്ഥത്വാദ്ധാതൂനാമ്||൩-൨൦||
Adhikarana ൩ (൨൧) · Śloka ൨൧
തത്ര ശ്ലോകഃ- ഏതാനി ഖലു ലിങ്ഗാനി യഃ സമ്യഗവബുധ്യതേ| സ ജീവിതം ച മര്ത്യാനാം മരണം ചാവബുധ്യതേ||൨൧||
तत्र श्लोकः- एतानि खलु लिङ्गानि यः सम्यगवबुध्यते| स जीवितं च मर्त्यानां मरणं चावबुध्यते||२१||
🔊 Audio coming soon
സ ജീവിതം ചാവബുധ്യത ഇതി യഥോക്തരിഷ്ടാഭാവേന ജീവിതം ബുധ്യതേ, രിഷ്ടസദ്ഭാവേ ച മരണം ബുധ്യത ഇതി||൨൧||
Adhikarana പുഷ്പികാ · Śloka ൧൦
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ഇന്ദ്രിയസ്ഥാനേ സദ്യോമരണീയമിന്ദ്രിയം നാമ ദശമോऽധ്യായഃ||൧൦||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने सद्योमरणीयमिन्द्रियं नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീചക്രപാണിദത്തവിരചിതായാമായുര്വേദദീപികായാം ചരകതാത്പര്യടീകായാമിന്ദ്രിയസ്ഥാനേ സദ്യോമരണീയമിന്ദ്രിയം നാമ ദശമോऽധ്യായഃ||൧൦||