Adhikarana ১ (১-২) · Śloka ২
অথাতঃ সদ্যোমরণীযমিন্দ্রিযং ব্যাখ্যাস্যামঃ||১|| ইতি হ স্মাহ ভগবানাত্রেযঃ||২||
अथातः सद्योमरणीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ব্যবহিতমরণপ্রতিপাদকমরিষ্টমভিধায প্রত্যাসন্নমরণপ্রতিপাদকং রিষ্টং বক্তুং সদ্যোমরণীযোঽভিধীযতে| সদ্যঃশব্দেনেহ কেচিত্ সপ্তরাত্রমিচ্ছন্তি, অপরে ত্রিরাত্রম্||১-২||
Adhikarana ২ (৩-২০) · Śloka ২০
সদ্যস্তিতিক্ষতঃ প্রাণাঁল্লক্ষণানি পৃথক্ পৃথক্| অগ্নিবেশ! প্রবক্ষ্যামি সংস্পৃষ্টো যৈর্ন জীবতি||৩|| বাতাষ্ঠীলা সুসংবৃদ্ধা তিষ্ঠন্তী দারুণা হৃদি| তৃষ্ণযাঽভিপরীতস্য সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||৪|| পিণ্ডিকে শিথিলীকৃত্য জিহ্মীকৃত্য চ নাসিকাম্| বাযুঃ শরীরে বিচরন্ সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||৫|| ভ্রুবৌ যস্য চ্যুতে স্থানাদন্তর্দাহশ্চ দারুণঃ| তস্য হিক্কাকরো রোগঃ সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||৬|| ক্ষীণশোণিতমাংসস্য বাযুরূর্ধ্বগতিশ্চরন্| উভে মন্যে সমে যস্য সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||৭|| অন্তরেণ গুদং গচ্ছন্ নাভিং চ সহসাঽনিলঃ| কৃশস্য বঙ্ক্ষণৌ গৃহ্ণন্ সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||৮|| বিতত্য পর্শুকাগ্রাণি গৃহীত্বোরশ্চ মারুতঃ| স্তিমিতস্যাযতাক্ষস্য সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||৯|| হৃদযং চ গুদং চোভে গৃহীত্বা মারুতো বলী| দুর্বলস্য বিশেষেণ সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||১০|| বঙ্ক্ষণং চ গুদং চোভে গৃহীত্বা মারুতো বলী| শ্বাসং সঞ্জনযঞ্জন্তোঃ সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||১১|| নাভিং মূত্রং বস্তিশীর্ষং পুরীষং চাপি মারুতঃ| প্রচ্ছিন্নং জনযঞ্ছূলং সদ্যো মুষ্ণাতি জীবিতম্||১২|| ভিদ্যেতে বঙ্ক্ষণৌ যস্য বাতশূলৈঃ সমন্ততঃ| ভিন্নং পুরীষং তৃষ্ণা চ সদ্যঃ প্রাণাঞ্জহাতি সঃ||১৩|| আপ্লুতং মারুতেনেহ শরীরং যস্য কেবলম্| ভিন্নং পুরীষং তৃষ্ণা চ সদ্যো জহ্যাত্ স জীবিতম্||১৪|| শরীরং শোফিতং যস্য বাতাশোফেন দেহিনঃ| ভিন্নং পুরীষং তৃষ্ণা চ সদ্যো জহ্যাত্ স জীবিতম্||১৫|| আমাশযসমুত্থানা যস্য স্যাত্ পরিকর্তিকা| ভিন্নং পুরীষং তৃষ্ণা চ সদ্যঃ প্রাণাঞ্জহাতি সঃ||১৬|| পক্বাশযসমুত্থানা যস্য স্যাত্ পরিকর্তিকা| তৃষ্ণা গুদগ্রহশ্চোগ্রঃ সদ্যো জহ্যাত্ স জীবিতম্||১৭|| পক্বাশযমধিষ্ঠায হত্বা সঞ্জ্ঞাং চ মারুতঃ| কণ্ঠে ঘুর্ঘুরকং কৃত্বা সদ্যো হরতি জীবিতম্||১৮|| দন্তাঃ কর্দমদিগ্ধাভা মুখং চূর্ণকসন্নিভম্| সিপ্রাযন্তে চ গাত্রাণি লিঙ্গং সদ্যো মরিষ্যতঃ||১৯|| তৃষ্ণাশ্বাসশিরোরোগমোহদৌর্বল্যকূজনৈঃ| স্পৃষ্টঃ প্রাণাঞ্জহাত্যাশু শকৃদ্ভেদেন চাতুরঃ||২০||
सद्यस्तितिक्षतः प्राणाँल्लक्षणानि पृथक् पृथक्| अग्निवेश! प्रवक्ष्यामि संस्पृष्टो यैर्न जीवति||३|| वाताष्ठीला सुसंवृद्धा तिष्ठन्ती दारुणा हृदि| तृष्णयाऽभिपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||४|| पिण्डिके शिथिलीकृत्य जिह्मीकृत्य च नासिकाम्| वायुः शरीरे विचरन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्||५|| भ्रुवौ यस्य च्युते स्थानादन्तर्दाहश्च दारुणः| तस्य हिक्काकरो रोगः सद्यो मुष्णाति जीवितम्||६|| क्षीणशोणितमांसस्य वायुरूर्ध्वगतिश्चरन्| उभे मन्ये समे यस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||७|| अन्तरेण गुदं गच्छन् नाभिं च सहसाऽनिलः| कृशस्य वङ्क्षणौ गृह्णन् सद्यो मुष्णाति जीवितम्||८|| वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः| स्तिमितस्यायताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्||९|| हृदयं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली| दुर्बलस्य विशेषेण सद्यो मुष्णाति जीवितम्||१०|| वङ्क्षणं च गुदं चोभे गृहीत्वा मारुतो बली| श्वासं सञ्जनयञ्जन्तोः सद्यो मुष्णाति जीवितम्||११|| नाभिं मूत्रं बस्तिशीर्षं पुरीषं चापि मारुतः| प्रच्छिन्नं जनयञ्छूलं सद्यो मुष्णाति जीवितम्||१२|| भिद्येते वङ्क्षणौ यस्य वातशूलैः समन्ततः| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः||१३|| आप्लुतं मारुतेनेह शरीरं यस्य केवलम्| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्||१४|| शरीरं शोफितं यस्य वाताशोफेन देहिनः| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यो जह्यात् स जीवितम्||१५|| आमाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका| भिन्नं पुरीषं तृष्णा च सद्यः प्राणाञ्जहाति सः||१६|| पक्वाशयसमुत्थाना यस्य स्यात् परिकर्तिका| तृष्णा गुदग्रहश्चोग्रः सद्यो जह्यात् स जीवितम्||१७|| पक्वाशयमधिष्ठाय हत्वा सञ्ज्ञां च मारुतः| कण्ठे घुर्घुरकं कृत्वा सद्यो हरति जीवितम्||१८|| दन्ताः कर्दमदिग्धाभा मुखं चूर्णकसन्निभम्| सिप्रायन्ते च गात्राणि लिङ्गं सद्यो मरिष्यतः||१९|| तृष्णाश्वासशिरोरोगमोहदौर्बल्यकूजनैः| स्पृष्टः प्राणाञ्जहात्याशु शकृद्भेदेन चातुरः||२०||
🔊 Audio coming soon
তিতিক্ষত ইতি তিতিক্ষত এব; প্রাণানাং প্রিযত্বেন স্বযং হননাযোগ্যত্বাত্| পিণ্ডিকে ইতি জঙ্ঘাপিণ্ডিকে| অন্তরেণ গুদং নাভিং চেতি গুদনাভিমধ্যে| হৃদযং গৃহীত্বেতি হৃদযং স্ববিকারেণ প্রাপ্য | বস্তিশীর্ষমিতি বস্ত্যূর্ধ্বভাগম্| প্রচ্ছিন্নমিতি প্রচ্ছিন্নমিব প্রচ্ছিন্নং, ছেদনাকারবেদনাযুক্তত্বাত্| আপ্লুতমিতি ব্যাপ্তম্| শোথিতমিতি শোফযুক্তম্| পরিকর্তিকা পরিকর্তনাকারা বেদনা| ঘুর্ঘুরকমিতি ঘুর্ঘুরকমিত্যাকারং শব্দং, স কফাবরুদ্ধেন শ্বাসেন ভবতি| মুখং চূর্ণকসন্নিভং শ্বৈত্যাত্| সিপ্রাযন্ত ইতি সিপ্রা নদী, তদ্বত্ স্বেদাতিপ্রাদুর্ভাবাদাচরন্তীতি সিপ্রাযন্তে; কিংবা সিপ্রাযন্ত ইতি শিথিলীভবন্তি, অনেকার্থত্বাদ্ধাতূনাম্||৩-২০||
Adhikarana ৩ (২১) · Śloka ২১
তত্র শ্লোকঃ- এতানি খলু লিঙ্গানি যঃ সম্যগববুধ্যতে| স জীবিতং চ মর্ত্যানাং মরণং চাববুধ্যতে||২১||
तत्र श्लोकः- एतानि खलु लिङ्गानि यः सम्यगवबुध्यते| स जीवितं च मर्त्यानां मरणं चावबुध्यते||२१||
🔊 Audio coming soon
স জীবিতং চাববুধ্যত ইতি যথোক্তরিষ্টাভাবেন জীবিতং বুধ্যতে, রিষ্টসদ্ভাবে চ মরণং বুধ্যত ইতি||২১||
Adhikarana পুষ্পিকা · Śloka ১০
ইত্যগ্নিবেশকৃতে তন্ত্রে চরকপ্রতিসংস্কৃতে ইন্দ্রিযস্থানে সদ্যোমরণীযমিন্দ্রিযং নাম দশমোঽধ্যাযঃ||১০||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने सद्योमरणीयमिन्द्रियं नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon
ইতি শ্রীচক্রপাণিদত্তবিরচিতাযামাযুর্বেদদীপিকাযাং চরকতাত্পর্যটীকাযামিন্দ্রিযস্থানে সদ্যোমরণীযমিন্দ্রিযং নাম দশমোঽধ্যাযঃ||১০||