Adhikarana ಅಥ ರಸಾಯನವಿಧಿರ್ನಾಮೈಕೋನಪಞ್ಚಾಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ , ಅಧ್ಯಾಯಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥತೋ ರಸಾಯನವಿಧಿಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथतो रसायनविधिं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಿ ನಿಜಾಗನ್ತೂನಾಂ ರೋಗಾಣಾಂ ನಿರಾಕಾಙ್ಕ್ಷಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವರೂಪಾತಿಶಯಪ್ರಾಪ್ತ್ಯರ್ಥಂ ರಸಾಯನಾನಾಮವಸರೋ ತತಸ್ತದ್ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ|| ೧||
Adhikarana ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಜನಮ್ (೨) · Śloka ೨
ದೀರ್ಘಮಾಯುಃ ಸ್ಮೃತಿಂ ಮೇಧಾಮಾರೋಗ್ಯಂ ತರುಣಂ ವಯಃ| ಪ್ರಭಾ ವರ್ಣಸ್ವರೌದಾರ್ಯಂ ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಬಲೋದಯಮ್| ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿಂ ವೃಷತಾಂ ಕಾನ್ತಿಮವಾಪ್ನೋತಿ ರಸಾಯನಾತ್| ಲಾಭೋಪಾಯೋ ಹಿ ಶಸ್ತಾನಾಂ ರಸಾದೀನಾಂ ರಸಾಯನಮ್||೨||
दीर्घमायुः स्मृतिं मेधामारोग्यं तरुणं वयः| प्रभा वर्णस्वरौदार्यं देहेन्द्रियबलोदयम्| वाक्सिद्धिं वृषतां कान्तिमवाप्नोति रसायनात्| लाभोपायो हि शस्तानां रसादीनां रसायनम्||२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದೀರ್ಘಮಾಯುರಿತ್ಯಾದಿನಾ ರಸಾಯನಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಜನಮುಚ್ಯತೇ| ಯಸ್ಮಾಚ್ಛಸ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತಾನಾಂ ರಸಾದೀನಾಮಾತ್ಮನೋ ಯೋ ಲಾಭೋಪಾಯಸ್ತದ್ರಸಾಯನಮಿತಿ ನಿರ್ವಚನಮ್||೨||
Adhikarana ರಸಾಯನಾಧಿಕಾರಿಣಃ (೩) · Śloka ೩
ಪೂರ್ವೇ ವಯಸಿ ಮಧ್ಯೇ ವಾ ತತ್ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಜಿತಾತ್ಮನಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ರುತರಕ್ತಸ್ಯ ವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ಚ ಸರ್ವಥಾ||೩||
पूर्वे वयसि मध्ये वा तत्प्रयोज्यं जितात्मनः| स्निग्धस्य स्रुतरक्तस्य विशुद्धस्य च सर्वथा||३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತಚ್ಚ ರಸಾಯನಂ ಭಿಷಜಾ ಜಿತಾತ್ಮನಃ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಯ ಪುಂಸಃ ವಯಸಿ ಮಧ್ಯೇ ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ರುತರಕ್ತಸ್ಯ ಸರ್ವೇಣ ಚ ಪ್ರಕಾರೇಣ ವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಿಹತದೋಷಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್|| ೩||
Adhikarana ಅವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ರಸಾಯನಂ ವ್ಯರ್ಥಮ್ (೪) · Śloka ೪
ಅವಿಶುದ್ಧೇ ಶರೀರೇ ಹಿ ಯುಕ್ತೋ ರಾಸಾಯನೋ ವಿಧಿಃ| ನ ಭಾತಿ ಮಲಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಸ್ತ್ರೇ ರಾಗ ಇವಾರ್ಪಿತಃ| ಯುಕ್ತಂ ಸಂಸ್ಕಾರಹೀನಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗಪ್ಯಪ್ರಮಾದಿನಃ| ಯಥೈವ ಪೌರುಷಂ ತದ್ವನ್ನ ಸಿಧ್ಯತಿ ರಸಾಯನಮ್||೪||
अविशुद्धे शरीरे हि युक्तो रासायनो विधिः| न भाति मलसंसृष्टे वस्त्रे राग इवार्पितः| युक्तं संस्कारहीनस्य सम्यगप्यप्रमादिनः| यथैव पौरुषं तद्वन्न सिध्यति रसायनम्||४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅವಿಶುದ್ಧ ಇತಿ| ಯಸ್ಮಾದವಿಶುದ್ಧೇ ಶರೀರೇ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಯೋಜಿತೋ ರಾಸಾಯನೋ ವಿಧಿರ್ಮಲಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಸ್ತ್ರೇ ಅರ್ಪಿತೋ ರಾಗ ಇವ ನ ಭಾತಿ| ಸ್ನೇಹಾದಿಸಂಸ್ಕಾರಹೀನಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗಪಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಮ್ ಅಪ್ರಮಾದಿನೋಽಪಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ರಸಾಯನಂ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ| ಯಥಾ ಸಂಸ್ಕಾರಹೀನಸ್ಯ ಪ್ರಯುಕ್ತಮಪ್ರಮಾದಿನೋಽಪಿ ಪೌರುಷಂ ವೀರ್ಯಂ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ|| ೪||
Adhikarana ಗ್ರಾಮ್ಯಾಹಾರಾದೀನಾಂ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೋಪತ್ವಮ್ (೫) · Śloka ೫
ಸರ್ವೇ ಚ ದೋಷಾ ಭವನ್ತಿ ಗ್ರಾಮ್ಯಾದಾಹಾರಾದಮ್ಲಲವಣಕಟುಕಕ್ಷಾರ ವಿರುದ್ಧಾಸಾತ್ಮ್ಯರೂಕ್ಷಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿಕ್ಲಿನ್ನಗುರುಪೂತಿಪರ್ಯುಷಿತನವಧಾನ್ಯ ಶುಷ್ಕಶಾಕಾಽಮಮಾಂಸತಿಲಕುಲತ್ಥದಧಿಶುಕ್ತಕಾಞ್ಜಿಕಪಿಷ್ಟಾ ನ್ನವಿರೂಢಕನಿಷೇವಿಣಾಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಸ್ತ್ರೀಮದ್ಯನಿತ್ಯಾನಾಂ ವಿಷಮಾ ತಿಮಾತ್ರವ್ಯಾಯಾಮಾಯಾಮಸಙ್ಕ್ಷೋಭಿರವಪುಷಾಂ ಕ್ರೋಧಲೋಭಭಯಶೋ ಕಾಯಾಸಬಹುಲಾನಾಂ ಪಾಪಕರ್ಮಣಾಮಸಮಞ್ಜಸಾಹಾರವಿಹಾರನಿರ್ಹಾರ ನಿರತಾನಾಮ್| ಅತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹ್ಯವಿಶುದ್ಧಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ರಸೋ ವಿದಹ್ಯತೇ ರಕ್ತಂ ಶಿಥಿಲೀಭವನ್ತಿ ಮಾಂಸಾನಿ ವಿಷ್ಯನ್ದತೇ ಮೇದೋ ದೂಷ್ಯನ್ತೇ ದೋಷಾ ವಿಮುಚ್ಯನ್ತೇ ಸನ್ಧಯೋ ನ ಸನ್ಧೀಯನ್ತೇಽಸ್ಥಿಷು ಮಜ್ಜಾನೋ ನಾಪ್ಯಾ ಯತೇ ಶುಕ್ರಂ ನೌಜೋ ನ ಬಲಂ ನ ವೀರ್ಯಮ್| ತತಃ ಸ ಏವಮ್ಭೂತೋ ಗ್ಲಾಯತಿ ಸೀದತಿ ನಿದ್ರಾತನ್ದ್ರಾಲಸ್ಯ ಸಮನ್ವಿತಃ ಖಿದ್ಯತೇ ನಿರ್ವಿದ್ಯತೇ ನಿರುತ್ಸಾಹೋಽಸಮರ್ಥಃ ಶಾರೀರ ಮಾನಸಾನಾಂ ವಿಶಿಷ್ಟಾನಾಂ ಚೇಷ್ಟಾನಾಂ ಭ್ರಷ್ಟಚ್ಛಾಯೋ ನಷ್ಟಸ್ಮೃತಿರಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿರಸಮ್ಪಾದ್ಯಮಾನಾಭಿಲಷಿತಾರ್ಥೋಽಹರ್ನಿಶಮನಿಶಮನಿಶಂ ನಿಃ ಶ್ವಶ್ವಸನ್ನಧಿಷ್ಠಾನಭೂತೋ ರೋಗಾಣಾಂ ನೋಪಾತ್ತಮಪಿ ಸರ್ವಮಾಯುರ ವಾಪ್ನೋತಿ||೫||
सर्वे च दोषा भवन्ति ग्राम्यादाहारादम्ललवणकटुकक्षार विरुद्धासात्म्यरूक्षाभिष्यन्दिक्लिन्नगुरुपूतिपर्युषितनवधान्य शुष्कशाकाऽममांसतिलकुलत्थदधिशुक्तकाञ्जिकपिष्टा न्नविरूढकनिषेविणां दिवास्वप्नस्त्रीमद्यनित्यानां विषमा तिमात्रव्यायामायामसङ्क्षोभिरवपुषां क्रोधलोभभयशो कायासबहुलानां पापकर्मणामसमञ्जसाहारविहारनिर्हार निरतानाम्| अतो निमित्तं ह्यविशुद्धः सञ्जायते रसो विदह्यते रक्तं शिथिलीभवन्ति मांसानि विष्यन्दते मेदो दूष्यन्ते दोषा विमुच्यन्ते सन्धयो न सन्धीयन्तेऽस्थिषु मज्जानो नाप्या यते शुक्रं नौजो न बलं न वीर्यम्| ततः स एवम्भूतो ग्लायति सीदति निद्रातन्द्रालस्य समन्वितः खिद्यते निर्विद्यते निरुत्साहोऽसमर्थः शारीर मानसानां विशिष्टानां चेष्टानां भ्रष्टच्छायो नष्टस्मृतिरल्प बुद्धिरसम्पाद्यमानाभिलषितार्थोऽहर्निशमनिशमनिशं निः श्वश्वसन्नधिष्ठानभूतो रोगाणां नोपात्तमपि सर्वमायुर वाप्नोति||५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನ ಕೇವಲಂ ಚೈತದೇವ ಯಾವದ್ ಗ್ರಾಮ್ಯಾದಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟಾದಾಹಾರಾತ್| ಸರ್ವೇ ಚ ದೋಷಾ ಭವನ್ತಿ| ಕೇಷಾಮಿತ್ಯಾಹಾಮ್ಲಲವಣಪ್ರಭೃತಿನಿಷೇವಿಣಾಮಿತ್ಯಾದೀನಾಮ್| ವಿರುದ್ಧಾಸಾತ್ಮ್ಯೇ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನ ಉಕ್ತೇ| ವಿರೂಢಕಮಙ್ಕುರಿತಂ ಸಸ್ಯಮ್| ವಿಷಮೇಣಾನೇಕರೂಪೇಣ ವ್ಯಾಯಾಮೇನ ಸಙ್ಕ್ಷೋಭಿತಂ ವಪುರ್ಯೇಷಾಂ ತೇ ತಥೋಕ್ತಾಸ್ತೇಷಾಮ್| ಅಸಮಞ್ಜಸಮನಿಯತರೂಪಂ ಯದಾಹಾರಾದಿಕಂ ತಸ್ಮಿನ್ ರತಾ ಯೇ ತೇಷಾಮ್| ಅತೋ ನಿಮಿತ್ತಮಸ್ಮಾತ್ ಕಾರಣಾದವಿಶುದ್ಧೋ ರಸಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ| ವಿದಹ್ಯತ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ತತೋಽನನ್ತರಂ ಸದುಷ್ಟಾಹಾರಾದಿಕಂ ಏವಮ್ಭೂತ ಇತಿ ದುಷ್ಟರಸಾದಿಧಾತುಃ ಗ್ಲಾಯತಿ ಹರ್ಷಕ್ಷಯಮಾಸಾದಯತಿ ಸೀದತಿ ಗಾತ್ರಾಣಿ ವಿನಾಮಯತಿ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ತಥಾವಿಧ ಉಪಾತ್ತಮಪ್ಯನ್ಯಜನ್ಮಸಞ್ಚಿತಮಪ್ಯಾಯುರ್ನ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಮುತಾಧಿಕಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತಿ|| ೫||
Adhikarana ರಸಾಯನಸೇವನಕಾಲೇ ದೋಷಾನ್ ಪರಿಹರೇತ್ (೬) · Śloka ೬
ತಸ್ಮಾದ್ ಬುದ್ಧಿಮಾನಪಾಸ್ಯ ಯಥೋಕ್ತಾನಾಹಾರಾದಿದೋಷಾನ್ ನಿರ್ವಾಹ್ಯ ಚ ಪೂರ್ವೋಪಚಿತಾನ್ ರಸಾಯನಂ ವಿಧಿವಿಹಿತಮುಪಸೇವೇತ||೬||
तस्माद् बुद्धिमानपास्य यथोक्तानाहारादिदोषान् निर्वाह्य च पूर्वोपचितान् रसायनं विधिविहितमुपसेवेत||६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಮಾದಿತಿ| ಯತ ಏವಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ನರೋ ಯಥೋಕ್ತಾನ್ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಹಾರಾದಿದೋಷಾನಪಾಸ್ಯ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪೂರ್ವೋಪಚಿತಾನ್ ಪೂರ್ವಸಞ್ಚಿತಾನ್ ದೋಷಾನ್ ಸ್ನೇಹಾದಿನಾ ನಿರ್ವಾಹ್ಯ ನಿಸ್ಸಾರ್ಯ ಚ ವಿಧಿವಿಹಿತಂ ರಸಾಯನಮುಪಸೇವೇತ||೬||
Adhikarana ರಸಾಯನದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್ (೭) · Śloka ೭
ತತ್ತು ದ್ವಿವಿಧಂ ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಂ ವಾತಾತಪಿಕಂ ಚ| ತತ್ರ ವೀರ್ಯ ಪ್ರಭಾವಪ್ರಯೋಗಪರಿಹಾರಗುರುತ್ವಾತ್ ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಂ ಮಹಾಫಲ ತರಮ್||೭||
तत्तु द्विविधं कुटीप्रावेशिकं वातातपिकं च| तत्र वीर्य प्रभावप्रयोगपरिहारगुरुत्वात् कुटीप्रावेशिकं महाफल तरम्||७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದಿತಿ ರಸಾಯನವಿಷೇವಣಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ದ್ವಿಪ್ರಕಾರಮ್| ಕಥಮ್? ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಂ ವಾತಾತಪಿಕಂ ಚೇತಿ| ತತ್ರ ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಂ ವೀರ್ಯಾದಿಗುರುತ್ವಾನ್ಮಹಾಫಲತರಂ ಭವತಿ|| ೭||
Adhikarana ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕವಿಧಿಃ ಕುಟೀನಿರ್ಮಾಣಮ್ (೮) · Śloka ೮
ತಸ್ಯ ವಿಧಿಃ ಕ್ಷೇಮಸುಭಿಕ್ಷಧಾರ್ಮಿಕಶ್ರದ್ದಧಾನಜನನೃಪವೈದ್ಯವಿಪ್ರೇ ಸುಲಭಮಹೌಷಧಿಘೃತಕ್ಷೀರಪಥ್ಯಭೋಜನೋಪಕರಣೇ ಗ್ರಾಮೇ ನಗರೇ ವಾ ಪೂರ್ವೋತ್ತರಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ಪ್ರಾಗುದಕ್ಪ್ರವಣೇ ಸುವಿಭಕ್ತವಿಹಾರೋದ್ದೇಶೇ ದೇಶೇ ದೃಢಘನಸುಮೃಷ್ಟಭಿತ್ತಿಮುತ್ಸೇಧವಿಸ್ತಾರಸಮ್ಪನ್ನಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಲೋಚನಾಂ ತ್ರಿ ಗರ್ಭಾಮೃತುಸುಖಾಂ ನಿರ್ವಾತಾಂ ಪ್ರವಾತೈಕದೇಶಾಂ ಪ್ರಾಗ್ದ್ವಾರಾಮುದಗ್ದ್ವಾರಾಂ ವಾ ಶಮೀಬಿಲ್ವಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಪರಿಗೃಹೀತಾಮನಿಷ್ಟೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥವಾತಾತಪರಜೋ ಧೂಮಸ್ವೇದಕ್ಲೇದದಂಶಮಶಕಸರೀಸೃಪವ್ಯಾಲಬಾಲಸ್ತ್ರೀದಾಸಾನ್ತಾ ವಸಾಯಿನಾಮಗಮ್ಯಾಂ ಸನ್ನಿಹಿತಸದ್ವೈದ್ಯಪರಿಚಾರಕೋಪಕರಣಾಂ ಕುಟೀಂ ಕಾರಯೇತ್||೮||
तस्य विधिः क्षेमसुभिक्षधार्मिकश्रद्दधानजननृपवैद्यविप्रे सुलभमहौषधिघृतक्षीरपथ्यभोजनोपकरणे ग्रामे नगरे वा पूर्वोत्तरस्यां दिशि प्रागुदक्प्रवणे सुविभक्तविहारोद्देशे देशे दृढघनसुमृष्टभित्तिमुत्सेधविस्तारसम्पन्नां सूक्ष्मलोचनां त्रि गर्भामृतुसुखां निर्वातां प्रवातैकदेशां प्राग्द्वारामुदग्द्वारां वा शमीबिल्वक्षीरिवृक्षपरिगृहीतामनिष्टेन्द्रियार्थवातातपरजो धूमस्वेदक्लेददंशमशकसरीसृपव्यालबालस्त्रीदासान्ता वसायिनामगम्यां सन्निहितसद्वैद्यपरिचारकोपकरणां कुटीं कारयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯೇತಿ ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಸ್ಯ ವಿಧಿರ್ಭವತಿ| ಪ್ರಥಮಮೇವ ಕ್ಷೇಮಸುಭಿಕ್ಷಾದಿಗುಣೇ ಗ್ರಾಮೇ ನಗರೇ ವಾ ದೃಢಭಿತ್ತ್ಯಾದಿಗುಣಾಂ ಕುಟೀಂ ಕಾರಯೇತ್| ಧಾರ್ಮಿಕಾಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾ ಜನಾ ನೃಪಾದಯಶ್ಚ ಯಸ್ಮಿನ್| ತಥಾ ಸುಲಭಾ ಮಹೌಷಧ್ಯಾದಯೋ ಯತ್ರ| ಪ್ರಾಚ್ಯಾಮುದೀಚ್ಯಾಂ ವಾ ದಿಶಿ| ಪ್ರಾಗುದಕ್ಪ್ರವಣೇ ಅಭಿಮುಖೇ (ಪ್ರವಣಃ ಕ್ರಮನಿಮ್ನಃ) ಸುವಿಭಕ್ತೋ ವಿಹಾರೋದ್ದೇಶಃ ಪರಿಸರ್ಯಾಪ್ರದೇಶೋ ಯತ್ರ ದೇಶೇ ಉತ್ಸೇಧ ಔನ್ನತ್ಯಮ್| ಸೂಕ್ಷ್ಮಣಿ ಲೋಚನಾನಿ ಗವಾಕ್ಷಾಣಿ ಯಸ್ಯಾಮ್| ಶಾಮ್ಯಾದಿವೃಕ್ಷೈಃ ಪರಿಗೃಹೀತಾಮಾಶ್ರಿತಾಮ್| ಅನಿಷ್ಟೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾದೀನಾಮಗಮ್ಯಾಮ್| ಅನಿಷ್ಟಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾ ದ್ವಿಷ್ಟಾಃ ಶಬ್ದಾದಯೋ ವಿಷಯಾಃ| ಸರೀಸೃಪಾಃ ಸರ್ಪಾದಯಃ| ವ್ಯಾಲಾಃ ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರಾದಯಃ ಅನ್ತಾವಸಾಯಿನಶ್ಚಣ್ಡಾಲಾದಯಃ| ತಥಾ ಸನ್ನಿಹಿತಂ ಸದ್ವೈ-ದ್ಯಾದಿಕಂ ಯಸ್ಯಾಮ್|| ೮||
Adhikarana ತತ್ರ ಪ್ರವೇಶಃ (೯) · Śloka ೯
ತಸ್ಯಾಂ ರಸಾಯನಾರ್ಥೀ ಶರದಿ ವಸನ್ತೇ ವಾ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಅಹನಿ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಯಥಾರ್ಹಂ ದೇವಗುರುವಿಪ್ರಾನ್ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮದಕ್ಷಾ ಶ್ವಿಪ್ರಭೃತೀನ್ ಪರಿಮೃಶ್ಯ ಸುವರ್ಣಘೃತಮಧುಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಪ್ರಿಯಙ್ಗುರೋ ಚನಾಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೀಕೃತ್ಯ ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನುಪ್ರವಿಶೇತ್||೯||
तस्यां रसायनार्थी शरदि वसन्ते वा शुक्लपक्षे प्रशस्ते अहनि पूजयित्वा यथार्हं देवगुरुविप्रान् प्रणम्य ब्रह्मदक्षा श्विप्रभृतीन् परिमृश्य सुवर्णघृतमधुसिद्धार्थकप्रियङ्गुरो चनाः प्रदक्षिणीकृत्य गोब्राह्मणानुप्रविशेत्||९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯಾಮಿತಿ ಕುಟ್ಯಾಂ ರಸಾಯನಾರ್ಥೀ ಪುರುಷಃ ಪ್ರಶಸ್ತೇಽಹನಿ ಸದ್ವಾಸರೇ ಯಥಾರ್ಹಂ ದೇವಪೂಜಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾಽನುಪ್ರವಿಶೇತ್|| ೯||
Adhikarana ಪ್ರಾಕ್ಕೃತ್ಯಂ ನಿಯಮಪಾಲನಞ್ಚ (೧೦) · Śloka ೧೦
ತತ್ರ ಸಂಶೋಧನೈಃ ಶುದ್ಧಃ ಸುಖೀ ಜಾತಬಲಃ ಪುನಃ| ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಧೃತಿಯುತಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ| ದಾನಶೀಲದಯಾಸತ್ಯವ್ರತಧರ್ಮಪರಾಯಣಃ| ದೇವತಾನು ಸ್ಮೃತೌ ಯುಕ್ತೋ ಯುಕ್ತಸ್ವಪ್ನಪ್ರಜಾಗರಃ| ಪ್ರಿಯೌಷಧಃ ಪೇಶಲವಾಗಾರಭೇತ ರಸಾಯನಮ್||೧೦||
तत्र संशोधनैः शुद्धः सुखी जातबलः पुनः| ब्रह्मचारी धृतियुतः श्रद्दधानो जितेन्द्रियः| दानशीलदयासत्यव्रतधर्मपरायणः| देवतानु स्मृतौ युक्तो युक्तस्वप्नप्रजागरः| प्रियौषधः पेशलवागारभेत रसायनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಕುಟ್ಯಂ ಸಂಶೋಧನೈರ್ವಮನಾದಿಭಿಃ ಶುದ್ಧಸುಖಿತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಶ್ಚ ರಸಾಯನಮಾರಭೇತ| ಪುನರಿತಿ ಶೋಧನೇ ಕೃತೇ| ಧೃತಿರ್ಧೈರ್ಯಮ್| ಶ್ರದ್ದಧಾನಃ ಶ್ರದ್ಧಾವಾನ್| ದಾನಾದಿಪರಾಯಣೋ ದಾನಾದಿಪ್ರವಣಃ| ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಸ್ವಪ್ನಾದಿ ಚ ಯಸ್ಯ| ಪ್ರಿಯೌಷಧಃ ನ ತ್ವೌಷಧೇ ದ್ವೇಷ್ಯಸ್ವಭಾವಃ| ಪೇಶಲವಾಕ್ ಪ್ರಿಯಂವದಃ||೧೦||
Adhikarana ಶೋಧನಾರ್ಥಂ ಯೋಗಃ (೧೧) · Śloka ೧೧
ಹರೀತಕೀಮಾಮಲಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ನಾಗರಂ ವಚಾಮ್| ಹರಿದ್ರಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ವೇಲ್ಲಂ ಗುಡಂ ಚೋಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೋ ನರಃ ಪೂರ್ವಂ ತೇನ ಸಾಧು ವಿರಿಚ್ಯತೇ||೧೧||
हरीतकीमामलकं सैन्धवं नागरं वचाम्| हरिद्रां पिप्पलीं वेल्लं गुडं चोष्णाम्बुना पिबेत्| स्निग्धस्विन्नो नरः पूर्वं तेन साधु विरिच्यते||११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೂರ್ವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಪಶ್ಚಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಶ್ಚ ನರೋ ಹರೀತಕ್ಯಾದಿನೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಪೀತೇನ ಸಾಧು ವಿರಿಚ್ಯತೇ|| ೧೧||
Adhikarana ತತೋ ಯಾವಕಮ್ (೧೨) · Śloka ೧೨
ತತಃ ಶುದ್ಧಶರೀರಾಯ ಕೃತಸಂಸರ್ಜನಾಯ ಚ| ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ದದ್ಯಾದ್ಯಾವಕಮಾಶುದ್ಧೇಃ ಪುರಾಣಶಕೃತೋಽಥವಾ||೧೨||
ततः शुद्धशरीराय कृतसंसर्जनाय च| त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्ताहं वा घृतान्वितम्| दद्याद्यावकमाशुद्धेः पुराणशकृतोऽथवा||१२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತೋಽನನ್ತರಂ ಶುದ್ಧಶರೀರಾಯ ವಿಹಿತಪೇಯಾದಿಕ್ರಮಾಯ ಚ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ವಾ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ಯಾವಕಂ ಯವಾನ್ನಂ ಘೃತಾನ್ವಿತಂ ದದ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಪುರಾಣಶಕೃತಃ ಶುದ್ಧಿರ್ಯಾವತ್ತಾವದ್ಯವಾನ್ನಂ ದದ್ಯಾತ್|| ೧೨||
Adhikarana ಯೌಗಿಕರಸಾಯನಸೇವನಮ್ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಇತ್ಥಂ ಸಂಸ್ಕೃತಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ರಸಾಯನಮುಪಾಹರೇತ್| ಯಸ್ಯ ಯದ್ಯೌಗಿಕಂ ಪಶ್ಯೇತ್ಸರ್ವಮಾಲೋಚ್ಯ ಸಾತ್ಮ್ಯವಿತ್||೧೩||
इत्थं संस्कृतकोष्ठस्य रसायनमुपाहरेत्| यस्य यद्यौगिकं पश्येत्सर्वमालोच्य सात्म्यवित्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತ್ಥಮನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸಂಸ್ಕೃತಕೋಷ್ಠವತೋ ರಸಾಯನಮುಪಾಹರೇತ್ ಢೌಕಯೇತ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ-ಸಾತ್ಮ್ಯವಿದ್ವೈದ್ಯಃ ಸರ್ವಂ ದೋಷಾದಿಕಮಾಲೋಚ್ಯ ಯಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ಯದ್ರಸಾಯನಂ ಯೌಗಿಕಂ ಪಶ್ಯೇತ್|| ೧೩||
Adhikarana ಹರೀತಕ್ಯಾದಿ ಸಂಜ್ಞಾನಿರ್ವಚನಮ್ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಹರಣಾತ್ ಸರ್ವರೋಗಾಣಾಂ ಯಾಸಾವುಕ್ತಾ ಹರೀತಕೀ| ಪಥ್ಯತ್ವಾತ್ ಸರ್ವಧಾತೂನಾಂ ಪಥ್ಯಾ ಶಿವತಯಾ ಶಿವಾ| ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಜಯತೇ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಸಮಗ್ರಾನ್ ವಿಜಯಾ ತತಃ| ಅಭಯಂ ಸರ್ವರೋಗೇಭ್ಯೋ ಭವತ್ಯಾಯುಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್| ಯತಃ ಶೀಲಯತಾಮೇನಾಂ ತೇನೇಯಮಭಯಾ ಸ್ಮೃತಾ||೧೪||
हरणात् सर्वरोगाणां यासावुक्ता हरीतकी| पथ्यत्वात् सर्वधातूनां पथ्या शिवतया शिवा| यस्माद्विजयते व्याधीन् समग्रान् विजया ततः| अभयं सर्वरोगेभ्यो भवत्यायुश्च शाश्वतम्| यतः शीलयतामेनां तेनेयमभया स्मृता||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ಹರೀತಕೀಗುಣಾಃ ಅನುಪಾನಾನಿ ಚ (೧೫) · Śloka ೧೫
ನವಾ ವೃತ್ತಾ ಘನಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಗುರ್ವೀ ಮಜ್ಜತಿ ಚಾಪ್ಸು ಯಾ| ಸಾಲಸ್ಯ ಸಾ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ನವನೀತಸಮನ್ವಿತಾ| ವಾತೇ ಸಸರ್ಪಿರ್ಲವಣಾ ಪಿತ್ತೇ ಸಗುಡಶರ್ಕರಾ| ಕಫೇ ಸಪಿಪ್ಪಲೀ ಕ್ಷೌದ್ರಾ ಸರ್ವದಾ ಸಾ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೫||
नवा वृत्ता घना स्निग्धा गुर्वी मज्जति चाप्सु या| सालस्य सा प्रयोक्तव्या नवनीतसमन्विता| वाते ससर्पिर्लवणा पित्ते सगुडशर्करा| कफे सपिप्पली क्षौद्रा सर्वदा सा प्रशस्यते||१५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಾ ನವತ್ಯಾದಿಗುಣಾ ಸಾ ಶ್ರೇಷ್ಠೇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರ್ಯಮ್| ಸಾ ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ಯದಾ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ತದಾ ನವನೀತಯುಕ್ತಾ| ವಾತಾದಿಷು ಸಾ ಚ ಸರ್ವದಾ ಪಾತುಂ ಶಸ್ಯತೇ|| ೧೫||
Adhikarana ಹರೀತಕೀರಸಾಯನಮ್ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಅಥ ಹರೀತಕೀನಾಂ ಹಿಮವಚ್ಛೈಲಸಮ್ಭವಾನಾಂ ಕಾಲಜಾತಾನಾಮಾ ಪೂರ್ಣರಸವೀರ್ಯಾಣಾಮನಾಮಯಾನಾಂ ದ್ವಿಶಸ್ತ್ರಿಶೋ ವಾ ಶಕಲಿತಾ ನಾಮನಸ್ಥ್ನಾಮಾಢಕಂ ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಪಯಸಾ ಸಂಸ್ವೇದ್ಯ ಮೃದುಭೂತ ಮವತಾರ್ಯ ಶೀತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧ್ವಾಢಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸೃಜ್ಯ ಸುಗುಪ್ತಂ ಸ್ಥಾ ಪಯೇತ್| ತತಸ್ತ್ರಿರಾತ್ರಾದೂರ್ಧ್ವಮಹಾರಾನುಪರೋಧಿನೀಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಪ್ರತ್ಯಹ ಮುಪಯೋಜಯೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಂ ಪಯಸಾ ಭುಞ್ಜೀತ| ಪ್ರಯೋ ಗಾನ್ತೇ ಚ ತಾವನ್ತಮೇವ ಕಾಲಮ್| ಅಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಮಜರೋ ನಿರ್ವಲೀಖಲತಿಪಲಿತಾಮಯಃ ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿಸಮ್ಪನ್ನಃ ಸಮಿದ್ಧಾನ ಲಶ್ಚ ಪುರುಷೋ ಭವತಿ| ಬೃಹಚ್ಛರೀರಂ ಗಿರಿಸಾರಸಾರಂ ಸ್ವರೋ ಘನೌಘಸ್ತನಿತಾನುಕಾರೀ| ಭವತ್ಯಪತ್ಯಂ ವಿಪುಲಂ ಸ್ಥಿರಞ್ಚ ಸಮಶ್ನತೋ ಯೋಗಮಿಮಂ ಪ್ರಯತ್ನಾತ್||೧೬||
अथ हरीतकीनां हिमवच्छैलसम्भवानां कालजातानामा पूर्णरसवीर्याणामनामयानां द्विशस्त्रिशो वा शकलिता नामनस्थ्नामाढकं चतुर्गुणेन पयसा संस्वेद्य मृदुभूत मवतार्य शीतं सर्पिर्मध्वाढकाभ्यां संसृज्य सुगुप्तं स्था पयेत्| ततस्त्रिरात्रादूर्ध्वमहारानुपरोधिनीं मात्रां प्रत्यह मुपयोजयेत्| जीर्णे शालिषष्टिकं पयसा भुञ्जीत| प्रयो गान्ते च तावन्तमेव कालम्| अस्य प्रयोगाद्वर्षशतमजरो निर्वलीखलतिपलितामयः श्रुतिस्मृतिसम्पन्नः समिद्धान लश्च पुरुषो भवति| बृहच्छरीरं गिरिसारसारं स्वरो घनौघस्तनितानुकारी| भवत्यपत्यं विपुलं स्थिरञ्च समश्नतो योगमिमं प्रयत्नात्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಮಹಾರಸಾಯನಾನಿ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಆಪೂರ್ಣಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್| ದ್ವಿಶಸ್ತ್ರಿಶೋ ವಾ ಶಕಲಿತಾನಾಂ ದ್ವಿಧಾ ತ್ರಿಧಾ ವಾ ಪಾಟಿತಾನಾಮ್| ಚತುರ್ಗುಣಂ ಪಯಃಪರಿಮಾಣೇನ ನ ತವಾಢಕಮಾನೇನ| ಅತ್ರ ಚೋಕ್ತಾ ಯುಕ್ತಿಃ| ಮಾತ್ರಾಸ್ಯ ಯಾ ವಾ ಪ್ರಕೃತಮಾಹಾರಂ ನೋಪರುಣದ್ಧಿ| ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಪಯಸಾ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಂ ಭುಞ್ಜೀತ| ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತ ಇತ್ಯುಪಯುಕ್ತೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಯೋಗೇ ತಾವನ್ತಮೇವೇತ್ಯುಪಯೋಗಸಮಮೇವ ಕಾಲಮ್| ಅಸ್ಯ ರಸಾಯನಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾದಜರತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಪುರುಷೋ ವರ್ಷಶತಂ ಜೀವತಿ| ಇಮಂ ಯೋಗಂ ಪ್ರಯತ್ನಾತ್ ಸಮಶ್ನತಃ ಪುಂಸಃ ಶರೀರಂ ಬೃಹತ್ ಗಿರಿಸಾರಸಾರಂ ಚ ಭವತಿ| ಗಿರಿವತ್ ಸಾರಾಣಿ ದೃಢಾನಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಸಾರಾಣಿ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಸ್ವರಶ್ಚ ಘನಗರ್ಜಿತಾನುಕಾರಿ ಭವತಿ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೬||
Adhikarana ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ರಸಾಯನಮ್ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಪಥ್ಯಾಸಹಸ್ರಂ ತ್ರಿಗುಣಧಾತ್ರೀಫಲಸಮನ್ವಿತಮ್| ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಪಲಶತದ್ವಯಮ್| ಜಲೇ ದಶಗುಣೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ದಶಭಾಗಸ್ಥಿತೇ ರಸೇ| ಆಪೋಥ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ವ್ಯಸ್ಥೀನಿ ವಿಜಯಾಮಲಕಾನ್ಯಥಾ| ವಿನೀಯ ತಸ್ಮಿನ್ನಿರ್ಯೂಹೇ ಯೋಜಯೇತ್ ಕುಡವಾಂಶಕಮ್| ತ್ವಗೇಲಾಮುಸ್ತರಜನೀಪಿಪ್ಪಲ್ಯಗರುಚನ್ದನಮ್| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಕನಕಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀವಚಾಪ್ಲವಮ್| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತುಲಯಾಧಿಕಮ್| ಸಿತೋಪಲಾರ್ದ್ಧಭಾರಂ ಚ ಪಾತ್ರಾಣಿ ತ್ರೀಣಿ ಸರ್ಪಿಷಃ| ದ್ವೇ ಚ ತೈಲಾತ್ಪಚೇತ್ಸರ್ವಂ ತದಗ್ನೌ ಲೇಹತಾಂ ಗತಮ್| ಅವತೀರ್ಣಂ ಹಿಮಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ವಿಂಶೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಶತೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ| ತತಃ ಖಜೇನ ಮಥಿತಂ ವಿದಧ್ಯಾದ್ ಘೃತಭಾಜನೇ| ಏತದ್ರಸಾಯನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಸಮಂ ಪೂರ್ವೇಣ ಸರ್ವಥಾ| ವೈಖಾನಸಾ ಬಾಲಖಿಲ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ನವಂ ವಯಃ| ಆರೋಗ್ಯಮಮಿತಂ ಚಾಯುರ್ವೀತತನ್ದ್ರಾಶ್ರಮಕ್ಲಮಾಃ||೧೭||
पथ्यासहस्रं त्रिगुणधात्रीफलसमन्वितम्| पञ्चानां पञ्चमूलानां सार्द्धं पलशतद्वयम्| जले दशगुणे पक्त्वा दशभागस्थिते रसे| आपोथ्य कृत्वा व्यस्थीनि विजयामलकान्यथा| विनीय तस्मिन्निर्यूहे योजयेत् कुडवांशकम्| त्वगेलामुस्तरजनीपिप्पल्यगरुचन्दनम्| मण्डूकपर्णीकनकशङ्खपुष्पीवचाप्लवम्| यष्ट्याह्वयं विडङ्गं च चूर्णितं तुलयाधिकम्| सितोपलार्द्धभारं च पात्राणि त्रीणि सर्पिषः| द्वे च तैलात्पचेत्सर्वं तदग्नौ लेहतां गतम्| अवतीर्णं हिमं युञ्ज्याद्विंशैः क्षौद्रशतैस्त्रिभिः| ततः खजेन मथितं विदध्याद् घृतभाजने| एतद्रसायनं ब्राह्मं समं पूर्वेण सर्वथा| वैखानसा बालखिल्याः प्राश्य प्राप्ता नवं वयः| आरोग्यममितं चायुर्वीततन्द्राश्रमक्लमाः||१७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಥ್ಯಾ ಸಹಸ್ರಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ರಸಾಯನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ತ್ರಿಗುಣಾನ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ಪಥ್ಯಾಸಹಸ್ರಾತ್| ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಿ ಪ್ರಥಮಾದೀನಿ| ಸರ್ವತಶ್ಚೈಕಧ್ಯಾದ್ದಶಗುಣಂ ಪಲಮಾನೇನೈವ ನ ತು ಕುಡವಾದಿಮಾನೇನೇತಿ ಸ್ಮರ್ತ್ತವ್ಯಮ್| ಆಪೋಥ್ಯ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ| ವಿಜಯಾನಾಮಾಮಲಕಾನಾಞ್ಚ ಸ್ವಿನ್ನಾನಾಮಸ್ಥ್ಯಾಕೃಷ್ಯ ತತಸ್ತಾನಿ ತಸ್ಮಿನ್ ಕಷಾಯೇ ವಿನೀಯ ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾ| ಕನಕಂ ನಾಗಕೇಸರಂ ಸುವರ್ಣಂ ಚ| ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ ಚಿರಿಣ್ಟೀ| ಪ್ಲವಂ ಪರಿಪೇಲವಮ್| ತುಲಯಾಧಿಕಮರ್ದ್ಧಭಾರಃ ಏಕಾದಶಪಲಶತಾನಿ ಸಿತೋಪಲಾನಾಮ್| ದ್ರವಸ್ಯ ಪಾತ್ರೋಽಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಂ ಪಲಶತಮ್| ದ್ವೇ ಚೇತಿ ಪಾತ್ರೇ| ಘೃತಭಾಜನಂ ಯತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಘೃತಮಾಸೀತ್| ಸರ್ವಥೇತಿ ಸರ್ವೇಣ ಪ್ರಕಾರೇಣ| ಏತಚ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಿತಂ ರಸಾಯನಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ವೈಖಾನಾಸಾ ನಾಮ ಮಹರ್ಷಯೋ ಬಾಲಖಿಲ್ಯಾಶ್ಚಾಮಿತಾತೀತಂ ನವಂ ವಯಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ತಥಾ ಆರೋಗ್ಯಾದಿ ಚ|| ೧೭||
Adhikarana ಅಭಯಾಮಲಕಾದಿ ಘೃತಮ್ (೧೮) · Śloka ೧೮
ಅಭಯಾಮಲಕವಿಭೀತಕಪಞ್ಚಾತ್ಮಕಪಞ್ಚಮೂಲನಿರ್ಯೂಹೇ| ವಲ್ಲೀಪಲಾಶಕರಸೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ಕ್ಷೀರೇಽಷ್ಟಗುಣೇ ಚ ವಿಪಚೇತ್| ಘೃತಸ್ಯ ಕುಮ್ಭಂ ಮಧುಕಂ ಮಧೂಕಂ ಕಾಕೋಲಿಯುಗ್ಮಞ್ಚ ಬಲಾಂ ಸ್ವಗುಪ್ತಾಮ್| ಸಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾಮೃಷಭಂ ಸಜೀವಂ ಸುಖಾಮ್ಬುಪಸ್ತಚ್ಚ ಪಿಬೇದ್ಗುಣಾಢ್ಯಮ್||೧೮||
अभयामलकविभीतकपञ्चात्मकपञ्चमूलनिर्यूहे| वल्लीपलाशकरसे द्विगुणे क्षीरेऽष्टगुणे च विपचेत्| घृतस्य कुम्भं मधुकं मधूकं काकोलियुग्मञ्च बलां स्वगुप्ताम्| सक्षीरशुक्लामृषभं सजीवं सुखाम्बुपस्तच्च पिबेद्गुणाढ्यम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಭಯಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇ ಅರ್ಥಾತ್ ಸ್ನೇಹಾದ್ವಿಗುಣೇ| ವಲ್ಲೀಪಲಾಶಕಸ್ಯ ಕ್ಷೀರವಿದಾರ್ಯಾ ರಸೇ ದ್ವಿಗುಣ ಏವ| ಕ್ಷೀರೇ ಚ ಸ್ನೇಹಾದಷ್ಟಗುಣೇ ಘೃತಸ್ಯ ಕುಮ್ಭಂ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಪಞ್ಚಪಲಶತಾನಿ| ಮಧುಕಾದಿಕಂ ಚ ಕಲ್ಕಪರಿಭಾಷಯಾ ದತ್ವಾ ವಿಪಾಚೇತ್| ತಚ್ಚ ಘೃತಂ ಗುಣಾಢ್ಯಂ ಬಹುಗುಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುಪಃ ಸನ್ ಪಿಬೇತ್||೧೮||
Adhikarana ಆಮಲಕರಸಾಯನಮ್ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಆಮಲಕಸಹಸ್ರಂ ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನವಿಧಾನೇನ ಕ್ಷೀರೋಷ್ಮಣಾ ಸುಸ್ವಿನ್ನ ಮನಾತಪಶುಷ್ಕಮನಸ್ಥಿ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತದಾಮಲಕಸಹಸ್ರಸ್ವರಸ ಪರಿಪೀತಂ ಸ್ಥಿರಾಜೀವನ್ತೀಪುನರ್ನವನಾಗಬಲಾಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಬ್ರಹ್ಮ ಸುವರ್ಚಲಾಭೀರುಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀವಚಾಪಿಪ್ಪಲೀವಿಡಙ್ಗಸ್ವಗುಪ್ತಾಮೃತಾಗ ರುಚನ್ದನಮಧುಕಮಧೂಕಪುಷ್ಪಪದ್ಮೋತ್ಪಲನವಮಾಲಿಕಾಯುವತಿಯೂಥಿ ಕಾಚೂರ್ಣಾಷ್ಟಭಾಗಸಂಪೃಕ್ತಂ ಪುನರ್ನಾಗಬಲಾಪಲಸಹಸ್ರಸ್ವರಸಪ ರಿಪೀತಂ ಛಾಯೋಪಶೋಷಿತಂ ದ್ವಿಗುಣಿತಸರ್ಪಿಷಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಕ್ಷುದ್ರಗುಡಾ ಕೃತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಂ ಭಸ್ಮರಾಶೇರಧಃ ಸ್ಥಾಪಯೇದನ್ತರ್ಭೂಮೇಃ ಪಕ್ಷಮಥರ್ವವೇದವಿದಾಕೃತರಕ್ಷಂ ಪಕ್ಷಾತ್ಯಯೇ ಚೋದ್ಧೃತ್ಯ ಕನಕ ರಜತತಾಮ್ರಪ್ರವಾಲಕಾಲಾಯಶ್ಚೂರ್ಣಾಷ್ಟಭಾಗಸಂಯುಕ್ತಮರ್ದ್ಧಕರ್ಷಾಭಿ ವೃದ್ಧ್ಯಾ ಯಥಾಗ್ನಿ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇದಿತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೯||
आमलकसहस्रं पिष्टस्वेदनविधानेन क्षीरोष्मणा सुस्विन्न मनातपशुष्कमनस्थि चूर्णयेत्| तदामलकसहस्रस्वरस परिपीतं स्थिराजीवन्तीपुनर्नवनागबलामण्डूकपर्णीब्रह्म सुवर्चलाभीरुशङ्खपुष्पीवचापिप्पलीविडङ्गस्वगुप्तामृताग रुचन्दनमधुकमधूकपुष्पपद्मोत्पलनवमालिकायुवतियूथि काचूर्णाष्टभागसंपृक्तं पुनर्नागबलापलसहस्रस्वरसप रिपीतं छायोपशोषितं द्विगुणितसर्पिषा क्षौद्रेण क्षुद्रगुडा कृतिं कृत्वा घृतभाजनस्थं भस्मराशेरधः स्थापयेदन्तर्भूमेः पक्षमथर्ववेदविदाकृतरक्षं पक्षात्यये चोद्धृत्य कनक रजतताम्रप्रवालकालायश्चूर्णाष्टभागसंयुक्तमर्द्धकर्षाभि वृद्ध्या यथाग्नि प्रातः प्रातः प्रयोजयेदिति समानं पूर्वेण||१९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಹಸ್ರಮಾಮಲಕಾನಮಧೋಜ್ವಲತ್ ಕ್ಷೀರಪೂರ್ಣೋಖಾಮುಖಯೋಜಿತಚ್ಛಿದ್ರಕುಮ್ಭಸ್ಥಿತಂ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ತತಶ್ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತಚ್ಚೂರ್ಣಮಾಮಲಕಸಹಸ್ರರಸೇನ ಭಾವಯೇತ್| ಪರಿಪೀತಞ್ಚ ತತ್ಸ್ಥಿರಾದಿಚೂರ್ಣಸ್ಯಾಷ್ಟಭಾಗೇನ ಯೋಜಯೇತ್| ತತಶ್ಛಾಯಾಯಾಮುಪಶೋಷ್ಯ ದ್ವಿಗುಣಕೃತಘೃತೇನ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಕ್ಷುದ್ರಗುಡಾಕೃತಿತನುಲೇಹಪ್ರಾಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಿತಮನ್ತರ್ಭೂಮೇರ್ಭಸ್ಮರಾಶೇರಧಃ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ಪಕ್ಷಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಪ್ರತಿದಿನಮುಪಯೋಜ್ಯಸ್ಯೌಷಧಸ್ಯ ಕನಕಾದಿಪಞ್ಚಕಚೂರ್ಣಾಷ್ಟಮಭಾಗೋ ಯೋಜ್ಯಃ| ಕಾಲಾಯಃ ಶಸ್ತ್ರಮ್|| ೧೯||
Adhikarana ಆಮಲಕರಸಾಯನಮಪರಮ್ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಆಮಲಕಸಹಸ್ರಮಾರ್ದ್ರಪಲಾಶದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಸಾಪಿಧಾನಾಯಾಂ ವಾಷ್ಪಮನು ದ್ವಮನ್ತ್ಯಾಮಾರಣ್ಯಗೋಮಯಾಗ್ನಿಭಿರುಪಸ್ವೇದಯೇತ್| ತಾನಿ ಸುಸ್ವಿ ನ್ನಶೀತಾನ್ಯುದ್ಧೃತ್ಯ ನಿಷ್ಕುಲೀಕೃತಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯ ಪಿಪ್ಪಲೀವಿಡಙ್ಗ ತಣ್ಡುಲಾನಾಂ ಪೃಥಗಾಢಕೇನಾಧ್ಯರ್ದ್ಧೇನ ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಷಡ್ಭಿರ್ಮಧುಘೃತ ತೈಲಾನಾಂ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಘೃತಕುಮ್ಭೇ ಸ್ಥಾಪಯೇದ್ವಿಂಶತಿರಾತ್ರಂ ಪರಂ ಚೋಪ ಯೋಜಯೇದಿತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೨೦||
आमलकसहस्रमार्द्रपलाशद्रोण्यां सापिधानायां वाष्पमनु द्वमन्त्यामारण्यगोमयाग्निभिरुपस्वेदयेत्| तानि सुस्वि न्नशीतान्युद्धृत्य निष्कुलीकृतान्यापोथ्य पिप्पलीविडङ्ग तण्डुलानां पृथगाढकेनाध्यर्द्धेन शर्करायाः षड्भिर्मधुघृत तैलानां संयोज्य घृतकुम्भे स्थापयेद्विंशतिरात्रं परं चोप योजयेदिति समानं पूर्वेण||२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಮಲಕಸಹಸ್ರಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಆರ್ದ್ರಪಲಾಶದ್ರೋಣೀಸ್ಥಾಪಿತಸ್ವೇದಿತಾನ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ಆಪೋಥ್ಯ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ನಿಷ್ಕುಲೀಕೃತಾನಿ ತ್ಯಾಜಿತಾಸ್ಥೀನಿ| ಪೃಥಗಿತಿ ಪಿಪ್ಪಲೀತಣ್ಡುಲಾನಾಮಾಢಕೇನ ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಾನಾಂ ಚಾಢಕೇನ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಶರ್ಕರಾಯಾ ಅಧ್ಯರ್ದ್ಧೇನಾಢಕೇನ ಘೃತಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಾಢಕದ್ವಯೇನ ಚ| ಶುಷ್ಕಾದ್ ದ್ವಿಗುಣರೂಪಮಿತ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಮರ್ತ್ತವ್ಯಮ್||೨೦||
Adhikarana ಅಭಯಾಮಲಕಾದಿ ರಸಾಯನಮ್ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಅಭಯಾಮಲಕಸಹಸ್ರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಸಹಸ್ರಯುಕ್ತಂ ತರುಣಪಲಾಶಕ್ಷಾ ರೋದಕೇನಾಪ್ಲಾವ್ಯ ಶುಚೌ ಭಾಣ್ಡೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ತತೋಽನುಗತಕ್ಷಾರ ಮನಾತಪಶುಷ್ಕಮಸ್ಥಿರಹಿತಂ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಸಿತೋಪಲಾಪಾದೇನ ಚತುರ್ಗುಣಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಘೃತಭಾಜನೇ ಷಣ್ಮಾ ಸಾನನ್ತರ್ಭೂಮೇಃ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಪರತೋ ಯಥಾಗ್ನಿಬಲಮುಪಯುಞ್ಜೀತೇತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೨೧||
अभयामलकसहस्रं पिप्पलीसहस्रयुक्तं तरुणपलाशक्षा रोदकेनाप्लाव्य शुचौ भाण्डे स्थापयेत्| ततोऽनुगतक्षार मनातपशुष्कमस्थिरहितं चूर्णयित्वा सितोपलापादेन चतुर्गुणाभ्यां च मधुघृताभ्यां संयोज्य घृतभाजने षण्मा सानन्तर्भूमेः स्थापयित्वा परतो यथाग्निबलमुपयुञ्जीतेति समानं पूर्वेण||२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತರುಣಪಲಾಶಕ್ಷಾರೋದಕೇನಾಪ್ಲಾವ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತಪಿಪ್ಪಲೀಸಹಸ್ರಯುಕ್ತಾಭಯಾಮಲಕಸಹಸ್ರಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ| ಅನುಗತಕ್ಷಾರಂ ಪರಿಗತಕ್ಷಾರೋದಕಮ್| ಸಿತೋಪಲಾ ಅಭಯಾಮಲಕಾದಿಚೂರ್ಣಾತ್ ಪಾದೇನ ಬೋದ್ಧ್ವ್ಯಾ| ತಥಾ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಮಧುಘೃತೇ|| ೨೧||
Adhikarana ಆಮಲಕಚೂರ್ಣರಸಾಯನಮ್ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಆಮಲಕಚೂರ್ಣಾಢಕಮೇಕವಿಂಶತಿರಾತ್ರಮಾಮಲಕಸ್ವರಸಭಾವಿತಂ ಮಧುಘೃತಾಢಕಾಭ್ಯಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾಷ್ಟ ಭಾಗೇನ ಶರ್ಕರಾಚತುರ್ಭಾಗೇನ ಚ ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಂ ಪ್ರಾವೃಷಿ ಭಸ್ಮಾರಾಶೌ ನಿದಧ್ಯಾತ್| ತಚ್ಛರದಿ ಚೋಪಯೋಜಯೇದಿತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೨೨||
आमलकचूर्णाढकमेकविंशतिरात्रमामलकस्वरसभावितं मधुघृताढकाभ्यां पिप्पलीचूर्णाष्ट भागेन शर्कराचतुर्भागेन च संसृष्टं घृतभाजनस्थं प्रावृषि भस्माराशौ निदध्यात्| तच्छरदि चोपयोजयेदिति समानं पूर्वेण||२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಮಲಕಸ್ವರಸಭಾವಿತಾನಾಮಾಮಲಕಚೂರ್ಣಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಗೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಃ| ಅಷ್ಟಭಾಗಚತುರ್ಭಾಗೌ ಭಾವಿತಾದಾಮಲಕಚೂರ್ಣಾತ್|| ೨೨||
Adhikarana ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲರಸಾಯನಮ್ (೨೩) · Śloka ೨೩
ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಾನಾಮಾಢಕಮಾಢಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀತಣ್ಡುಲಾನಾಮಾಧ್ಯರ್ದ್ದಂ ಸಿತೋಪಲಾನಾಂ ಮಧುಘೃತೈಲಾಢಕೈಃ ಷಡ್ಭಿರೇಕೀಕೃತಂ ಘೃತಭಾಜ ನಸ್ಥಂ ಪ್ರಾವೃಷಿ ಭಸ್ಮರಾಶಾವಿತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೨೩||
विडङ्गतण्डुलानामाढकमाढकं पिप्पलीतण्डुलानामाध्यर्द्दं सितोपलानां मधुघृतैलाढकैः षड्भिरेकीकृतं घृतभाज नस्थं प्रावृषि भस्मराशाविति समानं पूर्वेण||२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ| ಸಿತೋಪಲಾನಾಮಧ್ಯರ್ದ್ಧಮಾಢಕಮ್| ಮಧ್ವಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಾಢಕದ್ವಯಮ್| ಭಸ್ಮರಾಶೌ ನಿದಧ್ಯಾದಿತಿ ಶೇಷಃ|| ೨೩||
Adhikarana ಅನರ್ಗಲತ್ರಿಫಲಾಪ್ರಯೋಗಃ (೨೪) · Śloka ೨೪
ಅಭಯಾಮಲಕವಿಭೀತಕಾನಾಂ ದ್ವಿಶಸ್ತ್ರಿಶೋ ವಾ ಸಂಯೋಜಿತಾನಾಂ ಪಲಾಶತ್ವಗವನದ್ಧಾನಾಂ ಮೃದಾವಲಿಪ್ತಾನಾಂ ಕುಕೂಲಸ್ವಿನ್ನಾನಾಂ ನಿರಸ್ಥಿಕೃತಾನಾಂ ಪಲಸಹಸ್ರಮುಲೂಖಲೇ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ ದಧಿಮಧುಘೃತ ತೈಲಪಲಲಶರ್ಕರಾಸಮ್ಪೃಕ್ತಂ ಭಕ್ಷಯೇದನನ್ನಭುಗ್ಯಥೋಕ್ತೇನ ವಿ ಧಿನಾ| ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತೇ ತತೋ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕಾಲಂ ಯವಾಗೂಯೂಷಕ್ಷೀರಘೃತ ಷಷ್ಟಿಕಾನ್ನಮಾಹಾರೋಽಭ್ಯಞ್ಜನಂ ಸರ್ಪಿರುದ್ವರ್ತನಂ ಯವಚೂರ್ಣಮಿತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣಾಭ್ಯಧಿಕಫಲಂ ವಾ||೨೪||
अभयामलकविभीतकानां द्विशस्त्रिशो वा संयोजितानां पलाशत्वगवनद्धानां मृदावलिप्तानां कुकूलस्विन्नानां निरस्थिकृतानां पलसहस्रमुलूखले सङ्क्षुद्य दधिमधुघृत तैलपललशर्करासम्पृक्तं भक्षयेदनन्नभुग्यथोक्तेन वि धिना| प्रयोगान्ते ततो द्विगुणं कालं यवागूयूषक्षीरघृत षष्टिकान्नमाहारोऽभ्यञ्जनं सर्पिरुद्वर्तनं यवचूर्णमिति समानं पूर्वेणाभ्यधिकफलं वा||२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನರ್ಗಲತ್ರಿಫಲಾಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ| ದ್ವಿಶ ಇತ್ಯಭಯಾಮಲಕಾನಿವಾಽಭ-ಯಾವಿಭೀತಕಾನಿ ವಾಽಮಲಕವಿಭೀತಕಾನಿ ವಾ| ತ್ರಿಶ ಇತಿ ಸಮಸ್ತಾನಿ ವರ್ತನ್ತೇ| ಕೇಚಿತ್ತು ತ್ರಿಫಲಾನಾಂ ಸಂಯೋಜನಂ ಲಿಪ್ಸಯೇಚ್ಛನ್ತಿ| ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ| ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತ ಇತಿ ನಿಷ್ಪನ್ನ ಉಪಯೋಗೇ| ತತ ಇತ್ಯುಪಯೋಗಕಾಲಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕಾಲಂ ಯವಾಗ್ವಾದ್ಯಾಹಾರೋಽಭ್ಯಞ್ಜನಾದಿನಾ|| ೨೪||
Adhikarana ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶಃ (೨೫) · Śloka ೨೫
ದಶಮೂಲಬಲಾಮುಸ್ತಜೀವಕರ್ಷಭಕೋತ್ಪಲಮ್| ಪರ್ಣಿನ್ಯೌ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಶೃಙ್ಗೀ ಮೇದಾ ತಾಮಲಕೀ ತ್ರುಟಿಃ| ಜೀವನ್ತೀ ಜೋಙ್ಗಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಪೌಷ್ಕರಂ ಚನ್ದನಂ ಶಠೀ| ಪುನರ್ನವಾ ದ್ವಿಕಾಕೋಲೀ ಕಾಕನಾಸಾಮೃತಾದ್ವಯಮ್| ವಿದಾರೀ ವೃಷಮೂಲಂ ಚ ತದೈಕಧ್ಯಂ ಪಲೋನ್ಮಿತಮ್| ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್ ಪಞ್ಚಧಾತ್ರೀಫಲಶತಾನಿ ಚ| ಪಾದಶೇಷಂ ರಸಂ ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯಸ್ಥೀನ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ಚ| ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭರ್ಜಯೇತ್ತೈಲಘೃತಾದ್ವಾದಶಭಿಃ ಪಲೈಃ| ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾತುಲಾರ್ದ್ಧೇನ ಯುಕ್ತಂ ತಲ್ಲೇಹವತ್ಪಚೇತ್| ಸ್ನೇಹಾರ್ದ್ಧಂ ಮಧುನಃ ಶೀತೇ ತುಗಾಕ್ಷೀರ್ಯಾಶ್ಚತುಃಪಲಮ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ದ್ವೇ ಪಲೇ ದದ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಜಾತಂ ಕಣಾರ್ದ್ಧಿಕಮ್| ಅತೋಽವಲೇಹಯೇನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಕುಟೀಸ್ಥಂ ಪಥ್ಯಭೋಜಿನಮ್| ಇತ್ಯೇಷಶ್ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶೋ ಯಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಚ್ಯವನೋ ಮುನಿಃ| ಜರಾಜರ್ಜರಿತೋಽಪ್ಯಾಸೀನ್ನಾರೀನಯನನನ್ದನಃ| ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಜ್ವರಂ ಶೋಷಂ ಹೃದ್ರೋಗಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಾಶಯಾನ್ ದೋಷಾನ್ ವೈಸ್ವರ್ಯಂ ಚ ವ್ಯಪೋಹತಿ| ಬಾಲವೃದ್ಧಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಕೃಶಾನಾಮಙ್ಗವರ್ದ್ಧನಃ| ಮೇಧಾಂ ಸ್ಮೃತಿಂ ಕಾನ್ತಿಮನಾಮಯತ್ವ ಮಾಯುಃ ಪ್ರಕರ್ಷಂ ಪವನಾಽನುಲೋಭ್ಯಮ್| ಸ್ತ್ರೀಷು ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಬಲಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾ ಮಗ್ನೇಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಧಿನೋಪಯುಕ್ತಃ||೨೫||
दशमूलबलामुस्तजीवकर्षभकोत्पलम्| पर्णिन्यौ पिप्पली शृङ्गी मेदा तामलकी त्रुटिः| जीवन्ती जोङ्गकं द्राक्षा पौष्करं चन्दनं शठी| पुनर्नवा द्विकाकोली काकनासामृताद्वयम्| विदारी वृषमूलं च तदैकध्यं पलोन्मितम्| जलद्रोणे पचेत् पञ्चधात्रीफलशतानि च| पादशेषं रसं तस्माद्व्यस्थीन्यामलकानि च| गृहीत्वा भर्जयेत्तैलघृताद्वादशभिः पलैः| मत्स्यण्डिकातुलार्द्धेन युक्तं तल्लेहवत्पचेत्| स्नेहार्द्धं मधुनः शीते तुगाक्षीर्याश्चतुःपलम्| पिप्पल्या द्वे पले दद्याच्चतुर्जातं कणार्द्धिकम्| अतोऽवलेहयेन्मात्रां कुटीस्थं पथ्यभोजिनम्| इत्येषश्च्यवनप्राशो यं प्राश्य च्यवनो मुनिः| जराजर्जरितोऽप्यासीन्नारीनयननन्दनः| कासं श्वासं ज्वरं शोषं हृद्रोगं वातशोणितम्| मूत्रशुक्राशयान् दोषान् वैस्वर्यं च व्यपोहति| बालवृद्धक्षतक्षीणकृशानामङ्गवर्द्धनः| मेधां स्मृतिं कान्तिमनामयत्व मायुः प्रकर्षं पवनाऽनुलोभ्यम्| स्त्रीषु प्रहर्षं बलमिन्द्रियाणा मग्नेश्च कुर्याद्विधिनोपयुक्तः||२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶಾಖ್ಯಃ| ಪರ್ಣಿನ್ಯೌ ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ ಮಾಷಪರ್ಣೀ| ತಾಮಲಕೀ ತಾಲೀ ಪಿತುನ್ನಿಕಾ ಚ| ತ್ರುಟಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾ, ಜೋಙ್ಗಕಮಗರು, ಕಾಕನಾಸಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ (ಕಾಕತುಣ್ಡಫಲಾ), ಅಮೃತಾದ್ವಯಂ ಗುದೂಚೀ ಹರೀತಕೀ ಚ| ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಪಲೋನ್ಮಿತಂ ಕೃತ್ವೈಕಧ್ಯಂ ಕ್ರಿಯತೇ| ಏವಂ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಪಲಾನ್ಯೌಷಧಾನಾಮ್| ಧಾತ್ರೀಫಲಾನಾಂ ಪಞ್ಚಶತಾನೀತ್ಯೇತತ್ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಪಚ್ಯಮಾನಾತ್ ಪಾದಶೇಷೋ ರಸಃ| ವಿಗತಾಸ್ಥೀನಿ ಚಾಮಲಕಾನಿ ತೈಲಘೃತಾದೇಕೀಭೂತಾ ದ್ವಾದಶಭಿಃ ಪಲೈರ್ಭರ್ಜಯೇತ್| ಭರ್ಜಿತಾನಾಮಾಮಲಕಾನಂ ರಸೇನಸಹ ಪಚನಂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಲಬ್ಧಮ್| ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾಽಧಿಕೇನ ಗುಡಪಾಕೇನ ಕೃತಾ ಶರ್ಕರಾ| ಸ್ನೇಹಾರ್ದ್ಧಂ ಮಧುನಃ ಷಟ್ಪಲಮ್| ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಅತೋ ಲೇಹಾತ್| ಮಾತ್ರಾಂ ಸ್ತೋಕಂ ಕುಟೀಸ್ಥಂ ಪಥ್ಯಂ ಭೋಜನಂ ಚ ಪುರುಷಮವಲೇಹಯೇತ್| ಯಂ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶಮ್| ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಿತಿ ಸ್ತ್ರೀವಿಷಯೇ|| ೨೫||
Adhikarana ತ್ರಿಫಲಾಪ್ರಯೋಗಾಃ (೨೬) · Śloka ೨೬
ಮಧುಕೇನ ತವಕ್ಷೀರ್ಯಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಸಿನ್ಧುಜನ್ಮನಾ| ಪೃಥಗ್ಲೋಹೈಃ ಸುವರ್ಣೇನ ವಚಯಾ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಸಿತಯಾ ವಾ ಸಮಾಯುಕ್ತಾ ಸಮಾಯುಕ್ತಾ ರಸಾಯನಮ್| ತ್ರಿಫಲಾ ಸರ್ವರೋಗಘ್ನೀ ಮೇಧಾಯುಃ ಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧಿದಾ| ತ್ರೈಫಲೇನಾಯಸೀಂ ಪಾತ್ರೀಂ ಕಲ್ಕೇನಾಲೇಪಯೇನ್ನವಮ್| ತಮಹೋರಾತ್ರಿಕಂ ಲೇಪಂ ಪಿಬೇತ್ಕ್ಷೌದ್ರೋದಕಾಪ್ಲುತಮ್| ಪ್ರಭೂತಸ್ನೇಹಶಮನಂ ಜೀರ್ಣೇ ತತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಜೀವತ್ಯರುಗ್ಜ್ವರಸ್ತಸ್ಯ ಸಮಾಭ್ಯಾಸಾತ್ಸಮಾಃ ಶತಮ್| ವರ್ಷಂ ಖಾದೇತ್ಪ್ರಾಣದಾಂ ಪ್ರಾತರೇಕಾ ಮಶ್ನನ್ನನ್ನಾತ್ ಪೂರ್ವಮಕ್ಷದ್ವಯಂ ಚ| ಸಾಜ್ಯಕ್ಷೌದ್ರಂ ಭೋಜನಾನ್ತೇ ಚತುಷ್ಕಂ ಧಾತ್ರೀಕಾನಾಂ ತದ್ವಯಸ್ಥಾಪನೇಲಮ್||೨೬||
मधुकेन तवक्षीर्या पिप्पल्या सिन्धुजन्मना| पृथग्लोहैः सुवर्णेन वचया मधुसर्पिषा| सितया वा समायुक्ता समायुक्ता रसायनम्| त्रिफला सर्वरोगघ्नी मेधायुः स्मृतिबुद्धिदा| त्रैफलेनायसीं पात्रीं कल्केनालेपयेन्नवम्| तमहोरात्रिकं लेपं पिबेत्क्षौद्रोदकाप्लुतम्| प्रभूतस्नेहशमनं जीर्णे तत्र प्रशस्यते| जीवत्यरुग्ज्वरस्तस्य समाभ्यासात्समाः शतम्| वर्षं खादेत्प्राणदां प्रातरेका मश्नन्नन्नात् पूर्वमक्षद्वयं च| साज्यक्षौद्रं भोजनान्ते चतुष्कं धात्रीकानां तद्वयस्थापनेलम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ರಿಫಲಾಮಧುಕಾದಿನಾ ಲೋಹಾದಿನಾ ವಾ ಪೃಥಕ್ ಸಮಾಯುಕ್ತಾ ಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಸಮಾಂ ಸಂವತ್ಸರಂ ಯುಕ್ತಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಾ ರಸಾಯನಂ ಸರ್ವರೋಗಘ್ನೀ ಮೇಧಾದಿದಾ ಚ ಭವತಿ| ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮೇಕೀಭೂತಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಯುಜ್ಯತೇ| ತ್ರೈಫಲೇನ ತ್ರಿಫಲಾಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರಾತರ್ನವಾಂ ಲೋಹಪಾತ್ರೀಂ ಲಿಪ್ತ್ವಾ ದ್ವಿತೀಯೇಽಹನಿ ತಂ ಲೇಪಂ ಪ್ರಾತರ್ಮಾಕ್ಷಿಕೋದಕೇನ ಪಿಬೇತ್| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇ ಪ್ರಭೂತಸ್ನೇಹಶಮನಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಏವಂ ಸಂವತ್ಸರಾಭ್ಯಾಸಾತ್ ಸಂವತ್ಸರಶತಂ ರುಜಯಾ ಜರಸಾ ಚ ರಹಿತಃ ಪುರುಷೋ ಜೀವತಿ| ವರ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕಾಲವಿಭಾಗೇನ ಫಲಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ|| ೨೬||
Adhikarana ಅಯೋರಸಾಯನಮ್ (೨೭) · Śloka ೨೭
ಅಥಾಯಸಾನಿ ಚತುರಙ್ಗಲದೀರ್ಘವಿಸ್ತೃತಾನಿ ತಿಲೋತ್ಸೇಧಾನಿ ಪತ್ರಾ ಣಿ ಕಾರಯೇತ್| ತಾನ್ಯಗ್ನಿವರ್ಣಾನಿ ಕೃತ್ವಾಽಮಲಕಸ್ವರಸೇ ನಿರ್ವಾಪಯೇದೇಕವಿಂಶತಿಕೃತ್ವಃ| ತೇಷಾಂ ತಾದೃಶಾನಾಂ ಪಲಶತಮಾ ಯಸ್ಯಾಂ ಸ್ಥಾಲ್ಯಾಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯಾಮಲಕಸ್ವರಸೋತ್ತರಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುಪಿಹಿತಂ ಭಸ್ಮರಾಶೌ ನಿಖನೇತ್| ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಚೋದ್ಧೃತ್ಯಾಯಸೇನ ದಣ್ಡೇನ ಘಟ್ಟಯೇತ್| ಶುಷ್ಯತ್ಯಾಮಲಕಸ್ವರಸಂ ಪೂರ್ವವದಾವಪೇತ್| ಏವಂ ತಾನಿ ಲೋಹಪತ್ರಾಣಿ ಸಂವತ್ಸರಾದ್ ದ್ರವೀಭವನ್ತಿ| ತತಶ್ಚೋತ್ತರಕಾಲಂ ಕೃತ್ವಾ ವಮನವಿರೇಚನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧತನುರೇವ ಕೇವಲಂ ಸಮನ್ತತೋಽ ಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವಮಾತ್ರಮುಖೇನಾಯಸೇನ ಸ್ರುವೇಣಾಯಸ ಏವ ಭಾಜನೇ ತಸ್ಮಾತ್ ಕಲ್ಕೀಕೃತಾತ್ ಸ್ರುವಮೇಕಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಪೃಥಕ್ ಸ್ರುವೇಣ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಪ್ರಾಶ್ನೀಯಾತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರರಸಯೂಷಾಣಾಮನ್ಯ ತಮೇನ ಸರ್ಪಿರ್ಮಿಶ್ರಂ ನವಂ ಷಷ್ಟಿಕೌದನಮಶ್ನೀಯಾತ್| ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ವರ್ಷಮುಪಯುಜ್ಯ ವರ್ಷಮೇವ ಚಾನ್ಯದಪ್ಯುದ್ವಿಷ್ಟಾಹಾರೋ ಯನ್ತ್ರಿತಾತ್ಮಾ ಕುಟೀಂ ಸಮಧಿವಸೇತ್| ತತಃ ಸರ್ವೋಪತಾಪಾನ್ ಜಿತ್ವಾ ವ್ಯಾಧಿಜರಾಮ ಮರಣಶಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿತೋಯವಿಷಾಣಾಮಗಮ್ಯಃ ಸರ್ವಭಾವೇಷ್ವತೀನ್ದ್ರಿಯೋ ವರ್ಷಸಹಸ್ರದ್ವಯಂ ಜೀವತಿ| ವಾಜಿವೇಗೋ ಗಜಪ್ರಾಣೋ ಭವೇಚ್ಚ ಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ವಾಗ್ಮೀ ವೃಷಃ ಶ್ರುತಧರೋ ಮಹಾಭೋಗೋ ಮಹಾಧನಃ||೨೭||
अथायसानि चतुरङ्गलदीर्घविस्तृतानि तिलोत्सेधानि पत्रा णि कारयेत्| तान्यग्निवर्णानि कृत्वाऽमलकस्वरसे निर्वापयेदेकविंशतिकृत्वः| तेषां तादृशानां पलशतमा यस्यां स्थाल्यां प्रक्षिप्यामलकस्वरसोत्तरं कृत्वा सुपिहितं भस्मराशौ निखनेत्| मासि मासि चोद्धृत्यायसेन दण्डेन घट्टयेत्| शुष्यत्यामलकस्वरसं पूर्ववदावपेत्| एवं तानि लोहपत्राणि संवत्सराद् द्रवीभवन्ति| ततश्चोत्तरकालं कृत्वा वमनविरेचनं स्निग्धतनुरेव केवलं समन्ततोऽ ङ्गुष्ठपर्वमात्रमुखेनायसेन स्रुवेणायस एव भाजने तस्मात् कल्कीकृतात् स्रुवमेकं गृहीत्वा मधुघृताभ्यां पृथक् स्रुवेण संयोज्य प्राश्नीयात्| जीर्णे क्षीररसयूषाणामन्य तमेन सर्पिर्मिश्रं नवं षष्टिकौदनमश्नीयात्| अनेन विधिना वर्षमुपयुज्य वर्षमेव चान्यदप्युद्विष्टाहारो यन्त्रितात्मा कुटीं समधिवसेत्| ततः सर्वोपतापान् जित्वा व्याधिजराम मरणशस्त्राग्नितोयविषाणामगम्यः सर्वभावेष्वतीन्द्रियो वर्षसहस्रद्वयं जीवति| वाजिवेगो गजप्राणो भवेच्च स्मृतिबुद्धिमान्| वाग्मी वृषः श्रुतधरो महाभोगो महाधनः||२७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥೇತ್ಯಾದಿ| ತಿಲಧನಾನಿ ಚತುರಙ್ಗಲಾಯತವಿಸ್ತೃತಾನಿ ಶಸ್ತ್ರಪತ್ರಾಣಿ ಏಕವಿಂಶತಿವಾರಮಗ್ನಿವರ್ಣತಪ್ತಾನ್ಯಾಮಲಕರಸೇ ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್| ತತಸ್ತಾದೃಶಾನಾಂ ನಿರ್ವಾಪಣೇನ ತನುಭೂತಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ಶಸ್ತ್ರಪತ್ರಾಣಾಂ ಪಲಶತಮಾಯಸ್ಯಾಂ ಸ್ಥಾಲ್ಯಾಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ತೇನೈವಾಮಲಕರಸೇನೋತ್ತರಮಧಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುಪಿಹಿತಞ್ಚ ಭಸ್ಮರಾಶೌ ನಿಖನೇತ್| ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಸಮನ್ತತಃ ಸರ್ವತೋದಿಕ್ಕಮಾಯಾಮವಿಸ್ತರಾಭ್ಯಾಮಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವಮಾತ್ರಂ ಮುಖಂ ನಿಮ್ನಪ್ರದೇಶೋ ಯಸ್ಯ ಸ್ರುವಸ್ಯ| ಅನೇನೌಷಧವಿಧಿನೈವ| ಸರ್ವಭಾವೇಷು ಬಾಹ್ಯಾತ್ಮಕೇಷು ಅನ್ಯಪುರುಷಾನಿನ್ದ್ರಿಯೇಣಾತಿಕಾನ್ತೋಽತೀನ್ದ್ರಿಯಃ|| ೨೭||
Adhikarana ಅತಿದೇಶೇನ ತಾಮ್ರಾದಿಪ್ರಯೋಗಾಃ (೨೮) · Śloka ೨೮
ತಾಮ್ರರೂಪ್ಯಸುವರ್ಣಾನಾಮಯಮೇವ ಪೃಥಗ್ವಿಧಿಃ| ದ್ವಿಗುಣಂ ತದ್ಗುಣೋತ್ಕರ್ಷಂ ಜಾನೀಯಾದುತ್ತರೋತ್ತರಮ್||೨೮||
ताम्ररूप्यसुवर्णानामयमेव पृथग्विधिः| द्विगुणं तद्गुणोत्कर्षं जानीयादुत्तरोत्तरम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಸ್ತ್ರವತ್ತಾಮ್ರಾದೀನಾಮಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ ಪೃಥಗ್ದ್ವಿಗುಣಂ ಕೃತ್ವಾ ದ್ರವ್ಯಮಾಸನಿರ್ವಾಪಣಾದಿಭಿರ್ಯಥೋತ್ತರಂ ಜಾನೀಯಾತ್| ತೇನ ತಾಮ್ರಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಾತ್ ದ್ವಿಗುಣೋ ವಿಧಿರ್ದ್ವಿಗುಣ ಏವ ಚ ಗುಣೋತ್ಕರ್ಷಃ| ತಾಮ್ರಾದ್ ದ್ವಿಗುಣೋ ರೂಪ್ಯಸ್ಯ| ತತೋಽಪಿ ದ್ವಿಗುಣಃ ಸುವರ್ಣಸ್ಯೇತಿ|| ೨೮||
Adhikarana ಸುವರ್ಣಸ್ಯಾನ್ಯೇ ಪ್ರಯೋಗಾಃ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಹೇಮಧಾತ್ರೀಫಲಕ್ಷೌದ್ರಂ ಗಾಯತ್ರೀಪರಿಮನ್ತ್ರಿತಮ್| ಲಿಹನ್ನನುಪಿಬನ್ ಕ್ಷೀರಂ ದೃಷ್ಟರಿಷ್ಟೋಽಪಿ ಜೀವತಿ||೨೯||
हेमधात्रीफलक्षौद्रं गायत्रीपरिमन्त्रितम्| लिहन्ननुपिबन् क्षीरं दृष्टरिष्टोऽपि जीवति||२९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹೇಮಾದಿಕಂ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾ ಪರಿಮನ್ತ್ರಿತಂ ಲಿಹನ್ ಪುರುಷೋಽನು ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬನ್ ದೃಷ್ಟಿರಿಷ್ಟೋಽಪಿ ಜೀವತಿ|| ೨೯||
Adhikarana ಸುವರ್ಣಸ್ಯಾನ್ಯೇ ಪ್ರಯೋಗಾಃ (೩೦) · Śloka ೩೦
ಸುವರ್ಣಂ ಪದ್ಮಬೀಜಾನಿ ಮಧುಲಾಜಾಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ| ಕ್ಷೀರೇಣ ಪೀತಂ ಪರಮಮಲಕ್ಷ್ಮವಿನಿವಾರಣಮ್||೩೦||
सुवर्णं पद्मबीजानि मधुलाजाः प्रियङ्गवः| क्षीरेण पीतं परममलक्ष्मविनिवारणम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸುವರ್ಣಾದಿಕಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪೀತಂ ಪರಮಮಲಕ್ಷ್ಮೀನಿವಾರಣಂ ಭವತಿ|| ೩೦||
Adhikarana ಸುವರ್ಣಸ್ಯಾನ್ಯೇ ಪ್ರಯೋಗಾಃ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಸಪದ್ಮಬೀಜಾಮಲಕಾಭಯಾಕ್ಷಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಕನಕಂ ಲಿಹನ್ತಃ| ದೀರ್ಘಾಯುಷೋ ಮನ್ದಜರೋಪತಾಯಾಃ ಸರೀಸೃಪಾಣಾಂ ಚ ಭವನ್ತ್ಯಗಮ್ಯಾಃ||೩೧||
सपद्मबीजामलकाभयाक्षं सर्पिर्मधुभ्यां कनकं लिहन्तः| दीर्घायुषो मन्दजरोपतायाः सरीसृपाणां च भवन्त्यगम्याः||३१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪದ್ಮಬೀಜಾದಿಸಂಯುಕ್ತಂ ಸುವರ್ಣಂ ಲಿಹನ್ ಪುರುಷೋ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಟ್ವಾದಿಯುಕ್ತೋ ಭವತಿ|| ೩೧||
Adhikarana ಸುವರ್ಣಸ್ಯಾನ್ಯೇ ಪ್ರಯೋಗಾಃ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಮಧುಮಾಗಧಿಕಾವಿಡಙ್ಗಸಾರ ತ್ರಿಫಲಾಹೇಮಘೃತಂ ಸಿತಾಂ ಚ ಖಾದನ್| ಜರಸಾ ನವಲೀಢದೇಹಕಾನ್ತಿಃ ಸಮಧಾತುಶ್ಚ ಸಮಾಃ ಶತಂ ಚ ಜೀವೇತ್| ಹೇಮಬಿಲ್ವವಚಾಸರ್ಪಿರೈಕಧ್ಯಮುಪಯೋಜಿತಮ್| ಮೇಧ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಕಾನ್ತಿಸೌಭಾಗ್ಯಪುಷ್ಟಿದಮ್||೩೨||
मधुमागधिकाविडङ्गसार त्रिफलाहेमघृतं सितां च खादन्| जरसा नवलीढदेहकान्तिः समधातुश्च समाः शतं च जीवेत्| हेमबिल्ववचासर्पिरैकध्यमुपयोजितम्| मेध्यमायुष्यमारोग्यकान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्||३२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಧ್ವಾದಿಕಂ ಖಾದನ್ ಪುರುಷೋ ಜರಯಾ ನವಲೀಢಾ ಅನಶಿತಾ ದೇಹಸ್ಯ ಕಾನ್ತಿರ್ಯಸ್ಯ ಸ ತಥಾವಿಧಃ ಸಮಸರ್ವಧಾತುಶ್ಚ ಸಮ್ಭವತಿ ಶತಂ ಸಮಾ ಜೀವೇಚ್ಚ| ಹೇಮಾದಿಕಮೈಕಧ್ಯಮುಪಯೋಜಿತಂ ಮೇಧ್ಯಂ ಮೇಧಾಯೈ ಹಿತಮಾಯುಷ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಾದಿಪ್ರದಂ ಚ|| ೩೨||
Adhikarana ಸುವರ್ಣಸ್ಯಾನ್ಯೇ ಪ್ರಯೋಗಾಃ (೩೩) · Śloka ೩೩
ಶತಾವರೀಘೃತಂ ಲೀಢಂ ಸಸುವರ್ಣಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಕರೋತಿ ಚಿರಜೀವಿತ್ವಂ ರಾಜಾನಂ ಚ ವಶಾನುಗಮ್||೩೩||
शतावरीघृतं लीढं ससुवर्णं समाक्षिकम्| करोति चिरजीवित्वं राजानं च वशानुगम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶತಾವರೀಘೃತಂ ಗುಹ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋಕ್ತಂ ಸುವರ್ಣಮಾಕ್ಷಿಕಾಭ್ಯಂ ಯುಕ್ತಂ ಲೀಢಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಚಿರಜೀವಿತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಕರೋತಿ|| ೩೩||
Adhikarana ಸುವರ್ಣಸ್ಯಾನ್ಯೇ ಪ್ರಯೋಗಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪
ಆಯುಷ್ಕಾಮಃ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾ ಸಮೇತಂ ಮೇಧಾಕಾಮಃ ಕಾಞ್ಚನಂ ಸೋಗ್ರಗನ್ಧಮ್| ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಮಃ ಪದ್ಮಕಿಞ್ಜಲ್ಕಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಂ ಖಾದೇತ್ ಕಾಮಕಾಮೋ ವಿದಾರ್ಯಾ||೩೪||
आयुष्कामः शङ्खपुष्प्या समेतं मेधाकामः काञ्चनं सोग्रगन्धम्| लक्ष्मीकामः पद्मकिञ्जल्कयुक्तं युक्तं खादेत् कामकामो विदार्या||३४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಯುಷ್ಕಾಮ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಚತ್ವಾರಃ ಸುವರ್ಣಪ್ರಯೋಗಾಃ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಃ||೩೪||
Adhikarana ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾದಿ ಪಞ್ಚ ರಸಾಯನಾನಿ (೩೫) · Śloka ೩೫
ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಂ ಯಥಾಗ್ನಿ ಕ್ಷೀರೇಣ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಮ್| ರಸಂ ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಸಹ ಮೂಲಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಕಲ್ಕಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಚ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ| ಆಯುಃ ಪ್ರದಾನ್ಯಾಮಯನಾಶನಾನಿ ಬಲಾಗ್ನಿವರ್ಣಸ್ವರವರ್ದ್ಧನಾನಿ ಮೇಧ್ಯಾನಿ ಚೈತಾನಿ ರಸಾಯನಾನಿ ಮೇಧ್ಯಾ ವಿಶೇಷೇಣ ತು ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ||೩೫||
मण्डूकपर्ण्याः स्वरसं यथाग्नि क्षीरेण यष्टीमधुकस्य चूर्णम्| रसं गुडूच्याः सह मूलपुष्प्याः कल्कं प्रयुञ्जीत च शङ्खपुष्प्याः| आयुः प्रदान्यामयनाशनानि बलाग्निवर्णस्वरवर्द्धनानि मेध्यानि चैतानि रसायनानि मेध्या विशेषेण तु शङ्खपुष्पी||३५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ಸ್ವರಸಾದಿಕಂ ಪೃಥಗ್ಯಥಾಗ್ನ್ಯಗ್ನ್ಯನುವೃತ್ತ್ಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಏತಾನಿ ಪಞ್ಚ ರಸಾಯನಾನ್ಯಾಯುಷ್ಪ್ರದತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಾನಿ| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾ| ಮಧುಯಷ್ಟೀಚೂರ್ಣಮೇವ ಕ್ಷೀರೇಣ| ಸಹಮೂಲಪುಷ್ಪ್ಯಾ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ರಸಮೇವ| ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಸುಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಕಲ್ಕಮ್| ತೇಭ್ಯಶ್ಚ ರಸಾಯನೇಭ್ಯಃ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ ತು ವಿಶೇಷೇಣ ಮೇಧ್ಯಾ ಮೇಧಾಯೈ ಹಿತಾ|| ೩೫||
Adhikarana ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಘೃತಮ್ (೩೬) · Śloka ೩೬
ನಲದಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀ ಪಯಸ್ಯಾ ಮಧುಕಂ ಚನ್ದನಸಾರಿವೋಗ್ರಗನ್ಧಾಃ| ತ್ರಿಫಲಾಕಟುಕತ್ರಯಂ ಹರಿದ್ರೇ ಸಪಟೋಲಂ ಲವಣಂ ಚ ತೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ| ತ್ರಿಗುಣೇನ ರಸೇನ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಘೃತನಲ್ವಣಂ ವಿಪಕ್ವಮ್| ಉಪಯುಜ್ಯ ಭವೇಜ್ಜಡೋಽಪಿ ವಾಗ್ಮೀ ಶೃತಧಾರೀ ಪ್ರತಿಭಾನವಾನರೋಗಃ||೩೬||
नलदं कटुरोहिणी पयस्या मधुकं चन्दनसारिवोग्रगन्धाः| त्रिफलाकटुकत्रयं हरिद्रे सपटोलं लवणं च तैः सुपिष्टैः| त्रिगुणेन रसेन शङ्खपुष्प्याः सपयस्कं घृतनल्वणं विपक्वम्| उपयुज्य भवेज्जडोऽपि वाग्मी शृतधारी प्रतिभानवानरोगः||३६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನಲದಾದಿಭಿಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ ಸ್ನೇಹಾತ್ ತ್ರಿಗುಣೇನ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀರಸೇನ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಘೃತಸ್ಯ ನಲ್ವಣಂ ದ್ರೋಣಮುಪಯುಜ್ಯ ಜಡೋಽಪಿ ವಾಗ್ಮೀತ್ಯಾದಿಗುಣೋ ಭವೇತ್| ಉಗ್ರಗನ್ಧಾ ವಚಾ| ಲವಣಂ ಸೈನ್ಧವಮ್|| ೩೬||
Adhikarana ಪಞ್ಚಾರವಿನ್ದಘೃತಮ್ (೩೭) · Śloka ೩೭
ಪೇಷ್ಯೈರ್ಮೃಣಾಲಬಿಸಕೇಸರಪತ್ರಬೀಜೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸಹೇಮಶಕಲಂ ಪಯಸಾ ಚ ಸರ್ಪಿಃ| ಪಞ್ಚಾರವಿನ್ದಮಿತಿ ತತ್ಪ್ರಥಿತಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಪೌರುಷಬಲಪ್ರತಿಭೈರ್ನಿಷೇವ್ಯಮ್||೩೭||
पेष्यैर्मृणालबिसकेसरपत्रबीजैः सिद्धं सहेमशकलं पयसा च सर्पिः| पञ्चारविन्दमिति तत्प्रथितं पृथिव्यां प्रभ्रष्टपौरुषबलप्रतिभैर्निषेव्यम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೃಣಾಲಾದಿಭಿಃ ಪೇಷ್ಯೈಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚ ಸಸುವರ್ಣಶಕಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಾಮ್ನಾ ಪಞ್ಚಾರವಿನ್ದಮಿತಿ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪ್ರಥಿತಮ್| ತಚ್ಚ ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಪೌರುಷಬಲಾದಿಭಿರ್ನಿಷೇವ್ಯಮ್| ಮೃಣಾಲಂ ಬಿಸಾಙ್ಕುರಮ್| ಬಿಸಂ ಬಿಸಮೂಲಮ್| ಕೇಸರಂ ತತ್ಪುಷ್ಪಸ್ಯ| ಪತ್ರಂ ತಸ್ಯೈವ ಬೀಜಂ ಚ|| ೩೭||
Adhikarana ಚತುಷ್ಕುವಲಯಂ ಸರ್ಪಿಃ (೩೮) · Śloka ೩೮
ಯನ್ನಾಲಕನ್ದದಲಕೇಸರವದ್ವಿಪಕ್ವಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಸ್ಯ ತದಪಿ ಪ್ರಥಿತಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮ್| ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುಷ್ಕುವಲಯಂ ಸಹಿರಣ್ಯಪತ್ರಂ ಮೇಧ್ಯಂ ಗವಾಮಪಿ ಭವೇತ್ಕಿಮು ಮಾನುಷಾಣಾಮ್||೩೮||
यन्नालकन्ददलकेसरवद्विपक्वं नीलोत्पलस्य तदपि प्रथितं पृथिव्याम्| सर्पिश्चतुष्कुवलयं सहिरण्यपत्रं मेध्यं गवामपि भवेत्किमु मानुषाणाम्||३८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯತ್ಸರ್ಪಿರ್ನೀಲೋತ್ಪಲಸ್ಯ ನಾಲಾದಿಚತುಷ್ಟಯೇನ ಸಹಿರಣ್ಯಪತ್ರಂ ವಿಪಕ್ವಂ ತದಪಿ ದ್ವಿತೀಯಂ ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಪೌರುಷಬಲಾದಿಭಿರ್ನಿಷೇವ್ಯಮ್| ನಾಮ್ನಾ ಚತುಷ್ಕುವಲಯಮಿತಿ ಪ್ರಥಿತಮ್| ಏತಚ್ಚ ಗವಾಮಪಿ ಮೇಧ್ಯಂ ಭವತಿ| ಕಿಮುತ ಮಾನುಷಾಣಾಂ ಸ್ವಭಾವಮೇಧಾವತಾಂ ನ ಭವೇತ್|| ೩೮||
Adhikarana ಬ್ರಾಹ್ಮೀರಸಾಯನಮ್ (೩೯) · Śloka ೩೯
ಬ್ರಾಹ್ಮೀವಚಾಸೈನ್ಧವಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲೈನ್ಧ್ರಃ| ವೈದೇಹಿಕಾ ಚ ತ್ರಿಯವಾಃ ಪೃಥಕ್ಸ್ಯು ರ್ಯವೌ ಸುವರ್ಣಸ್ಯ ತಿಲೋ ವಿಷಸ್ಯ| ಸರ್ಪಿಷಶ್ಚ ಪಲಮೇಕತ ಏತದ್ಯೋಜಯೇತ್ ಪರಿಣತೇ ಚ ಘೃತಾಢ್ಯಮ್| ಭೋಜನಂ ಸಮಧುವತ್ಸರಮೇವಂ ಶೀಲಯನ್ನಧಿಕಧೀಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾಃ| ಅತಿಕ್ರಾನ್ತಜರಾವ್ಯಾಧಿತನ್ದ್ರಾಽಽಲಸ್ಯಶ್ರಮಕ್ಲಮಃ| ಜೀವತ್ಯಬ್ದಶತಂ ಪೂರ್ಣಂ ಶ್ರೀತೇಜಃ ಕಾನ್ತಿದೀಪ್ತಿಮಾನ್| ವಿಶೇಷತಃ ಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಗುಲ್ಮ ವಿಷಜ್ವರೋನ್ಮಾದಗರೋದರಾಣೀ| ಅಥರ್ವಮನ್ತ್ರಾದಿಕೃತಾಶ್ಚ ಕೃತ್ಯಾಃ ಶಾಮ್ಯನ್ತ್ಯನೇನಾತಿಬಲಾಶ್ಚ ವಾತಾಃ||೩೯||
ब्राह्मीवचासैन्धवशङ्खपुष्पी मत्स्याक्षकब्रह्मसुवर्चलैन्ध्रः| वैदेहिका च त्रियवाः पृथक्स्यु र्यवौ सुवर्णस्य तिलो विषस्य| सर्पिषश्च पलमेकत एतद्योजयेत् परिणते च घृताढ्यम्| भोजनं समधुवत्सरमेवं शीलयन्नधिकधीस्मृतिमेधाः| अतिक्रान्तजराव्याधितन्द्राऽऽलस्यश्रमक्लमः| जीवत्यब्दशतं पूर्णं श्रीतेजः कान्तिदीप्तिमान्| विशेषतः कुष्ठकिलासगुल्म विषज्वरोन्मादगरोदराणी| अथर्वमन्त्रादिकृताश्च कृत्याः शाम्यन्त्यनेनातिबलाश्च वाताः||३९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬ್ರಾಹ್ಮಯಾದಿಕಂ ಯಥೋಕ್ತಮಾನಮೇಕೀಕೃತ್ಯ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಯೋಜಯೇತ್| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಪರಿಣತೇ ಘೃತಾಢ್ಯಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಭೋಜನಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಏವಂ ಸಂವತ್ಸರಂ ಶೀಲಯನ್ನಧಿಕಾಭಿರ್ಧೀಪ್ರಭೃತಿಭಿರ್ಯುಕ್ತೋಽತಿಕ್ರಾನ್ತಜರಾದಿಮಾಂಶ್ಚ ಪೂರ್ಣಮಬ್ದಶತಂ ಜೀವತಿ| ಶ್ರ್ಯಾದಿಯುಕ್ತಃ ಸನ್| ಅನೇನ ಶೀಲಿತೇನ ಕುಷ್ಠಾದಯೋ ವಿಶೇಷತಃ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ| ಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾ ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ|| ೩೯||
Adhikarana ನಾಗಬಲಾರಸಾಯನಮ್ (೪೦) · Śloka ೪೦
ಯಥೋಕ್ತಗುಣಾಯಾಂ ಭೂಮೌ ಜಾತಾಮಬಾಲಾಮಜೀರ್ಣಾಂ ಶೀರ್ಣಪುರಾಣ ಪರ್ಣಾಮಸಞ್ಜಾತಾನ್ಯಪರ್ಣಾಂ ತಪೇ ತಪಸ್ಯೇ ವಾ ಮಾಸೇ ಯಥೋಕ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಪುಷ್ಯಯುಕ್ತೇ ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಸುಮುರ್ಹೂರ್ತ್ತೇ ನಾಗಬಲಾಂ ಸಮೂಲಾ ಮುದ್ಧರೇತ್| ತಸ್ಯ ಮೂಲಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಪಿಣ್ಡಮಾಮ್ರಮಾತ್ರಮಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ವಾ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಮವಚೂರ್ಣಿತಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇನ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿರೇವ ಸ್ಯಾತ್| ಕ್ಷೀರೇಣೈವ ವಾ ಸಸ ರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಮಶ್ನೀಯಾತ್| ಏವಂ ಸಂವತ್ಸರಪ್ರಯೋಗಾ ದ್ವರ್ಷಶತಮಜರ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೪೦||
यथोक्तगुणायां भूमौ जातामबालामजीर्णां शीर्णपुराण पर्णामसञ्जातान्यपर्णां तपे तपस्ये वा मासे यथोक्तेन विधिना पुष्ययुक्ते चन्द्रमसि सुमुर्हूर्त्ते नागबलां समूला मुद्धरेत्| तस्य मूलानां त्वक्पिण्डमाम्रमात्रमक्षमात्रं वा श्लक्ष्णपिष्टमवचूर्णितं वा पयसा पिबेन्मधुघृताभ्यां वा लिह्यात्| जीर्णे क्षीरवृत्तिरेव स्यात्| क्षीरेणैव वा सस र्पिष्कं शालिषष्टिकमश्नीयात्| एवं संवत्सरप्रयोगा द्वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण||४०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಥೋಕ್ತಗುಣಾಯಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ನಾಗಬಲಾಪ್ರಯೋಗೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಃ| ಯಥೋಕ್ತಗುಣಾಯಾಂ ಭೇಷಜಕಲ್ಪೋಕ್ತಗುಣಾಯಾಂ ಭೂಮೌ ಜಾತಾಮ್| ತಪೋ ಮಾಘಃ, ತಪಸ್ಯಃ ಫಾಲ್ಗುನಃ| ಶೋಭನೇ ಮುಹೂರ್ತ್ತೇ|| ೪೦||
Adhikarana ಅತಿದೇಶೇನ ಬಲಾದಿರಸಾಯನಾನಿ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಬಲಾತಿಬಲಾಚನ್ದನಾಗರುಧವತಿನಿಶಖದಿರಕದರಶಾಕಶಿಂಶ ಪಾಸನಸುರಸಾಪುನರ್ನವಾನನ್ತಾಶ್ಚ ವಯಸ್ಥಾಪನೋಕ್ತ ದಶೌಷಧಯಃ ಸವಿದಾರೀಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಶ್ವಗನ್ಧಾವಾರಾಹೀಶತಾವರ್ಯೋ ನಾಗಬಲಯಾ ವ್ಯಾ ಖ್ಯಾತಾಃ||೪೧||
बलातिबलाचन्दनागरुधवतिनिशखदिरकदरशाकशिंश पासनसुरसापुनर्नवानन्ताश्च वयस्थापनोक्त दशौषधयः सविदारीश्वदंष्ट्राश्वगन्धावाराहीशतावर्यो नागबलया व्या ख्याताः||४१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನೇನ ಚ ನಾಗಬಲಾವಿಧಾನೇನ ಬಲಾದಯಃ ಪೃಥಗ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ| ಬಲಾದಿಕಮಪಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪ್ರಯೋಗಾದೇವಙ್ಗುಣಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವಯಸ್ಥಾಪನಾ ದಶೌಷಧಯೋ ಮಹಾಕಷಾಯಸಂಗ್ರಹೋಕ್ತಾಃ|| ೪೧||
Adhikarana ಸಾರವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಸ್ವರಸಗ್ರಹಣೇ ವಿಧಿಃ (೪೨) · Śloka ೪೨
ತತ್ರ ಸಾರವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸ್ವರಸಾರ್ಥೀ ಕುಷ್ಠಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ಖದಿರಕಲ್ಪಮೀಕ್ಷೇತ| ಆರ್ದ್ರವೃಕ್ಷಾಸಮ್ಭವೇ ತು ಸಾರಶಕಲಾನಿ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಾನಿ ತನೂನಿ ಚತುರ್ಗುಣೇಽಮ್ಭಸ್ಯಾಪ್ಲಾವ್ಯಾತಪೇ ತ್ರಿ ರಾತ್ರಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ| ತತಸ್ತಾನ್ಯುದ್ಧೃತ್ಯಾನ್ಯಾನಿ ತತ್ರ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತ್ರಿರಾ ತ್ರಾಚ್ಚ ಪುನರನ್ಯಾನ್ಯೇವಂ ನವರಾತ್ರೇಣ ತ್ರಿಃಪ್ರಕ್ಷೇಪಣೋದ್ಭಾರೇಣ ಚ ಸ್ವರಸಃ ಪರಿಕಲ್ಪಿತೋ ಭವತಿ||೪೨||
तत्र सारवृक्षाणां सर्वेषां स्वरसार्थी कुष्ठचिकित्सिते खदिरकल्पमीक्षेत| आर्द्रवृक्षासम्भवे तु सारशकलानि द्व्यङ्गुलत्र्यङ्गुलानि तनूनि चतुर्गुणेऽम्भस्याप्लाव्यातपे त्रि रात्रं स्थापयेत| ततस्तान्युद्धृत्यान्यानि तत्र क्षिपेत्| त्रिरा त्राच्च पुनरन्यान्येवं नवरात्रेण त्रिःप्रक्षेपणोद्भारेण च स्वरसः परिकल्पितो भवति||४२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನನು ಸಾರವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಸ್ವರಸಗ್ರಹಣೇ ಕೋ ವಿಧಿರಿತ್ಯಾಹ-ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಕುಷ್ಠಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ಯ ಏವ ಖದಿರಕಲ್ಪ ಉಕ್ತಃ ಸ ಏವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಾರವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಬೋದ್ಧವ್ಯಃ| ಯದಾ ತು ಸ್ವರಸೇನ ಪ್ರಯೋಜನಂ ನ ಚಾರ್ದ್ರವೃಕ್ಷಸ ಸಮ್ಭವಸ್ತದಾ ನವರಾತ್ರೇಣ ಸ್ವರಸವಿಧಾನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಇತಿ ಸಾರವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಸ್ವರಸಾಲಾಭೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಃ|| ೪೨||
Adhikarana ಫಲಾದೀನಾಂ ಸ್ವರಸಗ್ರಹಣೇ ವಿಧಿಃ (೪೩) · Śloka ೪೩
ಫಲಾನಾಂ ಪುನರ್ವೀರುದೌಷಧೀನಾಞ್ಚ ಯನ್ತ್ರೇಣೋಲೂಖಲೇನ ವಾ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯ ಸ್ವರಸಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್||೪೩||
फलानां पुनर्वीरुदौषधीनाञ्च यन्त्रेणोलूखलेन वा सङ्क्षुद्य निष्पीड्य स्वरसं गृह्णीयात्||४३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಫಲಾನಾಂ ವೀರುಧಾಮೋಷಧೀನಾಂ ಚ ಸ್ವರಸಸ್ಯಾಲಾಭೇ ಯನ್ತ್ರೇಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸ್ವರಸವಿಧಿಃ ಸುಬೋಧಃ|| ೪೩||
Adhikarana ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ಸ್ವರಸಗ್ರಹಣೇ ವಿಧಿಃ (೪೪) · Śloka ೪೪
ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ತು ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾನಾಮಾಢಕಮುದಕಸ್ಯಾಹೋರಾತ್ರಸ್ಥಿತಂ ವಿಮೃದಿತಪೂತಂ ಸ್ವರಸವತ್ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್| ತುವರಕಭಲ್ಲಾತಕಾ ದೀನಾಂ ಪುನಃ ಪೃಥಗೇವೋಪದೇಶಃ||೪೪||
परिशुष्काणां तु चूर्णीकृतानामाढकमुदकस्याहोरात्रस्थितं विमृदितपूतं स्वरसवत् प्रयोज्यम्| तुवरकभल्लातका दीनां पुनः पृथगेवोपदेशः||४४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ತು ಯೋಗ್ಯಾನಾಂ ಫಲಾನಾಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಃ| ಉದಕಸ್ಯಾಢಕಂ ಶುಷ್ಕಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಂ ಭವತಿ| ತುವರಕಭಲ್ಲಾತ ಕಾದೀನಾಂ ಸ್ವರಸೇ ತು ಪೃಥಗೇವೋಪದೇಶಃ ಕ್ರಿಯತೇ|| ೪೪||
Adhikarana ತುವರಕಕಲ್ಪಃ (ತುವರಕತೈಲಮ್) (೪೫) · Śloka ೪೫
ವೃಕ್ಷಾಸ್ತುವರಕಾ ನಾಮ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಣವತೀರಜಾಃ| ವೀಚೀತರಙ್ಗವಿಕ್ಷೋಭಮಾರುತೋದ್ಭೂತಪಲ್ಲವಾಃ| ತೇಭ್ಯಃ ಫಲಾನ್ಯಾದದೀತ ಸುಪಕ್ವಾನ್ಯಮ್ಬುದಾಗಮೇ| ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಫಲೇಭ್ಯಶ್ಚಾದಾಯ ಶೋಷಯಿತ್ವಾವಚೂರ್ಣ್ಯ ಚ| ತಿಲವತ್ಪೀಡಯೇದ್ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಕ್ವಾಥಯೇದ್ವಾ ಕುಸುಮ್ಭವತ್| ತತ್ತೈಲಂ ಸಮ್ಭೃತಂ ಭೂಯಃ ಪಚೇದಾಸಲಿಲಕ್ಷಯಾತ್| ಅವತಾರ್ಯ ಕರೀಷೇ ಚ ಪಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೋ ಹೃತಮಲಃ ಪಕ್ಷಾದುದ್ಧೃತ್ಯ ಯತ್ನವಾನ್| ಚತುರ್ಥಭಕ್ತಾನ್ತರಿತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪಾಣಿತಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಮನ್ತ್ರೇಣಾನೇನ ಪೂತಸ್ಯ ತೈಲಸ್ಯ ದಿವಸೇ ಶುಭೇ| 'ಮಜ್ಜಾಸಾರ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಸರ್ವಾನ್ ಧಾತೂನ್ ವಿಶೋಧಯ| ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಪಾಣೀಸ್ತ್ವಾಮಾಜ್ಞಾಪಯತೇಽಚ್ಯುತಃ| ' ತೇನಾಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಾಚ್ಚ ದೋಷಾ ಯಾನ್ತ್ಯಸಕೃತ್ತತಃ| ಸಾಯಮಸ್ನೇಹಲವಣಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಶೀತಲಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಞ್ಚಾಹಾನಿ ಪಿಬೇತ್ತೈಲಮಿತ್ಥಂ ವರ್ಜ್ಯಾನಿ ವರ್ಜಯೇತ್| ಪಕ್ಷಂ ಮುದ್ಗರಸಾನ್ನಾಶೀ ಸರ್ವಕುಷ್ಠೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ||೪೫||
वृक्षास्तुवरका नाम पश्चिमार्णवतीरजाः| वीचीतरङ्गविक्षोभमारुतोद्भूतपल्लवाः| तेभ्यः फलान्याददीत सुपक्वान्यम्बुदागमे| मज्ज्ञः फलेभ्यश्चादाय शोषयित्वावचूर्ण्य च| तिलवत्पीडयेद्द्रोण्यां क्वाथयेद्वा कुसुम्भवत्| तत्तैलं सम्भृतं भूयः पचेदासलिलक्षयात्| अवतार्य करीषे च पक्षमात्रं निधापयेत्| स्निग्धस्विन्नो हृतमलः पक्षादुद्धृत्य यत्नवान्| चतुर्थभक्तान्तरितः प्रातः पाणितलं पिबेत्| मन्त्रेणानेन पूतस्य तैलस्य दिवसे शुभे| 'मज्जासार महावीर्य सर्वान् धातून् विशोधय| शङ्खचक्रगदापाणीस्त्वामाज्ञापयतेऽच्युतः| ' तेनास्योर्ध्वमधस्ताच्च दोषा यान्त्यसकृत्ततः| सायमस्नेहलवणां यवागूं शीतलां पिबेत्| पञ्चाहानि पिबेत्तैलमित्थं वर्ज्यानि वर्जयेत्| पक्षं मुद्गरसान्नाशी सर्वकुष्ठैर्विमुच्यते||४५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವೃಕ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ತುವರಕಕಲ್ಪೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಃ| ತೇಭ್ಯ ಇತಿ ತುವರಕವೃಕ್ಷೇಭ್ಯಃ| ಅಮ್ಬುದಾಗಮಃ ಪ್ರಾವೃಟ್| ಆಸಲಿಲಕ್ಷಯಾತ್ ಸಲಿಲಸ್ಯ ಕ್ಷಯೋ ಯಾವತ್ತಾವತ್| ಕುಸುಮ್ಭವತ್ ಕ್ವಾಥಿತೇನ ತೈಲೇನ ಸಹಾಯಾತಂ ಯದುದಕಂ ತಸ್ಯ ಕ್ಷಯಪರ್ಯನ್ತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕರೀಷಂ ಶುಷ್ಕಗೋಮಯಮ್| ಚತುರ್ಥಭಕ್ತಾನ್ತರತಿ ಇತಿ| ಚತುರ್ಥೇನ ಭಕ್ತೇನಾನ್ತರಿತೋ ಯೋ ಮನುಷ್ಯಃ ಸ ಪಿಬೇತ್| ತೇನೈವಮ್| ಯಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ಪ್ರಾತಸ್ತೈಲಮುಪಯುಞ್ಜೀತ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಾಯಂ ಭುಕ್ತಂ ದ್ವಿತೀಯೇಽಯುಭಯಕಾಲಮೇವಂ ತ್ರಯೋ ಭಕ್ತಾಸ್ತೃತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಪುನಃ ಪ್ರಾತಸ್ತೈಲಮೇವಂ ಚತುರ್ಥೋ ಭಕ್ತ ಅನ್ತರಿತಃ| ಪುನಃ ಸಾಯಂ ಭೋಜನಂ ಪುನರ್ದ್ವಿತೀಯೇಽಹನ್ಯುಭಯಕಾಲಂ ಭೋಜನಮನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಪಞ್ಚಹಾನಿ ತೈಲಂ ಪಿಬೇತ್| ವರ್ಜ್ಯಾನಿ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್| 'ಮಜ್ಜಾಸಾರ' ಇತ್ಯಾದಿಸ್ತೈಲಸ್ಯ ಪಾನಾಯ ಮನ್ತ್ರಃ| ತೈಲಪಾನದಿವಸೇ ತು ಸ್ನೇಹಲವಣವಿಯುಕ್ತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಿಬೇತ್|| ೪೫||
Adhikarana ಖದಿರೇಣ ತುವರಕತೈಲೋಪಯೋಗಃ (೪೬) · Śloka ೪೬
ತದೇವ ಖದಿರಕ್ವಾಥೇ ತ್ರಿಗುಣೇ ಸಾಧು ಸಾಧಿತಮ್| ನಿಹಿತಂ ಪೂರ್ವವತ್ ಪಕ್ಷಂ ಪಿಬೇನ್ಮಾಸಂ ಸುಯನ್ತ್ರಿತಃ| ತೇನಾಭ್ಯಕ್ತಶರೀರಶ್ಚ ಕುರ್ವನ್ನಾಹಾರಮೀರಿತಮ್| ಭಿನ್ನಸ್ವರಂ ರಕ್ತನೇತ್ರಂ ಶೀರ್ಣಾಙ್ಗಂ ಕೃಮಿಭಿಕ್ಷಿತಮ್| ಅನೇನಾಶು ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಸಾಧಯೇತ್ ಕುಷ್ಠಿನಂ ನರಮ್||೪೬||
तदेव खदिरक्वाथे त्रिगुणे साधु साधितम्| निहितं पूर्ववत् पक्षं पिबेन्मासं सुयन्त्रितः| तेनाभ्यक्तशरीरश्च कुर्वन्नाहारमीरितम्| भिन्नस्वरं रक्तनेत्रं शीर्णाङ्गं कृमिभिक्षितम्| अनेनाशु प्रयोगेण साधयेत् कुष्ठिनं नरम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದೇವೇತಿ ತುವರಕತೈಲಮ್| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಕರೀಷೇ ಪಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಪಕ್ಷಾದುದ್ಧತ್ಯ ಮಾಸಂ ಪಿಬೇತ್| ಚತುರ್ಥಭಕ್ತಾನ್ತರಿತ ಉಕ್ತಃ| ಅನೇನ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಭಿನ್ನಸ್ವರತ್ವಾದಿಗುಣಾನ್ ಕುಷ್ಠಾನಾಶುತರಂ ಸಾಧಯೇಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್||೪೬||
Adhikarana ತಸ್ಯೈವ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ (೪೭) · Śloka ೪೭
ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯುತಂ ಪೀತಂ ತದೇವ ಖದಿರಾದ್ವಿನಾ| ಪಕ್ಷಂ ಮಾಂಸರಸಾಹಾರಂ ಕರೋತಿ ದ್ವಿಶತಾಯುಷಮ್| ತದೇವ ನಸ್ಯೇ ಪಞ್ಚಾಶದ್ದಿವಸಾನುಪಯೋಜಿತಮ್| ವಲೀಪಲಿತನಿರ್ಭುಕ್ತಸ್ಥಿರಸ್ಮೃತಿಕಚದ್ವಿಜಮ್| ವಪುಷ್ಯನ್ತಂ ಶ್ರುತಧರಂ ಕರೋತಿ ತ್ರಿಶತಾಯುಷಮ್||೪೭||
सर्पिर्मधुयुतं पीतं तदेव खदिराद्विना| पक्षं मांसरसाहारं करोति द्विशतायुषम्| तदेव नस्ये पञ्चाशद्दिवसानुपयोजितम्| वलीपलितनिर्भुक्तस्थिरस्मृतिकचद्विजम्| वपुष्यन्तं श्रुतधरं करोति त्रिशतायुषम्||४७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದೇವ ತೈಲಂ ಖದಿರಸಂಯೋಗಾದ್ವಿನಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಪೀತಂ ದ್ವಿಶತಾಯುಷಂ ಕರೋತಿ| ಅಸ್ಯೈವ ನಸ್ಯೋಪಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ|| ೪೭||
Adhikarana ತುವರಕಮಜ್ಜ್ಞೋಪಯೋಗಃ (೪೮) · Śloka ೪೮
ಅನ್ತರ್ಧೂಮಂ ತಸ್ಯ ಮಜ್ಜಾ ಸುದಗ್ಧಃ ಕ್ಷಿಪ್ತಸ್ತೈಲೇ ಸೈನ್ಧವಂ ಚಾಗ್ನಿವರ್ಣಮ್| ತುಲ್ಯಂ ಹನ್ಯಾದರ್ಮನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯಕಾಚಾನ್ ನೀಲೀರೋಗಂ ತೈಮಿರಂ ಚಾಞ್ಜನೇನ||೪೮||
अन्तर्धूमं तस्य मज्जा सुदग्धः क्षिप्तस्तैले सैन्धवं चाग्निवर्णम्| तुल्यं हन्यादर्मनक्तान्ध्यकाचान् नीलीरोगं तैमिरं चाञ्जनेन||४८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯ ತುವರಸ್ಯಾನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಗ್ಧೋ ಮಜ್ಜಾ ಸೈನ್ಧವಂ ಚಾಗ್ನಿವರ್ಣಂ ತಪ್ತಂ ತೈಲಂ ತುಲ್ಯಂ ಕ್ಷಿಪ್ತಮಞ್ಜನೇನಾರ್ಮಾದೀನ್ ಹನ್ಯಾತ್|| ೪೮||
Adhikarana ಏಕಾನ್ತರಸ್ತುವರಕತೈಲಪ್ರಯೋಗಃ (೪೯) · Śloka ೪೯
ಏಕಾನ್ತರಂ ತೌವರಕಂ ಚ ತೈಲಂ ಪಿಬೇದ್ಧಿತಾಶೀ ನಿಯಮೇನ ಮಾಸಮ್| ಪ್ರಭಿನ್ನಕೋಷ್ಠೋ ಗಲಿತಾಙ್ಗದೇಶ ಸ್ತ್ವಚಂ ತ್ಯಜೇತ್ಸರ್ಪ ಇವಾಶು ಜೀರ್ಣಾಮ್||೪೯||
एकान्तरं तौवरकं च तैलं पिबेद्धिताशी नियमेन मासम्| प्रभिन्नकोष्ठो गलिताङ्गदेश स्त्वचं त्यजेत्सर्प इवाशु जीर्णाम्||४९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಕದಿನಾನ್ತರೇಣ ತೌವರಕತೈಲಸ್ಯ ಮಾಸಮುಪಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ|| ೪೯||
Adhikarana ತುವರಕಪ್ರಯೋಗಾನ್ತರಮ್ (೫೦) · Śloka ೫೦
ಸಾಧಯೇತ್ ಷೋಡಶಗುಣೇ ಸಲಿಲೇ ತುವರಾಢಕಮ್| ಅಷ್ಟಾಂಶಶೇಷೇ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯೋಲೂಖಲೇ ತತಃ| ಶುಷ್ಕಾರಗ್ವಧವಲ್ಕಪಾದರಜಸಾ ವ್ಯಾಮಿಶ್ರಿತಂ ಕಲ್ಕಿತಂ ತಸ್ಯ ಕ್ವಾಥಜಲೈರುದುಮ್ಬರಸಮಾನ್ ಛಾಯಾವಿಶುಷ್ಕಾನ್ ಗುಡಾನ್| ಕುರ್ಯಾದೇಕತಮಞ್ಚ ಸಾರ್ದ್ಧಮಥವಾ ಗೋವಾರಿಣಾಲೋಡಿತಂ ಕುಷ್ಠೀ ತದ್ದಿವಸಸ್ಥಿತೋ ನಿರಶನಃ ಸೂರ್ಯೇ ಗತೇಽಸ್ತಂ ಪಿಬೇತ್| ತಾವದೇವ ಚ ತಥೈವ ಚ ಭೂಯಃ ಪಾಯಯೇತ್ತಮರುಣೋದಯಕಾಲೇ| ಅಪ್ಯಜೀರ್ಣಮವಿಚಿನ್ತ್ಯವಮಿಂ ವಾ ಭೇಷಜಂ ಪುರುಷದೋಷಬಲಜ್ಞಃ| ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇದ್ಯಾದ್ಭೂರಿ ನಿಷ್ಪಾವತೈಲಂ ಕಙ್ಗೂಕೂರಂ ಶಿಗ್ರುಕನ್ದೋಪದಂಶಮ್| ದಧ್ನಾಯುಕ್ತಂ ಸ್ವಲ್ಪಸಿನ್ಧೂತ್ಥಚೂರ್ಣಂ ಗವ್ಯೇನಾನುಸ್ತೋಕತಕ್ರಾಮ್ಬುಪಾಯೀ| ತೈಲಾಕ್ತಗಾತ್ರೋ ದಿವಸಾನ್ತರಂ ಚ ಕಙ್ಗ್ವಿಷ್ಟಿಕಾಚೂರ್ಣಕೃತಪ್ರಘರ್ಷಃ| ಸ್ನಾಯಾತ್ ಸುಖಾಮ್ಭೋಽಭಿರಮದ್ಯಮಾಂಸ ಸ್ತ್ರೀಸಙ್ಗತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿಗುಣಂ ಚ ಯೋಗಾತ್| ಉಪಯುಜ್ಯ ಯೋಗಮಖಿಲಂ ಪ್ರತಿದಿನಮೇವ ದ್ವಿಕಾಲಮಭಿಯುಕ್ತಃ| ಕುಷ್ಠೀ ಕುಷ್ಠಮಪೋಹತಿ ವಿಶೀರ್ಣಕರ್ಣೌಷ್ಠನಾಸಮಪಿ||೫೦||
साधयेत् षोडशगुणे सलिले तुवराढकम्| अष्टांशशेषे विस्राव्य सङ्क्षुद्योलूखले ततः| शुष्कारग्वधवल्कपादरजसा व्यामिश्रितं कल्कितं तस्य क्वाथजलैरुदुम्बरसमान् छायाविशुष्कान् गुडान्| कुर्यादेकतमञ्च सार्द्धमथवा गोवारिणालोडितं कुष्ठी तद्दिवसस्थितो निरशनः सूर्ये गतेऽस्तं पिबेत्| तावदेव च तथैव च भूयः पाययेत्तमरुणोदयकाले| अप्यजीर्णमविचिन्त्यवमिं वा भेषजं पुरुषदोषबलज्ञः| मध्याह्नेद्याद्भूरि निष्पावतैलं कङ्गूकूरं शिग्रुकन्दोपदंशम्| दध्नायुक्तं स्वल्पसिन्धूत्थचूर्णं गव्येनानुस्तोकतक्राम्बुपायी| तैलाक्तगात्रो दिवसान्तरं च कङ्ग्विष्टिकाचूर्णकृतप्रघर्षः| स्नायात् सुखाम्भोऽभिरमद्यमांस स्त्रीसङ्गतिः स्यात्त्रिगुणं च योगात्| उपयुज्य योगमखिलं प्रतिदिनमेव द्विकालमभियुक्तः| कुष्ठी कुष्ठमपोहति विशीर्णकर्णौष्ठनासमपि||५०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಾಧಯೇದಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಶುಷ್ಕಾರಗ್ವಧಸ್ಯ ವಲ್ಕಸ್ತ್ವಕ್ ತಸ್ಯ ತು ಪಾದೋ ಮೂಲಂ, ತಯೋಃ ರಜಶ್ಚೂರ್ಣಮ್| ಉದುಮ್ಬರಸ್ಯ ಫಲೇನ ಸಮಾನ್ ಗುಡಾನ್ ಪಿಣ್ಡಾನ್| ಗೋವಾರಿ ಗೋಮೂತ್ರಮ್| ಅಜೀರ್ಣಮಿತ್ಯೌಷಧಮಚಿನ್ತ್ಯವಮಿಂ ವಾ| ಕಙ್ಗೂಕೂರಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವೋದನಮ್| (ನಿ) ಓದನಾಙ್ಕೂರಯೋಃ ಕೂರಮ್| ತಚ್ಚ ಪ್ರಭೂತನಿಷ್ಪಾವತೈಲಮೇವಂ ಶಿಗ್ರುಕನ್ದೋಪದಂಶಂ ಚ (ಶಿಗ್ರುಕನ್ದಾವುಪದಂಶೌ ಯಸ್ಯ ತತ್ ಶಿಗ್ರುಕನ್ದೋಪದಂಶಮ್)| ಗವ್ಯೇನೇತಿ ದಧ್ನೋ ವಿಶೇಷೇಣ| ಕಙ್ಗು ಪಿಷ್ಟಮಯೀ, ಇಷ್ಟಿಕಾ ಕಂಗ್ವಿಷ್ಟಿಕಾ, ಪ್ರಯೋಗಾಚ್ಚ ತ್ರಿಗುಣಂ ಕಾಲಂ ಮದ್ಯಾದಿರಹಿತಃ ಸ್ಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಇತಿ ತುವರಕಕಲ್ಪಃ| 'ಕಂಗ್ವಿಷ್ಟಿಕಾ ಕಲ್ಕಕೃತಪ್ರಘರ್ಷಃ' ಇತಿ ಚ ಪಾಠಃ|| ೫೦||
Adhikarana ಭಲ್ಲಾತಕಕಲ್ಪಃ ಸಹಸ್ರಭಲ್ಲಾತಕಪ್ರಯೋಗಃ (೫೧) · Śloka ೫೧
ಅಥ ಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯನುಪಹತಾನ್ಯನಾಮಯಾನ್ಯಾಪೂರ್ಣರಸಪ್ರಮಾಣವೀ ರ್ಯಾಣಿ ಪಕ್ವಜಾಮ್ಬವಪ್ರಕಾಶಾನಿ ಶುಚೌ ಶುಕ್ಲೇ ವಾ ಮಾಸೇ ಸಂಗೃಹ್ಯ ಯವಪಲ್ಲೇ ಮಾಷಪಲ್ಲೇ ವಾ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತಾನಿ ಚತುರ್ಮಾಸಸ್ಥಿ ತಾನಿ ಸಹೇ ಸಹಸ್ಯೇ ವಾ ಮಾಸೇ ಪ್ರಯೋಕ್ತುಮಾರಭೇತ| ಶೀತಸ್ನಿಗ್ಧ ಮಧುರೋಪಸ್ಕೃತಶರೀರಃ ಪೂರ್ವಂ ದಶ ಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯಾಷ್ಟ ಗುಣೇನಾಮ್ಭಸಾ ಸಾಧು ಸಾಧಯೇತ್| ತೇಷಾಂ ರಸಮಷ್ಟಭಾಗಾವಶಿಷ್ಟ ಮನುಷ್ಣಂ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಸರ್ಪಿರ್ಗಣ್ಡೂಷಾಭ್ಯಕ್ತೌಷ್ಠತಾಲುಜಿಹ್ವಃ ಪ್ರಾತಃ ಪಿಬೇತ್| ಏವಮೇತಾನಿ ದಶಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯೇಕೈಕೋತ್ಕರ್ಷಾಪಕರ್ಷೇ ಣಾತ್ರಿಂಶತ್ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾನಿ| ವಿಧಿನಾನೇನ ಸಹಸ್ರಪ್ರಯೋಗಸ್ತ್ರಿಗುಣಶ್ಚ ಕಾಲೋ ಘೃತಕ್ಷೀರಾಭ್ಯಾಂ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಮಶನಮೇವಂ ವಿಶೇಷಾ ದ್ವಿಗತಕುಷ್ಠದುರ್ನ್ನಾಮಕೃಮಿಪ್ರಮೇಹಮೇದೋದೋಷೋ ವರ್ಷಶತಮಜರ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೫೧||
अथ भल्लातकान्यनुपहतान्यनामयान्यापूर्णरसप्रमाणवी र्याणि पक्वजाम्बवप्रकाशानि शुचौ शुक्ले वा मासे संगृह्य यवपल्ले माषपल्ले वा निधापयेत्| तानि चतुर्मासस्थि तानि सहे सहस्ये वा मासे प्रयोक्तुमारभेत| शीतस्निग्ध मधुरोपस्कृतशरीरः पूर्वं दश भल्लातकान्यापोथ्याष्ट गुणेनाम्भसा साधु साधयेत्| तेषां रसमष्टभागावशिष्ट मनुष्णं सपयस्कं सर्पिर्गण्डूषाभ्यक्तौष्ठतालुजिह्वः प्रातः पिबेत्| एवमेतानि दशभल्लातकान्येकैकोत्कर्षापकर्षे णात्रिंशत्प्रयोज्यानि| विधिनानेन सहस्रप्रयोगस्त्रिगुणश्च कालो घृतक्षीराभ्यां शालिषष्टिकमशनमेवं विशेषा द्विगतकुष्ठदुर्न्नामकृमिप्रमेहमेदोदोषो वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण||५१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಭಲ್ಲಾತಕಕಲ್ಪಃ| ಆಮಯೋಽತ್ರ ದೋಷಃ, ಆಪೂರ್ಣಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್, ಶುಚಿರ್ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಮಾಸಃ, ಶುಕ್ಲಃ ಆಷಾಢಃ, ವಲ್ಲೋ ರಾಶಿಃ, ಸಹೋ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷಃ, ಸಹಸ್ಯಃ ಪೌಷಃ| ಪ್ರಾರಮ್ಭೇ ದಶ, ಉಪರಿ ತ್ವೇಕೈಕಸ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಃ| ಏವಂ ತ್ರಿಂಶನ್ನಿಷ್ಪತ್ತಿಃ| ಅಪಕರ್ಷಸ್ಯ ತ್ರಿಂಶದಾರಮ್ಭೇ| ದಶನಿಷ್ಪತ್ತೌ ಚ| ಏವಂ ಪ್ರಥಮೇಽಹ್ನಿ ದಶ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ| ದ್ವಿತೀಯೇ ಏಕಾದಶ| ತೃತೀಯೇ ದ್ವಾದಶೈವಂ ಪ್ರತ್ಯಹಮೇಕೈಕವೃದ್ಧ್ಯಾ ಯಾವದ್ವಿಂಶಮಹಃ| ವಿಂಶೇಽಹ್ನಿ ಏಕೋನತ್ರಿಂಶತ್ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ಏತಾವತಾ ಹ್ಯೋಕೀಕೃತ್ಯ ಗಣನಯಾ ನವತ್ಯಧಿಕಂ ಶತತ್ರಯಂ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಮುಪಯುಕ್ತಂ ಭವತಿ| ತತ ಏಕವಿಂಶೇಽಹ್ನಿ ತ್ರಿಂಶತ್| ಪೂರ್ವೈರೇಕೀಕೃತ್ಯ ವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಂ ಶತಚತುಷ್ಟಯಂ ಭವತಿ| ತತಃ ಸಹಸ್ರಯೋಗಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ ತ್ರಿಂಶತಶ್ಚೋತ್ಕರ್ಷಪ್ರತಿಷೇಧಾತ್ ದ್ವಾವಿಂಶಾಹಃ ಪ್ರಭೃತಿ ಯಾವತ್ ಷಡ್ವಿಂಶಮಹಸ್ತಾವಚ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ತ್ರಿಂಶಸ್ತ್ರಿಂಶತ್| ತತಃ ಸಪ್ತವಿಂಶಾಹಃ ಪ್ರಭೃತಿ ಏಕೈಕೇನೋತ್ಕರ್ಷಸ್ಯಾಪಕರ್ಷಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಏಕಾದಶಭಿಶ್ಚೋತ್ಕರ್ಷಸ್ಯಾರಬ್ಧತ್ವಾದಪಕರ್ಷಸ್ತಾವದ್ಭಿರೇವ ಸಾಧ್ಯತೇ| ತೇನ ತ್ರಿಂಶತ್ಸಪ್ತವಿಂಶೇ| ಏಕೋನತ್ರಿಂಶದಷ್ಟಾವಿಂಶೇ| ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿರೇಕೋನತ್ರಿಂಶೇ| ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಸ್ತ್ರಿಂಶೇ| ಏವಂ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರತ್ಯಹಮೇಕೈಕಸ್ಯಾಪಕರ್ಷೇಣ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶೇ ಹ್ಯೇಕಾದಶ| ಏವಮಪಿ ಸಹಸ್ರಸ್ಯ ದಶಾವಶಿಷ್ಯತೇ ತಾನಿ ತ್ವಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶೇ| ತೈಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಂ ಪೂರ್ಯತೇ| ಪ್ರಯೋಗಾಚ್ಚ ತ್ರಿಗುಣಃ ಕಾಲೋ ಘೃತಾದ್ಯಶನಮ್| ವಿಗತಾಃ ಕುಷ್ಠಾದಯೋ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥೋಕ್ತಃ| ಅಪರೇ ತ್ವೇಕೈಕಸ್ಯೋತ್ಕರ್ಷೇಣ ತ್ರಿಂಶತ್ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಅಪಕರ್ಷೇಣ ಪುನರ್ದಶ ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಉತ್ಕರ್ಷಾಪಕರ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಪೂರ್ಯತ ಇತಿ|| ೫೧||
Adhikarana ವಿಧ್ಯನ್ತರಮ್ (೫೨) · Śloka ೫೨
ಪೂರ್ವಮೇಕೈಕಭಲ್ಲಾತಕಕ್ವಾಥಂ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಪಿಬೇದೇಕೈಕಂ ಚ ಭಲ್ಲಾತಕಮಭಿವರ್ದ್ಧಯೇದ್ಯಾವತ್ ಪಞ್ಚ| ತತಃ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ವರ್ದ್ಧಯೇ ದ್ಯಾವತ್ ಸಪ್ತತಿಃ| ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚ ಸಪ್ತತಿಮಪಕರ್ಷಯೇತ್| ಭೂಯಃ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಯಾವತ್ ಪಞ್ಚ| ಪಞ್ಚಭ್ಯಶ್ಚೈಕೈಕಂ ಯಾವದೇಕಮ್| ವಿಧಿ ನಾನೇನ ಸಹಸ್ರಂ ಪ್ರಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೫೨||
पूर्वमेकैकभल्लातकक्वाथं सपयस्कं पिबेदेकैकं च भल्लातकमभिवर्द्धयेद्यावत् पञ्च| ततः पञ्च पञ्च वर्द्धये द्यावत् सप्ततिः| प्राप्य च सप्ततिमपकर्षयेत्| भूयः पञ्च पञ्च यावत् पञ्च| पञ्चभ्यश्चैकैकं यावदेकम्| विधि नानेन सहस्रं प्रयोग इत्यादि समानं पूर्वेण||५२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದ್ವಿತೀಯಸಹಸ್ರಪ್ರಯೋಗೇ ತು ಪೂರ್ವಮೇವ ಪ್ರಥಮಮೇವ ಏಕಭಲ್ಲಾತಕಸ್ಯಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತ್| ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರತ್ಯಹಮೇಕೈಕಂ ವರ್ದ್ಧಯೇದ್ಯಾವತ್ಪಞ್ಚ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ| ಏವಂ ಪ್ರಥಮಮೇಕಂ ದ್ವಿತೀಯೇ ದ್ವೇ| ಏವಂ ತ್ರ್ಯಾದಿಷ್ವೇಕVವೃದ್ಧಯಾ ಪಞ್ಚಮೇ ಪಞ್ಚ| ಏವಂ ಪಞ್ಚಾಭಿರಹೋಭಿಃ ಪಞ್ಚದಶ ಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯುಪಯುಕ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತತಃ ಷಷ್ಠೇಪ್ರಭೃತಿಷು ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಭಿರ್ವರ್ದ್ಧಯೇದ್ಯಾವತ್ ಸಪ್ತತಿಃ| ತೇನ ಷಷ್ಠೇ ದಶ| ಸಪ್ತಮೇ ಪಞ್ಚದಶ| ಅಷ್ಟಮೇ ವಿಂಶತಿರನೇನ ಕ್ರಮೇಣಾಷ್ಟಾದಶೇ ಸಪ್ತತಿರ್ಭವತಿ| ಏತಾವತಾ ಪೂರ್ವೈರೇಕೀಕೃತ್ಯ ಪಞ್ಚಶತಾನಿ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶದಧಿಕಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಭಿರಪಕರ್ಷೇದ್ಯಾವತ್ ಪಞ್ಚ| ತೇನೈಕೋನವಿಂಶೇ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿರಿತ್ಯೇವಮಾದಿನಾ ಪಞ್ಚಾಪಕರ್ಷಕ್ರಮೇಣೈಕತ್ರಿಂಶೇ ಪಞ್ಚ ಭವನ್ತಿ| ಏವಮೇತಾನಿ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶದಧಿಕಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಶತಾನಿ ಪೂರ್ವೈರೇಕೀಕೃತ್ಯ ನವಶತಾನಿ ನವತ್ಯಧಿಕಾನ್ಯುಪಯುಕ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತತ ಏಕೈಕಮಪಕರ್ಷೇದ್ಯಾವದೇಕಮ್| ಅನೇನ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶೇಽಹ್ನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಭವನ್ತಿ| ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶೇ ತ್ರೀಣಿ| ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶೇ ದ್ವೇ| ಪಞ್ಚ ತ್ರಿಂಶೇ ಏಕಮಿತಿ ದಶ| ಪೂರ್ವೈರೇಕೀಕೃತ್ಯ ಸಹಸ್ರಂ ಭವತಿ| ಪ್ರಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಪೂರ್ವೇಣ ಕಲ್ಪೇನ ಸಮಾನಮ್|| ೫೨||
Adhikarana ದ್ವಿಸಹಸ್ರಭಲ್ಲಾತಕಪ್ರಯೋಗಃ (೫೩) · Śloka ೫೩
ಸಪ್ತತಿವಚ್ಚ ಶತಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ತಥಾ ಚ ಸಹಸ್ರದ್ವಯಮ್| ಪ್ರಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತ್ವಾಯುಷಃ ಕಾಲಃ||೫೩||
सप्ततिवच्च शतमुपयुञ्जीत| तथा च सहस्रद्वयम्| प्रयोग इत्यादि समानं पूर्वेण द्विगुणस्त्वायुषः कालः||५३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಪ್ತತಿವಚ್ಚ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚವೃದ್ಧ್ಯಾ ಶತಮಪಿ ಯಾವತ್ ಪ್ರಯೋಗಃ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಃ| ತೇನಾಸ್ಮಿನ್ ಪೂರ್ವವತ್ ಸ್ಥಿತೇಽಷ್ಟಾದಶೇಽಹ್ನಿ ಸಪ್ತತ್ಯಾಃ ಪ್ರಯೋಗೇ ಏಕೋನವಿಂಶೇ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿಃ| ತ್ರಿಂಶೇ ಅಶೀತಿಃ| ಏಕವಿಂಶೇ ಪಞ್ಚಾಶೀತಿಃ| ದ್ವಾವಿಂಶೇ ನವತಿಃ| ತ್ರಯೋವಿಂಶೇ ಪಞ್ಚನವತಿಃ| ಚತುರ್ವಿಂಶೇ ಶತಮ್| ಪಞ್ಚವಿಂಶೇ ಪಞ್ಚನವತಿಃ| ಷಡ್ವಿಂಶೇ ನವತಿಃ| ಏವಂ ಪಞ್ಚಾಪಕರ್ಷಕ್ರಮೇಣ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ಪೂರಯಿತವ್ಯೇ| ಆಯುರ್ದ್ವಿಗುಣಃ ಕಾಲಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾತ್|| ೫೩||
Adhikarana ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಪ್ರಯೋಗಃ (೫೪) · Śloka ೫೪
ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತಾನಾಂ ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನಂ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಭೂಮಾ ವಾಕಣ್ಠನಿಖಾತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಭವಿತಸ್ಯ ದೃಢಸ್ಯೋಪರಿ ಕುಮ್ಭ ಸ್ಯಾರೋಪ್ಯೋಡುಪೇನಾಪಿಧಾಯ ಕೃಷ್ಣಮೃದಾವಲಿಪ್ತಂ ಗೋಮಯಾಗ್ನಿನೋ ಪಸ್ವೇದಯೇತ್| ತೇಷಾಂ ಯಃ ಸ್ವರಸಃ ಕುಮ್ಭಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ತಮಷ್ಟಭಾಗ ಮಧುಸಂಯುಕ್ತಂ ದ್ವಿಗುಣಿತಘೃತಮದ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಗುಣಶ್ಚ ಕಾಲೋ ಘೃತ ಕ್ಷೀರಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೫೪||
भल्लातकानां जर्जरीकृतानां पिष्टस्वेदनं पूरयित्वा भूमा वाकण्ठनिखातस्य स्नेहभवितस्य दृढस्योपरि कुम्भ स्यारोप्योडुपेनापिधाय कृष्णमृदावलिप्तं गोमयाग्निनो पस्वेदयेत्| तेषां यः स्वरसः कुम्भं प्रपद्यते तमष्टभाग मधुसंयुक्तं द्विगुणितघृतमद्यात्| त्रिगुणश्च कालो घृत क्षीराभ्यामित्यादि समानं पूर्वेण||५४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಭೂಮಾವಾಮುಖಂ ನಿಖಾತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಭಾವಿತಸ್ಯ ದೃಢಸ್ಯ ಕುಮ್ಭಸ್ಯೋಪರಿ ಜರ್ಜರೀಕೃತಭಲ್ಲಾತಕಪೂರ್ಣಂ ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನಮಾರೋಪ್ಯ ಛಿದ್ರಮುಡುಪೇನಾಪಿಧಾಯ ಕೃಷ್ಣಮೃದಾ ಸರ್ವತೋ ಲಿಪ್ತಂ ಸತ್ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ತತಃ ಸ್ವಿದ್ಯಮಾನಾದ್ರಸೋ ಭೂಮಿನಿಖಾತೇ ಕುಮ್ಭ ಆಗಚ್ಛತಿ| ಉಡುಪಃ ತೄಣಮೂಟಕಃ| ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್|| ೫೪||
Adhikarana ವಿಧ್ಯತಿದೇಶಃ (೫೫) · Śloka ೫೫
ಅನೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ಭಲ್ಲಾತಕಸ್ಯ ರಸಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕೇವಲಮೇವ ಮಾಸಮೇಕಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ತ್ರಿಗುಣಶ್ಚ ಕಾಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ| ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ವರ್ಷಶತಮಾಯುಷೋಽಭಿವೃದ್ಧಿಃ| ಏವಂ ದಶ ಮಾಸಾನುಪಯುಜ್ಯ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಮಾಯುರ್ಭವತಿ||೫೫||
अनेनैव विधिना भल्लातकस्य रसं गृहीत्वा केवलमेव मासमेकं प्रयुञ्जीत| त्रिगुणश्च काल इत्यादि समानं पूर्वेण| मासि मासि वर्षशतमायुषोऽभिवृद्धिः| एवं दश मासानुपयुज्य वर्षसहस्रमायुर्भवति||५५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನೇನೇತ್ಯಾದೇರ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವಿನಾ ಕೇವಲಸ್ವರಸಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ||೫೫||
Adhikarana ಶತಪಾಕಂ ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಮ್ (೫೬) · Śloka ೫೬
ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಪಾತ್ರಂ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಮಧುಕಾಕ್ಷಮಾತ್ರೇಣ ಶತಪಾಕ ಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ತ್ರಿಗುಣಞ್ಚ ಕಾಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೫೬||
भल्लातकतैलपात्रं सपयस्कं मधुकाक्षमात्रेण शतपाक मुपयुञ्जीत| त्रिगुणञ्च काल इत्यादि समानं पूर्वेण||५६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಸ್ಯ ಪಾತ್ರಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ಶತಂ ವಾರಾನ್ ಪಕ್ತ್ವ ಮಧುಯಷ್ಟೀಕರ್ಷಮಾತ್ರೇಣ ಸಂಯೋಜ್ಯೋಪಯುಞ್ಜೀತ ಪೂರ್ವತುಲ್ಯಗುಣಮ್|| ೫೬||
Adhikarana ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಪಾಕಃ (೫೭) · Śloka ೫೭
ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಂ ಕೃಷ್ಣತಿಲತೈಲಂ ಸರ್ಪಿರಾಮಲಕರಸೋಽಸ ನಾದಿಸಾರಕಷಾಯ ಇತ್ಯೇಷಾಂ ದ್ರೋಣಂ ದ್ರೋಣಂ ತ್ರಿಫಲಾತ್ರಿಕಟುಕ ವಿಡಙ್ಗಸಾರಚಿತ್ರಕಹರಿದ್ರಾದ್ವಯತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀನ್ದ್ರಯವಯಷ್ಟೀಮಧುಕವಿ ಷಾತಿವಿಷಾರಸಾಞ್ಜನಪ್ರಿಯಙ್ಗೂನಾಂ ಪಾಲಿಕಾಭಾಗಾಸ್ತದೈಕಧ್ಯಂ ಸ್ನೇಹ ಪಾಕವಿಧಿನಾ ವಿಪಾಚ್ಯಾವತಾರ್ಯ ಪರಿಪೂಯ ಚಾನುಗುಪ್ತಂ ನಿದಧ್ಯಾತ್| ತತ ಉಪಸ್ಕೃತಶರೀರಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪಾಣಿಶುಕ್ತಿಮಾತ್ರಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪ್ರತಿಸಂಸೃಜ್ಯೋಪಯುಞ್ಜೀತ| ಜೀರ್ಣೇ ಮುದ್ಗಾಮಲಕಯೂಷೇಣಾಲವಣೇನ ಸರ್ಪಿಷ್ಮತಾ ಖದಿರೋದಕಸಿದ್ಧಂ ಮೃದುಮೋದನಮಶ್ನೀಯಾತ್| ಖದಿ ರೋದಕೇನೋದಕಕಾರ್ಯಾಣೀತ್ಯೇವಮತೋ ದ್ರೋಣಮುಪಯುಜ್ಯ ವಿಗತಕು ಷ್ಠದುರ್ನಾಮೇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೫೭||
भल्लातकतैलं कृष्णतिलतैलं सर्पिरामलकरसोऽस नादिसारकषाय इत्येषां द्रोणं द्रोणं त्रिफलात्रिकटुक विडङ्गसारचित्रकहरिद्राद्वयत्रिवृद्दन्तीन्द्रयवयष्टीमधुकवि षातिविषारसाञ्जनप्रियङ्गूनां पालिकाभागास्तदैकध्यं स्नेह पाकविधिना विपाच्यावतार्य परिपूय चानुगुप्तं निदध्यात्| तत उपस्कृतशरीरः प्रातः प्रातः पाणिशुक्तिमात्रक्षौद्रेण प्रतिसंसृज्योपयुञ्जीत| जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेन सर्पिष्मता खदिरोदकसिद्धं मृदुमोदनमश्नीयात्| खदि रोदकेनोदककार्याणीत्येवमतो द्रोणमुपयुज्य विगतकु ष्ठदुर्नामेत्यादि समानं पूर्वेण||५७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಲ್ಲಾತಕತೈಲಾದೀನಾಂ ದ್ರೋಣಂ ದ್ರೋಣಮಿತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ರೋಣಃ| ಪಞ್ಚಾನಾಞ್ಚ| ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ಪಾಲಿಕಾ ಭಾಗಾ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಪರಿಪೂಯ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯ| ಉಪಸ್ಕೃತದೇಶೇ ಯಥೋಕ್ತೇನ ಶೀತಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿನಾ ಕೃತಸಂಸ್ಕಾರಃ| ಪಾಣಿಶುಕ್ತಿರ್ಹಸ್ತಪುಟಂ ನ ತು ಮಾನಸಙ್ಖ್ಯೋಕ್ತಾ ಶುಕ್ತಿಃ| ಉದಕಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸ್ನಾನಪಾನಾದೀನಿ| ಅತೋ ರಸಾಯನಾದ್ ದ್ರೋಣಮವಶ್ಯಮುಪಯೋಕ್ತವ್ಯಮ್||೫೭||
Adhikarana ಭಲ್ಲಾತಕಘೃತಪ್ರಾಶಃ (೫೮) · Śloka ೫೮
ಪುಷ್ಟಾನಿ ಪಾಕೇನ ಪರಿಚ್ಯುತಾನಿ ಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯಾಢಕಸಮ್ಮಿತಾನಿ| ಘೃಷ್ಟ್ವೇಷ್ಟಿಕಾಚೂರ್ಣಕಣೈರ್ಜಲೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಸಂಶೋಷ್ಯ ಚ ಮಾರುತೇನ| ಜರ್ಜರಾಣಿ ವಿಪಚೇಜ್ಜಲಕುಮ್ಭೇ ಪಾದಶೇಷಘೃತಗಾಲಿತಶೀತಮ್| ತದ್ರಸಂ ಪುನರಪಿ ಶ್ರಪಯೇತ ಕ್ಷೀರಕುಮ್ಭಸಹಿತಂ ಚರಣಸ್ಥೇ| ಸರ್ಪಿಃ ಪಕ್ವಂ ತೇನ ತುಲ್ಯಪ್ರಮಾಣಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಸ್ವೇಚ್ಛಂ ಶರ್ಕರಾಯಾ ರಜೋಭಿಃ| ಏಕೀಭೂತಂ ತತ್ಖಜಕ್ಷೋಭಣೇನ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ಧಾನ್ಯೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಸುಗುಪ್ತಮ್| ತಮಮೃತರಸಪಾಕಂ ಯಃ ಪ್ರಗೇ ಪ್ರಾಶಮಶ್ನ ನ್ನನುಪಿಬತಿ ಯಥೇಷ್ಟಂ ವಾದಿ ದುಗ್ಧಂ ರಸಂ ವಾ| ಸ್ಮೃತಿಮತಿಬಲಮೇಧಾಸತ್ತ್ವಸಾರೈರುಪೇತಃ ಕನಕನಿಕಷಗೌರಃ ಸೋಽಶ್ನುತೇ ದೀರ್ಘಮಾಯುಃ||೫೮||
पुष्टानि पाकेन परिच्युतानि भल्लातकान्याढकसम्मितानि| घृष्ट्वेष्टिकाचूर्णकणैर्जलेन प्रक्षाल्य संशोष्य च मारुतेन| जर्जराणि विपचेज्जलकुम्भे पादशेषघृतगालितशीतम्| तद्रसं पुनरपि श्रपयेत क्षीरकुम्भसहितं चरणस्थे| सर्पिः पक्वं तेन तुल्यप्रमाणं युञ्ज्यात् स्वेच्छं शर्कराया रजोभिः| एकीभूतं तत्खजक्षोभणेन स्थाप्यं धान्ये सप्तरात्रं सुगुप्तम्| तममृतरसपाकं यः प्रगे प्राशमश्न न्ननुपिबति यथेष्टं वादि दुग्धं रसं वा| स्मृतिमतिबलमेधासत्त्वसारैरुपेतः कनकनिकषगौरः सोऽश्नुते दीर्घमायुः||५८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪುಷ್ಟಾನೀತ್ಯಾದಿನಾ ಭಲ್ಲಾತಕಘೃತಪ್ರಾಶೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಃ| ಸಂಶೋಷ್ಯ ಚ ಮಾರುತೇನೇತ್ಯಾತಪಪರಿಹಾರಾಯ| ತೇನೇತಿ ಕ್ಷೀರೇಣ ತುಲ್ಯಂ ಸರ್ಪಿಃ ಶರ್ಕರಾಯಾ ರಜೋಭಿಶ್ಚೂರ್ಣೇನ ಯಥೇಚ್ಛಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯನುಸಾರೇಣ| ಪ್ರಾಶೋ ಲೇಹಃ| (ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಂ ದ್ವಿಧಾ ಭಿನ್ನಾನಾಂ ಇಷ್ಟಿಕಾಚೂರ್ಣಕಣೈರ್ಘರ್ಷಣಂ ಕಾರ್ಯಮಿತ್ಯಪರೇ)|| ೫೮||
Adhikarana ಸಿದ್ಧತೈಲಮ್ (೫೮) · Śloka ೫೦
ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸೋ ವ್ರಣಕೃತಾಂ ತ್ರಿಶತಾದ್ವಿಪಕ್ವಾತ್ ಕ್ವಾಥಾಢಕೇ ಪಲಸಮೈಸ್ತಿಲತೈಲಪಾತ್ರಮ್| ತಿಕ್ತಾವಿಷಾದ್ವಯವರಾಗಿರಿಜನ್ಮತಾರ್ಕ್ಷ್ಯೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪರಂ ನಿಖಿಲಕುಷ್ಠನಿಷೂದನಾಯ||೫೦||
द्रोणेऽम्भसो व्रणकृतां त्रिशताद्विपक्वात् क्वाथाढके पलसमैस्तिलतैलपात्रम्| तिक्ताविषाद्वयवरागिरिजन्मतार्क्ष्यैः सिद्धं परं निखिलकुष्ठनिषूदनाय||५०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ವ್ರಣಕೃತೋ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ| ತಿಲತೈಲಯೋರ್ಮಿಶ್ರಿತಯೋಃ ಪಾತ್ರಮಾಢಕಮಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಂ ಪಲಶತಮ್| ತಿಕ್ತಾ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀ, ವಿಷಾದ್ವಯಂ ವಿಷಾತಿವಿಷಾ ಚ| ಗಿರಿಜನ್ಮ ಶಿಲಾಜತು, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಂ ವಟ್ಟಮಾಕ್ಷಿಕಮ್|| ೫೮||
Adhikarana ಆಮಲಕಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೫೯) · Śloka ೫೯
ಸಹಾಮಲಕಶುಕ್ತಿಭಿರ್ದಧಿಸರೇಣ ತೈಲೇನ ವಾ ಗುಡೇನ ಪಯಸಾ ಘೃತೇನ ಯವಸಕ್ತುಭಿರ್ವಾ ಸಹ| ತಿಲೇನ ಸಹ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಪಲಲೇನ ಸೂಪೇನ ವಾ ವಪುಷ್ಕರಮರುಷ್ಕರಂ ಪರಮಮೇಧ್ಯಮಾಯುಷ್ಕರಮ್||೫೯||
सहामलकशुक्तिभिर्दधिसरेण तैलेन वा गुडेन पयसा घृतेन यवसक्तुभिर्वा सह| तिलेन सह माक्षिकेण पललेन सूपेन वा वपुष्करमरुष्करं परममेध्यमायुष्करम्||५९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಮಲಕಶುಕ್ತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಗ್ಯುತಮರುಷ್ಕರಂ ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಮೇಧ್ಯಂ ಪರಮಮಾಯುಷ್ಕರಂ ಚ| ಆಮಲಕಶುಕ್ತಯ ಆಮಲಕದಲಾನಿ|| ೫೯||
Adhikarana ಭಲ್ಲಾತಕಕಲ್ಪಪ್ರಶಂಸಾ (೬೦) · Śloka ೬೦
ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಪಾಕೀನ್ಯಗ್ನಿಸಮಾನಿ ಚ| ಭವನ್ತ್ಯಮೃತಕಲ್ಪಾನಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಯಥಾವಿಧಿ| ಕಫಜೋ ನ ಸ ರೋಗೋಽಸ್ತಿ ನ ವಿಬನ್ಧೋಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚನ| ಯಂ ನ ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಹನ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಮಗ್ನಿಬಲಪ್ರದಮ್| ವಾತಾತಪವಿಧಾನೇಽಪಿ ವಿಶೇಷೇಣ ವಿವರ್ಜಯೇತ್| ಕುಲತ್ಥದಧಿಶುಕ್ತಾನಿ ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗಾಗ್ನಿಸೇವನಮ್||೬೦||
भल्लातकानि तीक्ष्णानि पाकीन्यग्निसमानि च| भवन्त्यमृतकल्पानि प्रयुक्तानि यथाविधि| कफजो न स रोगोऽस्ति न विबन्धोऽस्ति कश्चन| यं न भल्लातकं हन्याच्छीघ्रमग्निबलप्रदम्| वातातपविधानेऽपि विशेषेण विवर्जयेत्| कुलत्थदधिशुक्तानि तैलाभ्यङ्गाग्निसेवनम्||६०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಲ್ಲಾತಕಾನೀತ್ಯಾದಯೋ ಯೇ ಭಲ್ಲಾತಕನಿಷೇವಿಣಸ್ತೇಷಾಮಪಾಯರಕ್ಷಾ ವಿಧೇಯೇತಿ ಪ್ರದರ್ಶಯತೇ-ಏಕಾದಶಭಲ್ಲಾತಕಪ್ರಯೋಗಾಣಿ ವಾತಾತಪವಿಧಾನೇಽಪ್ಯೇವಙ್ಗುಣಾನಿ ಕಿಮು ಪ್ರಕೃತೇ ಕುಟೀಪ್ರಯೋಗೇ| ಏಷಾಮುಪಯೋಗೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಕುಲತ್ಥಾದಿಕಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಇತಿ ಭಲ್ಲಾತಕಕಲ್ಪಃ|| ೬೦||
Adhikarana ಪಿಪ್ಪಲೀರಸಾಯನಮ್ ಪ್ರಥಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೬೧) · Śloka ೬೧
ಪಞ್ಚಾಷ್ಟೌ ಸಪ್ತ ದಶ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ರಸಾಯನಗುಣಾನ್ವೇಷೀ ಸಮಾಮೇಕಾಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೬೧||
पञ्चाष्टौ सप्त दश वा पिप्पलीर्मधुसर्पिषा| रसायनगुणान्वेषी समामेकां प्रयोजयेत्||६१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ-ಯೋ ನರೋ ರಸಾಯನಗುಣಾನ ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾದೀನ್ ಅನ್ವಿಷ್ಯತಿ ಸ ಸಂವತ್ಸರಮೇಕಂ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ವಾ ಅಷ್ಟಾವಷ್ಟೌ ವಾ ಸಪ್ತ ಸಪ್ತ ವಾ ದಶ ದಶ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿಷಾ ಯುಕ್ತಾಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇದಿತ್ಯೇಕಃ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ| (ಇದಮತ್ರ ಚಿನ್ತ್ಯತೇ-ಪಞ್ಚಾಷ್ಟೌ ಸಪ್ತದಶ ವಾ ಇತಿ ಕಿಂ ಕ್ರಮಭೇದತಃ ಸಪ್ರಯೋಜನಂ ಆಹೋಸ್ವಿತ್ ಶ್ಲೋಕಬನ್ಧಾನುರೋಧತ ಇತಿ| ಅಸ್ತಿ ಚೇತ್ ಪ್ರಯೋಜನಂ ತದ್ವಾಚ್ಯಮ್, ಉಚ್ಯತೇ| ಯದ್ಯೇವಮಪ್ಯತ್ರ ಪಞ್ಚ ಸಪ್ತಾಷ್ಟೌ ದಶ ವೇತಿ ನಿಯತ ಏವ ಕ್ರಮಃ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾಪಿ ಕ್ರಮಂ ತು ಭಿನ್ದನ್ನೇತತ್ ಜ್ಞಾಪಯತಿ ತ್ರಿಚತುರಾ ಅಪ್ಯುಪಯೋಕ್ತವ್ಯಾಃ| ಷಡ್ ವಾ ನವ ವಾ ದಶಕಾತ್ ಪರಂ ನಾಪ್ಯುಪಯೋಜ್ಯಾ ದೋಷಾದೀನಪೇಕ್ಷ್ಯೋಲ್ಲೇಖ್ಯಾಽಪ್ಯಭಿಹಿತಮುತ್ಕರ್ಷಾಪಕರ್ಷೌ ವಿಧೇಯೌ ದೋಷಾನುಮಾನಾಯತ್ತತ್ವಾತ್ ಕ್ರಿಯಾಯಾಃ| ನ ಹಯಮಾನಜ್ಞೋ ಭಿಷಕ್ ದೋಷಾ ದೀನಾಂ ವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಕಂ ವಿದಧ್ಯಾದಿತಿ| ಇತ್ಯೇಕಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೬೧||
Adhikarana ದ್ವಿತೀಯಪ್ರಯೋಗಃ (೬೨) · Śloka ೬೨
ತಿಸ್ರಸ್ತಿಸ್ರಸ್ತು ಪೂರ್ವಾಹ್ನೇ ಭುಕ್ತ್ವಾಽಗ್ರೇ ಭೋಜನಸ್ಯ ಚ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಿಂಶುಕಕ್ಷಾರಭಾವಿತಾ ಘೃತಭರ್ಜಿತಾಃ| ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಮಧುಸಮ್ಮಿಶ್ರಾ ರಸಾಯನಗುಣೈಷಿಣಾ||೬೨||
तिस्रस्तिस्रस्तु पूर्वाह्ने भुक्त्वाऽग्रे भोजनस्य च| पिप्पल्यः किंशुकक्षारभाविता घृतभर्जिताः| प्रयोज्या मधुसम्मिश्रा रसायनगुणैषिणा||६२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ರಸಾಯನಗುಣೈಷಿಣಾ ಪುರುಷೇಣ ಪಲಾಶಕ್ಷಾರೋದಕಭಾವಿತಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ತಿಸ್ರಃ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ತಿಸ್ರೋ ಭೋಜನಾರಮ್ಭೇ ತಿಸ್ರಶ್ಚ ಭೋಜನಾನ್ತೇ ಮಧುನಾ ಸಹ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| (ತಿಸ್ರಸ್ತಿಸ್ರಸ್ತು ಪೂರ್ವಾಹ್ಣ ಇತ್ಯತ್ರ ನ ಹ್ಯೇಕಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಕ್ತುರಯಂ ಕ್ರಮಃ ಕಿಂ ತರ್ಹಿ ಪ್ರಯೋಕ್ತೄನ್ ಭಿನ್ನಾನಪೇಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಾದಿವಶಾತ್ಕೇನಚಿತ್ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಕೇನಚಿದ್ಭುಕ್ತ್ವಾ ಕೇನಚಿದ್ಭೋಜನಸ್ಯಾಗ್ರ ಇತಿ| ಅತ್ರ ಕಫಪ್ರಕೃತಿನಾ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಉತ್ಕೃಷ್ಟದೋಷಾದಿಷು ವ್ಯಾಧಿಷು ಮಧ್ಯೇಷ್ವಗ್ರೇ ಭೋಜನಸ್ಯ| ಅಲ್ಪೇಷು ಭಕ್ತ್ವೇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೬೨||
Adhikarana ಸಹಸ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಪ್ರಯೋಗಃ (೬೩) · Śloka ೬೩
ಕ್ರಮವೃಶ್ಯಾ ದಶಾಹಾನಿ ದಶಪೈಪ್ಪಲಿಕಂ ದಿನಮ್| ವರ್ದ್ಧಯೇತ್ ಪಯಸಾ ಸಾರ್ದ್ಧ ತಥೈವಾಪನಯೇತ್ ಪುನಃ| ಜೀರ್ಣೌಷಧಶ್ಚ ಭುಞ್ಜೀತ ಷಷ್ಟಿಕಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾ| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗೋಽಯಂ ರಸಾಯನಮ್| ಪಿಷ್ಟಾಸ್ತಾ ಬಲಿಭಿಃ ಪೇಯಾಃ ಶೃತಾ ಮಧ್ಯಬಲೈರ್ನರೈಃ| ಶೀತೀಕೃತಾ ಹ್ರಸ್ವಬಲೈರ್ಯೋಜ್ಯಾ ದೋಷಾಮಯಾನ್ ಪ್ರತಿ||೬೩||
क्रमवृश्या दशाहानि दशपैप्पलिकं दिनम्| वर्द्धयेत् पयसा सार्द्ध तथैवापनयेत् पुनः| जीर्णौषधश्च भुञ्जीत षष्टिकं क्षीरसर्पिषा| पिप्पलीनां सहस्रस्य प्रयोगोऽयं रसायनम्| पिष्टास्ता बलिभिः पेयाः शृता मध्यबलैर्नरैः| शीतीकृता ह्रस्वबलैर्योज्या दोषामयान् प्रति||६३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೃತೀಯಸ್ತು ಪ್ರಥಮೇಽಹ್ನಿ ದಶ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ ಯಥೋಚಿತೇನ ಕ್ಷೀರೇಣಂ ಸಹ| ದ್ವಿತೀಯೇಽಹ್ನಿ ವಿಂಶತಿರ್ದ್ವಿಗುಣಞ್ಚ ಕ್ಷೀರಮ್| ತೃತೀಯೇ ತ್ರಿಂಶತ್ ತ್ರಿಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಮೇವಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ದಶಾಭಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ದಶಮೇಽಹ್ನಿ ಶತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ದಶಗುಣಂ ಚ ಕ್ಷೀರಮೇತಾವತಾ ಸಾರ್ದ್ಧಾನಿ ಪಞ್ಚಶತಾನಿ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಮುಪಯುಕ್ತಂ ಭವನ್ತಿ| ತತ್ರೈಕಾದಶೇ ನವತಿರ್ನವಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಮಿತಿ| ಪುನರ್ದಶಾಪಕರ್ಷಕ್ರಮೇಣೈಕೋನವಿಂಶಹೋಭಿಃ ಸಹಸ್ರಂ ಪೂರ್ಯತೇ| ಯದಾ ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಪ್ರಯುಜ್ಯನ್ತೇ ತದಾ ಪಿಷ್ಟಾಃ ತಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಇತಿ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| (ವರ್ದ್ಧಯೇತ್ಪಯಸಾ ಸಾರ್ದ್ಧಮಿತ್ಯಸ್ಯಾಯಮಭಿಪ್ರಾಯಃ| ಯಾವತಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಶತಮಾಲೋಡ್ಯತೇ ತಾವತಾ ಯಾವತಾ ಚ ದಶ ತಾವತಾ ಕ್ಷೀರೇಣೇತಿ ಕ್ಷೀರಸ್ಯಾಪಿ ವೃದ್ಧಿಹಾನಿಂ ವರ್ದ್ಧಯೇತ್ ಪಯಸಾ ಸಾರ್ದ್ಧಮಿತ್ಯತ ಏವಾಹ| ಶೀತೀಕೃತಾಹೀನಬಲೈಃ ಶೀತಕಷಾಯಕಲ್ಪನಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೬೩||
Adhikarana ದ್ವಿಸಹಸ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಪ್ರಯೋಗಃ (೬೪) · Śloka ೬೪
ತದ್ವಚ್ಚ ಛಾಗದುಗ್ಧೇನ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೬೪||
तद्वच्च छागदुग्धेन द्वे सहस्रे प्रयोजयेत्||६४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತದ್ವದಿತಿ| ಛಾಗಸ್ಯ ದುಗ್ಧೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ದಶಾಭಿವೃದ್ಧಯಪಕರ್ಷಾಭ್ಯಾಮ್| ತೇನಾತ್ರ ಪಞ್ಚದಶಭಿರಹೋಭಿಃ ಸಪಞ್ಚಾಶತ್ಸಹಸ್ರಂ ಭವತಿ| ಪುನಶ್ಚತುರ್ದಶಭಿರೇವಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ದಶಾಪಕರ್ಷಕ್ರಮೇಣ ದ್ವಿತೀಯಂ ಸಹಸ್ರಂ ಭವತಿ| ಇತಿ ಚತುರ್ಥಃ ಪ್ರಯೋಗಃ|| ೬೪||
Adhikarana ಪಿಪ್ಪಲೀರಸಾಯನಫಲಮ್ (೬೫) · Śloka ೬೫
ಏಭಿಃ ಪ್ರಯೋಗೈಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಗಲಗ್ರಹಾನ್| ಯಕ್ಷ್ಮಮೇಹಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶಃ ಪಾಣ್ಡುತ್ವವಿಷಮಜ್ವರಾನ್| ಘ್ನನ್ತಿ ಶೋಫಂ ವಮಿಂ ಹಿಧ್ಮಾಂ ಪ್ಲೀಹಾನಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್||೬೫||
एभिः प्रयोगैः पिप्पल्यः कासश्वासगलग्रहान्| यक्ष्ममेहग्रहण्यर्शः पाण्डुत्वविषमज्वरान्| घ्नन्ति शोफं वमिं हिध्मां प्लीहानं वातशोणितम्||६५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಭಿರಿತಿ ಚತುರ್ಭಿಃ ಪ್ರಯೋಗೈಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಾಸಾದೀನ್ ಘ್ನನ್ತಿ| ಇತಿ ಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಪಃ|| ೬೫||
Adhikarana ವಿಡಙ್ಗರಸಾಯನಮ್ (೬೬) · Śloka ೬೬
ವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಂ ಶೀತತೋಯೇನ ಸಮಾಂಶಮುಪ ಯುಞ್ಜೀತ| ಜೀರ್ಣಂ ಮುದ್ಗಯೂಷೇಣಾಲವಣೇನ ಸಘೃತಮೋದನಮಶ್ನೀಯಾತ್| ತೇನ ವಿಶೇಷಾದ್ವಿಗತಕೃಮಿದುರ್ನಾಮಕುಷ್ಠಪ್ರಮೇಹಮೇದೋದೋಷೋ ವರ್ಷಶತ ಮಜರ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ| ವಿಡಙ್ಗಚುರ್ಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಭಲ್ಲಾ ತಕಕ್ವಾಥಾಭ್ಯಾಂ ಮಧ್ವಾಮಲಕರಸಾಭ್ಯಾಂ ಗುಡೂಚೀಕ್ವಾಥೇನ ಚ| ಏತಾಂಶ್ಚತುರೋ ಯೋಗಾನ್ ಮಾಸಮುಪಯುಞ್ಜೀತೇತಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ| ಸರ್ವೇಷು ಚ ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ವರ್ಷಶತಮಾಯುಷೋಽಭಿವೃದ್ಧಿಃ||೬೬||
विडङ्गचूर्णं यष्टीमधुकचूर्णयुक्तं शीततोयेन समांशमुप युञ्जीत| जीर्णं मुद्गयूषेणालवणेन सघृतमोदनमश्नीयात्| तेन विशेषाद्विगतकृमिदुर्नामकुष्ठप्रमेहमेदोदोषो वर्षशत मजर इत्यादि समानं पूर्वेण| विडङ्गचुर्णं क्षौद्रभल्ला तकक्वाथाभ्यां मध्वामलकरसाभ्यां गुडूचीक्वाथेन च| एतांश्चतुरो योगान् मासमुपयुञ्जीतेति समानं पूर्वेण| सर्वेषु च मासि मासि वर्षशतमायुषोऽभिवृद्धिः||६६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತೋ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ| ವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ಮಧುಯಷ್ಟಿಶೀತತೋಯಾಭ್ಯಾಮೇಕೋ ಯೋಗಃ| ದ್ವಿತೀಯಃ ಕ್ಷೌದ್ರಭಲ್ಲಾತಕಕ್ವಾಥಾಭ್ಯಾಮ್| ತೃತೀಯೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಾಮಲಕರಸಾಭ್ಯಾಮ್| ಚತುರ್ಥೋ ಗುಡೂಚೀಕ್ವಾಥೇನ| ಏಷಾಮನ್ಯತಮಃ ಪ್ರಯೋಗೋ ಯತ್ಸಙ್ಖ್ಯಾನ್ ಮಾಸಾನುಪಯುಜ್ಯತೇ ತತ್ಸಙ್ಖ್ಯಾನಿ ವರ್ಷಶತಾನ್ಯಾಯುರಭಿವರ್ದ್ಧಯತಿ| ಇತಿ ವಿಡಙ್ಗಕಲ್ಪಃ|| ೬೬||
Adhikarana ಅಲಮ್ಬುಸಾಕಲ್ಪಃ (೬೭) · Śloka ೬೭
ಅಲಮ್ಬಸಾಂ ಸ್ವೇನ ರಸೇನ ಭಾವಿತಾಂ ಪೃಥಗ್ಘೃತಕ್ಷೀರಮಧೂಷ್ಣವಾರಿಭಿಃ| ಪಿಬೇತ್ತಥಾ ಕಾಞ್ಜಿಕತಕ್ರಮಸ್ತುಭಿ ರ್ಭಗನ್ದರೋರುಗ್ರಹಗುಲ್ಮಕಾಸವಾನ್| ಉಷ್ಣಾ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಾ ಕಷಾಯಮಧುರಾ ರಸೇ| ಅತ್ಯನ್ತದೀಪನೀ ಮೇಧ್ಯಾ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಾ ಚ ಸಾ| ವರ್ಷೋಪಯೋಗಾತ್ ಕುರುತೇ ನರಂ ವರ್ಷಶತಾಯುಷಮ್| ದೃಢೇನ್ದ್ರಿಯಾನಲಬಲಂ ನಿರ್ವಲೀಪಲಿತಾಮಯಮ್||೬೭||
अलम्बसां स्वेन रसेन भावितां पृथग्घृतक्षीरमधूष्णवारिभिः| पिबेत्तथा काञ्जिकतक्रमस्तुभि र्भगन्दरोरुग्रहगुल्मकासवान्| उष्णा विपाके कटुका कषायमधुरा रसे| अत्यन्तदीपनी मेध्या वातश्लेष्महरा च सा| वर्षोपयोगात् कुरुते नरं वर्षशतायुषम्| दृढेन्द्रियानलबलं निर्वलीपलितामयम्||६७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಲಮ್ಬುಸಾಯಾಃ ಸ್ವರಸಭಾವಿತಾಯಾ ಘೃತಾದಿಭಿಃ ಸಪ್ತ ಪ್ರಯೋಗಾಃ| ಸಾ ಚಾಲಮ್ಬುಸೋಷ್ಣಾದಿಗುಣಾ| ವರ್ಷಮುಪಯುಕ್ತಾ ವರ್ಷಶತಾಯುಷಂ ನರಂ ಕುರುತೇ| ದೃಢೇನ್ದ್ರಿಯಂ ದೃಢಾನಲಂ ವಲ್ಯಾದಿತ್ರಯರಹಿತಞ್ಚ| ಇತ್ಯಲಮ್ಬುಸಾಕಲ್ಪಃ||೬೭||
Adhikarana ಸೋಮರಾಜೀಕಲ್ಪಃ ಪ್ರಥಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೬೮) · Śloka ೬೮
ಶ್ವೇತಾವಲ್ಗುಜಫಲಾನ್ಯಾತಪಶುಷ್ಕಾಣಿ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ತತ್ತುಲ್ಯಗುಡೇನ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ ಘೃತಕುಮ್ಭೇ ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ನಿದಧ್ಯಾತ್| ತತೋಽ ನುದಿತೇ ಭಾಸ್ವತಿ ಯಥಾಬಲಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಸುಖೋದಕಾನುಪಾನಾಮುಪಯೋಜ ಯೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಸುಖಾಮ್ಬುಪರಿಷಿಕ್ತಾಃ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕೌದನಂ ಸಶ ರ್ಕರೇಣ ಪಯಸಾಽಶ್ನೀಯಾತ್| ತಸ್ಯ ಮಾಸಪ್ರಯೋಗಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ವಿಗ ತಕುಷ್ಠೋ ಗ್ರಹಣಧಾರಣವಾನ್ ವರ್ಷಶತಮಜರ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ| ಪ್ರಯೋಗಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಪರಿಹಾರಃ||೬೮||
श्वेतावल्गुजफलान्यातपशुष्काणि चूर्णयित्वा तत्तुल्यगुडेन सङ्क्षुद्य घृतकुम्भे धान्यराशौ सप्तरात्रं निदध्यात्| ततोऽ नुदिते भास्वति यथाबलं मात्रां सुखोदकानुपानामुपयोज येत्| जीर्णे सुखाम्बुपरिषिक्ताः शालिषष्टिकौदनं सश र्करेण पयसाऽश्नीयात्| तस्य मासप्रयोगाद्विशेषेण विग तकुष्ठो ग्रहणधारणवान् वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण| प्रयोगश्चोर्ध्वं द्विगुणं परिहारः||६८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ವೇತಾವಲ್ಗುಜಫಲಾನೀತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಸಙ್ಹ್ಕ್ಷುದ್ಯೇತಿ ಗುಡೇನಾಲೋಡ್ಯ| ಅನುದಿತೇ ಭಾಸ್ವತೀತ್ಯತಿಪ್ರಭಾತೇ| ವಾಕುಚಿಕಾ ಸೋಮರಾಜ್ಯವಲ್ಗುಜ ಇತಿ ಪರ್ಯಾಯಾಃ|| ೬೮||
Adhikarana ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೬೯) · Śloka ೬೯
ವಾಕುಚಿಕಾ ಕರ್ಷಚೂರ್ಣಂ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್| ಪೀತ್ವಾ ಚಾತಪೇ ನಿರ್ವಾತೋಷ್ಣೇ ವಾ ಗರ್ಭಗೃಹೇ ತಿಷ್ಠೇದಪರಾಹ್ಣೇ ತದ್ವದೇವ ಸ್ನಾನಮಶನಂ ಚ| ಯೂಷರಸಾಭ್ಯಾಂ ವಾ| ತಸ್ಯ ತ್ರಿಸಪ್ತರಾತ್ರಪ್ರಯೋಗಾದ್ವಿಗತಕುಷ್ಠ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ| ತ್ವಗ್ರೋಮಕೇಶದಶನಾನ್ ನಖಾಂಶ್ಚ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಪುನರ್ನವಾನ್ ಲಭತೇ| ಸ್ವರವರ್ಣಬಲೋತ್ಸಾಹಂ ನವಂ ವಯೋ ನಷ್ಟಪಲಿತಂ ಚ||೬೯||
वाकुचिका कर्षचूर्णं सुखाम्बुना पिबेत्| पीत्वा चातपे निर्वातोष्णे वा गर्भगृहे तिष्ठेदपराह्णे तद्वदेव स्नानमशनं च| यूषरसाभ्यां वा| तस्य त्रिसप्तरात्रप्रयोगाद्विगतकुष्ठ इत्यादि समानं पूर्वेण| त्वग्रोमकेशदशनान् नखांश्च मुक्त्वा पुनर्नवान् लभते| स्वरवर्णबलोत्साहं नवं वयो नष्टपलितं च||६९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾಕುಚೀಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಾತಃ ಪೀತ್ವಾ ಸ್ನಾನಂ ತಥೈವ ಸ್ನಾನಮಶನಂ ಚ| ಯೂಷರಸಾಭ್ಯಾಂ ವಾಶನಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಏವಂ ತ್ರಿಸಪ್ತರಾತ್ರಮಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಅನೇನ ಚ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಾನ್ ತ್ವಗಾದೀಂಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನವಾನ್ ಲಭತೇ ಸ್ವರಾದಿಕಞ್ಚ ನಷ್ಟಪಲಿತಂ ನವಂ ವಯಶ್ಚ ಲಭತೇ|| ೬೯||
Adhikarana ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೦) · Śloka ೭೦
ಪಲಾನಿ ದಶ ಬಾಕುಚ್ಯಾ ದಶೈವ ಚ ಫಲತ್ರಯಾತ್| ಸಪ್ತ ಕ್ರಿಮಿಘ್ನಾದಯಸಸ್ತ್ರೀಣಿ ದ್ವೇ ಗಿರಿಸಮ್ಭವಾತ್| ಪುರುಪುಷ್ಕರಮೂಲಾಭ್ಯಾಮಾಹರೇತ ಪಲಂ ಪಲಮ್| ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾರ್ದ್ಧಪಲಂ ವ್ಯೋಷಘನಕೇಸರಕುಙ್ಕುಮಮ್| ಲೋಧ್ರತ್ವಕ್ಪತ್ರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಚಿತ್ರಕಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಪೃಥಕ್| ಶತಂ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಂ ಚ ಸರ್ವಂ ಖಣ್ಡಸಮಾಂಶಕಮ್| ಚೂರ್ಣಯೇದಥ ತನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್ ಪಾಲಿಕೀಂ ಪರಾಮ್| ಯಥೇಷ್ಟಚೇಷ್ಟೋ ಲಭತೇ ವರ್ಷಾದ್ರಾಸಾಯನಾನ್ ಗುಣಾನ್| ಸರ್ವರೋಗಾನ್ ವಿಜಯತೇ ತ್ವಗ್ವಿಕಾರಾನ್ ವಿಶೇಷತಃ| ಅರ್ಶೋಭಗನ್ದರಶ್ವಾಸಕಾಸಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಕ್ರಿಮೀನ್| ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾಶ್ಮರೀವರ್ಧ್ಮಪ್ರಮೇಹಾರುಚಿಪೀನಸಾನ್| ಮನ್ದಾನಲತ್ವಂ ಕೃಶತಾಂ ಶೋಫಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾನಪಿ||೭೦||
पलानि दश बाकुच्या दशैव च फलत्रयात्| सप्त क्रिमिघ्नादयसस्त्रीणि द्वे गिरिसम्भवात्| पुरुपुष्करमूलाभ्यामाहरेत पलं पलम्| सूक्ष्मैलार्द्धपलं व्योषघनकेसरकुङ्कुमम्| लोध्रत्वक्पत्रयष्ट्याह्वचित्रकं कार्षिकं पृथक्| शतं भल्लातकानां च सर्वं खण्डसमांशकम्| चूर्णयेदथ तन्मात्रां भक्षयेत् पालिकीं पराम्| यथेष्टचेष्टो लभते वर्षाद्रासायनान् गुणान्| सर्वरोगान् विजयते त्वग्विकारान् विशेषतः| अर्शोभगन्दरश्वासकासपाण्ड्वामयक्रिमीन्| गुल्मप्लीहाश्मरीवर्ध्मप्रमेहारुचिपीनसान्| मन्दानलत्वं कृशतां शोफग्रन्थ्यर्बुदानपि||७०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಲಾನೀತ್ಯಾದಿನಾ ಖಣ್ಡಸಮಃ ಸುಬೋಧಃ| ಅಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾ ಪಾಲಿಕೀ ಪರಾ ಉತ್ಕೃಷ್ಟಾ| ಪಲಾದೂರ್ಧ್ವಂ ನೈವೋಪಯೋಜ್ಯಾ| ಅಥವಾ ತ್ರಿದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಮ್| ಯಥೇಷ್ಟಚೇಷ್ಟೋ ನಿರ್ಯನ್ತ್ರಣಃ| ರಸಾಯನಗುಣಾಃ ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಮೃತ್ಯಾದಯ ಇಹೈವೋಕ್ತಾಃ| ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾನ್ತಾನ್ ವಿಜಯತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ|| ೭೦||
Adhikarana ಚತುರ್ಥಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೧) · Śloka ೭೧
ವಾಕುಚಿಕಾಫಲಾನಿ ಗೋಮೂತ್ರೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ವಾಸಯೇತ್| ತತೋ ನಿಸ್ತು ಷೀಕೃತ್ಯ ಛಾಯಾಯಾಂ ವಿಶೋಷಯಿತ್ವಾ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ತ್ರ್ಯಹಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ಕ್ರಮಶೋ ಭಾವಯೇತ್ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ಕಾರವಲ್ಲೀವಾಸಾ ಗುಡೂಚೀಭೃಙ್ಗರಾಜಸ್ವರಸೈಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಖದಿರಾಸನರಾಜವೃಕ್ಷ ಪಿಚುಮನ್ದಕ್ವಾಥೈಃ| ತಸ್ಯ ಪೀತಃ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಧಾತ್ರೀಫಲರಸಾಪ್ಲುತಃ| ಕರ್ಷಃ ಸರ್ವಾಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ ತ್ವಗ್ವಿಕಾರಾನ್ವಿಶೇಷತಃ||೭೧||
वाकुचिकाफलानि गोमूत्रे सप्तरात्रं वासयेत्| ततो निस्तु षीकृत्य छायायां विशोषयित्वा सुसूक्ष्मं च सञ्चूर्ण्य त्र्यहं त्र्यहं क्रमशो भावयेत् त्रिफलाक्वाथेन कारवल्लीवासा गुडूचीभृङ्गराजस्वरसैः पृथक् पृथक् खदिरासनराजवृक्ष पिचुमन्दक्वाथैः| तस्य पीतः प्रतिदिनं धात्रीफलरसाप्लुतः| कर्षः सर्वामयान् हन्ति त्वग्विकारान्विशेषतः||७१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾಕುಚ್ಯಾ ಗೋಮೂತ್ರಾಧ್ಯುಷಿತಾಯಾಶ್ಚೂರ್ಣಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಯೇತ್| ತತಃ ಕಾರವೇಲ್ಲಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಸ್ವರಸೈಃ ಕ್ರಮೇಣ ತ್ರ್ಯಹಂ ತ್ರ್ಯಹಮ್| ತತಃ ಖದಿರಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಪೃಥಕ್ಕ್ವಾಥೈಸ್ತ್ರ್ಯಹಮ್| ತಸ್ಯೈವಂ ಭಾವಿತಸ್ಯ ವಾಕುಚೀಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಕರ್ಷೋ ಧಾತ್ರೀರಸೇನಾಪ್ಲುತಃ ಸನ್ ಪೀತಃ ಸರ್ವಾಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ ವಿಶೇಷತಸ್ತ್ವಗ್ವಿಕಾರಾನ್|| ೭೧||
Adhikarana ಪಞ್ಚಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೨) · Śloka ೭೨
ಅಸನಖದಿರಯೂಷೈರ್ಭಾವಿತಾಂ ಸೋಮರಾಜೀಂ ಮಧುಘೃತಶಿಖಿಪಥ್ಯಾಲೋಹಚೂರ್ಣೈರುಪೇತಾಮ್| ಶರದಮವಲಿಹಾನಃ ಪಾರಿಣಾಮಾನ್ ವಿಕಾರಾಂ ಸ್ತ್ಯಜತಿ ಮಿತಹಿತಾಶೀ ತದ್ವದಾಹಾರಜಾತಾನ್||೭೨||
असनखदिरयूषैर्भावितां सोमराजीं मधुघृतशिखिपथ्यालोहचूर्णैरुपेताम्| शरदमवलिहानः पारिणामान् विकारां स्त्यजति मितहिताशी तद्वदाहारजातान्||७२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸನೇತ್ಯಾದಿ| ಯೂಷಶಬ್ದೋ ನಿರ್ಯೂಹವಾಚಕೋಽಸನಖದಿರಾಭ್ಯಾಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ತೈರ್ಭಾವಿತಾಮನನ್ತರಞ್ಚ ಮಧ್ವಾದಿರುಪೇತಾಂ ಸೋಮರಜೀಂ ಶರದಂ ಸಂವತ್ಸರಂ ಲಿಹಾನಃ ಪರಿಣಾಮೇ ವಾರ್ದ್ಧಕೇ ಭವಾನ್ ವಿಕಾರಾಂಸ್ತ್ಯಜತಿ ತಥೈವ ಚಾಹಾರಜಾತಾನ್| ತೇನ ಪರಿಣಾಮಾನಾಹಾರಜಾತಾನಭಯಾನಪಿ ತ್ಯಜತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಶಿಖೀಚಿತ್ರಕಃ|| ೭೨||
Adhikarana ಷಷ್ಠಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೩) · Śloka ೭೩
ತೀವ್ರೇಣ ಕುಷ್ಠೇನ ಪರೀತಮೂರ್ತಿ ರ್ಯಃ ಸೋಮರಾಜೀಂ ನಿಯಮೇನ ಖಾದೇತ್| ಸಂವತ್ಸರಂ ಕೃಷ್ಣತಿಲದ್ವಿತೀಯಾಂ ಸ ಸೋಮರಾಜೀಂ ವಪುಷಾಽತಿಶೇತೇ||೭೩||
तीव्रेण कुष्ठेन परीतमूर्ति र्यः सोमराजीं नियमेन खादेत्| संवत्सरं कृष्णतिलद्वितीयां स सोमराजीं वपुषाऽतिशेते||७३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೀವ್ರೇಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕೃಷ್ಣತಿಲೈಃ ಸಹ ಸೋಮರಾಜ್ಯಾಃ ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ| ಯ ಏವಂ ಸೋಮರಾಜೀಂ ಖಾದೇತ್ಸ ಸೋಮರಾಜೀಂ ವಪುಷಾ ಕಾನ್ತ್ಯಾಽತಿಶೇತೇ|| ೭೩||
Adhikarana ಸಪ್ತಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೪) · Śloka ೭೪
ಯೇ ಸೋಮರಾಜ್ಯಾ ವಿತುಷೀಕೃತಾಯಾ ಶ್ಚೂರ್ಣೈರುಪೇತಾತ್ ಪಯಸಃ ಸುಜಾತಾತ್| ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಸಾರಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹನ್ತಿ ತಕ್ರಂ ತದೇವಾನು ಪಿಬನ್ತಿ ಚಾನ್ತೇ| ತೇ ಕುಷ್ಠಿನಃ ಪಕ್ಷ್ಮದರಿದ್ರನೇತ್ರಾ ವಿಶೀರ್ಣಕರ್ಣಾಙ್ಗಲಿನಾಸಿಕಾ ವಾ| ವಿಹಾಯ ವೈರೂಪ್ಯಮಪಾಸ್ಯ ರೂಪಂ ಪುನಃ ಪ್ರರೂಢಾ ಇವ ಭಾನ್ತಿ ವೃಕ್ಷಾಃ||೭೪||
ये सोमराज्या वितुषीकृताया श्चूर्णैरुपेतात् पयसः सुजातात्| उद्धृत्य सारं मधुना लिहन्ति तक्रं तदेवानु पिबन्ति चान्ते| ते कुष्ठिनः पक्ष्मदरिद्रनेत्रा विशीर्णकर्णाङ्गलिनासिका वा| विहाय वैरूप्यमपास्य रूपं पुनः प्ररूढा इव भान्ति वृक्षाः||७४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೇ ಸೋಮರಾಜ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಸೋಮರಾಜೀಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಸುಜಾತಕ್ಷೀರೋದ್ಭವಸ್ಯ ನವನೀತಸ್ಯ ತತ್ತಕ್ರಾನುಪಾನಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ|| ೭೪||
Adhikarana ಅಷ್ಟಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೫) · Śloka ೭೫
ಖದಿರಾಮ್ಭಸಾ ಪಿಬೇದ್ವಾ ರವಿಸೇವೀ ತಾಂ ತಯಾ ಯವಾಗೂಂ ವಾ| ಗಾಯತ್ರೀಜಲಸಿದ್ಧಾಂ ಕುಷ್ಠೀ ತತ್ತೋಯಕಾರ್ಯಕರಃ||೭೫||
खदिराम्भसा पिबेद्वा रविसेवी तां तया यवागूं वा| गायत्रीजलसिद्धां कुष्ठी तत्तोयकार्यकरः||७५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥವಾ ತಾಂ ಸೋಮರಾಜೀಂ ಖದಿರೋದಕೇನ ಕುಷ್ಠೀ ಪಿಬೇತ್| ರವಿಸೇವೀ ಸೂರ್ಯತಾಪಸೇವೀ| ಅಥವಾ ಗಾಯತ್ರೀಜಲಸಿದ್ಧಾಂ ಖದಿರಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಾಂ ಯವಾಗೂಂ ತಯೇತಿ ಸೋಮರಾಜ್ಯ ಸಹ ಪಿಬೇತ್ ಕುಷ್ಠೀ ತತ್ತೋಯಕಾರ್ಯಕರಃ ಖದಿರೋದಕಕ್ರಿಯಃ ಸನ್|| ೭೫||
Adhikarana ನವಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೬) · Śloka ೭೬
ಗಜಲಿಣ್ಡಕ್ಷಾರಯುತಾ ತತ್ಕ್ಷಾರಪಾಯಿನೋ ವಿಲೇಪಿ ಭುಜಃ| ಶ್ವಿತ್ರಾಣಿ ಸೋಮರಾಜೀ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಹನ್ಯಾತ ಪ್ರಲೇಪಾಚ್ಚ||೭೬||
गजलिण्डक्षारयुता तत्क्षारपायिनो विलेपि भुजः| श्वित्राणि सोमराजी प्रसह्य हन्यात प्रलेपाच्च||७६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗಜಪುರೀಷಕ್ಷಾರೇಣ ಯುತಾ ಸೋಮರಾಜೀ ತತ್ಕ್ಷಾರಪಾಯಿನೋ ಹಸ್ತಿಪುರೀಷಕ್ಷಾರೋದಕಪಾನಶೀಲಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ವಿಲೇಪಿಕಾಭುಜಶ್ಚ ಶ್ವಿತ್ರಾಣೀ ಪ್ರಸಹ್ಯಾಕ್ರಮ್ಯ ಹನ್ಯಾತ್| ನ ಕೇವಲಮೇವಂ ಮುಖೇನ ಪ್ರಯೋಗಾದ್ಯಾವತ್ಪ್ರಲೇಪಾಚ್ಚ|| ೭೬||
Adhikarana ದಶಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೭) · Śloka ೭೭
ಗೋಮೂತ್ರೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಶಶಿಶಕಲಫಲಂ ವಾಸಿತಂ ಲೋಡಯಿತ್ವಾ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛಾಯಾವಿಶುಷ್ಕಂ ಪೃಥಗಿತಿ ಚ ಫಲಂ ಪ್ರಪುನ್ನಾಟಞ್ಚ ಶುಷ್ಕಮ್| ಅಂಶಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ತಥಾಂಶಃ ಕ್ರಿಮಿರಿಪುದಹನಸ್ಫೋಟಕೃದ್ಭಯಃ ಸಚೂರ್ಣೌ ಗೋಮೂತ್ರೇಣೋಪಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಮಿತಹಿತಭುಜಃ ಶ್ವಿತ್ರಮಾಶ್ವೇವ ಹನ್ತಿ||೭೭||
गोमूत्रे सप्तरात्रं शशिशकलफलं वासितं लोडयित्वा कुर्याच्छायाविशुष्कं पृथगिति च फलं प्रपुन्नाटञ्च शुष्कम्| अंशस्ताभ्यां तथांशः क्रिमिरिपुदहनस्फोटकृद्भयः सचूर्णौ गोमूत्रेणोपयुक्तः प्रमितहितभुजः श्वित्रमाश्वेव हन्ति||७७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಶಿಶಕಲಸ್ಯ ಸೋಮರಾಜ್ಯಾಃ ಫಲಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಗೋಮೂತ್ರೇ ಭಾವಿತಂ ಲೋಡಯಿತ್ವಾ ನಿಷ್ಕುಲೀಕೃತ್ಯ ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅನೇನೈವ ಚ ವಿಧಾನೇನ ಗೋಮೂತ್ರೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ವಾಸಿತಂ ಪ್ರಪುನ್ನಾಟಫಲಂ ಕುರ್ಯಾದೇತದುಭಯಂ ಸಮಮೇಕೋಂಽಶ ಏಷ ಚೂರ್ಣೋ ಗೋಮೂತ್ರೇಣೋಪಯುಕ್ತೋ ಯಃ ಪ್ರಮಿತಂ ಹಿತಂ ಚ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ತಸ್ಯಾಶ್ವೇವ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಹನ್ತಿ| ಪ್ರಪುನ್ನಾಟ ಏಡಗಜಃ| ಕೃಮಿರಿಪುರ್ವಿಡಙ್ಗಮ್| ದಹನಶ್ಚಿತ್ರಕಃ| ಸ್ಫೋಟಹೇತುರ್ಭಲ್ಲಾತಕಃ|| ೭೭||
Adhikarana ಅಶ್ಮರ್ಯಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೮) · Śloka ೭೮
ಇಕ್ಷುರಗೋಕ್ಷುರಸಿಂಹೀ ವ್ಯಾಘ್ರೀಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲಾಮ್ಬುನಾ ಪೀತಾ| ಉಪಲಮಘನಂ ಘನಂ ವಾ ರಸಾಶಿನಾಂ ಹನ್ತಿ ಬಾಕುಚಿಕಾ||೭೮||
इक्षुरगोक्षुरसिंही व्याघ्रीपञ्चाङ्गुलाम्बुना पीता| उपलमघनं घनं वा रसाशिनां हन्ति बाकुचिका||७८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇಕ್ಷುರಾದ್ಯಮ್ಬುನಾ ಸೋಮರಾಜೀ ಪೀತಾ ಉಪಲಮಶ್ಮರ್ಯಾಖ್ಯಂ ಘನಂ ಕಠಿನಮಘನಂ ವಾ ಶರ್ಕರಾರೂಪಂ ಮಾಂಸರಸಾಶಿನೋ ಹನ್ತಿ| ಇಕ್ಷುರಃ ಕಾಣ್ಡೇಕ್ಷುರಕಃ| ಸಿಂಹೀ ಬೃಹತೀ| ವ್ಯಾಘ್ರೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾ|| ೭೮||
Adhikarana ಗುಲ್ಮೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೭೯) · Śloka ೭೯
ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ಪಿಷ್ಟಾ ಪೀತಾ ಚ ಘೃತಾನ್ವಿತಾ ಜಯೇದ್ಗುಲ್ಮಮ್| ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಸಿದ್ಧಾಂ ಪೇಯಾಮುಪಯೋಜಯೇಜ್ಜೀರ್ಣೇ||೭೯||
उष्णोदकेन पिष्टा पीता च घृतान्विता जयेद्गुल्मम्| लघुपञ्चमूलसिद्धां पेयामुपयोजयेज्जीर्णे||७९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ಪಿಷ್ಟಾ ವಾಕುಚೀ ಘೃತಾನ್ವಿತಾ ಸತೀ ಪೀತಾ ಗುಲ್ಮಞ್ಜಯೇತ್| ಅಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಪ್ರಯೋಗೇ ಜೀರ್ಣೇ ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಸಿದ್ಧಾಂ ಪೇಯಾಮುಪಯೋಜಯೇತ್|| ೭೯||
Adhikarana ಅರ್ಶೋಭಗನ್ದರಮೇಹೇಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೮೦) · Śloka ೮೦
ಕಟ್ವಙ್ಗಕುಟಜಯೂಷೈರರ್ಶಾಸಿ ಭಗನ್ದರಞ್ಚ ನಾಶಯತಿ| ಮೇಹಾನ್ ಮದ್ಯೈರ್ನಿಗದೈರ್ನಿಷೇವಿತಾ ಬಾಕುಚೀ ಪ್ರಬಲಾನ್||೮೦||
कट्वङ्गकुटजयूषैरर्शासि भगन्दरञ्च नाशयति| मेहान् मद्यैर्निगदैर्निषेविता बाकुची प्रबलान्||८०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅರ್ಶೋಭಗನ್ದರಯೋಃ ಕಟ್ವಙ್ಗಕುಟಜಕಷಾಯೈಃ ಸೇವಿತಾ ವಾಕುಚೀ ತೌ ನಾಶಯತಿ| ಕಟ್ವಙ್ಗಃ ಸ್ಯೋನಾಕಃ| ಕುಟಜೋ ವೃಕ್ಷಕಃ| ಮದ್ಯೈರ್ನಿಗದೈರ್ನಿರ್ದೋಷೈರ್ನಿಷೇವಿತಾ ವಾಕುಚೀ ಪ್ರಬಲಾನ್ ಮೇಹಾನ್ ಜಯೇತ್|| ೮೦||
Adhikarana ಅಪತನ್ತ್ರಕಾಯಾಮಯೋಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೮೧) · Śloka ೮೧
ವಿಷ್ಕಿರರಸೇನ ಪೀತಾ ದಶಮೂಲರಸೇನ ವಾ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಾ| ಅಪತನ್ತ್ರಕಂ ನಿಹನ್ಯಾದಾಯಾಮಂ ವಾ ರಸಾನ್ನಭುಜಃ||೮೧||
विष्किररसेन पीता दशमूलरसेन वा गुडूच्या वा| अपतन्त्रकं निहन्यादायामं वा रसान्नभुजः||८१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಷ್ಕಿರರಸಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮನ್ಯತಮೇನ ಪೀತಾ ವಾಕುಚೀರಸಾನ್ನಭುಜಃ ಪುಂಸೋಽಪತನ್ತ್ರಕಮಾಯಾಮಞ್ಚ ನಿಹನ್ಯಾತ್|| ೮೧||
Adhikarana ಉದರಶೋಫಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೮೨) · Śloka ೮೨
ಜಠರೇಷು ಪಿಬೇನ್ಮೂತ್ರೈರ್ಜಲೋದರೇ ತ್ರೈವೃತೇನ ಯೂಷೇಣ| ಶೋಫೇ ಪಾಣ್ಡುವ್ಯಾಧಾವವಲ್ಗುಜಂ ಸೀಧ್ವರಿಷ್ಟಾಭ್ಯಾಮ್||೮೨||
जठरेषु पिबेन्मूत्रैर्जलोदरे त्रैवृतेन यूषेण| शोफे पाण्डुव्याधाववल्गुजं सीध्वरिष्टाभ्याम्||८२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೂತ್ರೈರುದರೇ ತ್ರಿವೃತಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಜಲೋದರೇ ಶ್ವಯಥೌ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ಚ ಸೀಧ್ವರಿಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಮವಲ್ಗುಜಂ ಪಿಬೇತ್|| ೮೨||
Adhikarana ವರ್ಧ್ಮಾದಿಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೮೩) · Śloka ೮೩
ಇಕ್ಷುಕಾದಿಕ್ವಾಥೈರ್ವರ್ಧ್ಮನಿ ಮೂತ್ರೇಣ ವಾ ಗವಾಂ ಶಸ್ತಃ| ಧಾರೋಷ್ಣೇನ ತು ಪಯಸಾ ಯುಕ್ತಃ ಶೋಫಜ್ವರೌ ಹನ್ತಿ| ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ ಲೂತಾಕೀಟಾಖುಸರ್ಪದಷ್ಟೇಷು| ಕೃಮಿಹರಚತುರಙ್ಗುಲಯೋಃ ಕ್ವಾಥಃ ಕೋಷ್ಣೈಃ ಕ್ರಿಮಿಣಕೋಷ್ಠೇಷು||೮೩||
इक्षुकादिक्वाथैर्वर्ध्मनि मूत्रेण वा गवां शस्तः| धारोष्णेन तु पयसा युक्तः शोफज्वरौ हन्ति| उष्णाम्बुना प्रयोज्यो लूताकीटाखुसर्पदष्टेषु| कृमिहरचतुरङ्गुलयोः क्वाथः कोष्णैः क्रिमिणकोष्ठेषु||८३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನನ್ತರೋಕ್ತೈರಿಕ್ಷುರಕಾದಿಕ್ವಾಥೈಃ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ವಾಽವಲ್ಗುಜೋ ವರ್ಧ್ಮನಿ ಶಸ್ತಃ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಕೃಮಿಣ ಇತಿ ಮತ್ವರ್ಥೀಯೋ ನಃ|| ೮೩||
Adhikarana ಪುತ್ರದಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೮೪) · Śloka ೮೪
ಲೇಖಾಮಿನ್ದೋ ಸಘೃತಾಂ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ ಪುತ್ರಿಣೀ ಭವತಿ ಪೀತ್ವಾ| ಪುಷ್ಪೋದಯೇಽಶ್ವಗನ್ಧಾ ಶೃತೇನ ಪಯಸಾ ಚ ಭುಞ್ಜಾನಾ||೮೪||
लेखामिन्दो सघृतां सुखाम्बुना पुत्रिणी भवति पीत्वा| पुष्पोदयेऽश्वगन्धा शृतेन पयसा च भुञ्जाना||८४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇನ್ದೋರ್ಲೇಖಾಂ ಸೋಮರಾಜೀಂ ಪುಷ್ಪೋದಯೇ ಋತುಕಾಲೇ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ ಪೀತ್ವಾ ಯೋಷಿತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ ಪೂರ್ವಮಪುತ್ರಾ ಪುತ್ರಿಣೀ ಭವತ್ಯಶ್ವಗನ್ಧಾಶೃತಕ್ಷೀರೇಣ ಭೋಜನಂ ಕುರ್ವಾಣಾ|| ೮೪||
Adhikarana ಪುತ್ರದಪ್ರಯೋಗಪ್ರಶಂಸಾ (೮೫) · Śloka ೮೫
ವನ್ಧ್ಯಾಪಿ ಸಪ್ತಾಹಮಿಮಂ ಪ್ರಯೋಗಂ ಕರೋತಿ ಯಾ ಹರ್ಷವತೀ ಸುಗನ್ಧಿಃ| ಪ್ರಿಯಂವದಾ ಸದ್ವ್ರತಶೌಚಯುಕ್ತಾ ಸೂತೇ ಸುತಾನ್ ಸಾ ನಿಯಮಾತ್ ಗುಣಢ್ಯಾನ್||೮೫||
वन्ध्यापि सप्ताहमिमं प्रयोगं करोति या हर्षवती सुगन्धिः| प्रियंवदा सद्व्रतशौचयुक्ता सूते सुतान् सा नियमात् गुणढ्यान्||८५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ಹರ್ಷವತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾ ಸತೀ ಪ್ರಯೋಗಮಿಮಂ ಕರೋತಿ ಸಾ ವನ್ಧ್ಯಾಪಿ ಸತೀ ನಿಯಮಾದವಶ್ಯಂ ಬಹುಗುಣಾನ್ ಸುತಾನ್ ಸೂತೇ|| ೮೫||
Adhikarana ದೋಷಾನುಸಾರಂ ಪ್ರಯೋಗಃ (೮೬) · Śloka ೮೬
ಸ್ನಿಗ್ಧೈರುಷ್ಣೈರ್ಮಧುರೈರ್ಹರತಿ ಗದಾನ್ ವಾತಜಾನ್ ಯುತಾ ಪೈತ್ತಾನ್| ತಿಕ್ತಕಮಧುರಕಷಾಯೈಃ ಕಫಜಾಸ್ತ್ರಿಫಲಾರಸಮಧುಭ್ಯಾಞ್ಚ||೮೬||
स्निग्धैरुष्णैर्मधुरैर्हरति गदान् वातजान् युता पैत्तान्| तिक्तकमधुरकषायैः कफजास्त्रिफलारसमधुभ्याञ्च||८६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಭಿರ್ಯುತಾ ಸೋಮರಾಜೀ ವಾತಜಾನ್ ಗದಾನ್ ಹರತಿ| ತಿಕ್ತಕಾದಿಭಿರ್ಯುತಾ ಪೈತ್ತಾನ್ ಗದಾನ್ ತ್ರಿಫಲಾರಸಮಧುಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಾನ್ ಕಫಜಾನ್ ಗದಾನ್|| ೮೬||
Adhikarana ಸೋಮರಾಜೀಕಲ್ಪಪ್ರಶಂಸಾ (೮೭) · Śloka ೮೭
ಇತಿ ಶಮನೀ ಧನ್ಯೇಯಂ ವಿಷಗರಭೂತೋಪಸರ್ಗಪಾಪ್ಮಘ್ನೀ| ಗೇಹೇ ಸ್ಥಿತಾಪಿ ರೇಖಾ ಚಾನ್ದ್ರಮಸೀ ಕಿಮುತ ಕೋಷ್ಠಸ್ಥಾ| ಮನುಷ್ಯಮಪ್ಯಾಗತಮೃತ್ಯುಶಾಸನಂ ಪ್ರಣಷ್ಟಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಮಲ್ಪಚೇತಸಮ್| ಅವಲ್ಗುಜೋ ಮೋಕ್ಷಯತೇ ಮಹಾಭಯಾ ಚ್ಛ್ರಿಯಞ್ಚ ಮೇಧಾಞ್ಚ ದದಾತಿ ಪುಷ್ಕಲಾಮ್||೮೭||
इति शमनी धन्येयं विषगरभूतोपसर्गपाप्मघ्नी| गेहे स्थितापि रेखा चान्द्रमसी किमुत कोष्ठस्था| मनुष्यमप्यागतमृत्युशासनं प्रणष्टबुद्धीन्द्रियमल्पचेतसम्| अवल्गुजो मोक्षयते महाभया च्छ्रियञ्च मेधाञ्च ददाति पुष्कलाम्||८७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚನ್ದ್ರಮಸೀ ರೇಖಾ ಸೋಮರಾಜೀ ಗೇಹೇ ಭವನೇ ಸ್ಥಿತಾಪಿ ಇತಿ ಶಮನೀತ್ಯಾದಿಗುಣಾ ಕಿಮುಚ್ಯತೇ ಕೋಷ್ಠಸ್ಥಾ ನ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯುಪಸೃಷ್ಟಿಃ| ಮನುಷ್ಯಮಪಿ ಶಬ್ದಾದ್ಯೋಷಿತಮಪ್ಯಾಗತಮೃತ್ಯುಶಾಸನತ್ವಾದಿಗುಣಂ ಮಹಾಭಯಾದವಲ್ಗುಜೋ ಮೋಕ್ಷಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಇತಿ ಸೋಮರಾಜೀಕಲ್ಪಃ|| ೮೭||
Adhikarana ವಚಾಕಲ್ಪಃ ಹೈಮವತೀವಚಾಕಲ್ಪಃ (೮೮) · Śloka ೮೮
ಹೈಮವತ್ಯಾ ವಚಾಯಾಃ ಪಿಣ್ಡಮಾಮಲಕಮಾತ್ರಂ ಪಯಸಾಽಽಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇಜ್ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಸ್ಸರ್ಪಿರೋದನ ಇತ್ಯಾಹಾರಃ| ಏವಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಣ ಮೇಧಾವೀ ಭವತಿ| ಸಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರೈಃ ಶ್ರುತಧರೋ ವರ್ಷಶತಮಜರ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪುರ್ವೇಣ||೮೮||
हैमवत्या वचायाः पिण्डमामलकमात्रं पयसाऽऽलोड्य पिबेज्जीर्णे पयस्सर्पिरोदन इत्याहारः| एवं सप्तरात्रेण मेधावी भवति| सप्तभिः सप्तरात्रैः श्रुतधरो वर्षशतमजर इत्यादि समानं पुर्वेण||८८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತೋ ವಚಾ ಹೈಮವತ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಹೈಮವತೀತಿ ಶ್ವೇತವಚಾಯಾ ನಾಮ| ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ|| ೮೮||
Adhikarana ಕೃಷ್ಣವಚಾಕಲ್ಪಃ (೮೯) · Śloka ೮೯
ಇತರಸ್ಯಾ ಅಪಿ ವಚಾಯಾ ದ್ವಿಪಲಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಃ ಸರ್ಪಿರಿತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಯಥಾಬಲಮವಲಿಹ್ಯಾತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಃಸರ್ಪಿರಿತ್ಯಾದಿ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೮೯||
इतरस्या अपि वचाया द्विपलक्वाथं पिबेत्| जीर्णे पयः सर्पिरित्यादि समानं पूर्वेण| तच्चूर्णं वा क्षौद्रसर्पिर्भ्यां यथाबलमवलिह्यात्| जीर्णे पयःसर्पिरित्यादि समानं पूर्वेण||८९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತರಸ್ಯಾ ಇತಿ ಕೃಷ್ಣಾಯಾಃ| ಪಯಸ್ಸರ್ಪಿರಿತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದೇನೈವ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿ ಗೃಹೀತಮ್|| ೮೯||
Adhikarana ವಚಾಶತಪಾಕಘೃತಮ್ (೯೦) · Śloka ೯೦
ವಚಾ ಕಲ್ಕಶತಪಾಕಂ ಘೃತದ್ರೋಣಮುಪಯುಜ್ಯ ವಿಶೇಷಾತ್ ಗ್ರಹೋನ್ಮಾ ದಾಪಸ್ಮಾರಗಲಗಣ್ಡಮಾಲಾಶ್ಲೀಪದಸ್ವರಭೇದವಿಮುಕ್ತಃ ಸರ್ವಾರ್ಥೇಷು ಸಿದ್ಧಿಮಾನ್ ವರ್ಷಶತಾಯುರ್ಭವತಿ||೯೦||
वचा कल्कशतपाकं घृतद्रोणमुपयुज्य विशेषात् ग्रहोन्मा दापस्मारगलगण्डमालाश्लीपदस्वरभेदविमुक्तः सर्वार्थेषु सिद्धिमान् वर्षशतायुर्भवति||९०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಘೃತದ್ರೋಣಪಾಕೇ ಕಲ್ಕಪರಿಭಾಷಯಾ ವಚಾ ಯೋಜ್ಯಾ ಯಾವಚ್ಛತಂ ಪಾಕಾನಾಮ್| ಇತಿ ವಚಾಕಲ್ಪಃ|| ೯೦||
Adhikarana ಲಶುನಕಲ್ಪಃ ತತ್ರಾಧಿಕಾರಿತ್ವಮ್ (೯೧) · Śloka ೯೧
ಶೀತವಾತಹಿಮದಗ್ಧತನೂನಾಂ ಸ್ತಬ್ಧಭಗ್ನಕುಟಿಲವ್ಯಥಿತಾಸ್ಥ್ನಾಮ್| ಭೇಷಜಸ್ಯ ಪವನೋಪಹತಾನಾಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ವಿಧಿರತೋ ಲಶುನಸ್ಯ||೯೧||
शीतवातहिमदग्धतनूनां स्तब्धभग्नकुटिलव्यथितास्थ्नाम्| भेषजस्य पवनोपहतानां वक्ष्यते विधिरतो लशुनस्य||९१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತೋ ಲಶುನಮ್| ಶೀತೇತ್ಯಾದಿ| ಅತೋಽನನ್ತರಂ ಶೀತಾದಿದಗ್ಧತನೂನಾಂ ಸ್ತಬ್ಧಾಸ್ಥ್ಯಾದೀನಾಞ್ಚ ಪುಂಸಾಂ ಭೇಷಜಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ವಿಧಿರ್ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೯೧||
Adhikarana ಪ್ರಶಸ್ತಾಪ್ರಶಸ್ತತ್ವೇ ಹೇತುನಿರ್ದೇಶಃ (೯೨) · Śloka ೯೨
ರಾಹೋರಮೃತಚೌರ್ಯೇಣ ಲೂನಾದ್ಯೇ ಪತಿತಾ ಗಲಾತ್| ಅಮೃತಸ್ಯ ಕಣಾ ಭೂಮೌ ತೇ ರಸೋನತ್ವಮಾಗತಾಃ| ದ್ವಿಜಾ ನಾಶ್ನನ್ತಿ ತಮತೋ ದೈತ್ಯದೇಹಸಮುದ್ಭವಮ್| ಸಾಕ್ಷಾದಮೃತಸಮ್ಭೂತೇರ್ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಸ ರಸಾಯನಮ್||೯೨||
राहोरमृतचौर्येण लूनाद्ये पतिता गलात्| अमृतस्य कणा भूमौ ते रसोनत्वमागताः| द्विजा नाश्नन्ति तमतो दैत्यदेहसमुद्भवम्| साक्षादमृतसम्भूतेर्ग्रामणीः स रसायनम्||९२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಾಹೋರ್ಗಲಾದಮೃತಚೌರ್ಯೇಣ ಹೇತುನಾ ಲೂನಾತ್ ಭಗವತಾ ವಿಷ್ಣುನಾ ಛಿನ್ನಾತ್ ಅಮೃತಸ್ಯ ಕಣಾ ಯೇ ಭೂಮೌ ಪತಿತಾಸ್ತೇ ರಸೋನತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ| ಅತ ಏವ ಹೇತೋಸ್ತಂ ಲಶುನಂ ದೈತ್ಯದೇಹಸಮುದ್ಭವಂ ದ್ವಿಜಾ ನಾಶ್ನನ್ತಿ| ಸ ಚ ಲಶುನಃ ಸಾಕ್ಷಾದಮೃತಸಮ್ಬನ್ಧಾದ್ಧೇತರ್ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ರಸಾಯನಮ್|| ೯೨||
Adhikarana ದೋಷಾನುಸಾರಂ ಸೇವನಕಾಲಃ (೯೩) · Śloka ೯೩
ಶೀಲಯೇಲ್ಲಶುನಂ ಶೀತೇ ವಸನ್ತೇ ಚ ಕಫೋಲ್ಬಣಃ| ಘನೋದಯೇಽಪಿ ವಾತಾರ್ತ್ತಃ ಸದಾ ವಾ ಗ್ರೀಷ್ಮಲೀಲಯಾ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಭವಾ ರೋಗಾ ಜಾಯನ್ತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಃ||೯೩||
शीलयेल्लशुनं शीते वसन्ते च कफोल्बणः| घनोदयेऽपि वातार्त्तः सदा वा ग्रीष्मलीलया| रक्तपित्तभवा रोगा जायन्ते रक्तपित्तिनः||९३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಗ್ರೀಷ್ಮಲೀಲಾ ಋತುಚರ್ಯೋಕ್ತಃ ಶೀತೋಪಚಾರಃ|| ೯೩||
Adhikarana ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗಕಾಲಮರ್ಯಾದಾ (೯೪) · Śloka ೯೪
ಮಾಸಃ ಪರೋಽಸ್ಯ ರಸಕಲ್ಕನಿಷೇವಣಾಯ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಮಪ್ಯುಪದಿಶನ್ತಿ ವಿಮರ್ದಕೈಸ್ತು| ಷಣ್ಮಾಸಮನ್ಯವಿಧಿನಾ ನ ತು ಶಸ್ತಮಾಹುಃ ಪಕ್ಷಪ್ರಯೋಗಮಪಿ ಹೀನತರಂ ರಸೋನೇ||೯೪||
मासः परोऽस्य रसकल्कनिषेवणाय स्वच्छन्दमप्युपदिशन्ति विमर्दकैस्तु| षण्मासमन्यविधिना न तु शस्तमाहुः पक्षप्रयोगमपि हीनतरं रसोने||९४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ರಸಸ್ಯ ವಾ ಕಲ್ಕಸ್ಯ ವಾ ನಿಷೇವಣಾಯ ಪರ ಉತ್ಕರ್ಷೋ ಮಾಸ ಇತಿ ವದನ್ತಿ| ಮಾಸಾದೂರ್ಧ್ವಂ ರಸೋ ವಾ ಕಲ್ಕೋ ವಾ ನ ಯೋಜ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಪರೇ ತು ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಂ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಂ ಯಥೇಚ್ಛಂ ವಿಮರ್ದಕೈಃ ಸಹ ಷಣ್ಮಾಸಮಪ್ಯುಪದಿಶನ್ತಿ| ಅತೋಽನ್ಯೇನ ವಿಧಾನೇನ ನೈವ ಲಶುನಂ ಶಸ್ತಮಿತ್ಯಾಹುರಾಚಾರ್ಯಾಃ| ರಸೋನೇ ಪಕ್ಷಪ್ರಯೋಗಂ ಹೀನತರಮಾಹುಃ| ಪಕ್ಷ ಏವ ಹೀನತರಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಪಕ್ಷಾದವರಸ್ತ್ವಕಿಞ್ಚಿತ್ಕರಃ|| ೯೪||
Adhikarana ಲಶುನಪ್ರಯೋಗಸ್ತದುತ್ತರಕೃತ್ಯಞ್ಚ (೯೬) · Śloka ೯೫
ಸ್ನಿಗ್ಧಶುದ್ಧತನುಃ ಶೀತಮಧುರೋಪಸ್ಕೃತಾಶಯಃ| ತದುತ್ತಂಸಾವತಂಸಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಚಿತಾನುಚರಾಜಿರಃ| ತಸ್ಯ ಕನ್ದಾನ್ವಸನ್ತಾನ್ತೇ ಹಿಮವಚ್ಛಕದೇಶಜಾನ್| ಅಪನೀತತ್ವಚೋ ರಾತ್ರೌ ನಿಮಯೇನ್ಮದಿರಾಭಿಃ| ತತ್ಕಲ್ಕಸ್ವರಸಂ ಪ್ರಾತಃ ಶುಚಿತಾನ್ತವಪೀಡಿತಮ್| ಮದಿರಾಯಾಃ ಸುರೂಢಾಯಾಸ್ತ್ರಿಭಾಗೇನ ಸಮನ್ವಿತಮ್| ಮದ್ಯಸ್ಯಾನ್ಯಸ್ಯ ತಕ್ರಸ್ಯ ಮಸ್ತುನಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಸ್ಯ ವಾ| ತತ್ಕಾಲ ಏವ ವಾ ಯುಕ್ತ ಯುಕ್ತಯಾಲೋಚ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾ| ತೈಲಸರ್ಪಿರ್ವಸಾಮಜ್ಜಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸೈಃ ಪೃಥಕ್| ಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿ ರಸಂ ಕೇವಲಮೇವ ವಾ| ಪಿಬೇದ್ ಗಣ್ಡೂಷಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಾಕ್ಕಣ್ಠನಾಡೀವಿಶುದ್ಧಯೇ| ಪ್ರತತಂ ಸ್ವೇದನಂ ಚಾನು ವೇದನಾಯಾಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಶೀತಾಮ್ಬುಸೇಕಃ ಸಹಸಾ ವಮಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಯೋರ್ಮುಖೇ| ಶೇಷಂ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಲಮಾಪಾಯೇ ಸ್ಥಿರತಾಂ ಗತ ಓಜಸಿ| ವಿದಾಹಪರಿಹಾರಾಯ ಪರಂ ಶೀತಾನುಲೇಪನಃ| ಧಾರಯೇತ್ಸಾಮ್ಬುಕಣಿಕಾ ಮುಕ್ತಾಕರ್ಪೂರಮಾಲಿಕಾಃ| ಸಹಿಮಸಲಿಲಗರ್ಭಾಶ್ಚನ್ದ್ರಶುಭ್ರಾಮೃಣಾಲೀಃ ಕುವಲಯದಲಮಾಲಾಹಾರಯಷ್ಟೀಶ್ಚ ಲೋಲಾಃ ಸ್ತನತಟವಿನಿವಿಷ್ಟಾಶ್ಚಾರುಗಾತ್ರ್ಯೋ ದಧಾನಾ ಸ್ತನುಸರಸವಿಲಿಪ್ತಾ ಗಾಢಮೇನಂ ಸ್ವಜೇರನ್| ನಲಿನೀದಲತಾಲವೃನ್ತವಾತೈಃ ಪ್ರಗಲದ್ವಾರಿಲವೈರ್ಜಲಾರ್ದ್ರಯಾ ಚ| ದಯಿತಾಕರಪಲ್ಲವೈಶ್ಚ ಶೀತೈ ರ್ಲಶುನಸ್ವೇದಕೃತಂ ಕ್ಲಮಂ ಹರೇಯುಃ|೯೫|
स्निग्धशुद्धतनुः शीतमधुरोपस्कृताशयः| तदुत्तंसावतंसाभ्यां चर्चितानुचराजिरः| तस्य कन्दान्वसन्तान्ते हिमवच्छकदेशजान्| अपनीतत्वचो रात्रौ निमयेन्मदिराभिः| तत्कल्कस्वरसं प्रातः शुचितान्तवपीडितम्| मदिरायाः सुरूढायास्त्रिभागेन समन्वितम्| मद्यस्यान्यस्य तक्रस्य मस्तुनः काञ्जिकस्य वा| तत्काल एव वा युक्त युक्तयालोच्य मात्रया| तैलसर्पिर्वसामज्जक्षीरमांसरसैः पृथक्| क्वाथेन वा यथाव्याधि रसं केवलमेव वा| पिबेद् गण्डूषमात्रं प्राक्कण्ठनाडीविशुद्धये| प्रततं स्वेदनं चानु वेदनायां प्रशस्यते| शीताम्बुसेकः सहसा वमिमूर्च्छाययोर्मुखे| शेषं पिबेत् क्लमापाये स्थिरतां गत ओजसि| विदाहपरिहाराय परं शीतानुलेपनः| धारयेत्साम्बुकणिका मुक्ताकर्पूरमालिकाः| सहिमसलिलगर्भाश्चन्द्रशुभ्रामृणालीः कुवलयदलमालाहारयष्टीश्च लोलाः स्तनतटविनिविष्टाश्चारुगात्र्यो दधाना स्तनुसरसविलिप्ता गाढमेनं स्वजेरन्| नलिनीदलतालवृन्तवातैः प्रगलद्वारिलवैर्जलार्द्रया च| दयिताकरपल्लवैश्च शीतै र्लशुनस्वेदकृतं क्लमं हरेयुः|९५|
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನಿಗ್ಧ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಗುಣಃ ಸನ್ನಿದಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಶೀತಾದಿಭಿರುಪಸ್ಕೃತಾಶಯಃ ಸಂಸ್ಕೃತಕೋಷ್ಠಃ| ತಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯೋತ್ತಂಸೈಃ ಶೇಖರೈರವತಂಸೈಃ ಕರ್ಣಪೂರೈಶ್ಚರ್ಚಿತಾಃ ಕಲ್ಪಿತಾ ಮಣ್ಡಿತಾ ಅನುಚರಾ ಅಜಿರಞ್ಚ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಕ್ತುಃ ಸ ತಥೋಕ್ತಃ| ತಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ಹಿಮವದ್ ದೇಶಜಾನ್ ಶಕ್ರದೇಶಜಾಂಶ್ಚ ವಸನ್ತಗೃಹೀತಾನ್ ಕನ್ದಾನಪನೀತತ್ವಚಃ ಕೃತ್ವಾ ಮದಿರಾದಿಭಿಸ್ತಿಮಯೇದಭಿಷುಣುಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಸುರೂಢಾ ಸುಜಾತಾ| ಅನ್ಯಸ್ಯೇತಿ ಮದಿರಾಶಿಷ್ಟಸ್ಯ| ತ್ರಿಭಗೇನೇತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ತತ್ಕಾಲ ಏವ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ನ ತು ರಾತ್ರೌ ತಿಮಿತಮ್| ಯುಕ್ತಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಆಲೋಚ್ಯ ತೈಲಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಗ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕೇವಲಮೇವ ವಾ ರಸಂ ಸ್ವರಸಮ್| ಗಣ್ಡೂಷಮಾತ್ರಂ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಮ್| ಶೇಷಮಿತಿ ಪೃಥಕ್ಸ್ಥಾಪಿತಾನ್| ವಿದಾಹರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಚ ಶೀತಾಽನುಲೇಪನಃ ಸನ್ ಮುಕ್ತಾಕರ್ಪೂತಮಾಲಿಕಾಃ ಸಾಮ್ಬುಕಣಿಕಾ ಅಮ್ಬುಕಣಿಕಾಭಿಯುಕ್ತಾ ಧಾರಯೇತ್| ಏನಂ ಚ ಲಶುನೋಪಯೋಗಿನಂ ಚಾರುಗಾತ್ರ್ಯೋ ಮನೋಹರಾಙ್ಗಲತಿಕಾ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಗಾಢಂ ನಿವಿಡಂ ಪರಿಷ್ವಜೇರನ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾ ಇತ್ಯಾಹ-ಮೃಣಾಲೀರ್ದಧಾನಾಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಾ ಮೃಣಾಲೀಃ ? ಸಹಿಮಂ ತುಷಾರಯುಕ್ತಂ ಯತ್ ಸಲಿಲಂ ತತ್ ಗರ್ಭೇ ಯಾಸಾಂ ತಾಸ್ತಥೋಕ್ತಾಃ| ಅನ್ಯಚ್ಚ ಚನ್ದ್ರವತ್ ಶುಭ್ರಾಃ ಶಶಿಧವಲಾಃ ಏವಮ್ಭೂತಾ ಮೃಣಾಲೀರ್ದಧತ್ಯಃ ಕುವಲಯಮಾಲಾಶ್ಚ ದಧತ್ಯಃ ಲೋಲಾಶ್ಚಞ್ಚಲಾ ಹಾರಯಷ್ಟೀರ್ಮುಕ್ತಾಲತಾಸ್ತನತಟನಿವಿಷ್ಟಾ ದಧತ್ಯಃ| ದಯಿತಾಃ ಕಾನ್ತಾ ನಲಿನೀದಲವಾತಾದಿನಾ ಲಶುನಸ್ವೇದಕೃತಂ ಕ್ಲಮಂ ಹರೇಯುಃ| ಜಲಾರ್ದ್ರಾ ಸಜಲಪಟಃ|| ೯೬||
Adhikarana ಲಶುನಪ್ರಯೋಗಸ್ತದುತ್ತರಕೃತ್ಯಞ್ಚ (೯೬) · Śloka ೯೫
ಸ್ನಿಗ್ಧಶುದ್ಧತನುಃ ಶೀತಮಧುರೋಪಸ್ಕೃತಾಶಯಃ| ತದುತ್ತಂಸಾವತಂಸಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಚಿತಾನುಚರಾಜಿರಃ| ತಸ್ಯ ಕನ್ದಾನ್ವಸನ್ತಾನ್ತೇ ಹಿಮವಚ್ಛಕದೇಶಜಾನ್| ಅಪನೀತತ್ವಚೋ ರಾತ್ರೌ ನಿಮಯೇನ್ಮದಿರಾಭಿಃ| ತತ್ಕಲ್ಕಸ್ವರಸಂ ಪ್ರಾತಃ ಶುಚಿತಾನ್ತವಪೀಡಿತಮ್| ಮದಿರಾಯಾಃ ಸುರೂಢಾಯಾಸ್ತ್ರಿಭಾಗೇನ ಸಮನ್ವಿತಮ್| ಮದ್ಯಸ್ಯಾನ್ಯಸ್ಯ ತಕ್ರಸ್ಯ ಮಸ್ತುನಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಸ್ಯ ವಾ| ತತ್ಕಾಲ ಏವ ವಾ ಯುಕ್ತ ಯುಕ್ತಯಾಲೋಚ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾ| ತೈಲಸರ್ಪಿರ್ವಸಾಮಜ್ಜಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸೈಃ ಪೃಥಕ್| ಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿ ರಸಂ ಕೇವಲಮೇವ ವಾ| ಪಿಬೇದ್ ಗಣ್ಡೂಷಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಾಕ್ಕಣ್ಠನಾಡೀವಿಶುದ್ಧಯೇ| ಪ್ರತತಂ ಸ್ವೇದನಂ ಚಾನು ವೇದನಾಯಾಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಶೀತಾಮ್ಬುಸೇಕಃ ಸಹಸಾ ವಮಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಯೋರ್ಮುಖೇ| ಶೇಷಂ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಲಮಾಪಾಯೇ ಸ್ಥಿರತಾಂ ಗತ ಓಜಸಿ| ವಿದಾಹಪರಿಹಾರಾಯ ಪರಂ ಶೀತಾನುಲೇಪನಃ| ಧಾರಯೇತ್ಸಾಮ್ಬುಕಣಿಕಾ ಮುಕ್ತಾಕರ್ಪೂರಮಾಲಿಕಾಃ| ಸಹಿಮಸಲಿಲಗರ್ಭಾಶ್ಚನ್ದ್ರಶುಭ್ರಾಮೃಣಾಲೀಃ ಕುವಲಯದಲಮಾಲಾಹಾರಯಷ್ಟೀಶ್ಚ ಲೋಲಾಃ ಸ್ತನತಟವಿನಿವಿಷ್ಟಾಶ್ಚಾರುಗಾತ್ರ್ಯೋ ದಧಾನಾ ಸ್ತನುಸರಸವಿಲಿಪ್ತಾ ಗಾಢಮೇನಂ ಸ್ವಜೇರನ್| ನಲಿನೀದಲತಾಲವೃನ್ತವಾತೈಃ ಪ್ರಗಲದ್ವಾರಿಲವೈರ್ಜಲಾರ್ದ್ರಯಾ ಚ| ದಯಿತಾಕರಪಲ್ಲವೈಶ್ಚ ಶೀತೈ ರ್ಲಶುನಸ್ವೇದಕೃತಂ ಕ್ಲಮಂ ಹರೇಯುಃ||೯೫||
स्निग्धशुद्धतनुः शीतमधुरोपस्कृताशयः| तदुत्तंसावतंसाभ्यां चर्चितानुचराजिरः| तस्य कन्दान्वसन्तान्ते हिमवच्छकदेशजान्| अपनीतत्वचो रात्रौ निमयेन्मदिराभिः| तत्कल्कस्वरसं प्रातः शुचितान्तवपीडितम्| मदिरायाः सुरूढायास्त्रिभागेन समन्वितम्| मद्यस्यान्यस्य तक्रस्य मस्तुनः काञ्जिकस्य वा| तत्काल एव वा युक्त युक्तयालोच्य मात्रया| तैलसर्पिर्वसामज्जक्षीरमांसरसैः पृथक्| क्वाथेन वा यथाव्याधि रसं केवलमेव वा| पिबेद् गण्डूषमात्रं प्राक्कण्ठनाडीविशुद्धये| प्रततं स्वेदनं चानु वेदनायां प्रशस्यते| शीताम्बुसेकः सहसा वमिमूर्च्छाययोर्मुखे| शेषं पिबेत् क्लमापाये स्थिरतां गत ओजसि| विदाहपरिहाराय परं शीतानुलेपनः| धारयेत्साम्बुकणिका मुक्ताकर्पूरमालिकाः| सहिमसलिलगर्भाश्चन्द्रशुभ्रामृणालीः कुवलयदलमालाहारयष्टीश्च लोलाः स्तनतटविनिविष्टाश्चारुगात्र्यो दधाना स्तनुसरसविलिप्ता गाढमेनं स्वजेरन्| नलिनीदलतालवृन्तवातैः प्रगलद्वारिलवैर्जलार्द्रया च| दयिताकरपल्लवैश्च शीतै र्लशुनस्वेदकृतं क्लमं हरेयुः||९५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನಿಗ್ಧ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಗುಣಃ ಸನ್ನಿದಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಶೀತಾದಿಭಿರುಪಸ್ಕೃತಾಶಯಃ ಸಂಸ್ಕೃತಕೋಷ್ಠಃ| ತಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯೋತ್ತಂಸೈಃ ಶೇಖರೈರವತಂಸೈಃ ಕರ್ಣಪೂರೈಶ್ಚರ್ಚಿತಾಃ ಕಲ್ಪಿತಾ ಮಣ್ಡಿತಾ ಅನುಚರಾ ಅಜಿರಞ್ಚ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಕ್ತುಃ ಸ ತಥೋಕ್ತಃ| ತಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ಹಿಮವದ್ ದೇಶಜಾನ್ ಶಕ್ರದೇಶಜಾಂಶ್ಚ ವಸನ್ತಗೃಹೀತಾನ್ ಕನ್ದಾನಪನೀತತ್ವಚಃ ಕೃತ್ವಾ ಮದಿರಾದಿಭಿಸ್ತಿಮಯೇದಭಿಷುಣುಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಸುರೂಢಾ ಸುಜಾತಾ| ಅನ್ಯಸ್ಯೇತಿ ಮದಿರಾಶಿಷ್ಟಸ್ಯ| ತ್ರಿಭಗೇನೇತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ತತ್ಕಾಲ ಏವ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ನ ತು ರಾತ್ರೌ ತಿಮಿತಮ್| ಯುಕ್ತಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಆಲೋಚ್ಯ ತೈಲಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಗ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕೇವಲಮೇವ ವಾ ರಸಂ ಸ್ವರಸಮ್| ಗಣ್ಡೂಷಮಾತ್ರಂ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಮ್| ಶೇಷಮಿತಿ ಪೃಥಕ್ಸ್ಥಾಪಿತಾನ್| ವಿದಾಹರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಚ ಶೀತಾಽನುಲೇಪನಃ ಸನ್ ಮುಕ್ತಾಕರ್ಪೂತಮಾಲಿಕಾಃ ಸಾಮ್ಬುಕಣಿಕಾ ಅಮ್ಬುಕಣಿಕಾಭಿಯುಕ್ತಾ ಧಾರಯೇತ್| ಏನಂ ಚ ಲಶುನೋಪಯೋಗಿನಂ ಚಾರುಗಾತ್ರ್ಯೋ ಮನೋಹರಾಙ್ಗಲತಿಕಾ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಗಾಢಂ ನಿವಿಡಂ ಪರಿಷ್ವಜೇರನ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾ ಇತ್ಯಾಹ-ಮೃಣಾಲೀರ್ದಧಾನಾಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಾ ಮೃಣಾಲೀಃ ? ಸಹಿಮಂ ತುಷಾರಯುಕ್ತಂ ಯತ್ ಸಲಿಲಂ ತತ್ ಗರ್ಭೇ ಯಾಸಾಂ ತಾಸ್ತಥೋಕ್ತಾಃ| ಅನ್ಯಚ್ಚ ಚನ್ದ್ರವತ್ ಶುಭ್ರಾಃ ಶಶಿಧವಲಾಃ ಏವಮ್ಭೂತಾ ಮೃಣಾಲೀರ್ದಧತ್ಯಃ ಕುವಲಯಮಾಲಾಶ್ಚ ದಧತ್ಯಃ ಲೋಲಾಶ್ಚಞ್ಚಲಾ ಹಾರಯಷ್ಟೀರ್ಮುಕ್ತಾಲತಾಸ್ತನತಟನಿವಿಷ್ಟಾ ದಧತ್ಯಃ| ದಯಿತಾಃ ಕಾನ್ತಾ ನಲಿನೀದಲವಾತಾದಿನಾ ಲಶುನಸ್ವೇದಕೃತಂ ಕ್ಲಮಂ ಹರೇಯುಃ| ಜಲಾರ್ದ್ರಾ ಸಜಲಪಟಃ|| ೯೬||
Adhikarana ಲಶುನಪ್ರಯೋಗಸ್ತದುತ್ತರಕೃತ್ಯಞ್ಚ (೯೮) · Śloka ೯೮
ರಸೋಽಗ್ನಿಕಲ್ಪೋ ಮೃದುನೌಜಸಾ ಹಿ ಸಂಯುಜ್ಯಮಾನಃ ಸಹಸೈವ ತಸ್ಯ| ದಾಹಾತಿಸಾರಾರತಿಚಿತ್ತನಾಶಾನ್ ಕುರ್ಯಾದತಸ್ತಂ ತ್ವರಿತೋ ನ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್||೯೮||
रसोऽग्निकल्पो मृदुनौजसा हि संयुज्यमानः सहसैव तस्य| दाहातिसारारतिचित्तनाशान् कुर्यादतस्तं त्वरितो न युञ्ज्यात्||९८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತಸ್ತಂ ರಸಂ ತ್ವರಿತೋ ನ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ರಸೋಽಗ್ನಿಕಲ್ಪಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಮೃದುನಾ ಚೌಜಸಾ ಸಹಸೈವ ಯುಜ್ಯಮಾನಸ್ತದ್ಗುಣಾನುಪಮರ್ದಯನ್ ದಾಹಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೯೮||
Adhikarana ಜೀರ್ಣೇ ಭೋಜನಮ್ (೯೯) · Śloka ೯೯
ಜೀರ್ಣಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಜೀರ್ಣೇ ಶಙ್ಖಕುನ್ದೇನ್ದುಪಾಣ್ಡುರಮ್| ಭುಞ್ಜೀತ ಯೂಷೈಃ ಪಯಸಾ ರಸೈರ್ವಾ ಧನ್ವಚಾರಿಣಾಮ್| ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿರ್ಮಣ್ಡಕಾನ್ ಖಾದೇತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡೋಪಸೇಚನಾನ್| ಅಖಣ್ಡಮಣ್ಡಲೇನ್ದ್ವಾಭಾನಿಣ್ಡರೀಖಣ್ಡಮಣ್ಡಿತಾನ್| ರಾಜಿಕಾಶುಕ್ತಸಮ್ಪರ್ಕವಿನಿವರ್ತಿತಗೌರವೈಃ| ಪಿಷ್ಟಕಾಚೂರ್ಣಧವಲೈರ್ವಧ್ರೈಃ ಸೌಕರಕೈರ್ಯುತಾನ್||೯೯||
जीर्णशाल्योदनं जीर्णे शङ्खकुन्देन्दुपाण्डुरम्| भुञ्जीत यूषैः पयसा रसैर्वा धन्वचारिणाम्| दीप्ताग्निर्मण्डकान् खादेत् सर्पिर्मण्डोपसेचनान्| अखण्डमण्डलेन्द्वाभानिण्डरीखण्डमण्डितान्| राजिकाशुक्तसम्पर्कविनिवर्तितगौरवैः| पिष्टकाचूर्णधवलैर्वध्रैः सौकरकैर्युतान्||९९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇ ಪುರಾಣಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಶಙ್ಖಾದಿವಚ್ಛೂಕ್ಲಂ ಯೂಷಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ ಭುಞ್ಜೀತ| ಧನ್ವಚಾರಿಣೋ ಜಾಙ್ಗಲಾಃ| ಯಶ್ಚ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡೋಪಸೇಚನಾದಿಗುಣಾನ್ ಮಣ್ಡಕಾನ್ ಖಾದೇತ್ ಉಪಸೇಚನಂ ಶುಷ್ಕತ್ವನಾಶನಮ್| ಅಖಣ್ಡಮಣ್ಡಲಃ ಪರಿಪೂರ್ಣೋ ಯೋಽಸಾವಿನ್ದುಸ್ತದಾಭಾಂಸ್ತತ್ಸದೃಶಾನ್ ಇಣ್ಡರೀಣಾಂ ಖಣ್ಡೈಶ್ಶಕಲೈರ್ಮಣ್ಡಿತಾನ್ ಭೂಷಿತಾನ್ ತಥಾ ಸೌಕರಕೈರ್ವರ್ಧ್ರೈರ್ಯುತಾನ್| ಕಿಮ್ಭೂತೈರ್ವಧ್ರೈರಿತ್ಯಾಹ-ಕಣ್ಡನೀಕೃತೇನ ಪಿಷ್ಟಕಾಚೂರ್ಣೇನ ಧವಲೈಃ ರಾಜಿಕಾದಿಸಮ್ಪರ್ಕೇಣ ವಿನಿವರ್ತ್ತಿತಗೌರವೈಶ್ಚ|| ೯೯||
Adhikarana ಜೀರ್ಣೇ ಪಾನಮ್ (೧೦೦) · Śloka ೧೦೦
ಮದ್ಯಮೇಕಂ ಪಿಬೇತ್ತತ್ತು ತೃಟ್ಪ್ರಬನ್ಧೇ ಜಲಾನ್ವಿತಮ್| ಗನ್ಧಮತ್ತಕ್ವಣದಲಿಪ್ರಿಯಾವಕ್ತ್ರೇನ್ದುಬೋಧಿತಮ್| ಅಮದ್ಯಪೋ ಯಸ್ತು ಫಲಾಮಬುತಕ್ರ ಮವನ್ತಿಸೋಮಂ ಚ ಸುಗನ್ಧಿ ಶೀತಮ್| ಸೌವೀರಕಂ ಜಾಙ್ಗಲಜಂ ರಸಂ ವಾ ತುಷೋದಕಂ ವಾ ಪರಿಸಿಕ್ಥಿಕಾಂ ವಾ||೧೦೦||
मद्यमेकं पिबेत्तत्तु तृट्प्रबन्धे जलान्वितम्| गन्धमत्तक्वणदलिप्रियावक्त्रेन्दुबोधितम्| अमद्यपो यस्तु फलामबुतक्र मवन्तिसोमं च सुगन्धि शीतम्| सौवीरकं जाङ्गलजं रसं वा तुषोदकं वा परिसिक्थिकां वा||१००||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತ್ರ ಚೈಕಮೇವ ಮದ್ಯಂ ಪಿಬೇನ್ನಾನೇಕಮ್| ತತ್ತು ಮದ್ಯಂ ತೃಟ್ಪ್ರಬನ್ಧೇ ಸತಿ ಜಲಾನ್ವಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಮದ್ಯಮಿತ್ಯಾಹ-ಗನ್ಧೇನ ಸೌರಭೇಣಮತ್ತಾ, ರಣನ್ತೋ ಲಯೋ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್, ಪ್ರಿಯಾವಕ್ತ್ರೇನ್ದುನಾ ಚ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಿತೇನ ಬೋಧಿತಂ ಪರಿಪೂರಿತಶಕ್ತಿ| ಯಸ್ತ್ವಮದ್ಯಪಃ ಸ ಏವಙ್ಗುಣಮೇವ ಫಲಾಮ್ಬ್ವಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಪರಿಸಿಕ್ಥಿಕಾ ತನು ಪೇಯಾ|| ೧೦೦||
Adhikarana ಲಶುನಪ್ರಯೋಗಾನ್ತರಾಣಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೧) · Śloka ೧೦೧
ತತ್ಕಲ್ಕಂ ವಾ ಸಮಘೃತಂ ಘೃತಪಾತ್ರೇ ಖಜಾಹತಮ್| ಸ್ಥಿತಂ ದಶಾಹಾದಶ್ನೀಯಾತ್ತದ್ವದ್ವಾ ವಸಯಾ ಸಮಮ್||೧೦೧||
तत्कल्कं वा समघृतं घृतपात्रे खजाहतम्| स्थितं दशाहादश्नीयात्तद्वद्वा वसया समम्||१०१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ಕಲ್ಕಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತದ್ವತ್ ಘೃತವತ್ ವಸಯಾ ಸಮಂ ವಾಽಶ್ನೀಯಾತ್| 'ತದ್ವದ್ವಾ ಪಯಸಾ ಸಮಮ್'-ಇತಿ ಚ ಪಾಠಃ|| ೧೦೧||
Adhikarana ದ್ವಿತೀಯಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೨) · Śloka ೧೦೨
ಸದ್ಯಃ ಪಿಷ್ಟಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಂಯುತಂ ವಾ ನಿರ್ಯಾಸೇನ ಸ್ವೇನ ಯುಕ್ತಂ ಚ ಕಾಮಮ್| ಯುಞ್ಜೀತೈನಂ ಪೂರ್ವಕೈರೇವ ಪಾನೈಃ ಕೋಷ್ಣಾಮ್ಭೋಭಿರ್ವೈಷಕಲ್ಪೋಽತೀವೀರ್ಯಃ||೧೦೨||
सद्यः पिष्टं सर्पिषा संयुतं वा निर्यासेन स्वेन युक्तं च कामम्| युञ्जीतैनं पूर्वकैरेव पानैः कोष्णाम्भोभिर्वैषकल्पोऽतीवीर्यः||१०२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥವೈನಂ ಲಶುನಂ ಸದ್ಯಃ ಪಿಷ್ಟಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸ್ವೇನ ರಸೇನ ವಾ ಸಂಯುತಂ ಪೂರ್ವಕೈರೇವ ಮದ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಾನೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಕೋಷ್ಣಾಭಿರ್ವಾದ್ಭಿರ್ಯಥೇಚ್ಛಂ ಯುಞ್ಜೀತ| ಏಷ ಲಶುನಕಲ್ಪೋಽತಿವೀರ್ಯೋ ಭವತಿ|| ೧೦೨||
Adhikarana ತೃತೀಯಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೩) · Śloka ೧೦೩
ರಸೋನಕಲ್ಕಃ ಸದೃಶಾಽಜಸರ್ಪಿಃ ಷಣ್ಮಾಸಮುರ್ವ್ಯಾಮುಷಿತೋ ನಿಹನ್ತಿ| ಅಭ್ಯಙ್ಗಪಾನಾಞ್ಜನನಸ್ಯಯುಕ್ತೋ ಮನೋವಿಕಾರಾನ್ ವಿಷಮಜ್ವರಂ ಚ||೧೦೩||
रसोनकल्कः सदृशाऽजसर्पिः षण्मासमुर्व्यामुषितो निहन्ति| अभ्यङ्गपानाञ्जननस्ययुक्तो मनोविकारान् विषमज्वरं च||१०३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಸೇನಕಲ್ಕಃ ಸದೃಶೇನಾಜೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹ ಷಣ್ಮಾಸಮುರ್ವ್ಯಾಂ ಭೂಮೌ ನಿಖಾತಸ್ತತೋಽಭ್ಯಙ್ಗಾದಿಷು ಯೋಜಿತೋ ಮನೋವಿಕಾರಂ ವಿಷಮಜ್ವರಞ್ಚ ನಿಹನ್ತಿ|| ೧೦೩||
Adhikarana ಚತುರ್ಥಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೪) · Śloka ೧೦೪
ಸಮತೈಲಂ ಸಶುಕ್ತಂ ವಾ ಯವಾರಾಶೌ ಸಮಾ ಸ್ಥಿತಮ್| ವಾತರೋಗಾನ್ ಜಯೇತ್ ಖಾದನ್ ಘೃತಮಾಂಸೋತ್ತರಾಶನಃ||೧೦೪||
समतैलं सशुक्तं वा यवाराशौ समा स्थितम्| वातरोगान् जयेत् खादन् घृतमांसोत्तराशनः||१०४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥವಾ ಸಮತೈಲಂ ಸಶುಕ್ತಂ ಶುಕ್ತೇನ ಯುತಂ ವಾ ಲಶುನಂ ಸಂವತ್ಸರಂ ಯವಾರಾಶೌ ಸ್ಥಿತಂ ಖಾದನ್ ಪುರುಷೋ ಘೃತಮಾಂಸೋತ್ತರಾಶನಃ ಸನ್ ವಾತರೋಗಾನ್ ಜಯೇತ್|| ೧೦೪||
Adhikarana ಪಞ್ಚಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೫) · Śloka ೧೦೫
ತೈಲಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಸಿತಾಃ ಪೃಥಕ್ಕುರ್ಯಾತ್ತುಲೋನ್ಮಿತಾಃ| ದ್ವೇ ತುಲೇ ಲಶುನಾಚ್ಛುದ್ಧಾತ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಾತ್ ಕುಡವತ್ರಯಮ್| ಪಲಂ ತ್ವಚಶ್ಚ ತಚ್ಛಾಲಕ್ಷ್ಣಂ ನಿಹಿತಂ ಘೃತಭಾಜನೇ| ದ್ವೇ ಸಮೇ ಯವಮಧ್ಯಸ್ಥಂ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಂ ಗುಣೈಃ||೧೦೫||
तैलसर्पिर्गुडसिताः पृथक्कुर्यात्तुलोन्मिताः| द्वे तुले लशुनाच्छुद्धात्त्र्यूषणात् कुडवत्रयम्| पलं त्वचश्च तच्छालक्ष्णं निहितं घृतभाजने| द्वे समे यवमध्यस्थं पूर्वस्मादधिकं गुणैः||१०५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೈಲಾದಿಕಂ ಘೃತಭಾಜನೇ ನಿಹಿತಂ ದ್ವೇ ಸಮೇ ಸಂವತ್ಸರೌ ಯವಮಧ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಂ ಗುಣೈಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದ್ರಸಾಯನಾದಿಧಿಕಮ್|| ೧೦೫||
Adhikarana ಷಷ್ಠಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೬) · Śloka ೧೦೬
ಕ್ಷುಣ್ಣಾಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ ಕನ್ದತುಲಾಂ ತಕ್ರಸ್ಯ ಪಲವಿಂಶತೌ| ಗತೇ ಚ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇ ತು ತುಲಾರ್ದ್ಧಮಸಿತಾತ್ತಿಲಾತ್| ಧೌತಕ್ಷುಣ್ಣಾತ್ಪೃಥಕ್ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಶುಣ್ಡೀ ಚತುಷ್ಪಲಮ್| ಅಜಾಜೀಚವ್ಯಧಾನ್ಯಾಗ್ನಿದ್ವಿಕೃಷ್ಣಾಗ್ರನ್ಥಿದೀಪ್ಯಕಾನ್| ಪಲೋನ್ಮಿತಾಂಶ್ಚತುರ್ಜಾತಾತ್ ಪಲಮೇಕಂ ಸುಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಪೃಥಕ್ಪಲಾಷ್ಟಕಂ ತೈಲಾದ್ಧೃತಾತ್ಕ್ಷುಣ್ಣಾಚ್ಚ ಸರ್ಷಪಾತ್| ಪಟೂನಿ ಪಞ್ಚ ಕ್ಷಾರೌ ದ್ವೌ ದದ್ಯಾತ್ತತ್ರಾಕ್ಷಮಾನತಃ| ಏಕಾದಶಾಹಂ ತದ್ಧಾನ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಮಶ್ನನ್ ಪ್ರಗೇ ಪ್ರಗೇ| ಗುಣಾನ್ ರಾಸಾಯನಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ನಿರಾಮಯಃ||೧೦೬||
क्षुण्णां क्षिपेत् कन्दतुलां तक्रस्य पलविंशतौ| गते च सप्तरात्रे तु तुलार्द्धमसितात्तिलात्| धौतक्षुण्णात्पृथक्क्षौद्रघृतशुण्डी चतुष्पलम्| अजाजीचव्यधान्याग्निद्विकृष्णाग्रन्थिदीप्यकान्| पलोन्मितांश्चतुर्जातात् पलमेकं सुचूर्णितम्| पृथक्पलाष्टकं तैलाद्धृतात्क्षुण्णाच्च सर्षपात्| पटूनि पञ्च क्षारौ द्वौ दद्यात्तत्राक्षमानतः| एकादशाहं तद्धान्ये स्थितमश्नन् प्रगे प्रगे| गुणान् रासायनान्सर्वान्स प्राप्नोति निरामयः||१०६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕ್ಷುಣ್ಣಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಕನ್ದೋ ಲಶುನಕನ್ದಸ್ತಸ್ಯ ತುಲಾಂ ಪಲಶತಂ ತಾಮ್| ಧೌತಕ್ಷುಣ್ಣಾದಿತಿ ತಿಲವಿಶೇಷಣಮ್| ಪ್ರಗೇ ಪ್ರಗೇ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ| ರಾಸಾಯನಾ ಗುಣಾ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಟ್ವಾದಯಃ|| ೧೦೬||
Adhikarana ಸಪ್ತಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೭) · Śloka ೧೦೭
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇ ನಲ್ವಣೇ ಲಶುನಾಢಕಮ್| ಪಿಷ್ಟಂ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ವರ್ಷಂ ಹನ್ತಿ ವಾತಕಫಾಮಯಾನ್||೧೦೭||
द्विपञ्चमूलनिष्क्वाथे नल्वणे लशुनाढकम्| पिष्टं पर्युषितं वर्षं हन्ति वातकफामयान्||१०७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲೇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಮಹದ್ ಹ್ರಸ್ವಞ್ಚ ತಸ್ಯ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇ ನಲ್ವಣೇ ದ್ರೋಣೇ ಪಿಷ್ಟಂ ವರ್ಷಂ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಲಶೂನಾಢಕಂ ವಾತಕಫಾಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ|| ೧೦೭||
Adhikarana ಅಷ್ಟಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೮) · Śloka ೧೦೮
ತತ್ಕನ್ದಕಲ್ಕಸ್ವರಸೇ ಘೃತತೈಲಂ ಪೃಥಕ್ಪಚೇತ್| ಶೀಲಯೇಚ್ಚ ಯಥಾಸಾತ್ಮ್ಯಂ ದಾರುಣಾನಿಲಪೀಡಿತಃ||೧೦೮||
तत्कन्दकल्कस्वरसे घृततैलं पृथक्पचेत्| शीलयेच्च यथासात्म्यं दारुणानिलपीडितः||१०८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ಕನ್ದೇತ್ಯಾದಿ ಲಶುನಕನ್ದಸ್ಯ ರಸೇ ತತ್ಕಲ್ಕಂ ಘೃತಂ ತೈಲಂ ವಾ ಪಚೇತ್ ತಚ್ಚ ಯಥಾಸಾತ್ಮ್ಯಂ ದಾರುಣೇನ್ ಬಲವತಾಽನಿಲೇನ ಪೀಡಿತೋ ನರಃ ಶೀಲಯೇತ್|| ೧೦೮||
Adhikarana ನವಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೦೯) · Śloka ೧೦೯
ನವನೀತಸಮಾಂಶಂ ವಾ ಖಾದೇತ್ತತ್ಕಲ್ಕಮರ್ದಿತೀ||೧೦೯||
नवनीतसमांशं वा खादेत्तत्कल्कमर्दिती||१०९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥವಾ ನವನೀತಸಮಾಂಶಂ ನವನೀತತುಲ್ಯಂ ತತ್ಕಲ್ಕಂ ಲಶುನಕಲ್ಕಮರ್ದ್ದಿತೀ ಖಾದೇತ್|| ೧೦೯||
Adhikarana ದಶಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೧೦) · Śloka ೧೧೦
ವಿಕಞ್ಚುಕಪ್ರಾಜ್ಯರಸೋನಗರ್ಭಾನ್ ಸಶೂಲ್ಯಮಾಂಸಾನ್ ವಿವಿಧೋಪದಂಶಾನ್| ನಿಮರ್ದಕಾನ್ ವಾ ಘೃತಶುಕ್ತಯುಕ್ತಾನ್ ಪ್ರಕಾಮಮದ್ಯಾಲ್ಲಘುತುಚ್ಛಮಶ್ನನ್| ಕುಸ್ತುಮ್ಬರೀ ಜೀರಕಭೃಷ್ಟಮುದ್ಗ- ಸೌವರ್ಚಲಶ್ಲಕ್ಷ್ಣರಜೋಽವಕೀರ್ಣೈಃ| ರಸೋನಕನ್ದಾಙ್ಕುರಪತ್ರಚಿತ್ರೈಃ ಸವ್ಯಞ್ಜನೈರ್ನೈಕರಸಾನುಯಾತೈಃ| ತತ್ಕನ್ದಸಿದ್ಧಾನ್ ಕ್ರಮಶೋ ಯೂಷಕ್ಷೀರರಸಾನ್ ಪಿಬೇತ್| ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲಾಶಙ್ಕೀ ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಸಂಸ್ಕೃತಾನ್||೧೧೦||
विकञ्चुकप्राज्यरसोनगर्भान् सशूल्यमांसान् विविधोपदंशान्| निमर्दकान् वा घृतशुक्तयुक्तान् प्रकाममद्याल्लघुतुच्छमश्नन्| कुस्तुम्बरी जीरकभृष्टमुद्ग- सौवर्चलश्लक्ष्णरजोऽवकीर्णैः| रसोनकन्दाङ्कुरपत्रचित्रैः सव्यञ्जनैर्नैकरसानुयातैः| तत्कन्दसिद्धान् क्रमशो यूषक्षीररसान् पिबेत्| कफपित्तानिलाशङ्की यथास्वौषधसंस्कृतान्||११०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಕಞ್ಚುಕ ಇತಿ| ಅಥವಾ ಸ ಅರ್ದಿತೀ ದ್ರವ್ಯತೋ ಲಘುಮಾತ್ರಯಾ ತುಚ್ಛಮನ್ನಮಶ್ನನ್ ನಿಮರ್ದಕಾನ್ ಪ್ರಕಾಮಮದ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾನಾಹ-ವಿಕಞ್ಚುಕಂ ತ್ಯಕ್ತತ್ವಕ್ಪ್ರಾಜ್ಯಂ ಪ್ರಭೂತಂ ರಸೋನಂ ಗರ್ಭೇ ಯೇಷಾಂ ತಾನ್| ಸಹ ಶೂಲ್ಯೇನ ಮಾಂಸೇನ ಯೇ ವರ್ತನ್ತೇ ತಥಾವಿಧಾ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಾ ಉಪದಂಶಾ ವಟಕಬೀಜಪೂರಾದಯೋ ಯೇಷಾಂ ತಾನ್| ತಥಾ ಘೃತೇನ ಚ ಶುಕ್ತೇನ ಚ ಯುಕ್ತಾನ್| ಕೇನಾದ್ಯಾದಿತ್ಯಾಹ-ವ್ಯಞ್ಜನೈಃ| ಕಿಮ್ಭೂತೈರಿತ್ಯಾಹ-ಕುಸ್ತುಮ್ಬರ್ಯಾದೀನಾಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೇನ ರಜಸಾಽವಕೀರ್ಣೈಃ| ತಥಾ ರಸೋನಸ್ಯ ಕನ್ದಾದಿಭಿಶ್ಚಿತ್ರೈಃ| ತಥಾ ನೈಕೇನ ಮಧುರಾದಿನಾ ರಸೇನಾನುಯಾತೈರ್ಯುಕ್ತೈಃ| ತತ್ಕನ್ದ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕಫಾದ್ಯಾಶಙ್ಕೀ ತತ್ಕನ್ದಸಿದ್ಧಾನ್ ತಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ಕನ್ದೇನ ಸಿದ್ಧಾನ್ ಯೂಷಾದೀನ್ ಕ್ರಮಶಃ ಪಿಬೇತ್| ಯೂಷಂ ಕಫೇ, ಕ್ಷೀರಂ ಪಿತ್ತೇ, ರಸಂ ವಾತ-ಇತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ತಾಂಶ್ಚಯೂಷಾದೀನ್ ಕಫಾದಿಷು ಯಥಾಸ್ವೈರೌಷಧೈಃ ಸಾಧಿತಾನ್|| ೧೧೦||
Adhikarana ಲಶುನಸ್ಯ ವಿವಿಧಾಮಯಘ್ನತ್ವಮ್ (೧೧೧) · Śloka ೧೧೧
ಕೃಶೋಽಶ್ವಗನ್ಧೋದ್ಭವಚೂರ್ಣಕೀರ್ಣ ಸನ್ನಸ್ವರೋ ಯಷ್ಟಿಮಧೂಪಧಾನಮ್| ತೈಲೇನ ಗುಲ್ಮೀ ಖದಿರೇಣ ಕುಷ್ಠೀ ಖಾದೇತ್ ಕೃಮಿಘ್ನೈಃ ಕೃಮಿಮಾನ್ ರಸೋನಮ್| ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸೈರ್ಯಕ್ಷ್ಮಾಣಮರ್ಶಾಂಸಿ ಕುಟಜತ್ವಚಾ| ಹನ್ತಿ ಸಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಯಾ ಮೇಹಕಾಸಶ್ವಾಸವಿಲಮ್ಬಿಕಃ| ಅನ್ನಸ್ವರೂಪವಿಜ್ಞಾನಾತ್ ಸ್ವರೂಪಮುಪಲಭ್ಯ ಚ| ಯಥಾಯಥಂ ಪ್ರಯೋಗೋಽಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ತಂ ತಂ ಗದಂ ಪ್ರತಿ||೧೧೧||
कृशोऽश्वगन्धोद्भवचूर्णकीर्ण सन्नस्वरो यष्टिमधूपधानम्| तैलेन गुल्मी खदिरेण कुष्ठी खादेत् कृमिघ्नैः कृमिमान् रसोनम्| मांसादमांसैर्यक्ष्माणमर्शांसि कुटजत्वचा| हन्ति सः श्रेष्ठया मेहकासश्वासविलम्बिकः| अन्नस्वरूपविज्ञानात् स्वरूपमुपलभ्य च| यथायथं प्रयोगोऽस्य कार्यस्तं तं गदं प्रति||१११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕೃಶಾದಿಷ್ವಶ್ವಗನ್ಧಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಾದಿನಾ ರಸೋನಂ ಲಶುನಂ ಖಾದೇತ್| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಮಾಂಸಾದಾನಾಂ ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರಾದೀನಾಂ ಮಾಂಸೈಃ ಸಹೋಪಯುಕ್ತಂ ರಸೋನಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾಣಂ ಹನ್ತಿ| ಏವಮಗ್ರೇಽಪಿ ಹನ್ತೀತಿ ಸರ್ವೈಃ ರೋಗೈಃ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಅನ್ನಸ್ವರೂಪವಿಜ್ಞಾನಾಲ್ಲಶುನಸ್ಯ ಗುಣಾನುಪಲಭ್ಯ ತತೋ ಯಥಾಯಥಂ ತಂ ತಂ ಗದಂ ಕಿಲಾಸಾದಿಕಂ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯೋಗೋಽಸ್ಯ ಲಶುನಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಃ|| ೧೧೧||
Adhikarana ಲಶುನಸುರಾ (೧೧೨) · Śloka ೧೧೨
ಲಶುನಸ್ವರಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಾನ್ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ತಿಲತೈಲತಃ| ದ್ವಾವಪೇತ ಮಲಾತ್ಕಿಣ್ವಾದಷ್ಟೌ ಪಿಷ್ಟಾಚ್ಚ ಷಡ್ಯವಾತ್| ಮೇಷಶೃಙ್ಗೀಭವಾತ್ ಕ್ವಾಥಾದ್ದ್ರೋಣಂ ಪೂತಾಚ್ಚ ಶೀತಲಾತ್| ಸ್ನೇಹಪಾತ್ರೇ ತದೈಕಧ್ಯಂ ನಿದಧ್ಯಾಚ್ಚ ಶುಚೌ ದೃಢೇ| ಕ್ರಮಾತ್ತತ್ರ ಪುನರ್ದದ್ಯಾತ್ ಪಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಸ್ಥಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಪಕ್ಷಾತ್ಪರಮಿಯಂ ಪೇಯಾ ಸುರಾ ವಾತವಿಕಾರಿಭಿಃ||೧೧೨||
लशुनस्वरसात् प्रस्थान् द्वात्रिंशत्तिलतैलतः| द्वावपेत मलात्किण्वादष्टौ पिष्टाच्च षड्यवात्| मेषशृङ्गीभवात् क्वाथाद्द्रोणं पूताच्च शीतलात्| स्नेहपात्रे तदैकध्यं निदध्याच्च शुचौ दृढे| क्रमात्तत्र पुनर्दद्यात् पिष्टं प्रस्थचतुष्टयम्| पक्षात्परमियं पेया सुरा वातविकारिभिः||११२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲಶುನ ಇತಿ| ಲಶುನಸ್ವರಸಾತ್ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್| ತಿಲತೈಲಾತ್ ದ್ವೌ ಕಿಣ್ವಾದಷ್ಟೌ| ಪಿಷ್ಟಾದ್ಯವಾತ್ ಷಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಾನ್| ಮೇಷಶೃಙ್ಗೀಭವಾತ್ ಸರ್ಪದಂಷ್ಟ್ರೀಸಮ್ಭೂತಾತ್ ಕ್ವಾಥಾತ್ ಪೂತಾಚ್ಚ ಶೀತಾಚ್ಚ ದ್ರೋಣಂ ಚೈಕಧ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಶುದ್ಧೇ ದೃಢೇ ಚ ಸ್ನೇಹಪಾತ್ರೇ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಕ್ಷಾತ್ ಪರತಃ ಕ್ರಮೇಣ ಶಾಲಿಪಿಷ್ಟಪ್ರಸ್ಥಚತುಷ್ಟಯಂ ದದ್ಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೧೨||
Adhikarana ಸೇವನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಾಪಾದನಪ್ರಕಾರಃ (೧೧೩) · Śloka ೧೧೩
ತ್ರಿರಾತ್ರಮುಷಿತಂ ಧೇನುಂ ಲಶುನಂ ಖಾದಯೇತ್ತತಃ| ಕ್ಷೀರದಧ್ಯಾಜ್ಯಮಥಿತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ಯಾಪಿ ಶಸ್ಯತೇ||೧೧೩||
त्रिरात्रमुषितं धेनुं लशुनं खादयेत्ततः| क्षीरदध्याज्यमथितं ब्राह्मणास्यापि शस्यते||११३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ರೀಣಿ ಲಙ್ಘನಾನಿ ಧೇನುಂ ಗಾಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾ ನಿತ್ಯಂ ಲಶುನಂ ಖಾದಯೇತ್| ತತಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರಾದಿಗಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯಾಪಿ ಶಸ್ಯತ ಇತ್ಯಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ದೇಶಸಿದ್ಧಾಃ ಕಾಶ್ಮೀರಕಾಃ| ವಯಮೇತನ್ನ ವಿದ್ಮಃ| ಲಶುನಂ ಖಾದಯೇದ್ಯಸ್ತು ಸ್ವಧರ್ಮನಿರತಾನ್ ದ್ವಿಜಾನ್| ವೈದ್ಯಃ ಪಾಪಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಶು ಬಿಲ್ವಾಗ್ರಂ ಖಾದಯೇನ್ನೃಪ|| ೧೧೩||
Adhikarana ಲಶುನಸ್ಯ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಃ (೧೧೪) · Śloka ೧೧೪
ಪಿತ್ತರಕ್ತವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಸಮಸ್ತಾವರಣಾವೃತೇ| ಶುದ್ಧೇ ವಾ ವಿದ್ಯತೇ ವಾಯೌ ನ ದ್ರವ್ಯಂ ಲಶುನಾತ್ಪರಮ್||೧೧೪||
पित्तरक्तविनिर्मुक्तसमस्तावरणावृते| शुद्धे वा विद्यते वायौ न द्रव्यं लशुनात्परम्||११४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತ್ತಾವೃತಂ ರಕ್ತಾವೃತಂ ಚ ವಾತಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಶುದ್ಧೇ ವಾ ವಾಯೌ ಲಶುನಾತ್ಪರಂ ದ್ರವ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ|| ೧೧೪||
Adhikarana ಲಶುನಾಸವಸ್ಯ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಃ (೧೧೫) · Śloka ೧೧೫
ಸುಖಾತ್ಮನಾಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ ಲಶುನಾಸವಃ| ನಾರದೇನೋದ್ಧವಸ್ಯೈಷ ವಾತಮಗ್ನಸ್ಯ ಕಲ್ಪಿತಃ||೧೧೫||
सुखात्मनां विशेषेण प्रयोज्यो लशुनासवः| नारदेनोद्धवस्यैष वातमग्नस्य कल्पितः||११५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸುಖಾತ್ಮನಾಮಿತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಉದ್ಧವೋನಾಮ ವೃಷ್ಣೀನಾಂ ವಂಶಜಃ|
Adhikarana ಲಶುನಪ್ರಯೋಗೇ ಅಪಥ್ಯಮ್ (೧೧೬) · Śloka ೧೧೬
ಆಮಾಮ್ಬುಪಾನೇಕ್ಷುವಿಕಾರಮತ್ಸ್ಯ ಯಾನಾಧ್ವವಾತಾತಪಭಾಷ್ಯಚಿನ್ತಃ| ಸ್ವಪ್ನಂ ದಿವಾ ಜಾಗರಣಂ ನಿಶಾಸು ಪಿಷ್ಟಂ ವ್ಯವಾಯಂ ದಧಿ ಚಾತ್ರ ನೇಚ್ಛೇತ್||೧೧೬||
आमाम्बुपानेक्षुविकारमत्स्य यानाध्ववातातपभाष्यचिन्तः| स्वप्नं दिवा जागरणं निशासु पिष्टं व्यवायं दधि चात्र नेच्छेत्||११६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತ್ರ ಚ ಲಶುನಪ್ರಯೋಗೇ ಆಮಮ್ಬುಪಾನಾದಿ ನೇಚ್ಛೇತ್|| ೧೧೬||
Adhikarana ಲಶುನಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಸಹಿತೋಪಯುಕ್ತ್ತಾ (೧೧೭) · Śloka ೧೧೭
ಸ್ನೇಹಕಲ್ಪವಿಧಾನೇನ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಲಶುನಣ್ ಸ್ನೇಹಸಂಯೋಗಾದ್ಗರೀಯಾನ್ ಜಾಯತೇ ಹಿ ಸಃ||೧೧೭||
स्नेहकल्पविधानेन स्नेहयुक्तं प्रयोजयेत्| लशुनण् स्नेहसंयोगाद्गरीयान् जायते हि सः||११७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ನೇಹಕಲ್ಪಃ ಸ್ನೇಹಪ್ರಯೋಗಃ| ಸ್ನೇಹಸಂಯೋಗಾದಿತ್ಯಾದಿ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಪ್ರಯೋಗೇ ಹೇತುಃ| ಸ ಇತಿ ಲಶುನಃ|| ೧೧೭||
Adhikarana ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತೇ ಮೃದುವಿರೇಚನಮ್ (೧೧೮) · Śloka ೧೧೮
ಪಿತ್ತಕೋಪಭಯಾದನ್ತೇ ಯುಞ್ಯಾನ್ಮೃದುವಿರೇಚನಮ್| ರಸಾಯನಗುಣಾನೇವಂ ಪರಿಪೂರ್ಣಾನ್ ಸಮಶ್ನುತೇ||೧೧೮||
पित्तकोपभयादन्ते युञ्यान्मृदुविरेचनम्| रसायनगुणानेवं परिपूर्णान् समश्नुते||११८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ತೇ ಲಶುನಪ್ರಯೋಗಸ್ಯಾವಸಾನೇ| ಏವಮಿತಿ ವಿರೇಚನಾನ್ತೇನಾನನ್ತರೋಕ್ತೇನ|| ೧೧೮||
Adhikarana ಪ್ರಯೋಗವ್ಯಾಪದಿ ಹೇತವಃ (೧೧೯) · Śloka ೧೧೯
ಪ್ರಿಯಾಮ್ಬುಗುಡದಗ್ಧಸ್ಯ ಮಾಂಸಮದ್ಯಾಮ್ಲವಿದ್ವಿಷಃ| ಅತಿತಿಕ್ಷೋರಜೀರ್ಣಂ ಚ ರಸೋನೋ ವ್ಯಾಪದೇ ಧ್ರುವಮ್||೧೧೯||
प्रियाम्बुगुडदग्धस्य मांसमद्याम्लविद्विषः| अतितिक्षोरजीर्णं च रसोनो व्यापदे ध्रुवम्||११९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಮ್ಬ್ವಾದಿಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಮಾಂಸಾದಿವಿದ್ವಿಷಶ್ಚಾಜೀರ್ಣಂ ಚಾತಿತಿಕ್ಷೋಸ್ತ್ಯಕ್ತುಮನಿಚ್ಛತಃ ಪುಂಸೋ ರಸೋನೋ ಧ್ರುವಂ ವ್ಯಾಪದೇ ಭವತಿ|| ೧೧೯||
Adhikarana ಲಶುನಪ್ರಯೋಗಸ್ಯ ವರ್ಜನೀಯತ್ವಮ್ (೧೨೦) · Śloka ೧೨೦
ಪಾಣ್ಡೂದರೋರಃಕ್ಷತಶೋಫತೃಷ್ಣಾ ಪಾನಾತ್ಯಯಚ್ಛರ್ದಿವಿಷವ್ರಣೇಷು| ಪೈತ್ತೇ ವಿಕಾರೇಽಕ್ಷಿಗದೇಽತಿಸಾರೇ ಕ್ಷಾಮೇ ಶರೀರೇ ಚ ಸ ವರ್ಜನೀಯಃ||೧೨೦||
पाण्डूदरोरःक्षतशोफतृष्णा पानात्ययच्छर्दिविषव्रणेषु| पैत्ते विकारेऽक्षिगदेऽतिसारे क्षामे शरीरे च स वर्जनीयः||१२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ ಲಶುನಃ ಸರ್ವಥಾ ಪಾಣ್ಡ್ವಾದಿಷು ವರ್ಜನೀಯಃ|| ೧೨೦||
Adhikarana ಲಶುನಕಲ್ಪಪ್ರಶಂಸಾ (೧೨೧) · Śloka ೧೨೧
ಶೀಲಿತ ಏಷ ಕರೋತಿ ದುರಾಪಂ ವಹ್ನಿಶರೀರಬಲಂ ಸಮಮೇವ| ವಾಙ್ಗತಿರೂಪಗುಣಾಢ್ಯಸುತೇಪ್ಸೋ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಸ್ಯ ಚ ಬೀಜವಿಶುದ್ಧಿಮ್| ಅಮೃತಕಣಸಮುತ್ಥಂ ಯೋ ರಸೋನಂ ರಸೋನಂ ವಿಧಿಯುತಮಿತಿ ಖಾದೇಚ್ಛೀತಕಾಲೇ ಸದೈವ| ಸ ನಯತಿ ಶತಜೀವೀ ಸ್ತ್ರೀಸಹಾಯೋ ಜರಾನ್ತಂ ಕನಕರುಚಿರವರ್ಣೋ ನೀರುಜಸ್ತುಷ್ಟಿಜುಷ್ಟಃ||೧೨೧||
शीलित एष करोति दुरापं वह्निशरीरबलं सममेव| वाङ्गतिरूपगुणाढ्यसुतेप्सो स्त्रीपुरुषस्य च बीजविशुद्धिम्| अमृतकणसमुत्थं यो रसोनं रसोनं विधियुतमिति खादेच्छीतकाले सदैव| स नयति शतजीवी स्त्रीसहायो जरान्तं कनकरुचिरवर्णो नीरुजस्तुष्टिजुष्टः||१२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಷಃ ರಸೋನಃ ಶೀಲಿತಃ ಸನ್ ಸಮಮೇವೈಕಕಾಲಮೇವ ವಹ್ನೇಃ ಶರೀರಸ್ಯ ಚ ದುರಾಪಂ ಬಲಂ ಕರೋತಿ| ಯಶ್ಚ ಸ್ತ್ರೀ ವಾ ಪುರುಷೋ ವಾ ವಾಗಾದ್ಯಾಢ್ಯಂ ಸುತಂ ಪ್ರಾಪ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯ ಬೀಜವಿಶುದ್ಧಿಂ ಕರೋತಿ| ಯಃ ಪುರುಷೋ ರಸೋನಂ ಲಶುನಂ ಅಮೃತಕಣಸಮುತ್ಥತ್ವಾದಿಸ್ವಭಾವಂ ರಸೋನಂ ವಿಲಣಪಞ್ಚರಸಮನನ್ತರೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ವಿಧಿನಾ ಯುತಂ ಶೀತಕಾಲೇ ಸದೈವ ಖಾದೇತ್ ಸ ವರ್ಷಶತಜೀವಿತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೋ ಜರಾನ್ತಂ ನಯತಿ| ಸ್ತ್ರೀಸಹಾಯ ಶಬ್ದೇನ ವೃಷತ್ವಮುಕ್ತಮ್| ಇತಿ ಲಶುನಕಲ್ಪಃ|| ೧೨೧||
Adhikarana ಪಲಾಣ್ಡುಕಲ್ಪಃ ಕಲ್ಪಪ್ರಶಂಸಾ (೧೨೨) · Śloka ೧೨೨
ರಸೋನಾನ್ತರಂ ವಾಯೋಃ ಪಲಾಣ್ಡುಃ ಪರಮೌಷಧಮ್| ಸಾಕ್ಷಾದಿವ ಸ್ಥಿತಂ ಯತ್ರ ಶಕಾಧಿಪತಿಜೀವಿತಮ್| ಯಸ್ಯೋಪಯೋಗೇನ ಶಕಾಙ್ಗನಾನಾಂ ಲಾವಣ್ಯಸಾರಾದಿವಿನಿರ್ಮಿತಾನಾಮ್| ಕಪೋಲಕಾನ್ತ್ಯಾ ವಿಜಿತಃ ಶಶಙ್ಕೋ ರಸಾತಲಂ ಗಚ್ಛತಿ ನಿರ್ವಿದೇವ||೧೨೨||
रसोनान्तरं वायोः पलाण्डुः परमौषधम्| साक्षादिव स्थितं यत्र शकाधिपतिजीवितम्| यस्योपयोगेन शकाङ्गनानां लावण्यसारादिविनिर्मितानाम्| कपोलकान्त्या विजितः शशङ्को रसातलं गच्छति निर्विदेव||१२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಃ ಪಲಾಣ್ಡುಃ-ರಸೋನಾನ್ತರಮಿತಿ| ವಾಯೋಃ ಪಲಾಣ್ಡುಃ ಪರಮೌಷಧಂ ರಸೋನಾನನ್ತರಂಲಶುನಸಮಮ್| ಯತ್ರ ಪಲಾಣ್ಡೌ ಶಕಾಧಿಪತೇಃ ಶಕನಾಯಕಸ್ಯ ಜೀವಿತಂ ಸಾಕ್ಷಾದಿವ ಸ್ಥಿತಮ್| ಯಸ್ಯ ಪಲಾಣ್ಡೋರುಪಯೋಗೇನ ಹೇತುನಾ ಶಕಾಙ್ಗನಾನಾಂ ಕಪೋಲಕಾನ್ತ್ಯಾ ವಿಜಿತಃ ಶಶಾಙ್ಕೋ ನಿರ್ವಿದೇವ ಪ್ರತಿದಿನಂ ರಸಾತಲಂ ಗಚ್ಛತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಾನಾಮಾಹ-ಲಾವಣ್ಯಸಾರಾದಿ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್|| ೧೨೨||
Adhikarana ಪಲಾಣ್ಡುಕಲ್ಪಗುಣಾಃ (೧೨೩) · Śloka ೧೨೩
ಸ್ನಿಗ್ಧಾಙ್ಗತ್ವಂ ಗೌರತಾ ಕಾನ್ತಿಮತ್ತಾ ವಹ್ನೇರ್ದೀಪ್ತಿರ್ವರ್ಷ್ಮಪುಷ್ಟಿರ್ವೃಷತ್ವಮ್| ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ್ನ್ತೇ ಯನ್ತ್ರಣೋದ್ವೇಗಮುಕ್ತೈ ರ್ಯಸ್ಯಾಭ್ಯಾಸಾದ್ಧಾರಿ ದೀರ್ಘಂ ಸುಖಂ ಚ||೧೨೩||
स्निग्धाङ्गत्वं गौरता कान्तिमत्ता वह्नेर्दीप्तिर्वर्ष्मपुष्टिर्वृषत्वम्| सम्प्राप्य्न्ते यन्त्रणोद्वेगमुक्तै र्यस्याभ्यासाद्धारि दीर्घं सुखं च||१२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಸ್ಯ ಚ ಪಲಾಣ್ಡೋರಭ್ಯಾಸಾದ್ಯನ್ತ್ರಣಾ ಹೇತುನೋದ್ವೇಗೇನ ಮುಕ್ತೈಃ ಪುರುಷೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಙ್ಗತ್ವಾದಿ ಯಥಾಪ್ಯತೇ ತಥಾ ಧಾರೀತ್ಯಾಯುದೀರ್ಘಮಾಯುಃ ಸುಖಂ ಚಾಪ್ಯತೇ||೧೨೩||
Adhikarana ಆಹಾರೇ ದೀರ್ಘಕಾಲಮುಪಯೋಗಫಲಮ್ (೧೨೪) · Śloka ೧೨೪
ಅಪ್ಯಾಹಾರೇ ಶೀಲಿತೋ ದೀರ್ಘರಾತ್ರಂ ಬಲ್ಯಶ್ಚಕ್ಷುಷ್ಯಸ್ತರ್ಪಣಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಕಾರೀ| ತೈಸ್ತೈರ್ಯೋಗೈರ್ಯೋಜಿತೋಽಯಂ ಪಲಾಣ್ಡು ಸ್ತಾಂಸ್ತಾನಾತಙ್ಕಾನ್ ಮೇಹಿನಾಮುಚ್ಛಿನತ್ತಿ||೧೨೪||
अप्याहारे शीलितो दीर्घरात्रं बल्यश्चक्षुष्यस्तर्पणः स्थैर्यकारी| तैस्तैर्योगैर्योजितोऽयं पलाण्डु स्तांस्तानातङ्कान् मेहिनामुच्छिनत्ति||१२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನ ಕೇವಲಂ ಚ ಪೃಥಕ್ಪ್ರಯೋಗೇನ ಯಾವದಾಹಾರೇಽಪ್ಯಯಂ ಪಲಾಣ್ಡುದೀರ್ಘರಾತ್ರಂ ಚಿರಕಾಲಂ ಸೇವಿತೋ ಬಲ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣೋ ಭವತಿ| ಸ ಚ ಮೇಹಿನಾಂ ತೈಸ್ತೈಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತೈರ್ಯೋಗೈರ್ಯೋಜಿತಃ ಸಂಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್ ಮೇಹಸಹಜಾನಾತಙ್ಕಾನ್ ರೋಗಾನುಚ್ಛಿನತ್ತಿ ನಾಶಯತಿ|| ೧೨೪||
Adhikarana ಪಲಾಣ್ಡುರಸಪ್ರಯೋಗಃ (೧೨೫) · Śloka ೧೨೫
ರಸಂ ರಸೋನವತ್ತಸ್ಯ ಪೀತ್ವಾಶ್ನೀಯಾತ್ತಥೈವ ಚ| ಸ ಬೀಜಪೂರಸ್ವರಸಮದಿರಾಮಧುಸೀಧುಪಃ||೧೨೫||
रसं रसोनवत्तस्य पीत्वाश्नीयात्तथैव च| स बीजपूरस्वरसमदिरामधुसीधुपः||१२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಲಾಣ್ಡುರಸಸ್ಯ ತು ಪ್ರಯೋಗೇ ಚ ಭೋಜನಸ್ಯ ಚ ವಿಧಾನಂ ಲಶುನವತ್| ಏತದುಚ್ಯತೇ-ಬೀಜಪೂರಸ್ವರಸಾದ್ಯನುಪಃ ಸನ್ ರಸಂ ರಸೋನವದಿತಿ||೧೨೫||
Adhikarana ಭೋಜನೇ ಪ್ರಯೋಗವಿಧಿಃ (೧೨೬) · Śloka ೧೨೬
ಮರಕತಮಣಿನೀಲಂ ನಾಲಮತ್ಸ್ಯಾತಿಬಾಲ ಪರಿಣತಶಶಿಗೌರಂ ಯಚ್ಚ ಬೀಜಂ ಸುಪಿಷ್ಟಮ್| ಸಸುರಸಸುಮುಖಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಜ್ಯಮಾಂಸಂ ಸಶುಕ್ತಂ ಮೃದುಧವಲಸುವೃತ್ತೈರ್ಮಣ್ಡಕೈರಾತ್ತಮೂರ್ತಿಮ್| ಬಹುಶಃ ಶೋಭಿತಂ ಶುಭ್ರೈಃ ಶಶಾಙ್ಕಶಕಲೋಪಮೈಃ| ಘಾರಿಕೇಣ್ಡರಿಕಾವಲ್ಲೈಃ ಕ್ಷೀರೋದಾವಯವೈರಿವ| ಯವಮುದ್ಗಮಾಷಗೋಧೂಮಬಹುವಿಧವಿಕಾರವಿಕಲ್ಪಿತಾನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್| ಕಾಮ್ಬಲಿಕಾರಾಗಷಾಡವಸಟ್ಟಕಖಲಕಾನ್ ಸಫಲಸಾರಾನ್| ಪಟುಸುರಭಿಮಧುರಗನ್ಧಾನ್ ಧವಲಾಕ್ಷಕಧವಲಬಹುಲರಸಾನ್| ಖರ್ಜೂರದಾಡಿಮಸಿತಾದ್ರಾಕ್ಷಾಪಾನಾನುಪೋಽಭ್ಯಸ್ಯೇತ್||೧೨೬||
मरकतमणिनीलं नालमत्स्यातिबाल परिणतशशिगौरं यच्च बीजं सुपिष्टम्| ससुरससुमुखाभ्यां प्रज्यमांसं सशुक्तं मृदुधवलसुवृत्तैर्मण्डकैरात्तमूर्तिम्| बहुशः शोभितं शुभ्रैः शशाङ्कशकलोपमैः| घारिकेण्डरिकावल्लैः क्षीरोदावयवैरिव| यवमुद्गमाषगोधूमबहुविधविकारविकल्पितान् भक्ष्यान्| काम्बलिकारागषाडवसट्टकखलकान् सफलसारान्| पटुसुरभिमधुरगन्धान् धवलाक्षकधवलबहुलरसान्| खर्जूरदाडिमसिताद्राक्षापानानुपोऽभ्यस्येत्||१२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯ ಚ ಪಲಾಣ್ಡೋರ್ನಾಲಂ ಚ ಬೀಜಂ ಚ ಮಣ್ಡಕೈರಾತ್ತಮೂರ್ತ್ತಿಂ ಗೃಹೀತಶರೀರ ಮಶ್ನೀಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಯವಾದೀನಾಂ ಚ ಬಹುವಿಧೈರ್ವಿಕಾರೈಃ ಕಲ್ಪಿತಾನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ ಕಾಮ್ಬಲಿಕಾದೀಂಶ್ಚ ಭೋಜನೋಪಯೋಗಿನಃ ಖರ್ಜೂರಾದ್ಯನ್ಯತಮಕೃತ ಪಾನಾನುಪಃ ಸನ್ನಭ್ಯಸೇತ್| ಮರಕತಮಣಿನೀಲಮಿತಿ ನಾಲವಿಶೇಷಣಮ್| ಪರಿಣತಶಶಿಗೌರಮಿತಿ ಸುಪಿಷ್ಟಬೀಜವಿಶೇಷಣಮ್| ಸುರಸಸುಮುಖೌ ಹರಿತಕವಿಶೇಷೌ| ಪ್ರಾಜ್ಯಮಾಂಸಮಿತಿ ಸಶುಕ್ತಮಿತಿ ಚೋಭಯವಿಶೇಷಣಮ್| ಮೃದ್ವಾದಿಕಂ ಮಣ್ಡಕವಿಶೇಷಣಮ್| ಅನ್ಯಚ್ಚ ಕಿಮ್ಭೂತಂ ನಾಲಂ ಬೀಜಂ ಚೇತ್ಯಾಹ-ಬಹುಶೋಽನೇಕವಾರಂ ಶುಭ್ರೈಃ ಶುಕ್ಲೈಶ್ಚನ್ದ್ರಖಣ್ಡೋಪಮೈಃ ಘಾರಿಕಾದಿಭಿಃ ಶೋಭಿತಮ್| ತೇ ಚ ಘಾರಿಕಾದಯಃ ಶುಕ್ಲತ್ವಾತ್ ಕ್ಷೀರೋದಸ್ಯ ದುಗ್ಧಸಿನ್ಧೋರವಯವಾ ಇವೇತಿ ಪ್ರತಿಭಾಸನ್ತೇ| ಘಾರಿಕಾ ಮಾಷಾದಿಭಿರ್ದಧಿಮಿಶ್ರೈಃ ಕೃತಾಃ ಸಚ್ಛಿದ್ರಾ ವಟಕಾಃ ವಲ್ಲಾಃ ಶಿಮ್ಬೀಜಯವಾದೀನಾಂ ಬಹುವಿಧೈವಿಕಾರೈರ್ಯೇ ಕಲ್ಪಿತಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತಾಃ| ಕಾಮ್ಬಲಿಕಾದಯಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಾಃ| ಫಲಸಾರೋ ದಧಿತ್ಥಃ| ಪಟ್ವಾದಿಗುಣಗನ್ಧಾನಿತ್ಯಾದಿ ಕಾಮ್ಬಲಿಕಾದಿವಿಶೇಷಣಮ್| ಧವಲಾಕ್ಷಕೇನ ಪಲಾಣ್ಡುನಾ ಧವಲಃ ಶುಕ್ಲೋ ಬಹುಲಶ್ಚ ರಸೋ ಯೇಷಾಮ್| ಖರ್ಜೂರಾದಿಭಿಃ ಕೃತಾಃ, ಪಾನಾಸ್ತಥೋಕ್ತಾಃ|| ೧೨೬||
Adhikarana ರಸಪಾನೇ ಗುಣಾಃ (೧೨೭) · Śloka ೧೨೭
ಲಭತೇ ಬಲವರ್ಣೌಜೋ ವೀರ್ಯಸ್ವರಸೌಮನಸ್ಯತೇಜಾಂಸಿ| ಕ್ಷೀಣಶಕೃದ್ರುಧಿರೋಽಪಿ ಚ ರಸೋನವತ್ತದ್ರಸಂ ಪೀತ್ವಾ||೧೨೭||
लभते बलवर्णौजो वीर्यस्वरसौमनस्यतेजांसि| क्षीणशकृद्रुधिरोऽपि च रसोनवत्तद्रसं पीत्वा||१२७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯ ಚ ಪಲಾಣ್ಡೋ ರಸಂ ರಸೋನವತ್ ರಸೋನರಸಮಿವ ಪೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀಣಶಕೃದ್ರುಧಿರಽಪಿ ಸನ್ನಮಲರಕ್ತಧಾತುರಪಿ ಬಲಾದೀನಿ ಲಭತೇ| ಇತಿ ಪಲಾಣ್ಡುಕಲ್ಪಃ|| ೧೨೭||
Adhikarana ಕುಕ್ಕುಟೀಕಲ್ಪಃ ಪ್ರಾಗುತ್ಪತ್ತಿರ್ಲಕ್ಷಣಂ ಗುಣಾಶ್ಚ (೧೨೮) · Śloka ೧೨೮
ಸುರಾಸುರೈಃ ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರಮನ್ಥೇ ಗತಾಸ್ತಟಾನ್ ಯೇಽಮೃತವಿಪ್ರುಷಃ ಪುರಾ| ಬಭೂವ ತೇಭ್ಯಃ ಕಿಲ ಕುಕ್ಕುಟೀ ಯಯಾ ವ್ರಜನ್ತಿ ದೇವತ್ವಮಿವಾದ್ಯಮಾನುಷಾಃ| ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡನಿಭೈಃ ಕನ್ದೈಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಟುಪಿಚ್ಛಿಲೈಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧೈರ್ಮರಕತಚ್ಛಾಯೈಃ ದ್ಧರ್ಜೂರಸದೃಶೈಚ್ಛದೈಃ| ನಿಖಿಲರೋಗಹರಾಪಿ ವಿಶೇಷತೋ ಜಯತಿ ದಾರುಣಮಪ್ಯನಿಲಮಯಮ್| ಗುದಜಗುಲ್ಮತಮೋ ವಿಷನಾಶಿನೀ ಜನಯತಿ ಸ್ಥಿರತಾಂ ವಪುಷಃ ಪರಾಮ್||೧೨೮||
सुरासुरैः क्षीरसमुद्रमन्थे गतास्तटान् येऽमृतविप्रुषः पुरा| बभूव तेभ्यः किल कुक्कुटी यया व्रजन्ति देवत्वमिवाद्यमानुषाः| कुक्कुटाण्डनिभैः कन्दैः किञ्चित्कटुपिच्छिलैः| स्निग्धैर्मरकतच्छायैः द्धर्जूरसदृशैच्छदैः| निखिलरोगहरापि विशेषतो जयति दारुणमप्यनिलमयम्| गुदजगुल्मतमो विषनाशिनी जनयति स्थिरतां वपुषः पराम्||१२८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಃ ಕುಕ್ಕುಟೀ-ಪುರಾ ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ಕಾಲಾಂಶೇ ಸುರಾಸುರೈಃ ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರಸ್ಯಮನ್ಥನೇ ಯೇಽಮೃತಸ್ಯ ವಿಪ್ರುಷಸ್ತಟಾನ್ ಗತಾಸ್ತೇಭ್ಯಃ ಕುಕ್ಕುಟೀ ಬಭೂವ ಕಿಲೇತ್ಯಾಗಮದರ್ಶನಾಯ| ಯಥಾ ಕುಕ್ಕುಟ್ಯೋಪಯುಕ್ತಯಾದ್ಯ ಕಲೌ ಮಾನುಷಾ ದೇವತ್ವಂ ವ್ರಜನ್ತೀವೇತಿ| ಅಸ್ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡನಿಭೈಃ ಕನ್ದೈರಿತ್ಯಾದಿನಾಹ-ಕಟುಕಪಿಚ್ಛಿಲೈರಿತಿ ಕನ್ದವಿಶೇಷಣಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧೈರಿತ್ಯಾದಿ ತಚ್ಛದಾನಾಂ ವಿಶೇಷಣಮ್| ಕಟುಕಃ ಕ್ಷಾರಃ| ಸಾ ಚ ಕುಕ್ಕುಟೀ ಸಕಲರೋಗಹರಾಪಿ ಸತೀ ವಿಶೇಷತೋಽನಿಲಮಯಂ ಜಯತಿ| ನ ಕಞ್ಚಿದೇವಾಪಿ ದಾರುಣಮಪಿ| ನ ಚ ಕೇವಲಂ ಗುದಜಾದಿನಾಶಿನೀ ಅಪಿ ತು ವಪುಷಃ ಪರಾಮುತ್ಕೃಷ್ಟಾಂ ಸ್ಥಿರತಾಂ ಜನಯತಿ|| ೧೨೮||
Adhikarana ಪ್ರಥಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೨೯) · Śloka ೧೨೯
ಕುಟೀಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತತ್ಕನ್ದಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇದ್ ಘೃತಭರ್ಜಿತಾನ್| ಪಯೋಽನುಪಾನಂ ಧಾರೋಷ್ಣಂ ತತ್ರೇಷ್ಟಮಸನಾಮ್ಬು ವಾ| ತನ್ಮಾತ್ರವೃತ್ತಿಸ್ತು ಭವೇದ್ದಶಾಹಂ ವಿಂಶತ್ಯಹಂ ಸ್ವಾದುಭುಗಪ್ರಮಾದೀ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಕೋಷ್ಠತ್ರಿಕಸನ್ಧಿವಾತ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಾಯಾರ್ಶಸ್ತಿಮಿರಾಣಿ ಜಿತ್ವಾ| ವಲೀಪಲಿತನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಸ್ಥಿರೇಕೇಶದ್ವಿಜಶ್ರುತಿಃ| ಮೇಧಾಮತಿಸ್ಮೃತಿಯುತೋ ಜೀವೇದ್ವರ್ಷಶತದ್ವಯಮ್||೧೨೯||
कुटीं प्रविश्य तत्कन्दान् भक्षयेद् घृतभर्जितान्| पयोऽनुपानं धारोष्णं तत्रेष्टमसनाम्बु वा| तन्मात्रवृत्तिस्तु भवेद्दशाहं विंशत्यहं स्वादुभुगप्रमादी जत्रूर्ध्वकोष्ठत्रिकसन्धिवात पाण्ड्वामायार्शस्तिमिराणि जित्वा| वलीपलितनिर्मुक्तः स्थिरेकेशद्विजश्रुतिः| मेधामतिस्मृतियुतो जीवेद्वर्षशतद्वयम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಟೀಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯೇತಿ ವಾತಾತಪನಿಷೇಧಃ| ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ತತ್ರ ಚ ಧೋರಷ್ಣಂ ಪಯೋಽನುಪಾನಮಿಷ್ಟಮಥವಾಸನೋದಕಮ್| ದಶಾಹಂ ತು ತನ್ಮಾತ್ರವೃತ್ತಿರ್ಭವೇದಸ್ಯಾಃ ಕನ್ದಾನ್ಯೇವ ಭುಞ್ಜೀತ ನ ತ್ವನ್ನಾದಿಕಮಿತಿ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ವಿಂಶತ್ಯಹಂ ಸ್ವಾದ್ವನ್ನಭುಗಪ್ರಮಾದೀ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾನಾಂ ಸೇವಾಪ್ರಮಾದಃ| ಅನೇನ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವವಾತಾದೀನ್ ಜಿತ್ವಾ ವಲೀಪಲಿತನಿರ್ಮುಕ್ತತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೋ ವರ್ಷಶತದ್ವಯಂ ಜೀವೇತ್|| ೧೨೯||
Adhikarana ವರ್ಧಮಾನಕುಕ್ಕುಟೀಪ್ರಯೋಗಃ (೧೩೦) · Śloka ೧೩೦
ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಚನ್ದ್ರಪ್ರತಿಪದಮಾರಭ್ಯ ವರ್ದ್ಧಯೇತ್ಕನ್ದಮ್| ಏಕೈಕಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ಪಥ್ಯಭುಕ್ಖಾದೇತ್ ಭುಞ್ಜೀತಾಲ್ಪತರಂ ದಿನಾರ್ದಿತಮೃಷಿಃ ಪಕ್ಷಕ್ಷಯೇ ಭಕ್ಷಯನ್| ಕ್ಷೀರಂ ಬೀಜಕವಾರಿತಕ್ರಮಥವಾ ಪೀತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಿಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಮಾಸಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ತಥಾ ನಖದ್ವಿಜಕಚೈಃ ಶೀರ್ಣೋತ್ಥಿತೈಃ ಕಾನ್ತಿಮಾನ್| ಜೀವತ್ಯಬ್ದಶತತ್ರಯಂ ಧೃತಿಮತಿಸ್ಮೃತ್ಯಾದಿಭಿರ್ಭೂಷಿತಃ||೧೩೦||
आपूर्यमाणचन्द्रप्रतिपदमारभ्य वर्द्धयेत्कन्दम्| एकैकं घृतभृष्टं प्राग्भक्तं पथ्यभुक्खादेत् भुञ्जीताल्पतरं दिनार्दितमृषिः पक्षक्षये भक्षयन्| क्षीरं बीजकवारितक्रमथवा पीत्वा स्थितिं कल्पयेत्| मासं प्राश्य तथा नखद्विजकचैः शीर्णोत्थितैः कान्तिमान्| जीवत्यब्दशतत्रयं धृतिमतिस्मृत्यादिभिर्भूषितः||१३०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಚನ್ದ್ರಾಯಾಂ ಪ್ರತಿಪದಿ ಕುಕ್ಕುಟ್ಯಾ ಏಕಂ ಕನ್ದಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ಭೋಜನಪ್ರಾರಮ್ಭೇ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತತಃ ಪ್ರತ್ಯಹಮೇಕೈಕಂ ಕನ್ದಂ ವರ್ದ್ಧಯೇತ್ ಅನ್ನಞ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಹಮೇವ ಹ್ನಾಸಯೇತ್| ಏತಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ಭುಞ್ಜೀತ ಋಷಿರ್ಮುನಿವೃತ್ತಿಃ ಸನ್ನಿತಿ ಪಕ್ಷಂ ಚನ್ದ್ರವದ್ದ್ಱಿಃ| ಪಕ್ಷಕ್ಷಯೇ ಚ ಕನ್ದಂ ಭಕ್ಷಯನ್| ಕ್ಷೀರಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಂ ಪೀತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಿಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್ ನಾನ್ನಂ ಭುಞ್ಜೀತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಏವಂ ಮಾಸಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ನಖಾದಿಭಿಃ ಪೂರ್ವ ಶೀರ್ಣೈಃ ಪಶ್ಚಾದುತ್ಥಿತೈರ್ಯುಕ್ತಃ ಕಾನ್ತಿಮಾನ್ ಧೃತ್ಯಾದಿಭೂಷಿತಽಬ್ದಶತ್ರಯಂ ಜೀವತಿ|| ೧೩೦||
Adhikarana ಕನ್ದಚೂರ್ಣಪ್ರಯೋಗಃ (೧೩೧) · Śloka ೧೩೧
ಕ್ಷೀರೇಣ ಕನ್ದಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬನ್ಯವಾಗೂಞ್ಚ ಪರಿಣತೇ ಮಾಸಮ್| ಲವಣಸ್ನೇಹವಿಹೀನಾಂ ದೃಢದೃಗ್ಜೀವೇಚ್ಛರದ್ ದ್ವಿಶತಮ್| ತಿಮಿರಂ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಪಥ್ಯಭುಜಸ್ತದ್ರಜೋ ಜಯೇನ್ಮಾಸಾತ್| ಕನ್ದತ್ರಯಂ ಚ ಭೃಷ್ಟಂ ಘೃತೇಽಶ್ನತೋ ಭಕ್ಷಿತಂ ವಾತಾನ್| ತತ್ಕನ್ದಸೂಕ್ಷ್ಮರಜಸಾ ತ್ರಿಭಾಗಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರೇಣ| ಪಯಸಾ ಪಕ್ತ್ವಾ ಖಾದೇತ್ ಘೃತಪೂರಾನಾನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿಹರಾನ್| ತ್ರೀನ್ ಕನ್ದಕಾಂಶ್ಚ ನಿಶಿ ಭಕ್ಷಯತಾಜ್ಯಭೃಷ್ಟಾನ್ ಧಾತ್ರೀಫಲಾಮ್ಬುಸಸಿತಂ ಛಗಲೀಪಯೋ ವಾ| ಪೇಯಂ ದೃಗಾಮಯಜಯಾಯ ವಿಷೇವಿತವ್ಯಾ ಕಾಮಞ್ಚ ರೋಗಶಮಮಾತ್ರ ಫಲಾರ್ಥಿಭಿಃ ಸಾ||೧೩೧||
क्षीरेण कन्दचूर्णं पिबन्यवागूञ्च परिणते मासम्| लवणस्नेहविहीनां दृढदृग्जीवेच्छरद् द्विशतम्| तिमिरं क्षौद्रघृताभ्यां पथ्यभुजस्तद्रजो जयेन्मासात्| कन्दत्रयं च भृष्टं घृतेऽश्नतो भक्षितं वातान्| तत्कन्दसूक्ष्मरजसा त्रिभागगोधूमचूर्णमिश्रेण| पयसा पक्त्वा खादेत् घृतपूरानान्त्रवृद्धिहरान्| त्रीन् कन्दकांश्च निशि भक्षयताज्यभृष्टान् धात्रीफलाम्बुससितं छगलीपयो वा| पेयं दृगामयजयाय विषेवितव्या कामञ्च रोगशममात्र फलार्थिभिः सा||१३१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಕ್ಕುಟೀಕನ್ದಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷಿರೇಣ ಪಿಬಂಸ್ತಸ್ಯ ಚ ಪರಿಣತೌ ಲವಣಸ್ನೇಹವಿಹೀನಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಿಬೇತ್| ಏವಂ ಚ ಮಾಸಂ ಕುರ್ವನ್ ಪುರುಷೋ ದೃಢಯಾ ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಯುಕ್ತಃ ಶರದ್ ದ್ವಿಶತಂ ಜೀವೇತ್| ತದ್ರಜಃ ಕುಕ್ಕುಟೀಕನ್ದಾದ್ರಜಃ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಮಾಸಪ್ರಯೋಗಾತ್ ಪಥ್ಯಭುಜಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ತಿಮಿರಂ ಜಯೇತ್| ಕುಕ್ಕುಟೀಕನ್ದತ್ರಯಂ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಂ ಭರ್ಜಿತಂ ಭಕ್ಷಿತಂ ಸದಶ್ನತಃ| ಪೂರ್ಣಂ ಭೋಜನಂ ಕುರ್ವತಶ್ಚ ಶಬ್ದಾನ್ ಮಾಸಪ್ರಯೋಗಾದ್ವಾತಾನ್ ಜಯೇತ್| ಕುಕ್ಕುಟೀಕನ್ದಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣೇನ ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣತ್ರಿಭಾಗೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚ ಕೃತಾನ್ ಘೃತಪೂರಾನಾನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿಹರಾನ್ ಖಾದೇತ್| ತ್ರೀನ್ ಕುಕ್ಕುಟೀಕನ್ದಕಾನ್ ಘೃತಭೃಷ್ಟಾನ್ ನಿಶಿ ಭಕ್ಷಯತಾ ಪುರುಷೇಣಧಾತ್ರೀಫಲಾಮ್ಬುಸಹಿತಂ ಛಗಲೀಪಯೋ ವಾ ಪೇಯಮ್| ಕಿಮರ್ಥಮಿತ್ಯಾಹ-ದೃಗಾಮಯಜಯಾಯ| ನ ಕೇವಲಂ ಚೈಷ ಏವಾಸ್ಯ ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗೋ ಯಾವತ್ ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟೀರೋಗೋಪಶಮಮಾತ್ರಫಲಾರ್ಥಿಭಿಃ ಪುರುಷೈಃ ಕಾಮಮಿಚ್ಛಯಾ ನಿಷೇವಿತವ್ಯಾ| ಇತಿ ಕುಕ್ಕುಟೀಕಲ್ಪಃ|| ೧೩೧||
Adhikarana ಕಞ್ಚುಕೀಕಲ್ಪಃ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೩೨) · Śloka ೧೩೨
ಕ್ಷೀನ್ವಿತಾಮೂಲಕತುಲ್ಯಕನ್ದಾ ಸಪ್ತಾಷ್ಟಪತ್ರಾಸಿತರಕ್ತಕಾಣ್ಡಾ| ಬಿಭರ್ತ್ತಿ ಯಾ ಪಲ್ಲವಮಬ್ದಶಬ್ದಾನ್ ಸಾ ಕಞ್ಚುಕೀ ಶ್ವೇತಪುರ್ವರೇಣ್ಯಾ||೧೩೨||
क्षीन्वितामूलकतुल्यकन्दा सप्ताष्टपत्रासितरक्तकाण्डा| बिभर्त्ति या पल्लवमब्दशब्दान् सा कञ्चुकी श्वेतपुर्वरेण्या||१३२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಃ ಕಞ್ಚುಕೀ| ಕ್ಷೀರಾನ್ವಿತೇತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಾ ಯಾ ಓಷಧಿಃ ಸಾ ಕಞ್ಚುಕೀತಿ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾ| ಸಪ್ತ ವಾ ಅಷ್ಟೌ ವಾ ಪತ್ರಾಣಿ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ ಅಬ್ದಶಬ್ದಾನ್ಮೇಘಸ್ತನಿತಾನ್ ಪಲ್ಲವಾನ್ ಬಿಭರ್ತ್ತಿ ವರೇಣ್ಯಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ||೧೩೨||
Adhikarana ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಪ್ರಯೋಗಃ (೧೩೩) · Śloka ೧೩೩
ಆಷಾಢೇ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇ ವಾಽತಂ ತತ್ಕನ್ದಂ ಶೀತಲೇ ಸ್ಥಿತಮ್| ಅಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವದ್ವಯಸಮ್ಪಿಷ್ಟಂ ಕ್ಷೀರಪಲಾಷ್ಟಕೇ| ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಸ್ತಂ ಪೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀರಮೇವ ಪಿಬೇದನು| ಕ್ಷೀರಮೇವ ಚ ಜೀರ್ಣೋಽಪಿ ಪೇಯಾಂ ವಾ ಸ್ನೇಹಭರ್ಜಿತಾನ್| ಕಿಞ್ಚಿದುಷ್ಣಾಮಲವಣಾಂ ಸ್ಪೃಶೇದುಷ್ಣಾಮ್ಬುನೋ ಹಿಮಮ್| ಏಕೇನ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಣ ಕುಷ್ಠಾನ್ಯೇವಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಸರ್ವವ್ಯಾಧೀನ್ ದ್ವಿತೀಯೇನ ತೃತೀಯೇನ ತು ಸರ್ಪವತ್| ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ತ್ವಚಂ ತತೋ ಜೀರ್ಣಾಂ ಕೇಶದನ್ತನಖಾನಪಿ| ಧೀಮೇಧಾರೂಪವಾನ್ ಜೀವೇತ್ ಪಞ್ಚವರ್ಷಶತಾನಿ ಚ||೧೩೩||
आषाढे कार्त्तिके वाऽतं तत्कन्दं शीतले स्थितम्| अङ्गुष्ठपर्वद्वयसम्पिष्टं क्षीरपलाष्टके| कुटीप्रवेशस्तं पीत्वा क्षीरमेव पिबेदनु| क्षीरमेव च जीर्णोऽपि पेयां वा स्नेहभर्जितान्| किञ्चिदुष्णामलवणां स्पृशेदुष्णाम्बुनो हिमम्| एकेन सप्तरात्रेण कुष्ठान्येवं नियच्छति| सर्वव्याधीन् द्वितीयेन तृतीयेन तु सर्पवत्| त्यक्त्वा त्वचं ततो जीर्णां केशदन्तनखानपि| धीमेधारूपवान् जीवेत् पञ्चवर्षशतानि च||१३३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆಷಾಢ ಇತಿ ಶೀತಲಪ್ರದೇಶೇ ಸ್ಥಿತಮಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವದ್ವಯಸಂ ಅಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವಪ್ರಮಾಣಂ ಯಸ್ಯ ಸೋಽಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವದ್ವಯಸಃ ತಮ್| ಪ್ರಮಾಣೇ ದ್ವಯಸಚ್ಪ್ರತ್ಯಯಃ| ತತ್ ಕನ್ದಂ ಕಞ್ಚುಕೀಕನ್ದಂ ಆಷಾಢೇ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇ ವಾ ಮಾಸ್ಯಾತ್ತಂ ಗೃಹೀತಂ ಕ್ಷೀರಪಲಾಷ್ಟಕೇಷ್ಟಪಲಿಕೇ ಕ್ಷೀರೇ ಪಿಷ್ಟಂ ತತಸ್ತಂ ಚ ಕನ್ದಂ ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಃ ಪೀತ್ವಾಽನು ಕ್ಷೀರಮೇವ ಪಿಬೇತ್| ಅಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇಽಪಿ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬೇತ್ ಪೇಯಾಂ ವಾ ಘೃತಭರ್ಜಿತತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಮ್| ಹಿಮಂ ಜಲಂ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್| ಏಕೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಷು ಕ್ರಮೇಣ ಗುಣಾತಿಶಯೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|| ೧೩೩||
Adhikarana ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತರಾಣಿ ಪ್ರಥಮಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೩೪) · Śloka ೧೩೪
ಕಞ್ಚುಕೀಕನ್ದಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸ್ವೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಭಾವಿತಮ್| ಗೋಕ್ಷೀರಕುಡವೇ ನ್ಯಸ್ತಂ ಕರ್ಷಂ ಖಣ್ಡಪಲಾನ್ವಿತಮ್| ಪೀತಂ ಸರ್ವಾಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ ನಖಕೇಶಸ್ಥಿತಾನಪಿ||೧೩೪||
कञ्चुकीकन्दचूर्णं वा स्वेन क्षीरेण भावितम्| गोक्षीरकुडवे न्यस्तं कर्षं खण्डपलान्वितम्| पीतं सर्वामयान् हन्ति नखकेशस्थितानपि||१३४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಞ್ಚುಕೀಕನ್ದಚುರ್ಣಸ್ಯ ಸ್ವರಸಭಾವಿತಸ್ಯ ಕರ್ಷಂ ಖಣ್ಡಪಲಞ್ಚೇತಿ ಗೋಕ್ಷೀರಾಷ್ಟಪಲೇನ ಪೀತಂ ನಖಕೇಶಸ್ಥಿತಾನಪಿ ಸರ್ವಾಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ|| ೧೩೪||
Adhikarana ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೩೫) · Śloka ೧೩೫
ಪೀತಂ ತತ್ಸ್ವರಸಂ ಚೂರ್ಣಂ ತಸ್ಯಾ ಮಧುಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ಖಾದನ್ ಹಿತಾಶೀ ಸಪ್ತಾಹಂ ತ್ವಗ್ದೋಷಾಂಸ್ತಿಮಿರಞ್ಜಯೇತ್||೧೩೫||
पीतं तत्स्वरसं चूर्णं तस्या मधुघृतान्वितम्| खादन् हिताशी सप्ताहं त्वग्दोषांस्तिमिरञ्जयेत्||१३५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯಾ ಕಞ್ಚುಕ್ಯಾಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಭಾವನಯಾ ಪೀತಕಞ್ಚುಕೀಸ್ವರಸಂ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಮನ್ವಿತಂ ಹಿತಾಶೀ ಪುರುಷಃ ಸಪ್ತಾಹಂ ಖಾದನ್ ತ್ವಗ್ದೋಷಾಂಸ್ತಿಮಿರಞ್ಚ ಜಯೇತ್|| ೧೩೫||
Adhikarana ಸಪ್ತಾಮೃತಃ (೧೩೬) · Śloka ೧೩೬
ವಿಡಙ್ಗತಾಪ್ಯತ್ರಿಫಲಾ ಲೋಹಕಞ್ಚುಕಿಜಂ ರಜಃ| ಸಪ್ತರಾತ್ರತ್ರಯಂ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುನಾ ಸಂಯೋತೇನ್ದ್ರಿಯಃ| ಕ್ಷೀರೇಣ ಭೋಜನಂ ಜೀರ್ಣೇ ಶಾಲೇರ್ಲಾವರಸೇನ ವಾ| ತಥಾಸ್ಯ ಕಾಚತಿಮಿರೇ ಸುಕೃಚ್ಛ್ರಾಃ ಶಿರಸೋ ಗದಾಃ| ಮೇಧಾವಿನಃ ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತಿ ಗಾತ್ರಂ ಸುಪ್ತಂ ಚ ಬುಧ್ಯತೇ| ಏಷ ಸಪ್ತಾಮೃತಶ್ಚೂರ್ಣಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಷು ಪೂಜಿತಃ||೧೩೬||
विडङ्गताप्यत्रिफला लोहकञ्चुकिजं रजः| सप्तरात्रत्रयं लिह्यान्मधुना संयोतेन्द्रियः| क्षीरेण भोजनं जीर्णे शालेर्लावरसेन वा| तथास्य काचतिमिरे सुकृच्छ्राः शिरसो गदाः| मेधाविनः प्रणश्यन्ति गात्रं सुप्तं च बुध्यते| एष सप्तामृतश्चूर्णः सर्वव्याधिषु पूजितः||१३६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಡಙ್ಗಾದೀನಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಚೂರ್ಣೋ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣೈಕವಿಂಶತಿದಿನಂ ಸಂಯತೇನ್ದ್ರಿಯೇಣ ಸತಾ ಲೀಢಃ ಕಾಚತಿಮಿರೇ ಶಿರೋರೋಗಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯತಿ, ಮೇಧಾಂ ಜನಯತಿ ತ್ವಗ್ದೋಷೇಣ ಚ ಸುಪ್ತಗಾತ್ರಂ ಬೋಧಯತಿ| ನಾಮ್ನಾ ಸಪ್ತಾಮೃತಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಹರಶ್ಚ|| ೧೩೬||
Adhikarana ಚತುರ್ಥಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೩೭) · Śloka ೧೩೭
ಪಲಂ ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಕಞ್ಚುಕ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥೇ ಸಮಾವಪೇತ್| ಸ್ನೇಹಂ ದಧ್ನಸ್ತತೋ ಲಿಹ್ಯಾಜ್ಜಿತಾತ್ಮಾ ಸಸಿತಾ ಮಧು| ಶಾಲೇರನ್ನಂ ಪಯಃ ಪಾನಂ ಮಾಸಮೇವಮ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಚತುರ್ಗುಣಃ ಪರೀಹಾರಃ ಷೋಡಶಾಬ್ದಸಮದ್ಯುತಿಃ| ಶತನಿ ಪಞ್ಚವರ್ಷಾಣಾಂ ಜೀವೇದ್ದೇವ ಇವೋರ್ಜಿತಃ||೧೩೭||
पलं चूर्णस्य कञ्चुक्याः क्षीरप्रस्थे समावपेत्| स्नेहं दध्नस्ततो लिह्याज्जितात्मा ससिता मधु| शालेरन्नं पयः पानं मासमेवम् प्रयोजयेत्| चतुर्गुणः परीहारः षोडशाब्दसमद्युतिः| शतनि पञ्चवर्षाणां जीवेद्देव इवोर्जितः||१३७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಞ್ಚುಕೀಜಾತದಧ್ನೋ ನವನೀತಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ| ಷೋಡಶವರ್ಷೇಣ ಯೂನಾ ಸಮಕಾನ್ತಿಃ ಸನ್ ದೇವ ಇವೋರ್ಜಯಾ ಯುಕ್ತಃ ಪಞ್ಚಶತವರ್ಷಾಣಿ ಜೀವತಿ||೧೩೭||
Adhikarana ಮರ್ತ್ಯಾಮೃತಂ ಘೃತಮ್ (೧೩೮) · Śloka ೧೩೮
ಪಚೇತ್ಪಲಾನಿ ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಕಞ್ಚುಕ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಃ| ಅಷ್ಟಾಂಶಶಿಷ್ಟೇ ತು ಘೃತಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಪಚೇತ್| ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀವಚಾಕುಷ್ಠತ್ರಿವೃತಾಮರದಾರುಭಿಃ| ವರಾಯಷ್ಟೀಸಿತಾದ್ರಾಕ್ಷಾಮಹಿಷಾಕ್ಷೈಃ ಪಲಾಂಶಿಕೈಃ| ಯುಕ್ತೈಃ ಕಮಲಕಿಞ್ಜಲ್ಕತ್ರಿಪಲೇನ ಹಿಮೇಽತ್ರ ಚ| ಕ್ಷೌದ್ರಾಚ್ಚ್ತುಷ್ಪಲಂ ದದ್ಯಾದೇತನ್ಮರ್ತ್ಯಾಮೃತಾಹ್ವಯಮ್| ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಬೃಂಹಣಂ ಮೇಧ್ಯಂ ವರ್ಣ್ಯಂ ವರ್ಷಶತಪ್ರದಮ್||೧೩೮||
पचेत्पलानि द्रोणेऽपां कञ्चुक्याः पञ्चविंशतिः| अष्टांशशिष्टे तु घृतात् प्रस्थं क्षीरसमं पचेत्| शङ्खपुष्पीवचाकुष्ठत्रिवृतामरदारुभिः| वरायष्टीसिताद्राक्षामहिषाक्षैः पलांशिकैः| युक्तैः कमलकिञ्जल्कत्रिपलेन हिमेऽत्र च| क्षौद्राच्च्तुष्पलं दद्यादेतन्मर्त्यामृताह्वयम्| चक्षुष्यं बृंहणं मेध्यं वर्ण्यं वर्षशतप्रदम्||१३८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಚೇತ್ ಪಲಾನೀತ್ಯಾದಿನಾ ಮರ್ತ್ಯಾಮೃತಂ ನಾಮಘೃತಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪಾದಿಭಿಃ ಪಲಾಂಶಿಕೈಃ ಪದ್ಮಕಿಞ್ಜಲ್ಕಾತ್ ತ್ರಿಪಲೇನ ಯುಕ್ತೈರಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅತ್ರ ಚ ಹಿಮ ಇತಿ ಶೀತಿಭೂತೇ| ಮಹಿಷಾಕ್ಷೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ|| ೧೩೮||
Adhikarana ಸೋಮಾಮೃತಂ ಘೃತಮ್ (೧೩೯) · Śloka ೧೩೯
ಪಚೇತ್ಪಲಾನಿ ಕಞ್ಚುಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೀಣಿ ಲೋಹಾತ್ಸುಚೂರ್ಣಿತಾತ್| ಪಲಾಶಬೀಜಾಚ್ಚತ್ವಾರಿ ದಶ ದ್ವೇ ಚ ಫಲತ್ರಯಾತ್| ಅಷ್ಟಾದಶ ಶತಾವರ್ಯಾ ಬೀಜಕಸ್ಯೈಕವೀಂಶತಿಃ| ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಷೋಡಶೈಕಧ್ಯಂ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ವಹೇಯಾಂ ಪಾದಶೇಶೇ ಚ ಪೃಥಗರ್ದ್ಧಾಢಕೇನ ಚ| ಪಚೇತ್ ಕಾಞ್ಜಿಕಮಸ್ತುಭ್ಯಾಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಿಚೂನ್ಮಿತೈಃ| ಶತಾಹ್ವಾರುಷ್ಕರವಚಾಕುಷ್ಠೈಲಾವಿಡ್~ಹಿಙ್ಗುಭಿಃ| ಸೌವರ್ಚಲಾನ್ವಿತೈಃ ಪದ್ಮಕೇಸರಾಚ್ಚ ತ್ರಿಭಿಃ ಪಲೈಃ| ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪದ್ಮಬೀಜಾನಾಂ ಪದ್ಮದ್ವಾದಶಕೇನ ಚ| ಏತತ್ ಸೋಮಾಮೃತಂ ಪೀತ್ವಾ ಯತ್ಸೋಮೋಽದ್ಯಾಪಿ ರಾಜತೇ| ಇದಮುಪಯುಜ್ಯ ಸರ್ಪಿರತಿವೀರ್ಯಮುದಾರಗುಣಂ ಭವತಿ ಸುವಾಕ್ಸುಧೀಃ ಸುದೃಢಸುಬಲಃ ಸುಭಗಃ| ಗ್ರಹಮರಕೋಪಸರ್ಗವಿಷಭೀತಿಭಿರಧೃಷ್ಯವಪು ರ್ವಿಜಿತಜರಾಜ್ವರೋ ನಯತಿ ವರ್ಷಶತದ್ವಿತಯಮ್||೧೩೯||
पचेत्पलानि कञ्चुक्यास्त्रीणि लोहात्सुचूर्णितात्| पलाशबीजाच्चत्वारि दश द्वे च फलत्रयात्| अष्टादश शतावर्या बीजकस्यैकवींशतिः| जीवन्त्याः षोडशैकध्यं पौर्णमास्यां विपाचयेत्| वहेयां पादशेशे च पृथगर्द्धाढकेन च| पचेत् काञ्जिकमस्तुभ्यां घृतप्रस्थं पिचून्मितैः| शताह्वारुष्करवचाकुष्ठैलाविड्~हिङ्गुभिः| सौवर्चलान्वितैः पद्मकेसराच्च त्रिभिः पलैः| पञ्चभिः पद्मबीजानां पद्मद्वादशकेन च| एतत् सोमामृतं पीत्वा यत्सोमोऽद्यापि राजते| इदमुपयुज्य सर्पिरतिवीर्यमुदारगुणं भवति सुवाक्सुधीः सुदृढसुबलः सुभगः| ग्रहमरकोपसर्गविषभीतिभिरधृष्यवपु र्विजितजराज्वरो नयति वर्षशतद्वितयम्||१३९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಷ್ಟೌ ಪಲಾನೀತ್ಯಾದಿನಾ ಸೋಮಾಮೃತಂ ನಾಮ ಘೃತಂ ಭವತಿ| ಯತ್ ಸೋಮಃ ಶಶಾಙ್ಕಃ ಪುರಾ ಪೀತ್ವಾ ಅದ್ಯಾಪಿ ರಾಜತೇ| ಅತಿವೀರ್ಯಮುತ್ಕೃಷ್ಟಗುಣಂ ಚೇದಮುಪಯುಜ್ಯ ನರಃ ಸುವಾಕ್ತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೋ ಭವತಿ| ಗ್ರಹಾದಿಭಿಶ್ಚಾಪ್ರಘೃಷ್ಯೋ ವಿಜಿತಜರಾಜ್ವರಃ ಸನ್ ವರ್ಷಶತದ್ವಯಂ ಜೀವತಿ| ಜ್ವರಾ ವ್ಯಾಧಯಃ| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಇತಿ ಕಞ್ಚುಕೀಕಲ್ಪಃ|| ೧೩೯||
Adhikarana ಗುಗ್ಗುಲುಕಲ್ಪಃ ಪ್ರಾಗುತ್ಪತ್ತಿಃ (೧೪೦) · Śloka ೧೪೦
ದಾನವೇನ್ದ್ರವಿಜಿತಾನ್ ಪುರಾ ಸುರಾನ್ ಭ್ರಷ್ಟಕಾನ್ತಿಧೃತಿಧೈರ್ಯತೇಜಸಃ| ವೀಕ್ಷ್ಯ ವಿಷ್ಣುರಮೃತಂ ಕಿಲಾಸೃಜತ್ ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಬಲವಪುರ್ಜಯಪ್ರದಮ್| ಅದ್ಯಾಪ್ಯತಃ ಸುರಗಣಾಃ ಕಿಲ ಧೂಪಮುಖ್ಯಾನ್ ಹಿತ್ವಾ ವರಾಗರುತುರುಷ್ಕಹಿಮೇನ್ದುದರ್ಪಾನ್| ನಿರ್ದಹ್ಯಮಾನವಪುಷೋಽಪಿ ಶಿಖಾಂ ಪಿಬನ್ತೋ ಗನ್ಧೇನ ಯಸ್ಯ ಮುದಿತಾ ದಧತಿ ಪ್ರಸಾದಮ್||೧೪೦||
दानवेन्द्रविजितान् पुरा सुरान् भ्रष्टकान्तिधृतिधैर्यतेजसः| वीक्ष्य विष्णुरमृतं किलासृजत् गुग्गुलुं बलवपुर्जयप्रदम्| अद्याप्यतः सुरगणाः किल धूपमुख्यान् हित्वा वरागरुतुरुष्कहिमेन्दुदर्पान्| निर्दह्यमानवपुषोऽपि शिखां पिबन्तो गन्धेन यस्य मुदिता दधति प्रसादम्||१४०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪುರಾ ಪೂರ್ವಂ ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ ಕಾಲೇ ದಾನವೇನ್ದ್ರೈರ್ವಿಜಿತಾನ್ ಸುರಾನ್ ಭ್ರಷ್ಟಕಾನ್ತ್ಯಾದೀನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಬಲಾದಿಪ್ರದಂ ಗುಗ್ಗುಲುಮಮೃತಂ ಕಿಲಾ-ಸೃಜತ್| ಕಿಲೇತ್ಯಾಗಮೇ| ಅತ ಉಕ್ತಾದ್ಧೇತೋಃ ಸುರಗಣಾ ದಿವೌಕಸೋಽದ್ಯಾಪ್ಯವಿಚ್ಛೇದವರಾಗರ್ವಾದೀನ್ ಧೂಪಮುಖ್ಯಾನ್ ಹಿತ್ವಾ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಯಸ್ಯ ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಶಿಖಾಂ ಧೂಮಲೇಖಾಂ ಪಿಬನ್ತೋ ನಿರ್ದಹ್ಯಮಾನಶರೀರಾ ಅಪಿ ಪರಂ ಪ್ರಸಾದಂ ದಧತಿ ಧಾರಯನ್ತಿ||೧೪೦||
Adhikarana ಗುಗ್ಗುಲುಗುಣಾ (೧೪೧) · Śloka ೧೪೧
ಸ ಯೋಗವಾಹೀ ಸಶಿವಃ ಸಸಾರ್ವಃ ಸರ್ವರ್ತುಸೇವ್ಯಃ ಸುಖಶೀಲನೀಯಃ| ಹನ್ತಾ ಜರಾಪಾಪ್ಮಮಲಾಮಯಾನಾಂ ಕರ್ತ್ತಾಽಗ್ನಿಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಪಾಟವಾನಾಮ್||೧೪೧||
स योगवाही सशिवः ससार्वः सर्वर्तुसेव्यः सुखशीलनीयः| हन्ता जरापाप्ममलामयानां कर्त्ताऽग्निमेधास्मृतिपाटवानाम्||१४१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ ಇತಿ ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ಯೋಗವಾಹೀ ಯೋಗೇನೈವ ಸಃ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ಯದಿ ತರ್ಹಿ ಸ್ವಗುಣಾನಜಹತ್ ತಸ್ಯ ಗುಣಾನ್ ಗೃಹ್ಣಾತಿ| ಶಿವಃ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರಃ| ಸರ್ವೇಭ್ಯೋ ಹಿತಃ ಸಾರ್ವಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಜರಾದೀನಾಂ ಹನ್ತಾ| ಅಗ್ನ್ಯಾದೀನಾಂ ಕರ್ತ್ತಾ|| ೧೪೧||
Adhikarana ಶ್ರೇಷ್ಠತಾಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೪೨) · Śloka ೧೪೨
ಗನ್ಧೋತ್ಕಟಃ ಸದಾಹೇ ಸ್ನಿಗ್ಧದ್ರವಪಿಚ್ಛಿಲೋ ವಿಗತಶಲ್ಯಃ| ಮಹಿಷಾಕ್ಷಃ ಪುಷ್ಪರಾಗಸ್ಫಟಿಕಾಸಿತನೀರದಚ್ಛಾಯಃ| ಯಃ ಪದ್ಮರಾಗರಾಗೋ ಯಃ ಕನಕಚ್ಛೇದಪಾಟಲೋ ಯೋ ವ| ಜಯತೀನ್ದ್ರನೀಲಮಮಲಂ ಭಗ್ನೋಽಪ್ಯತಿಕಾನ್ತಿಮತ್ವೇನ||೧೪೨||
गन्धोत्कटः सदाहे स्निग्धद्रवपिच्छिलो विगतशल्यः| महिषाक्षः पुष्परागस्फटिकासितनीरदच्छायः| यः पद्मरागरागो यः कनकच्छेदपाटलो यो व| जयतीन्द्रनीलममलं भग्नोऽप्यतिकान्तिमत्वेन||१४२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ ಚ ಮಹಿಷಾಕ್ಷೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಯೋ ದಾಹ ಉತ್ಕಟಗನ್ಧಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿರುಪಶ್ಚ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್|| ೧೪೨||
Adhikarana ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಮಾತ್ರಾ (೧೪೩) · Śloka ೧೪೩
ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪ್ರಯೋಗೋಽಸ್ಯ ತುಲಾ ಪಲಾತ್ರೈವಾಧಿಕಂ ಪಿಬೇತ್||೧೪೩||
श्रेष्ठः प्रयोगोऽस्य तुला पलात्रैवाधिकं पिबेत्||१४३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯ ಚ ಗುಗ್ಗುಲೋಸ್ತುಲಾಪಲಶತಂ ಪರಂ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಅತ ಊನೋಽಪಿ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಚ ಪಲಾದಧಿಕಂ ನೈವ ಪಿಬೇತ್|| ೧೪೩||
Adhikarana ಪಾನಕಾಲೇ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ ಮನ್ತ್ರಃ (೧೪೪) · Śloka ೧೪೪
ಆತ್ರೇಯಮುನಿಗೀತಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರೋಽಯಂ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಕೃತ್| ಭಗವಾನ್ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ದೇವಾಶ್ಚ ಸಪುರನ್ದರಾಃ| ಆಜ್ಞಾಪಯನ್ತಿ ಸಮ್ಯಕ್ತ್ವಾಂ ಪ್ರಭಾವಂ ಚಾದಿಶನ್ತಿ ತೇ| ಜರಾಮರಣದುಃಖೇಭ್ಯೋ ಯಥಾ ತೇಭ್ಯುತ್ಥಿತಃ ಸುರಾಃ| ಉಪಯೋಕ್ತುಸ್ತಥೈವಾಸ್ಯ ಭವ ತ್ವಂ ಹಿ ಮಹಾಬಲ||೧೪೪||
आत्रेयमुनिगीतश्च मन्त्रोऽयं कर्मसिद्धिकृत्| भगवान् पुण्डरीकाक्षो देवाश्च सपुरन्दराः| आज्ञापयन्ति सम्यक्त्वां प्रभावं चादिशन्ति ते| जरामरणदुःखेभ्यो यथा तेभ्युत्थितः सुराः| उपयोक्तुस्तथैवास्य भव त्वं हि महाबल||१४४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಗವಾನಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ಲೋಕದ್ವಯೇನಾತ್ರೇಯಮುನಿಗೀತಃ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಕೃದಯಂ ಗುಗ್ಗುಲುಪ್ರಯೋಗಮನ್ತ್ರಃ ಸುಬೋಧಃ|| ೧೪೪||
Adhikarana ವಾತಕಫಾಮಯೇಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೪೫) · Śloka ೧೪೫
ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಮಹತಃ ಕ್ವಾಥೇನ ಹಿತಭೋಜಿನಾ| ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಶೀಲಿತೋ ಹನ್ತಿ ಸರ್ವಾನ್ ವಾತಕಫಾಮಯಾನ್| ಲಘೀಯಸೋಽಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ಜಲೇನ ವಾ| ಮಸ್ತುಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಮದ್ಯೈರ್ವಾ ವಚಾದೇಃ ಸಲಿಲೇನ ವಾ||೧೪೫||
पञ्चमूलस्य महतः क्वाथेन हितभोजिना| गुग्गुलुः शीलितो हन्ति सर्वान् वातकफामयान्| लघीयसोऽपि तद्वच्च सुखोष्णेन जलेन वा| मस्तुधान्याम्लमद्यैर्वा वचादेः सलिलेन वा||१४५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ ಚ ಗುಗ್ಗುಲುರ್ಮಹತಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ವಾ ಲಘೀಯಸೋ ಹ್ರಸ್ವಸ್ಯ ವಾ ಕ್ವಾಥೇನೋಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ಮಸ್ತ್ವಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ ವ ವಚಾದೇರ್ಗಣಸ್ಯ ಸಲಿಲೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ಹಿತಭೋಜಿನಾ ಶೀಲಿತಃ ಸರ್ವಾನ್ ವಾತಕಫೇನ ಕೃತಾನಾಮಯಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಹನ್ತಿ|| ೧೪೫||
Adhikarana ಬಾಧಿರ್ಯಾದಿಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೪೬) · Śloka ೧೪೬
ವರಣಾದೇಸ್ತು ಬಾಧಿರ್ಯದನ್ತಕರ್ಣಶಿರೋರುಜಃ| ಸ್ವರಭೇದೋದರಶ್ವಾಸವರ್ಧ್ಮಾನ್ತರ್ಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧೀನ್||೧೪೬||
वरणादेस्तु बाधिर्यदन्तकर्णशिरोरुजः| स्वरभेदोदरश्वासवर्ध्मान्तर्गुल्मविद्रधीन्||१४६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವರಣಾದೇಸ್ತು ಗಣಸ್ಯ ಸಲಿಲೇನ ಶೀಲಿತೋ ವಾಧಿರ್ಯಾದೀನ್ ವಿದ್ರಧ್ಯನ್ತಾನಾಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ| ಅನ್ತಃಶಬ್ದೋ ಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧೀಭ್ಯಾಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ||೧೪೬||
Adhikarana ವಾತಪಿತ್ತಾಸ್ರರೋಗೇಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೪೭) · Śloka ೧೪೭
ವಾತಪಿತ್ತಾಸ್ರರೋಗೇಷು ಬೃಂಹಣಾರ್ಥಿನಿ ಚೇಷ್ಯತೇ| ಕ್ವಾಥೇನ ವಾಜಿಗನ್ಧಾಯಾ ಜೀವನೀಯಗಣಸ್ಯ ವಾ||೧೪೭||
वातपित्तास्ररोगेषु बृंहणार्थिनि चेष्यते| क्वाथेन वाजिगन्धाया जीवनीयगणस्य वा||१४७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಯಾಃ ಕ್ವಾಥೇನ ಜೀವನೀಯಗಣಸ್ಯ ವಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಯುಕ್ತೋ ಗುಗ್ಗುಲುರ್ವಾತಪಿತ್ತಾಸ್ರರೋಗೇಷ್ವಿಷ್ಯತೇ ಬೃಂಹಣಾರ್ಥಿನಿ ಚ ಪುರುಷೇ ಇಷ್ಯತೇ||೧೪೭||
Adhikarana ವಾತಪಿತ್ತೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೪೮) · Śloka ೧೪೮
ಕ್ವಾಥೇನೋತ್ಪಲಮೃದ್ವೀಕಾ ರಕ್ತಚನ್ದನಜನ್ಮನಾ| ವಾತಪಿತ್ತಂ ನಿಹನ್ತ್ಯೇಶ ಪದ್ಮಕಾದಿಗಣಸ್ಯ ವಾ||೧೪೮||
क्वाथेनोत्पलमृद्वीका रक्तचन्दनजन्मना| वातपित्तं निहन्त्येश पद्मकादिगणस्य वा||१४८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಷ ಗುಗ್ಗುಲುರುತ್ಪಲಾದಿಜನ್ಮನಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಪದ್ಮಕಾದಿಗಣಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ಯುಕ್ತೋ ವಾತಪಿತ್ತಂ ನಿಹನ್ತಿ|| ೧೪೮||
Adhikarana ಕಫವಾತೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೪೯) · Śloka ೧೪೯
ಚವ್ಯಕುಷ್ಠವಿಡಙ್ಗನಾಂ ಯವಾನ್ಯಾ ನಾಗರಸ್ಯ ವಾ| ಪ್ರಸಾರಿಣ್ಯಾಶ್ಚ ತೋಯೇನ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಕಫವಾತಜಿತ್||೧೪೯||
चव्यकुष्ठविडङ्गनां यवान्या नागरस्य वा| प्रसारिण्याश्च तोयेन गुग्गुलुः कफवातजित्||१४९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚವ್ಯಾದಿತ್ರಯಸ್ಯ ವಾ ಯವಾನ್ಯಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಯುಕ್ತೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಕಫವಾತಜಿತ್|| ೧೪೯||
Adhikarana ಕಫವಾತಮೇದೋದೋಷೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೫೦) · Śloka ೧೫೦
ತ್ರ್ಯೂಷಣಾಗ್ನಿಘನವೇಲ್ಲವರಾಭಿ ರ್ಭಕ್ಷಯನ್ ಸಮಘೃತಂ ಮಹಿಷಾಕ್ಷಮ್| ಆಶು ಹನ್ತಿ ಕಫಮಾರುತಮೇದೋ ದೋಷಜಾನ್ ಬಲವತೋಽಪಿ ವಿಕಾರಾನ್||೧೫೦||
त्र्यूषणाग्निघनवेल्लवराभि र्भक्षयन् समघृतं महिषाक्षम्| आशु हन्ति कफमारुतमेदो दोषजान् बलवतोऽपि विकारान्||१५०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ರ್ಯೂಷಣಾದೀನಾಂ ಸಮಾನಾಂ ನವಸಙ್ಖ್ಯಾನಾಮೇಕೋ ಭಗಃ| ದ್ವಿತೀಯೋ ಗುಗ್ಗುಲೋರಿತ್ಯೇತತ್ ಭಕ್ಷಯನ್ ಪುರುಷೋ ಬಲವತೋಽಪಿ ಕಫಾದಿಜಾನ್ ವಿಕಾರಾನ್ ಆಶು ಹನ್ತಿ|| ೧೫೦||
Adhikarana ಕಫಪಿತ್ತರೋಗೇಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೫೧) · Śloka ೧೫೧
ಪಟೋಲನಿಮ್ಬತ್ರಿಪುಲಾಗುಡೂಚೀ ಗಾಯತ್ರಿರಾತ್ರಿದ್ವಯಬೀಜಕಾನಾಮ್| ಕ್ವಾಥೈಃ ಪೃಥಕ್ಪಥ್ಯಪರಸ್ಯ ಹನ್ತಿ ಮಾಸೇನ ಘೋರಾನ್ ಕಫಪಿತ್ತರೋಗನ್| ವಿಶೇಷಾಚ್ಛೋಫವೀಸರ್ಪದುಷ್ಟವ್ರಣಭಗನ್ದರಾನ್| ಶುಕ್ರಾರ್ತ್ತವಮನೋದೋಷಪ್ರಮೇಹಶ್ವಿತ್ರಪಾಣ್ಡುತಾಃ||೧೫೧||
पटोलनिम्बत्रिपुलागुडूची गायत्रिरात्रिद्वयबीजकानाम्| क्वाथैः पृथक्पथ्यपरस्य हन्ति मासेन घोरान् कफपित्तरोगन्| विशेषाच्छोफवीसर्पदुष्टव्रणभगन्दरान्| शुक्रार्त्तवमनोदोषप्रमेहश्वित्रपाण्डुताः||१५१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಟೋಲಾದೀನಾಂ ಪೃಥಗಷ್ಟಭಿಃ ಕ್ವಾಥೈರ್ಯುಕ್ತೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಪಥ್ಯಪರಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ಘೋರಾನ್ ಕಫಪಿತ್ತರೋಗಾನ್ ಹನ್ತಿ| ಶೋಫಾದೀನ್ ಪಾಣ್ಡುತಾನ್ತಾನ್ ರೋಗಾನ್ ವಿಶೇಷಾದ್ಧನ್ತಿ| ದೋಷಶಬ್ದೋ ರೋಗಪರ್ಯಾಯಃ ಶುಕ್ಲಾದಿತ್ರಯೇಣ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ||೧೫೧||
Adhikarana ಗಲರೋಗಾದಿಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೫೨) · Śloka ೧೫೨
ಪಟೋಲಾರಿಷ್ಟನಿರ್ಯೂಹಪಿಷ್ಟಸ್ತುಲ್ಯರಸಾಞ್ಜನಃ| ಗಲರೋಗಾಪಚೀವ್ಯಙ್ಗಗ್ರನ್ಥಿಸ್ಥೌಲ್ಯಕೃಮಿಪ್ರಣುತ್||೧೫೨||
पटोलारिष्टनिर्यूहपिष्टस्तुल्यरसाञ्जनः| गलरोगापचीव्यङ्गग्रन्थिस्थौल्यकृमिप्रणुत्||१५२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಯೋಃ ಕ್ವಾಥೇನ ಪಿಷ್ಟಸ್ತುಲ್ಯರಸಾಞ್ಜನೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಗಲರೋಗಾದಿಕಂ ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ನುದತಿ|| ೧೫೨||
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೫೩) · Śloka ೧೫೩
ಶಿಲಾಜತುಸಮಃ ಪೀತಃ ಪಯಸಾ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ನಿವರ್ತಯತ್ಯತಿಬಲಂ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸಘೃತಾಶಿನಃ||೧೫೩||
शिलाजतुसमः पीतः पयसा वातशोणितम्| निवर्तयत्यतिबलं क्षीरमांसघृताशिनः||१५३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಿಲಾಜತುನಾ ಸಮೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಪಯಸಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪೀತೋಽತಿಬಲಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಕ್ಷೀರಾದ್ಯಶನಶೀಲಿನಃ ಪುಂಸೋ ನಿವರ್ತ್ತಯತಿ|| ೧೫೩||
Adhikarana ವಾತಪಿತ್ತಕಫೇಷು ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೫೪) · Śloka ೧೫೪
ರಸೇನ ಪಯಸಾ ಮೂತ್ರೈರ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಃ||೧೫೪||
रसेन पयसा मूत्रैर्वातपित्तकफापहः||१५४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಂಸರಸೇನ ಯುಕ್ತೋ ಗುಗ್ಗುಲುರ್ವಾತಾಪಹಃ| ಪಯಸಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿತ್ತಾಪಹಃ ಮೂತ್ರೇಣ ಕಫಾಪಹಃ|| ೧೫೪||
Adhikarana ಮೇಧಾದಿಕೃತ್ಯಪ್ರಯೋಗಃ (೧೫೫) · Śloka ೧೫೫
ಬ್ರಾಹ್ಮೀಮಣ್ಡೂಕಶಙ್ಖಾನಾಂ ಪೃಥಙ್ಮೇಧಾದಿಕೃದ್ರಸೈಃ||೧೫೫||
ब्राह्मीमण्डूकशङ्खानां पृथङ्मेधादिकृद्रसैः||१५५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಬ್ರಾಹ್ನ್ಯಾದೀನಾಂ ಪೃಥಗ್ರಸೈರ್ಯುಕ್ತೋ ಮೇಧಾದಿಕೃತ್| ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಸ್ಮೃತ್ಯಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್|| ೧೫೫||
Adhikarana ಸರ್ವಾಮಯಘ್ನಪ್ರಯೋಗಃ (೧೫೬) · Śloka ೧೫೬
ಮಾಗಧಿಕಾಗ್ನಿಕಲಿಙ್ಗವಿಡಙ್ಗೈ ರ್ಬಿಲ್ವಘೃತೈಃ ಸವರಾಪಲಷಟ್ಕೈಃ| ಗುಗ್ಗುಲುನಾ ಸದೃಶೇನ ಸಮೇತೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈಃ ಸಕಲಾಮಯನಾಶಃ||೧೫೬||
मागधिकाग्निकलिङ्गविडङ्गै र्बिल्वघृतैः सवरापलषट्कैः| गुग्गुलुना सदृशेन समेतैः क्षौद्रयुतैः सकलामयनाशः||१५६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಗಧಿಕಾದಿಭಿಶ್ಚತುರ್ಭಿರ್ಬಿಲ್ವಘೃತೈಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲಪ್ರಮಾಣೈಸ್ತ್ರಿಫಲಾಯಾಶ್ಚ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವಿಪಲೈರೇತೈಶ್ಚ ಸರ್ವೈಃ ಸದೃಶೇನ ಸಮೇನ ದಶಪಲೇನ ಗುಗ್ಗುಲುನಾ ಸಮೇತೈರ್ಯುಕ್ತೈಸ್ತತಶ್ಚ ಕ್ಷೌದ್ರದ್ರುತೈಃ ಸಕಲಾಮಯಾನಾಂ ನಾಶೋ ಭವತಿ|| ೧೫೬||
Adhikarana ಸಾಮಾನ್ಯೋಪದೇಶಃ (೧೫೭) · Śloka ೧೫೭
ಪಿಬೇತ್ ಪಲಶತಂ ಯೋಽಸ್ಯ ವಿಧಿನಾ ನಿಯತೋ ಯತಿಃ| ನಾಕಾಲಮೃತ್ಯೋರ್ನ ವ್ಯಾಧೇರ್ನ ತಸ್ಯ ಜರಸೋ ಭಯಮ್| ಕಲ್ಪಯೇದೌಷಧೈಃ ಸ್ವೈ-ಸ್ವೈರ್ವ್ಯಾಧಿಷು ವ್ಯಾಧಿನಾಶನೈಃ| ಶಿಲಾಜತುವಿಧಾನಞ್ಚ ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಸರ್ವಮಿಷ್ಯತೇ||೧೫೭||
पिबेत् पलशतं योऽस्य विधिना नियतो यतिः| नाकालमृत्योर्न व्याधेर्न तस्य जरसो भयम्| कल्पयेदौषधैः स्वै-स्वैर्व्याधिषु व्याधिनाशनैः| शिलाजतुविधानञ्च गुग्गुलोः सर्वमिष्यते||१५७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಕೃತಸ್ಯ ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಪಲಶತಂ ಯಃ ಪುರುಷೋ ನಿಯತೋ ನಿಯತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ಯತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಪಿಬೇತ್ ತಸ್ಯಾಕಾಲಮೃತ್ಯೋರ್ವ್ಯಾಧೇರ್ಜರಸಶ್ಚ ಭಯಂ ನ ಭವತಿ| ಸರ್ವೇಷು ಚ ವ್ಯಾಧಿಷು ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತನಿರ್ದಿಷ್ಟವ್ಯಾಧಿನಾಶನೈಃ ಸಹ ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಸ್ಯ ಚ ಗುಗ್ಗುಲೋರ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಶಿಲಾಜತುವಿಧಾನಮಪಿ ಸರ್ವಮಿಷ್ಯತೇ| ಶಿಲಾಜತುವತ್ ಸೋಽಪಿ ಯೋಕ್ತವ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೧೫೭||
Adhikarana ಅತಿಮಾತ್ರಪ್ರಯೋಗದೋಷಾಃ (೧೪೮) · Śloka ೧೪೮
ಗುಣನಿಧಿರಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸೋಽತಿಮಾತ್ರೋಪಯುಕ್ತ ಸ್ತಿಮಿರವದನಶೋಷಕ್ಲೀಬತಾಕಾರ್ಶ್ಯಮೋಹಾನ್| ಶಮಲಶಿಥಿಲಭಾವಂ ದೇಹರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಚ ತಸ್ಮಾದ್ ರಜನಿಚರನಿಷೇವೀ ಸ್ಯಾನ್ನ ರೋಗೇಷ್ವಮೀಷು||೧೪೮||
गुणनिधिरपि कुर्यात् सोऽतिमात्रोपयुक्त स्तिमिरवदनशोषक्लीबताकार्श्यमोहान्| शमलशिथिलभावं देहरौक्ष्यं च तस्माद् रजनिचरनिषेवी स्यान्न रोगेष्वमीषु||१४८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ ಚ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಸ್ವಭಾವೇನ ಗುಣನಿಧಿರಪ್ಯುಪಕಾರನಿಧಾನಮಪ್ಯತಿಮಾತ್ರೋಪಯುಕ್ತಃ ಸಂಸ್ತಿಮಿರಾದಿಕಂ ಗದಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯತೋಽಸ್ಯ ತಿಮಿರಾದಿಕರಣಶಕ್ತಿರ್ವಿದ್ಯತೇ| ತತೋಽಮೀಷು ತಿಮಿರಾದಿಷು ರೋಗೇಷು ಪುರುಷೋ ರಜನಿಚರನಿಷೇವೀ ನ ಸ್ಯಾತ್| ರಜನಿಚರೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ಕ್ಲೀಬತಾ ಸ್ತ್ರೀಗಮನಾಶಕ್ತತ್ವಮ್| ಶಮಲಶಿಥಿಲಭವೋ ದ್ರುತಪುರೀಷತ್ವಮ್| ಸರ್ವಾಮಯೇಷೂಕ್ತೋಽಪ್ಯೇಷು ನಿಶೇಧಃ| ಇತಿ ಗುಗ್ಗುಲುಕಲ್ಪಃ|| ೧೪೮||
Adhikarana ಶಿಲಾಜತುಕಲ್ಪಃ ಪರಿಚಯಃ ಗುಣಾಶ್ಚ (೧೫೯) · Śloka ೧೫೯
ಗ್ರೀಷ್ಮೇಽರ್ಕತಪ್ತಾ ಗಿರಯೋ ಜತುತುಲ್ಯಂ ವಮನ್ತಿ ಯತ್| ಹೇಮಾದಿಷಡ್ಧಾತುರಸಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ತಚ್ಛಿಲಾಜತು| ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಶಮನಂ ಸರ್ವರೋಗವಿನಾಶನಮ್| ಶಿಲಾಭ್ಯೋ ಯಸ್ಯ ಯಜ್ಜಾತಂ ಧಾತೋಸ್ತತ್ತದ್ಗುಣಂ ವದೇತ್||೧೫೯||
ग्रीष्मेऽर्कतप्ता गिरयो जतुतुल्यं वमन्ति यत्| हेमादिषड्धातुरसं प्रोच्यते तच्छिलाजतु| सर्वदोषप्रशमनं सर्वरोगविनाशनम्| शिलाभ्यो यस्य यज्जातं धातोस्तत्तद्गुणं वदेत्||१५९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಃ ಶಿಲಾಜತುಃ| ಗ್ರೀಷ್ಮಾಖ್ಯ ಋತೌ ಗಿರಯಃ ಪರ್ವತಾಃ ಅರ್ಕೇಣ ಭಗವತಾ ಗಭಸ್ತಿಮಾಲಿನ ತಪ್ತಾಃ ಸನ್ತೋ ಜತುತುಲ್ಯಂ ಯದ್ವಮನ್ತಿ ಉದ್ಗಿರನ್ತಿ ತಚ್ಛಿಲಾಜತೂಚ್ಯತೇ| ಕಿಂ ತೇ ವಮನ್ತೀತ್ಯಾಹ-ಹೇಮಾದಿಷಟ್ ಧಾತುರಸಂ, ಹೇಮಾದೀನಾಂ ಸುವರ್ಣರೂಪ್ಯತಾಮ್ರತ್ರಪುಸೀಸಶಸ್ತ್ರಾಖ್ಯಾನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಧಾತೂನಾಂ ರಸಂ ತಚ್ಚ ಯಥಾಸ್ವಂ ಧಾತುಬಲೈರೇವ ವಿಜ್ಞಾಯತೇ| ತಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ಶಿಲಾಜತು ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಶಮನಂ ಸರ್ವರೋಗವಿನಾಶನಂ ಚ| ಯಸ್ಯ ಚ ಹೇಮಾದಿಧಾತೋಃ ಶಿಲಾಭ್ಯೋ ಯಜ್ಜಾತಂ ತತ್ತದ್ಗುಣಮ್|| ೧೫೯||
Adhikarana ಶ್ರೇಷ್ಠಶಿಲಾಜತುಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೬೦) · Śloka ೧೬೦
ಸರ್ವಂ ಚ ತಿಕ್ತಕಟುಕಂ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಂ ಕಟುಪಾಕತಃ| ಛೇದನಂ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಲೌಹಂ ತತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಗೋಮೂತ್ರಗನ್ಧಿ ಕೃಷ್ಣಂ ಗುಗ್ಗುಲ್ವಾಭಂ ವಿಶರ್ಕರಂ ಮೃತ್ಸ್ನಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಮನಮ್ಲಕಷಾಯಂ ಮೃದು ಗುರು ಚ ಶಿಲಾಜತು ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್||೧೬೦||
सर्वं च तिक्तकटुकं नात्युष्णं कटुपाकतः| छेदनं च विशेषेण लौहं तत्र प्रशस्यते| गोमूत्रगन्धि कृष्णं गुग्गुल्वाभं विशर्करं मृत्स्नम्| स्निग्धमनम्लकषायं मृदु गुरु च शिलाजतु श्रेष्ठम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಂ ಚ ತಿಕ್ತಾದಿಗುಣಮ್| ತತ್ರ ತೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಲೌಹಂ ಪ್ರಶಸ್ತಮ್| ಗೋಮೂತ್ರಗನ್ಧಿತ್ವಾದಿಗುಣಂ ಚ ಶಿಲಾಜತು ಶ್ರೇಶ್ಠಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್| ವಿಶರ್ಕರಂ ವಿಗತಶಿಲಾಚೂರ್ಣಮ್|| ೧೬೦||
Adhikarana ದೋಷಾನುಸಾರಂ ಭಾವನಮ್ (೧೬೧) · Śloka ೧೬೧
ರಾಸ್ನಾದಶಮೂಲಬಲಾಪುನರ್ನವೈರಣ್ಡಶುಣ್ಠಿಮಧುಕಾನಾಮ್| ಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಿತಂ ತದ್ವಿಶೇಷತೋ ವಾತರೋಗಘ್ನಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಭೀರುಪಟೋಲತ್ರಾಯನ್ತಿಗುಡೂಚಿಜೀವನೀಯಾನಾಮ್| ನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಸುಭಿನ್ನಂ ಶಸ್ತಂ ಪಿತ್ತಮಯೇ ಸುತರಾಮ್| ಕ್ರಿಮಿಜಿದ್ವಚಾಫಲತ್ರಯಕರಞ್ಜಘನಮುಖ್ಯಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಮ್| ಸಹಪಞ್ಚಕೋಲಕಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ಕಫಾಮಯೇ ಭಾವ್ಯಮ್| ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಶುಣ್ಠೀದ್ರಾಕ್ಷಾಕಾಶ್ಮರ್ಯವಾಜಿಗನ್ಧಾನಾಮ್| ಸಗುಡೂಚಿಶರಬಲಾನಾಂ ರಸೇನ ಪಿತ್ತಾನಿಲಗದೇಷು| ಘನಕುಷ್ಠವಚಾತ್ರಿಫಲಾಸುರದಾರುವಿಡಙ್ಗಪಞ್ಚಕೋಲಾನಾಮ್| ರಜನೀಮರಿಚಾತಿವಿಷಾಯುಕ್ತಾನಾಂ ವಾತಕಫಜೇಷು| ಪಾಠಾಪಟೋಲನಿಮ್ಬತ್ರಿಫಲಾಘನಕುಟಜಸಪ್ತಪರ್ಣಾನಮ್| ತ್ರಾಯನ್ತ್ಯಮೃತಾತಿವಿಷಾಸಹಿತಾನಾಂ ಪಿತ್ತಕಫಜೇಷು||೧೬೧||
रास्नादशमूलबलापुनर्नवैरण्डशुण्ठिमधुकानाम्| क्वाथेन भावितं तद्विशेषतो वातरोगघ्नम्| द्राक्षाभीरुपटोलत्रायन्तिगुडूचिजीवनीयानाम्| निर्यूहेण सुभिन्नं शस्तं पित्तमये सुतराम्| क्रिमिजिद्वचाफलत्रयकरञ्जघनमुख्यपञ्चमूलानाम्| सहपञ्चकोलकानां क्वाथेन कफामये भाव्यम्| लघुपञ्चमूलशुण्ठीद्राक्षाकाश्मर्यवाजिगन्धानाम्| सगुडूचिशरबलानां रसेन पित्तानिलगदेषु| घनकुष्ठवचात्रिफलासुरदारुविडङ्गपञ्चकोलानाम्| रजनीमरिचातिविषायुक्तानां वातकफजेषु| पाठापटोलनिम्बत्रिफलाघनकुटजसप्तपर्णानम्| त्रायन्त्यमृतातिविषासहितानां पित्तकफजेषु||१६१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರತಿದೋಷಂ ಶಿಲಾಜತುಭಾವನಮಾಹ-ರಾಸ್ನೇತ್ಯಾದಿ| ತಚ್ಚ ಶಿಲಾಜತು ಸರ್ವದೋಷರೋಗಘ್ನಮಪಿ ರಾಸ್ನಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಿತಂ ವಿಶೇಷೇಣ ವಾತರೋಗಘ್ನಂ ಭವತಿ| ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಿತಂ ಪಿತ್ತಾಮಯೇ ಸುತರಾಂ ಶಸ್ತಮ್| ಕಫಾಮಯೇ ಪಞ್ಚಕೋಲಸಹಿತಾನಾಂ ಕೃಮಿಜಿದ್ವಚಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವ್ಯಮ್| ಮುಖ್ಯಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಮಹತ್| ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿಸಹಿತಾನಾಂ ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಾದೀನಾಂ ರಸೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ಪಿತ್ತಾನಿಲಗದೇಷು ಭಾವ್ಯಮ್| ರಜನ್ಯಾದಿಯುಕ್ತಾನಾಂ ಘನಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ವಾತ ಕಫಜೇಷು ವ್ಯಾಧಿಷು| ತ್ರಾಯನ್ತ್ಯಾದಿಸಹಿತಾನಾಂ ಪಾಠಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ಪಿತ್ತಕಫಜೇಷು|| ೧೬೧||
Adhikarana ನಿಚಯೇ ಭಾವನಾವ್ಯವಸ್ಥಾ (೧೬೨) · Śloka ೧೬೨
ನಿಚಯೇಽಪಿ ದೋಷಬಲತೋ ಯೋಗಾನೇತಾನ್ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಯುಞ್ಜೀತ| ವಿವಿಧಗಣಸಂಗ್ರಹೋಕ್ತೈಸ್ತೈಸ್ತೈಶ್ಚ ಗಣೈರ್ಗಿರೇಸ್ಸಾರಮ್| ವ್ಯಾಧಿವ್ಯಾಧಿತಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಸಮನುಸರನ್ ಭಾವಯೇದಯಃಪಾತ್ರೇ| ಪ್ರಾಕ್ಕೇವಲಜಲಧೌತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಕ್ವಾಥೈಸ್ತತೋ ಭಾವ್ಯಮ್||೧೬೨||
निचयेऽपि दोषबलतो योगानेतान् विकल्प्य युञ्जीत| विविधगणसंग्रहोक्तैस्तैस्तैश्च गणैर्गिरेस्सारम्| व्याधिव्याधितसात्म्यं समनुसरन् भावयेदयःपात्रे| प्राक्केवलजलधौतं शुष्कं क्वाथैस्ततो भाव्यम्||१६२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತಾಂಶ್ಚ ಪೃಥಗ್ದೋಷೋಕ್ತಾನ್ ಸಂಸರ್ಗೋಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಯೋಗಾನ್ ಸನ್ನಿಪಾತೇಽಪಿ ದೋಷಬಲಾಪೇಕ್ಷಯಾ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಯುಞ್ಜೀತ| ವಿವಿಧಗಣಸಂಗ್ರಹಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತೈಶ್ಚ ಜೀವನೀಯಾದಿಭಿರ್ಗಣೈಃ ಸ್ವೇ ಸ್ವೇಷ್ವೇವ ವಿಷಯೇಷು| ಗಿರೇಃ ಸಾರಂ ಶಿಲಾಜತು| ಕಥಂ ಯುಞ್ಜೀತೇತ್ಯಾಹ-ವ್ಯಾಧಿಸಾತ್ಮ್ಯಂ ವ್ಯಾಧಿತಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಚ ಸಮನುಸರನ್ನನುಗಚ್ಛನ್| ತಚ್ಚ ಯದಾ ಭಾವ್ಯಂ ತದಾಯಸ್ಪಾತ್ರ ಏವ| ತಚ್ಚ ಪ್ರಥಮಮೇವ ಕೇವಲೇನ ಜಲೇನ ಧೌತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ಕ್ವಾಥೈಸ್ತತೋ ಭಾವ್ಯಮ್|| ೧೬೨||
Adhikarana ಭಾವನಾವಿಧಾನಮ್ (೧೬೩) · Śloka ೧೬೩
ಸಮಗಿರಿಜಮಷ್ಟಗುಣಿತೇ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಭಾವನೌಷಧಂ ತೋಯೇ| ತನ್ನಿರ್ಯೂಹೇಽಷ್ಟಾಂಶೇ ಪೂತೋಷ್ಣೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್ ಗಿರಿಜಮ್| ತತ್ಸಮರಸತಾಂ ಯಾತಂ ಸಂಶುಷ್ಕಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದ್ರಸೇ ಭೂಯಃ| ಸ್ವೈಸ್ಸ್ವೈರೇವಂ ಕ್ವಾಥೈರ್ಭಾವ್ಯಂ ವಾರಾನ್ ಭವೇತ್ ಸಪ್ತ||೧೬೩||
समगिरिजमष्टगुणिते निष्क्वाथ्यं भावनौषधं तोये| तन्निर्यूहेऽष्टांशे पूतोष्णे प्रक्षिपेत् गिरिजम्| तत्समरसतां यातं संशुष्कं प्रक्षिपेद्रसे भूयः| स्वैस्स्वैरेवं क्वाथैर्भाव्यं वारान् भवेत् सप्त||१६३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಮಗಿರಿಜಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಭಾವನಾವಿಧಾನಮ್| ಯಾವದೇವ ಶಿಲಾಜತು ಭಾವ್ಯಂ ತಾವದೇವೌಷಧಂ ಪಲಮಾನೇನಾಷ್ಟಗುಣಿತೇ ತೋಯೇ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯಮ್| ಅಷ್ಟಾಂಶೋ ತಸ್ಮಿನ್ ನಿರ್ಯೂಹೇ ಕ್ವಾಥೇ ಪೂತೇ ಉಷ್ಣೇ ಚ ಗಿರಿಜಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಚ್ಚ ಶಿಲಾಜತು ಕ್ವಾಥೇನ ಸಮರಸತಾಮೇಕತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮನು ಚ ಶುಷ್ಕಂ ಪುನರನೇನೈವ ವಿಧಾನೇನ ಭಾವನಾರಸಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ಏವಮೇತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸ್ವೈಸ್ಸ್ವೈರ್ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕಷಾಯೈಃ| ಸಪ್ತವಾರಾನ್ ಭಾವಯೇತ್|| ೧೬೩||
Adhikarana ಉಪಯೋಗಕ್ರಮಃ (೧೬೪) · Śloka ೧೬೪
ಅಥ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಘೃತಂ ತಿಕ್ತಕಸಾಧಿತಮ್| ತ್ರ್ಯಹಂ ಯುಞ್ಜೀತ ಗಿರಿಜಮೇಕೈಕೇನ ತಥಾ ತ್ರ್ಯಹಮ್| ಫಲತ್ರಯಸ್ಯ ಯೂಷೇಣ ಪಟೋಲ್ಯಾ ಮಧುಕಸ್ಯ ಚ| ಯೋಗಯೋಗ್ಯಂ ತತಸ್ತಸ್ಯ ಕಾಲಾಪೇಕ್ಷಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಶಿಲಾಜಮೇವ ದೇಹಸ್ಯ ಭವತ್ಯತ್ಯುಪಕಾರಕಮ್| ಗುಣಾನ್ ಸಮಗ್ರಾನ್ ಕುರುತೇ ಸಹಸಾ ವ್ಯಾಪದಶ್ಚ ನ||೧೬೪||
अथ स्निग्धस्य शुद्धस्य घृतं तिक्तकसाधितम्| त्र्यहं युञ्जीत गिरिजमेकैकेन तथा त्र्यहम्| फलत्रयस्य यूषेण पटोल्या मधुकस्य च| योगयोग्यं ततस्तस्य कालापेक्षं प्रयोजयेत्| शिलाजमेव देहस्य भवत्यत्युपकारकम्| गुणान् समग्रान् कुरुते सहसा व्यापदश्च न||१६४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಉಪಯೋಗಕ್ರಮಃ| ಆದಾವೇವ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ಕೃತಶೋಧನಸ್ಯ ತಿಕ್ತಕೈಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತೈರೌಷಧೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ಯುಞ್ಜೀತ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ಫಲತ್ರಯಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮೇಕೈಕಸ್ಯ ಯೂಷೇಣ ಕ್ವಾಥೇನ ಯುಕ್ತಂ ಗಿರಿಜಂ ಕ್ರಮೇಣ ತ್ರ್ಯಹಂ ಯುಞ್ಜೀತ| ಏವಂ ದ್ವಾದಶಾಹಾನಿ ಸಂಸ್ಕಾರಃ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ತಸ್ಯ ಶಿಲಾಜತುನೋ ಯೋಗಂ ಸ್ವಸ್ಥಾತುರವಿಶೇಷವಶೇನ ಕಾಲಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಏವಮೇತೇನೈವ ಕ್ರಮೇಣ ಶಿಲಾಜಂ ದೇಹಸ್ಯಾತ್ಯುಪಕಾರಕಂ ಭವತಿ| ಸಮಸ್ತಾಂಶ್ಚ ರಸಾಯನಗುಣಾನ್ ಕುರುತೇ| ವ್ಯಾಪದಶ್ಚ ಸಹಸಾ ನ ಕುರುತೇ||೧೬೪||
Adhikarana ಮಾತ್ರಾಭೇದಾಃ (೧೬೫) · Śloka ೧೬೫
ಏಕತ್ರಿಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹಂ ಕರ್ಶಮರ್ದ್ಧಪಲಂ ಪಲಮ್| ಹೀನಮಧ್ಯೋತ್ತಮೋ ಯೋಗಃ ಶಿಲಾಜಸ್ಯ ಕ್ರಮಾನ್ಮತಃ||೧೬೫||
एकत्रिसप्तसप्ताहं कर्शमर्द्धपलं पलम्| हीनमध्योत्तमो योगः शिलाजस्य क्रमान्मतः||१६५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯ ಶಿಲಾಜಸ್ಯ ಹೀನಾದಿವಿಶೇಷೇಣ ತ್ರಿಪ್ರಕಾರೋ ಯೋಗೋ ಮತ ಆಚಾರ್ಯಾಣಾಮ್| ಏಕೋ ಹೀನಃ, ದ್ವಿತೀಯೋ ಮಧ್ಯಮಃ, ತೃತೀಯ ಉತ್ತಮಃ-ಏವಂ ಹೀನಾದಿವಿಶೇಷೇಣ| ಮಾತ್ರಾವಿಶೇಷೇಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ಕರ್ಷಮರ್ದ್ಧಪಲಂ ಪಲಮಿತಿ| ಅತ್ರೈಕಸಪ್ತಾಹಂ ಹೀನೋ ಯೋಗಃ| ತ್ರಿಸಪ್ತಾಹಂ ಮಧ್ಯಮಃ| ಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹಮುತ್ತಮ ಇತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ತಥೈವ ಕರ್ಷೋ ಹೀನಯೋಗಃ| ಅರ್ದ್ಧಪಲಂ ಮಧ್ಯಮಃ| ಪಲಮುತ್ತಮ ಇತಿ|| ೧೬೫||
Adhikarana ತಾಮ್ರಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೬೬) · Śloka ೧೬೬
ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸಂಸ್ಕೃತೇ ದೇಹೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಗಿರಿಜಾಹ್ವಯಮ್| ಯುಕ್ತಂ ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾ ತಾಮ್ರಾಯೋರೂಪ್ಯಹೇಮಭಿಃ| ಕ್ಷೀರೇಣಾಲೋಡಿತಂ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಂ ರಾಸಾಯನಂ ಫಲಮ್| ಹನ್ಯಾದ್ರೋಗಾನಶೇಷಾಂಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇ ಹಿತಮಿತಾಶಿನಃ||೧೬೬||
संस्कृतं संस्कृते देहे प्रयुक्तं गिरिजाह्वयम्| युक्तं व्यस्तैः समस्तैर्वा ताम्रायोरूप्यहेमभिः| क्षीरेणालोडितं कुर्याच्छीघ्रं रासायनं फलम्| हन्याद्रोगानशेषांश्च जीर्णे हितमिताशिनः||१६६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಂಸ್ಕೃತಮಿತಿ| ಸಂಸ್ಕೃತೇ ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿರ್ದೇಹೇ ಯಥಾದೋಷಮೌಷಧೈಃ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಶಿಲಾಜಂ ತಾಮ್ರಾದಿಭಿರ್ದ್ಧಾತುಭಿಃ ಪೃಥಗ್ಯಥಾಯೋಗಂ ಮಿಶ್ರಿತೈರ್ವಾ ಚತುರ್ಭಿರ್ವಾ ಯುಕ್ತಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚಾಲೋಡಿತಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ರಾಸಾಯನಂ ಫಲಂ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಟ್ವಾದಿಕಂ ಜೀರ್ಣೇ ಹಿತಂ ಮಿತಂ ಚ ಭೋಜನಂ ಕುರ್ವತಃ ಶೀಘ್ರಃ ಕುರ್ಯಾದಶೇಷಾಂಶ್ಚ ರೋಗಾನ್ ಹನ್ಯಾತ್|| ೧೬೬||
Adhikarana ಪರಿಹಾರ್ಯಾಣಿ (೧೬೭) · Śloka ೧೬೭
ವ್ಯಾಯಾಮಾತಪಮಾರುತಚೇತಃಸನ್ತಾಪಗುರುವಿದಾಹ್ಯಾದಿ| ಉಪಯೋಗಾದಪಿ ಪರತೋ ದ್ವಿಗುಣಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ಕಾಲಮ್| ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಕಾಕಮಾಚೀಞ್ಚ ಕಪೋತಾಂಶ್ಚ ಸದಾ ತ್ಯಜೇತ್| ಪಿಬೇನ್ಮಾಹೇನ್ದ್ರಮುದಕಂ ಕೌಪಂ ಪ್ರಾಸ್ರವಣಾಮ್ಬು ವಾ||೧೬೭||
व्यायामातपमारुतचेतःसन्तापगुरुविदाह्यादि| उपयोगादपि परतो द्विगुणं परिवर्जयेत्कालम्| कुलत्थान् काकमाचीञ्च कपोतांश्च सदा त्यजेत्| पिबेन्माहेन्द्रमुदकं कौपं प्रास्रवणाम्बु वा||१६७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವ್ಯಾಯಾಮ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರ ಚ ವ್ಯಾಯಾಮಾದಿಕಮಶೇಷಂ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಪರತೋ ದ್ವಿಗುಣಮಪಿ ಕಾಲಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇದಪಿಶಬ್ದಾತ್ ಪ್ರಯೋಗೇಽಪಿ| ಕುಲತ್ಥಾದಿಕಂ ಚ ಸದಾ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ ಪ್ರಭೃತಿ ಯಾವಜ್ಜೀವಂ ತ್ಯಜೇತ್| ತಥೈವ ಚ ಮಾಹೇನ್ದ್ರಾದಿಕಮುದಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಮಾಹೇನ್ದ್ರಮಾನ್ತರಿಕ್ಷಮ್| ಶಿಲಾಜತುಪ್ರಯೋಗೇಷು ವಿದಾಹೀನಿ ಗುರೂನಿ ಚ| ವರ್ಜಯೇತ್ ಸರ್ವಕಾಲನ್ತು ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್|| ತೇ ಹ್ಯನ್ತ್ಯನ್ತವಿರುದ್ಧತ್ವಾದಶ್ಮನೋಭೇದನಾಃ ಪರಮ್| ಲೋಕೇ ದೃಷ್ಟಾಸ್ತತಸ್ತೇಷಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ ಪ್ರತಿಷಿಧ್ಯತೇ|| ಇತಿ ಚರಕಪಾಠಃ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾ-ಸರ್ವಕಾಲನ್ತು ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಪರಿವರ್ಜಯೇದಿತ್ಯತ್ರ ತುಶಬ್ದೋಽವಧಾರಣಾರ್ಥೇ| ನನು ಸರ್ವತ್ವಂ ಕಾಲಸ್ಯ ಕೀದೃಕ್? ಯಾವಜ್ಜೀವಮಿತ್ಯೇಕೇ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವಾಚಕ್ಷತೇ ಅತ್ಯನ್ತವಿರುದ್ಧತ್ವೇಽಪಿ ರಸಾಯನಸ್ಯಾನ್ತವತಾ ಫಲೇನ ಭವಿತವ್ಯಂ ನಾತ್ಯನ್ತಿಕೇನ| ತಸ್ಮಾತ್ ಸಂವತ್ಸರಪರಿಹಾರಃ ತಸ್ಯೈತಾವಾನೇವ ಕಾಲೋ ಯತಃ ಷಡೃತವಸ್ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಾನಿ| ಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಶಿಲಾಜತುಪ್ರಯೋಗೇ ವಿದಾಹ್ಯಾದಿಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷತೋ ವಿರೋಧಃ ತಸ್ಮಾತ್ತೇಷಾಮೇವ ವರ್ಜನಂ ಯತ ಸ್ತನ್ಮಯ ಏವ ಕಾಯೋ ಭವತಿ| ಕುಲತ್ಥಾಶ್ಚಾಶ್ಮವಿರೋಧಿನಃ ಯೇನ ತದ್ರವೇಣ ಗ್ರಾವಾಣಃ ಸಿಕ್ತಾಃ ಸ್ಫುಟನ್ತಿ| ಸಂವತ್ಸರಾದ್ಧಿ ಅತ್ಯನ್ತದೃಢತಾ ಕಾಯಸ್ಯ ಸ್ಯಾದತಃ ಸಂವತ್ಸರಂ ಪರಿಹಾರಃ-ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ|| ೧೬೭||
Adhikarana ರೋಗಭೇದಾನುಸಾರಮನುಪಾನಭೇದಾಃ (೧೬೮) · Śloka ೧೬೮
ಜ್ವರೀ ಜ್ವರಘ್ನಾಮ್ಬುದಪರ್ಪಟಾದಿ ಕ್ವಾಥೇನ ರಕ್ತೀ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಯಾಃ| ಶೋಷೀ ರಸೈಃ ಕ್ರವ್ಯಭುಗಾಮಿಷೋತ್ಥೈ ರ್ಮಾಯೂರಮಾಂಸೈಃ ಪಯಸಾ ಚ ಕಾರ್ಶ್ಯೇ| ಮಧ್ವಮ್ಬುನಾ ಮೇದಸಿ ಸಮ್ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪರ್ಯಾಕುಲಬುದ್ಧಿಸತ್ತ್ವಃ| ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾರ್ತ್ತಾವುದರೇ ಸಶೋಫೇ ಪಿಬೇಚ್ಛಿಲಾಜಂ ಮಹಿಷೀಜಲೇನ| ಅಶ್ಮ ವೀರತರಾದ್ಯೇನ ಕುಷ್ಠಂ ಖದಿರವಾರಿಣಾ| ವಿಷಂ ವಿಷಘ್ನೈರಗದೈರ್ಹನ್ತ್ಯೇವಂ ತದ್ಯಥಾಮಯಮ್| ಶೈಲಜತ್ರಿಕಟುಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕ್ಷೌದ್ರಧಾತೂನ್ ನಿಷೇವತೇ| ಕ್ಷೀರೌದನಾಶೀ ಯೋ ಜೀರ್ಣೇ ಯಕ್ಷ್ಮಣಾ ನ ಸ ಬಾಧ್ಯತೇ| ಸುಭಾವಿತಾತ್ಮಾರಗಣೈಸ್ತುಲಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಶಿಲೋದ್ಭವಾತ್| ಸಾರಾಮ್ಬುನೈವ ಭುಞ್ಜಾನಃ ಶಾಲಿಂ ಜಾಙ್ಗಲಜೈ ರಸೈಃ| ವ್ಯಪೋಹ್ಯ ಮಧುಮೇಹಾಖ್ಯಮನ್ತಕಂ ರೋಗಸಙ್ಕರಮ್| ವಪುರ್ವರ್ಣಬಲೋಪೇತಃ ಶತಂ ಜೀವತ್ಯನಾಮಯಃ||೧೬೮||
ज्वरी ज्वरघ्नाम्बुदपर्पटादि क्वाथेन रक्ती मधुयष्टिकायाः| शोषी रसैः क्रव्यभुगामिषोत्थै र्मायूरमांसैः पयसा च कार्श्ये| मध्वम्बुना मेदसि सम्प्रवृद्धे क्षीरेण पर्याकुलबुद्धिसत्त्वः| पाण्ड्वामयार्त्तावुदरे सशोफे पिबेच्छिलाजं महिषीजलेन| अश्म वीरतराद्येन कुष्ठं खदिरवारिणा| विषं विषघ्नैरगदैर्हन्त्येवं तद्यथामयम्| शैलजत्रिकटुक्षौद्रं क्षौद्रधातून् निषेवते| क्षीरौदनाशी यो जीर्णे यक्ष्मणा न स बाध्यते| सुभावितात्मारगणैस्तुलां पीत्वा शिलोद्भवात्| साराम्बुनैव भुञ्जानः शालिं जाङ्गलजै रसैः| व्यपोह्य मधुमेहाख्यमन्तकं रोगसङ्करम्| वपुर्वर्णबलोपेतः शतं जीवत्यनामयः||१६८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಜ್ವರೀತ್ಯಾದೇಃ ಶಿಲಾಜಂ ಪಿಬೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಮುಸ್ತಾಪರ್ಪಟಕಾದಿ ಯಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತ ಉಕ್ತಂ ತಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇನ| ರಕ್ತೀ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇನ ಪ್ರವೃತ್ತರಕ್ತಃ| ಕ್ರವ್ಯಭುಜೋ ಮಾಂಸಾಶಿನಃ ಪ್ರಾಣಿನಸ್ತೇಷಾಂ ರಸೈಃ ಶೋಷೀ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮೀ| ಪರ್ಯಾಕುಲಮೇಕರೂಪಂ ಬುದ್ಧಿಃ ಸತ್ತ್ವಂ ಚ ಯಸ್ಯ ಸಃ ಕ್ಷೀರೇಣ| ಸತ್ತ್ವಂ ಮನಃ| ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾದಿತ್ರಯೇ ಮಹಿಷೀಮೂತ್ರೇಣ| ಅಶ್ಮೇತ್ಯಾದಿಭಿರ್ಹನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಯಥಾಮಯಮಿತಿ ರೋಗಸ್ವರೂಪಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಶೈಲಜಾದಿಕಂ ಸರ್ವಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಹಿತಂ ಯೋ ನಿಷೇವತೇ ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರೌದನಾಶೀ ಚ ಭವತಿ, ಸ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಾ ನ ಬಾಧ್ಯತೇ| ಸಾರಗಣೋಽಸನಾದಿಸಾರಾಸ್ತೈಃ ಸುಭಾವಿತಾಚ್ಛಿಲೋದ್ಭವಾತ್ ತುಲಾಂ ಪಲಶತಂ ಸಾರಾಮ್ಬುನೈವ ಪೀತ್ವಾ ಶಾಲಿಂ ಜಾಙ್ಗಲಜೈ ರಸೈರ್ಭುಞ್ಜಾನಃ ಪುರುಷೋ ಮಧುಮೇಹಾಖ್ಯಂ ರೋಗಸಙ್ಕರಮನ್ತಕಂ ವ್ಯಪೋಹ್ಯ ನಾಶಯಿತ್ವಾ ವಪುರಾದಿಭಿರುಪೇತೋಽನಾಮಯಶ್ಚ ಸನ್ ವರ್ಷಶತಂ ಜೀವತಿ|| ೧೬೮||
Adhikarana ಶಿವಾಗುಲಿಕಾ (೧೬೯) · Śloka ೧೬೯
ಶಿಲಾಹ್ವಾತ್ ಷೋಡಶಪಲಂ ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿರೇಕತ್ರ ಭಾವಯೇತ್| ವರಾಯಾ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಕರ್ಕಶಸ್ಯ ಚ| ಬಲಾಯಾ ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಶ್ಚ ರಸೇ ಗವ್ಯೇ ಚ ವಾರಿಣಿ| ಕ್ಷೀರೇ ಸಕೃತ್ಕ್ರಮೇಣೈವಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಸ್ತಥಾ ಪುನಃ| ಕಾಕೋಲಿಯುಗ್ಮಘನಪುಷ್ಕರವಹ್ನಿರಾಸ್ನಾ- ಮೇದಾಯುಗರ್ದ್ಧಿಚವಿಕಾಗಜಪಿಪ್ಪಲೀನಾಮ್| ಪಾಠಾದ್ವಿಜೀವಕನಿಕುಮ್ಭವಿದಾರಿಯುಗ್ಮ- ವೀರಾ ವರೀ ಮಧುಫಲಾಂಶುಮತೀದ್ವಯಾನಾಮ್| ಪಾಲಿಕಾನಾಮಬ್ದ್ರೋಣೇ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಪಾದಶೇಷಿತೇ ಕ್ವಾಥೇ| ಭಾವಿತಮಿತ್ಥಂ ಗಿರಿಜಂ ದ್ವಿಪಲೈಶ್ಚೂರ್ಣೀಕೃತೈರ್ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀಧಾತ್ರೀವ್ಯೋಷೈಸ್ತಾಲೀ ಸಪನ್ನಕುಡವೇನ| ಚೂರ್ಣಪಲೇನ ವಿದಾರ್ಯಾಸ್ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರ್ಯಾಃ ಕರ್ಷಯುಗ್ಮೇನ| ದ್ವಿಪಲೇನ ಚತುರ್ಜಾತಾತ್ತೈಲಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಭಿಶ್ಚ| ದ್ವಿಪಲಾದಿದ್ವಿಗುಣಾಭಿಃ ಕಾರ್ಯಾ ಗುಲಿಕಾಸ್ತತೋಽಕ್ಷಸಮಾಃ| ತಾಃ ಶುಷ್ಕಾ ನವಕುಮ್ಭೇ ಜಾತೀಪುಷ್ಪಾಧಿವಾಸಿತೇ ಸ್ಥಾಪ್ಯಾಃ| ತಾಸಾಮೇಕಾಂ ಖಾದೇತ್ ಪ್ರತಿದಿನಮನುಪಾನಮತ್ರೇಷ್ಟಮ್| ಕ್ಷೀರರಸದಾಡಿಮಾಮ್ಭೋ ಮಾರ್ದ್ವೀಕಸುರಾಸವಾನ್ಯತಮಮ್| ಜೀರ್ಣೇಽನ್ನಂ ಲಘು ಭೋಜ್ಯಂ ಯೂಷಪಯಃಪಿಶಿತನಿರ್ಯೂಹೈಃ| ಸಪ್ತಾಹಮಾತ್ರಮೇವಮ್ ಸರ್ವಾನ್ನೀನಃ ಕ್ರಮಾದ್ಭವೇತ್ ಪರತಃ| ಭಕ್ತಸ್ಯಾನ್ತೇ ಪ್ರಾಗ್ವಾ ಗುಲಿಕಾ ನ ವಿರುದ್ಧ್ಯತೇ ಸೈಷಾ| ನಿರಪಾಯಾ ಭೂರಿಫಲಾ ಪರಿಹಾರಸುಖೋಪಯೋಜಿತಾ ಜಯತಿ| ಪ್ರಬಲಮಪಿ ವಾತಶೋಣಿತಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಂ ಜ್ವರಂ ದೀರ್ಘಮ್| ಭಗಮೂತ್ರಶುಕ್ರದೋಷಪ್ಲೀಹಯಕೃದ್ರಕ್ತಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗಾನ್| ವರ್ಧ್ಮವಮಿಗುಲ್ಮಪೀನಸಹಿಧ್ಮಾಕಾಸಾರುಚಿಶ್ವಾಸಾನ್| ವಿದ್ರಧಿಮುದರಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಜಾಡ್ಯಂ ಕ್ಷಯಂ ಮದಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮ್| ಉನ್ಮಾದಮಪಸ್ಮಾರಂ ಮುಖನೇತ್ರಶಿರೋಗದಾಂಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್| ಆನಾಹಮತೀಸಾರಂ ಹಲೀಮಕಂ ಕಾಮಲಾಗ್ರಹಣಿರೋಗಾನ್| ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾನ್ ಸಪಿಟಕಾನ್ ಭಗನ್ದರಂ ಗಣ್ಡಮಾಲಾಂ ಚ| ಅತಿಕಾರ್ಶ್ಯಮತಿಸ್ಥೌಲ್ಯಂ ಸ್ವೇದಮಥಶ್ಲೀಪದಂ ಗುದೇ ಕೀಲಾನ್| ದಂಷ್ಟ್ರಾವಿಷಂ ಸಮೂಲಂ ಗರಪ್ರಯೋಗಾನ್ ಸುಘೋರಾಂಶ್ಚ| ಅಭಿಚಾರಮರಾತಿಕೃತಂ ದುಃಸ್ವಪ್ನಂ ಭೌತಿಕೀಂ ತಥಾ ಬಾಧಾಮ್| ಪಾಪ್ಮಾಽಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಚೇಯಂ ಗುಲಿಕಾ ಶಮಯೇಚ್ಛಿವಾ ನಾಮ್ನಾ| ವೃಷ್ಯಾಽಽಯುಷ್ಯಾ ಧನ್ಯಾ ಕಾನ್ತಿಯಶಃಶ್ರೀವಿಬೋಧಿನೀ ಮೇಧ್ಯಾ| ಕುರುತೇ ನೃಪವಲ್ಲಭತಾಂ ಜಯಂ ವಿವಾದೇ ಚ ವಕ್ತ್ರಸ್ಥಾ| ಜಿತಖಲತಿವಲೀಪಲಿತಾ ಜೀವಯತಿ ಸುಖಂ ಶತದ್ವಯಂ ಶರದಾಮ್| ವರ್ಷದ್ವಯಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಚತುಷ್ಟಯಂ ಜೀವೇತ್||೧೬೯||
शिलाह्वात् षोडशपलं त्रिस्त्रिरेकत्र भावयेत्| वराया दशमूलस्य गुडूच्याः कर्कशस्य च| बलाया मधुयष्ट्याश्च रसे गव्ये च वारिणि| क्षीरे सकृत्क्रमेणैवं सप्तकृत्वस्तथा पुनः| काकोलियुग्मघनपुष्करवह्निरास्ना- मेदायुगर्द्धिचविकागजपिप्पलीनाम्| पाठाद्विजीवकनिकुम्भविदारियुग्म- वीरा वरी मधुफलांशुमतीद्वयानाम्| पालिकानामब्द्रोणे सिद्धानां पादशेषिते क्वाथे| भावितमित्थं गिरिजं द्विपलैश्चूर्णीकृतैर्युञ्ज्यात्| कर्कटशृङ्गीधात्रीव्योषैस्ताली सपन्नकुडवेन| चूर्णपलेन विदार्यास्त्वक्क्षीर्याः कर्षयुग्मेन| द्विपलेन चतुर्जातात्तैलघृतक्षौद्रशर्कराभिश्च| द्विपलादिद्विगुणाभिः कार्या गुलिकास्ततोऽक्षसमाः| ताः शुष्का नवकुम्भे जातीपुष्पाधिवासिते स्थाप्याः| तासामेकां खादेत् प्रतिदिनमनुपानमत्रेष्टम्| क्षीररसदाडिमाम्भो मार्द्वीकसुरासवान्यतमम्| जीर्णेऽन्नं लघु भोज्यं यूषपयःपिशितनिर्यूहैः| सप्ताहमात्रमेवम् सर्वान्नीनः क्रमाद्भवेत् परतः| भक्तस्यान्ते प्राग्वा गुलिका न विरुद्ध्यते सैषा| निरपाया भूरिफला परिहारसुखोपयोजिता जयति| प्रबलमपि वातशोणितमूरुस्तम्भं ज्वरं दीर्घम्| भगमूत्रशुक्रदोषप्लीहयकृद्रक्तपाण्डुहृद्रोगान्| वर्ध्मवमिगुल्मपीनसहिध्माकासारुचिश्वासान्| विद्रधिमुदरं कुष्ठं श्वित्रं जाड्यं क्षयं मदं मूर्च्छाम्| उन्मादमपस्मारं मुखनेत्रशिरोगदांस्तांस्तान्| आनाहमतीसारं हलीमकं कामलाग्रहणिरोगान्| ग्रन्थ्यर्बुदान् सपिटकान् भगन्दरं गण्डमालां च| अतिकार्श्यमतिस्थौल्यं स्वेदमथश्लीपदं गुदे कीलान्| दंष्ट्राविषं समूलं गरप्रयोगान् सुघोरांश्च| अभिचारमरातिकृतं दुःस्वप्नं भौतिकीं तथा बाधाम्| पाप्माऽलक्ष्मीं चेयं गुलिका शमयेच्छिवा नाम्ना| वृष्याऽऽयुष्या धन्या कान्तियशःश्रीविबोधिनी मेध्या| कुरुते नृपवल्लभतां जयं विवादे च वक्त्रस्था| जितखलतिवलीपलिता जीवयति सुखं शतद्वयं शरदाम्| वर्षद्वयप्रयोगाद्वर्षशतचतुष्टयं जीवेत्||१६९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಿಲಾಹ್ವಾದಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶಿವಾ ಗುಲಿಕಾ| ಷೋಡಶಪಲಂ ಶಿಲಾಹ್ವಾತ್ ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಷಟ್ಸು ಕ್ವಾಥೇಷು ಕ್ರಮೇಣ ತತ್ರೈಕೈಕತ್ರ ಕ್ವಾಥೇ ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿರ್ಭಾವಯೇತ್| ಭಾವನಾಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಚೇಹೈವ ವಿಧಾನಮುಕ್ತಮ್| ತೇನ ತ್ರಿಫಲಾದಿಷಟ್ಕಾನ್ಯತಮದ್ರವ್ಯಂ ಶಿಲಾಜತುಸಮತ್ವಾತ್ ಷೋಡಶಪಲಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ತತ್ರ ಚಾಷ್ಟಗುಣಂ ಜಲಂ ದತ್ವಾ ಕ್ವಥಿತೇನಾಷ್ಟಾಂಶಶಿಷ್ಟೇನ ತೇನ ಸಮಂ ಶಿಲಾಜತು ಭಾವ್ಯಮ್| ತದನನ್ತರಮೇವ ಚ ಗೋಮೂತ್ರೇಣೈವಂ ವಾರಾನ್ ಭಾವಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ಚ ಕ್ಷೀರೇ ಸಕೃದೇಕವಾರಂ ಭಾವಯೇತ್| ಮೂತ್ರಂ ಕ್ಷೀರಂ ಚ ಕ್ವಾಥವಚ್ಛಿಲಾಜತುಸಮಮೇವ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ಏವಂ ಕ್ರಮೇಣ ತ್ರಿಫಲಾದಿಕ್ವಾಥೈರಿತಿ ಕ್ರಮೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ| ಏವಂ ದ್ವಾವಿಂಶತಿವಾರಾನ್ ಭಾವಯೇತ್| ತತಃ ಪುನಃ ಸಪ್ತವಾರನ್ ಭಾವಯೇತ್| ಕೇನೇತ್ಯಾಹ-ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥೇನ| ಖರನಾದೇ-ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀ ಶ್ರಾವಣೀ ಚಾತ್ರಾಧಿಕೇ ಪಠಿತೇ| ಕಾಕೋಲಿಯುಗ್ಮಂ ಕಾಕೋಲೀ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ ಚ| ಘನಂ ಮುಸ್ತಮ್, ವಹ್ನಿಶ್ಚಿತ್ರಕಃ, ಮೇದಾಯುಗ್ಮಂ ಮೇದಾ ಮಹಾಮೇದಾ ಚ| ತೇ ಹಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇ| ಜೀವಕದ್ವಯಂ, ಜೀವನ್ತೀ ಜೀವಕಂ ಚ| ನಿಕುಮ್ಭೋ ದನ್ತೀ| ವಿದಾರೀಯುಗ್ಮಂ ವಿದಾರೀ ಕ್ಷೀರವಿದಾರೀ ಚ| ವೀರಾ ಸ್ವನಾಮಿಕಾ (ಮಹಾಶತಾವರೀ)| ವರೀ ಶತಾವರೀ| ಮಧುಫಲಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ| ಅಂಶುಮತೀದ್ವಯಂ ಸಾಲಪರ್ಣೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಚ| ಇತ್ಥಮನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಭಾವಿತಂ ಗಿರಿಜಂ ಕರ್ಕಶೃಙ್ಗ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವಿಪಲೈರ್ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಯೋಗಂ ನಯೇತ್| ಅತ್ರ ಖರನಾದೇ 'ಪುಷ್ಕರಮೂಲಮ'ಪಿ ಪಠಿತಮ್| ತಾಲೀಸಪತ್ರಕುಡವಾದೀಂಶ್ಚ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾತವಕ್ಷೀರ್ಯೋರತ್ರ ಪಲಂ ಕರ್ಷದ್ವಯಂ ಚ| ಯಯೋಃ ಪಲಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಖರನಾದೇ ಪಞ್ಚ| ತೈಲಾದಿಭಿಶ್ಚ ದ್ವಿಪಲಾದಿದ್ವಿಗುಣಾಭಿರ್ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ದ್ವಿಪಲಾದೇರ್ದ್ವಿಗುಣತ್ವಮ್| ಏವಞ್ಚ ತೈಲಾದೀನಾಂ ದ್ವನ್ದ್ವಾತ್ ಸ್ತ್ರೀಲಿಙ್ಗೈಃ ಸಾಮಾನಿಧಕರಣ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್| ತೇನ ತೈಲಂ ದ್ವಿಪಲಂ ತತೋ ದ್ವಿಗುಣಂ ಘೃತಂ ಚತ್ವಾರಿ ಪಲಾನಿ| ತತೋ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಮಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ತತೋ ದ್ವಿಗುಣಾ ಶರ್ಕರಾ ಷೋಡಶಪಲಾನಿ| ತತೋಽನನ್ತರ-ಮಕ್ಷಸಮಾಃ ಕರ್ಷಿಕಾ ಗುಲಿಕಾಃ ಕಾರ್ಯಾಃ| ತಾಸಾಂ ಗುಲಿಕಾನಾಂ ಮಧ್ಯಾತ್ ಪ್ರತಿದಿನಮೇಕಾಂ ಗುಲಿಕಂ ಖಾದೇತ್| ಅತ್ರ ಚ ಗುಲಿಕಾಯಾಂ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಂ ಕ್ಷೀರಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಮನುಪಾನಮಿಷ್ಟಮ್| ಅತ್ರ ಚ ಲಘ್ವನ್ನಂ ಯೂಷಾದಿಭಿರರ್ಥಾತ್ ಕಫಾದಿಷು ಭೋಜ್ಯಂ ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇ| ಅಜೀರ್ಣೇ ವರ್ಜ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಪಿಶಿತನಿರ್ಯೂಹೋ ಮಾಂಸರಸಃ| ಏಷ ಏವ ಕ್ರಮಃ ಸಪ್ತಾಹಮಾತ್ರಂ ವಿಧೇಯಃ| ಮಾತ್ರಶಬ್ದೇನ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಮಾಧಿಕ್ಯಮಪಿ ಪ್ರದರ್ಶಯತಿ| ಪರತಶ್ಚ ಸಪ್ತಾಹಾದಿಚ್ಛಯಾ ಕ್ರಮಾತ್ ಸರ್ವಾನ್ನೀನೋ ಭವೇತ್ ನ ತು ತ್ವರಯಾ| ಏಷಾ ಚ ಗುಲಿಕಾ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಮಪ್ಯುತ್ತರಭಕ್ತಮಪಿ ನ ವಿರುಧ್ಯತೇ| ನಿರಪಾಯಾ ಅಸ್ಯಾಮುಪಯುಜ್ಯಮಾನಾಯಾಮಪಾಯೋ ನಾಶಙ್ಕ್ಯತೇ| ಏಷಾ ಚ ಪರಿಹಾರಸುಖಾ ಯನ್ತ್ರಣಾನನ್ವಿತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಏಷಾ ಚೋಪ ಯೋಜಿತಾ ಸತೀ ಪ್ರಬಲಮಪಿ ವಾತಶೋಣಿತಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಾದಿಕಂ ಚ ಜಯತಿ| ದೋಷಶಬ್ದೇನ ರೋಗಪರ್ಯಾಯೇಣ ಭಗಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಮುಖಾದಿಗದಾಂಶ್ಚ ತಾಂಸ್ತಾನಿತಿ ಸ್ವಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನ್| ಇಯಂ ಚ ಗುಲಿಕಾ ನಾಮ್ನಾ ಶಿವಾ ಪಾಪ್ಮಾನಮಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಚ ಶಮಯೇತ್ ವೃಷ್ಯಾದಿಸ್ವರೂಪಾ ಚ| ವಕ್ತ್ರಸ್ಥಾ ವಿವಾದೇ ಜಯಞ್ಚ ಕುರುತೇ| ಏಷಾ ಚ ಜಿತಖಲ್ಯಾದಿಕಾ ಸತೀ ಶರದಾಂ ಸಂವತ್ಸರಾಣಾಂ ಶತದ್ವಯಂ ಪುರುಷಂ ಸುಖಂ ಜೀವಯತಿ| ಅಸ್ಯಾಶ್ಚ ವರ್ಷದ್ವಯಪ್ರಯೋಗಾತ್ಪುರುಷೋ ವರ್ಷಶತಚತುಷ್ಟಯಂ ಜೀವೇತ್|| ೧೬೯||
Adhikarana ಶಿಲಾಜತುಕಲ್ಪೋಪಸಂಹಾರಃ (೧೭೦) · Śloka ೧೭೦
ನ ಸೋಽಸ್ತಿ ರೋಗೋ ಭುವಿ ಸಾಧ್ಯರೂಪೋ ಽಜತ್ವಶಮಜಂ ಯಂ ನ ಜಯೇತ್ ಪ್ರಸಹ್ಯ| ತತ್ಕಾಲಯೋಗೈರ್ವಿಧಿವತ್ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಚೋರ್ಜಾಂ ವಿಪುಲಾಂ ದಧಾತಿ| ಅಮರಮನ್ದಿರಮನ್ದರಸಮ್ಭವಾತ್ ಶತಪಲಂ ಗಿರಿಜಾದುಪೋಜಯ| ಯದಿ ಜರಾಮಯದುಃಖವಿವರ್ಜಿತಾಂ ಸುಚಿರಮಿಚ್ಛಸಿ ಜೀವಿತಸನ್ತತಿಮ್| ದಶಗುಣಮುಪಯುಙ್ಕ್ತೇ ಯಃ ಶತಂ ಶೈಲಜಾತಾತ್ ಲಘುಹಿತಮಿತಭೋಜೀ ವರ್ಜಯನ್ ವರ್ಜನೀಯಾನ್| ಸತತಸಮನುಷಕ್ತಾನ್ ವರ್ಜಿತಾನ್ ವೈದ್ಯವೃನ್ದೈ ರ್ವಿಧಮತಿ ಸಗದೌಘಾನ್ ನೇಕ್ಷತೇ ಚಾಯುಷೋಽನ್ತಮ್| ಸಮುದ್ಬಭೂವಾಮೃತಮನ್ಥನೋತ್ಥಃ ಸ್ವೇದಃ ಶಿಲಾಭ್ಯೋಽಮೃತವಾನ್ ಗಿರೇಃ ಪ್ರಾಕ್| ಯೋ ಮನ್ದರಸ್ಯಾತ್ಮಭುವಾಹಿತಾಯ ನ್ಯಸ್ತಃ ಸ ಶೈಲೇಷು ಶಿಲಾಜರೂಪ್||೧೭೦||
न सोऽस्ति रोगो भुवि साध्यरूपो ऽजत्वशमजं यं न जयेत् प्रसह्य| तत्कालयोगैर्विधिवत् प्रयुक्तं स्वस्थस्य चोर्जां विपुलां दधाति| अमरमन्दिरमन्दरसम्भवात् शतपलं गिरिजादुपोजय| यदि जरामयदुःखविवर्जितां सुचिरमिच्छसि जीवितसन्ततिम्| दशगुणमुपयुङ्क्ते यः शतं शैलजातात् लघुहितमितभोजी वर्जयन् वर्जनीयान्| सततसमनुषक्तान् वर्जितान् वैद्यवृन्दै र्विधमति सगदौघान् नेक्षते चायुषोऽन्तम्| समुद्बभूवामृतमन्थनोत्थः स्वेदः शिलाभ्योऽमृतवान् गिरेः प्राक्| यो मन्दरस्यात्मभुवाहिताय न्यस्तः स शैलेषु शिलाजरूप्||१७०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶಿಲಾಜತೂಪಸಂಹ್ನಿಯತೇ| ಭುವಿ ಸ ರೋಗಃ ಸಾಧ್ಯರೂಪಃ ಸಾಧ್ಯಸ್ವರೂಪಃ ನಾಸ್ತಿ ಯಂ ರೋಗಮಶ್ಮಜಂ ಜತು ಪ್ರಸಹ್ಯಾಕ್ರಮ್ಯ ನ ಜಯೇತ್| ತಚ್ಚಾಶ್ಮಜಂ ಜತು ಕಾಲೇ ಯೋಗ್ಯೈಶ್ಚ ಯೋಗೈರ್ವಿಧಿವಚ್ಛಾಸ್ತ್ರವಿಧಿನಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಚ ನೀರೋಗಸ್ಯಾಪಿ ವಿಪುಲಾಮೂರ್ಜಾಂ ದಧಾತಿ| ಕಮಪ್ಯಧಿಕೃತ್ಯೋಚ್ಯತೇ| ತ್ವಂ ಯದಿ ಜರಾದಿವರ್ಜಿತಾಂ ಸುಚಿರಂ ಬಹುಕಾಲಂ ಜೀವಿತಸನ್ತತಿಮಾಯುಷಃ ಸಮೂಹಮಿಚ್ಛಸಿ ತರ್ಹಿ ಪಲಶತಂ ಗಿರಿಜಾದಪಯೋಜಯ| ಕಿಮ್ಭೂತಾದಾಹ-ಅಮರಮನ್ದಿರಮನ್ದರಸಮ್ಭವಾದಮರಾಣಾಂ ದೇವಾನಾಂ ಯನ್ಮನ್ದಿರಂ ವಾಸವೇಶ್ಮ ಯೋ ಮನ್ದರಃ ಮುಖ್ಯೋ ಗಿರಿಃ ತತ್ರ ಸಮ್ಭವೋ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಮಾತ್| ಯಃ ಪುರುಷಃ ಶೈಲಜಾತಾತ್ ಗಿರಿಜಾದ್ದಶಗುಣಂ ಸಹಸ್ರಂ ಲಘ್ವಾದಿಭೋಜೀ ವರ್ಜನೀಯಾಂಶ್ಚ ವರ್ಜಯನ್ನುಪಯುಙ್ಕ್ತೇ ಸ ಪುರುಷೋ ವ್ಯಾಧಿಸಮೂಹಾನ್ ವಿಧಮತಿ ನಾಶಯತಿ| ಆಯುಷಶ್ಚಾನ್ತಂ ನೇಕ್ಷತೇ ನ ಪಶ್ಯತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಾನ್ ಗದೌಘಾನಾಹ-ಸತತಸಮನುಷಕ್ತಾಣ್ ಅಜಯ್ಯತ್ವಾದನುಬದ್ಧಾನ್ ವೈದ್ಯವೃನ್ದೈರ್ವರ್ಜಿತಾಂಶ್ಚ| ಪುರಾ ಅಮೃತಮಥನೇ ಮನ್ಥನಗಿರೇರ್ಮನ್ದರಸ್ಯ ಶ್ರಮಸ್ವೇದೋಽಮೃತೇನ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಥಮಮುದ್ಬಭೂವ| ಯೋಽಮೃತವಾನ್ ಗಿರೇಃ ಸ್ವೇದಃ ಸ ಏವಾತ್ಮಭುವ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಲೋಕಹಿತಾಯ ಶಿಲಾಜರೂಪೇಣ ಶೈಲೇಷು ಹಿಮವದಾದಿಷು ನ್ಯಸ್ತಃ| ಇತಿ ಶಿಲಾಜತುಕಲ್ಪಃ|| ೧೭೦||
Adhikarana ಅಥ ತಾಪ್ಯಕಲ್ಪಃ (೧೭೧) · Śloka ೧೭೧
ಸುವರ್ಣಶೈಲಪ್ರಭವೋ ವಿಷ್ಣುನಾ ಕಾಞ್ಚನೋ ರಸಃ| ತಾಪೀಕಿರಾತಚೀನೇಷು ಯವನೇಷು ಚ ನಿರ್ಮಿತಃ| ತಾಪ್ಯಾಂ ಸೂರ್ಯಾಂಶುಸನ್ತಪ್ತೋ ಮಾಧವೇ ಮಾಸಿ ದೃಶ್ಯತೇ| ಮಧುರಃ ಕಾಞ್ಚನಾಭಾಸಃ ಸಾಮ್ಲೋ ರಜತಸನ್ನಿಭಃ| ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಷಾಯ ಉಭಯಃ ಶೀತಃ ಪಾಕೇ ಕಟುರ್ಲಘುಃ| ಶಿಲಾನಿರ್ಯಾಸವಚ್ಚಾತ್ರ ಕುಲತ್ಥಾದೀನ್ ಪರಿತ್ಯಜೇತ್||೧೭೧||
सुवर्णशैलप्रभवो विष्णुना काञ्चनो रसः| तापीकिरातचीनेषु यवनेषु च निर्मितः| ताप्यां सूर्यांशुसन्तप्तो माधवे मासि दृश्यते| मधुरः काञ्चनाभासः साम्लो रजतसन्निभः| किञ्चित्कषाय उभयः शीतः पाके कटुर्लघुः| शिलानिर्यासवच्चात्र कुलत्थादीन् परित्यजेत्||१७१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಸ್ತಾಪ್ಯಃ-ಸುವರ್ಣಶೈಲಪ್ರಭವಃ ಕಾಞ್ಚನೋ ರಸಾಸ್ತಾಪ್ಯಾದಿಷು ದೇಶೇಷು ವಿಷ್ಣುನಾ ನಿರ್ಮಿತಃ| ತಾಪೀ ಮಧ್ಯದೇಶಪ್ರಸಿದ್ಧಾ ತಸ್ಯಾಂ ಸೂರ್ಯಾಂಶುಭಿಃ ಸನ್ತಪ್ತಃ ಸ ಮಾಧವೇ ವೈಶಾಖೇ ಮಾಸಿ ದೃಶ್ಯತೇ| ಸ ಚ ದ್ವಿವಿಧಃ ಏಕಃ ಕಾಞ್ಚನಾಭಾಸೋ ಮಧುರಶ್ಚ| ದ್ವಿತೀಯೋ ರಜತಸನ್ನಿಭೋಽಮ್ಲಶ್ಚ| ಉಭಯೋಽಪಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಷಾಯರಸಃ ಕಟುಕೋ ಲಘುಶ್ಚ| ಶಿಲಾಜತುವಚ್ಚ ತಾಪ್ಯೇಽಪಿ ಕುಲತ್ಥಾದೀನ್ ಪರಿತ್ಯಜೇದ್ವರ್ಜಯೇತ್|| ೧೭೧||
Adhikarana ಉತ್ಪತ್ತಿಃ, ಸ್ವರೂಪಂ ಗುಣಾಶ್ಚ (೧೭೨) · Śloka ೧೭೨
ನ ತನ್ನಿಷೇವೀ ಜರಸಾಭಿಭೂಯತೇ ನ ಪನ್ನಗೈರ್ನಾಪಿ ಗರೈರ್ನ ವೃಶ್ಚಿಕೈಃ| ನ ಪಾಣ್ಡುಮೇಹಜ್ವರಶೋಫಯಕ್ಷ್ಮಭಿ- ರ್ನ ಕಣ್ಠನೇತ್ರಶ್ರವಣತ್ವಗಾಮಯೈಃ||೧೭೨||
न तन्निषेवी जरसाभिभूयते न पन्नगैर्नापि गरैर्न वृश्चिकैः| न पाण्डुमेहज्वरशोफयक्ष्मभि- र्न कण्ठनेत्रश्रवणत्वगामयैः||१७२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯಶ್ಚ ತಂ ನಿಷೇವತೇ ಸ ಜರಸಾ ನಾಭಿಭೂಯತೇ ನಾಪಿ ಪನ್ನಗಾದಿಭಿಃ|
Adhikarana ವಿವಿಧಾನುಪಾನೈರುಪಯೋಗಃ (೧೭೩) · Śloka ೧೭೩
ಸೋದಶ್ವಿತ್ಕ್ಕೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಃ ಸಘೃತೋ ವಾ- ಸಕ್ಷೌದ್ರೋ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಸಹಿತೋ ವಾ| ಸಾಮ್ಭಸ್ಕೋ ವಾ ತೈಲಯುತೋ ವಾ ವಿನಿಹನ್ತಾ ತ್ವಗ್ದೋಷಾಣಾಂ ಸರ್ವವಿಷಾಣಾಂ ಸ ಗರಾಣಾಮ್||೧೭೩||
सोदश्वित्क्को माक्षिकधातुः सघृतो वा- सक्षौद्रो वा क्षौद्रघृताभ्यां सहितो वा| साम्भस्को वा तैलयुतो वा विनिहन्ता त्वग्दोषाणां सर्वविषाणां स गराणाम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಕ್ಷಾದೀನಾಂ ಪರ್ವತನಿರ್ಯಾಸೇನ ಶಿಲಾಜತುನಾ ಯುತಾನಾಮೇಕೋ ಭಾಗೋ ದ್ವಿತೀಯೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತೋಃ ತನ್ಮಧುಮಿಶ್ರಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|| ೧೭೩||
Adhikarana ಪಾಣ್ಡೌ ಅಕ್ಷಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೭೪) · Śloka ೧೭೪
ಅಕ್ಷದ್ರಾಕ್ಷಾಯೋಮಲಮುಸ್ತಾಮಲಕಾನಾಂ ಸವ್ಯೋಷಾಣಾಂ ಪರ್ವತನಿರ್ಯಾಸಯುತಾನಾಮ್| ದತ್ವಾ ತುಲ್ಯಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಂ ಮಧುಮಿಶ್ರಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಪಾಣ್ಡುವ್ಯಾಧ್ಯಭಿಭೂತಃ ಶಿವಮಿಚ್ಛನ್||೧೭೪||
अक्षद्राक्षायोमलमुस्तामलकानां सव्योषाणां पर्वतनिर्यासयुतानाम्| दत्वा तुल्यं माक्षिकधातुं मधुमिश्रं लिह्यात्पाण्डुव्याध्यभिभूतः शिवमिच्छन्||१७४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಕ್ಷಾದೀನಾಂ ಪರ್ವತನಿರ್ಯಾಸೇನ ಶಿಲಾಜತುನಾ ಯುತಾನಾಮೇಕೋ ಭಾಗೋ ದ್ವಿತೀಯೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತೋಃ ತನ್ಮಧುಮಿಶ್ರಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೭೪||
Adhikarana ಪಾಣ್ಡ್ವಾದೌ ಪಿಣ್ಡೀ (೧೭೫) · Śloka ೧೭೫
ಅಂಶಃ ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ಲೋಹಮಲಾಂಶೋ ಬದರಾಂಶಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಂಶೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುರ್ದ್ಧಿಗುಣಾಂಶಃ| ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಾಮಂ ಕೃಷ್ಣತಿಲಾನಾಮಪಿ ಚಾಂಶಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಪಿಣ್ಡೀ ಪಾಣ್ಡುವಿಕಾರಶ್ವಯಥುಘ್ನೀ||೧೭೫||
अंशः शुण्ठ्या लोहमलांशो बदरांशः पिप्पल्यंशो माक्षिकधातुर्द्धिगुणांशः| क्षौद्रं कामं कृष्णतिलानामपि चांशः श्रेष्ठा पिण्डी पाण्डुविकारश्वयथुघ्नी||१७५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶುಣ್ಠ್ಯಾದಿನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಮೇಕ ಏಕೋ ಭಾಗೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತೋರ್ದ್ವೌ ಭಾಗೌ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಾಮಮಿಚ್ಛಯಾ ಯೋಜಯೇದಿತ್ಯೇಃ ಪಿಣ್ಡೀ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಪಾಣ್ಡುವಿಕಾರಶ್ವಯಥುಘ್ನೀ|| ೧೭೫||
Adhikarana ಶೋಷಘ್ನಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೭೬) · Śloka ೧೭೬
ಸಾಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಂ ಮಧುಮಿಶ್ರಂ ವ್ಯೋಷೋಪೇತಂ ಪರ್ವತನಿರ್ಯಾಸಮಮೇತಮ್| ಕ್ಷೀರಾಹಾರೋ ಯೋಽವಲಿಹಾನಃ ಪ್ರಯತಾತ್ಮಾ ಮೃತ್ಯುದ್ವಾರಂ ಶೋಷಮಪೋಹತ್ಯಚಿರೇಣ||೧೭೬||
सायश्चूर्णं माक्षिकधातुं मधुमिश्रं व्योषोपेतं पर्वतनिर्यासममेतम्| क्षीराहारो योऽवलिहानः प्रयतात्मा मृत्युद्वारं शोषमपोहत्यचिरेण||१७६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಯಶ್ಚೂರ್ಣಾದಿಯುಕ್ತಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಮವಲಿಹಾನಃ ಕ್ಷೀರಾಹಾರಃ ಸನ್ ಮೃತ್ಯೋರ್ದ್ವಾರಭೂತಂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾಣಮಚಿರೇಣಾಪೋಹತಿ| ಅಯಶ್ಚೂರ್ಣಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಸಮಾನಿ||೧೭೬||
Adhikarana ಚಕ್ಷೂರೋಗಾದಿಷೂಪಯೋಗಃ (೧೭೭) · Śloka ೧೭೭
ಲೋಹಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುರ್ಮಧುಮಾತ್ರಾ ಧಾತ್ರೀಚೂರ್ಣಂ ಕೇಸರಮಮ್ಬುಪ್ರಭಾವಾನಾಮ್| ಯೋಗಂ ಕುರ್ಯಾದೇಷ ಸಿತಾಭಾಗವಿಮಿಶ್ರ ಶ್ಚಕ್ಷುರ್ಘ್ರಾಣಶ್ರೋತ್ರರಸಜ್ಞಾನವಿಬೋಧಮ್||೧೭೭||
लोहं सर्पिर्माक्षिकधातुर्मधुमात्रा धात्रीचूर्णं केसरमम्बुप्रभावानाम्| योगं कुर्यादेष सिताभागविमिश्र श्चक्षुर्घ्राणश्रोत्ररसज्ञानविबोधम्||१७७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಲೋಹಾದಿಚೂರ್ಣಮಮ್ಬುಪ್ರಭವಾನಾಂ ಪದ್ಮಾನಾಂ ಕೇಸರಂ ಮಧುಮಾತ್ರಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಸ್ತೋಕಂ ಏಷ ಯೋಗಃ-ಏಷಾಂ ಸಮೇನ ಸಿತಾಭಾಗೇನ ವಿಮಿಶ್ರಶ್ಚುರಾದೀನಾಂ ವಿಬೋಧಂ ಕರೋತಿ|| ೧೭೭||
Adhikarana ವಾರ್ದ್ಧಕ್ಯೇ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೭೮) · Śloka ೧೭೮
ಕೃತ್ವೈಕಸ್ಥಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಚ ಭ್ರಾಷ್ಟ್ರೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಯೇ ಸಹನಿಷ್ಕಂ ವಿಲಿಹನ್ತಿ| ಪಥ್ಯಾದಾಸ್ತಾನ್ ವಾರ್ದ್ಧಕದೋಷಾ ನ ಭಜನ್ತೇ ಮಾತುರ್ದೋಷಾಸ್ತನ್ಯನಿವೃತ್ತಾನಿವ ಬಾಲಾನ್||೧೭೮||
कृत्वैकस्थं माक्षिकधातुं त्रिफलां च भ्राष्ट्रे पक्त्वा ये सहनिष्कं विलिहन्ति| पथ्यादास्तान् वार्द्धकदोषा न भजन्ते मातुर्दोषास्तन्यनिवृत्तानिव बालान्||१७८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಚೇತ್ಯೇಕಸ್ಥಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಿಶ್ರೀಕೃತ್ಯ ಭ್ರಾಷ್ಟ್ರೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಸಘೃತಂ ಯೇ ಪುರುಷಾ ಅವಲಿಹನ್ತಿ ಪಥ್ಯಾದಾಃ ಸನ್ತಸ್ತಾನ್ ವಾರ್ದ್ಧಕದೋಷಾ ಜರಾದಯೋ ನ ಭಜನ್ತೇ| ಯಥಾ ಮಾತುರ್ದೋಷಾ ಸ್ತನ್ಯಾನ್ನಿವೃತ್ತಾನ್ ಬಾಲಾನ್ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾಭಾವಾನ್ನ ಭಜನ್ತೇ|| ೧೭೮||
Adhikarana ಜರಾನಾಶನೋ ಯೋಗಃ (೧೭೯) · Śloka ೧೭೯
ಸಮಶ್ನತೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಚೂರ್ಣಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಫಲಾ ರಜಶ್ಚ| ಶನೈಃ ಶನೈರ್ಯಾತಿ ಜರಾವಿನಾಶಂ ಪ್ರತ್ಯನ್ತವಾಸಾದಿವ ಲೋಕಯಾತ್ರಾ||೧೭೯||
समश्नतो माक्षिकधातुचूर्णं सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफला रजश्च| शनैः शनैर्याति जराविनाशं प्रत्यन्तवासादिव लोकयात्रा||१७९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಕ್ಷಿಕಧಾತುಚೂರ್ಣಂ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಂ ಚೈಕೀಕೃತ್ಯ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಸಮಶ್ನತಃ ಪುಂಸೋ ಜರಾ ಶನೈಃ ಶನೈರ್ವಿನಾಶಂ ಯಾತಿ| ಯಥಾ ಪ್ರತ್ಯನ್ತವಾಸಾದ್ಗಹ್ವರೇ ನಿವಸನಾತ್ ಲೋಕಯಾತ್ರಾ ವಿನಾಶಂ ಯಾತಿ| ಇತಿ ತಾಪ್ಯಕಲ್ಪಃ|| ೧೭೯||
Adhikarana ವೃದ್ಧದಾರಕಕಲ್ಪಃ ಪರಿಚಯೋ ಗುಣಾಶ್ಚ (೧೮೦) · Śloka ೧೮೦
ತ್ರಿಕೋಣಕಾಣ್ಡಾ ಸುಬಹುಪ್ರತಾನಾ ಫಲೇಷು ಪೀತಾ ಕುಸುಮೇಷು ರಕ್ತಾ| ಪತ್ರೈಃ ಸದುಗ್ಧೈರ್ಮೃದುರೋಮವದ್ಧಿ ಸ್ತಮ್ಬೂಲತುಲ್ಯೈರ್ಘನಕನ್ದಮೂಲಾ| ಪವನವಿವಸ್ವದಂಶುವನಿತಾದಿಷು ಕಾಮಚರಾ ವಿವಿಧಮನಃ ಶರೀರಗದವೃನ್ದನಿವೃತ್ತಿಕರೀ| ಭುವಿ ಪರಮೌಷಧಿರ್ಮಹಿಷವಲ್ಲರೀತಿ ಪ್ರಥಿತಾ ಕ್ವಚಿದಪಿ ವೃದ್ಧದಾರಕ ಇಯನ್ತ್ವಪಿ ವೇಲ್ಲರಿಕಾ||೧೮೦||
त्रिकोणकाण्डा सुबहुप्रताना फलेषु पीता कुसुमेषु रक्ता| पत्रैः सदुग्धैर्मृदुरोमवद्धि स्तम्बूलतुल्यैर्घनकन्दमूला| पवनविवस्वदंशुवनितादिषु कामचरा विविधमनः शरीरगदवृन्दनिवृत्तिकरी| भुवि परमौषधिर्महिषवल्लरीति प्रथिता क्वचिदपि वृद्धदारक इयन्त्वपि वेल्लरिका||१८०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತೋ ವೃದ್ಧಾದಾರಕಃ| ತ್ರಿಕೋಣಕಾಣ್ಡಾದಿರೂಪಾ ಪರಮೌಷಧೀ ಭುವಿ ಮಹಿಷವಲ್ಲಿರೀತಿ ಪ್ರಥಿತಾ| ಕ್ವಚಿದಪಿ ವೃದ್ಧದಾರಕ ಇತಿ, ಕ್ವಚಿದ್ವೇಲ್ಲರಿಕೇತಿ ಚ| ಪವನಾದಿಷು ಕಾಮಚರಾ ವಾತಾತಪವ್ಯವಾಯಾದಿಷು ಇಚ್ಛಾವೃತ್ತಿರಯನ್ತ್ರಣಾ ವಿವಿಧಾನಾಂ ಮನೋಗದವೃನ್ದಾನಾಂ ಶರೀರಗದವೃನ್ದಾನಾಞ್ಚ ನಿವೃತ್ತಿಕರೀ|| ೧೮೦||
Adhikarana ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗಃ (೧೮೧) · Śloka ೧೮೧
ವಸನ್ತೇ ಸಂಗೃಹೀತಾನಾಂ ಶೋಷಿತಾನಾಮನಾತಪೇ| ವೃದ್ಧಾದಾರಕಮೂಲಾನಾಂ ತುಲಾಂ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಾ| ಆಪ್ಲಾವ್ಯ ಘೃತಪಾತ್ರಸ್ಥಾಂ ಧಾನ್ಯೇ ಪಕ್ಷಮುಪೇಕ್ಷಿತಾಮ್| ಲಿಹ್ಯಾದನುಪಿಬೇತ್ಕ್ಷೀರಂ ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರಘೃತಾಶನಃ| ತತ್ಪ್ರಯೋಗಾಜ್ಜರಾಜೀರ್ಣೇ ವೃದ್ಧೋ ದಾರಕತಾಮಿಯಾತ್| ಭಗ್ನಾಸ್ಥಿರ್ಗದ್ಗದಃ ಪಙ್ಗುಃ ಕೃಶೋ ಹ್ರಸ್ವೋಽನ್ಯರೂಪತಾಮ್| ನಿರಸ್ತಾಶೇಷದೋಷೋತ್ಥನಖಭೇದಾದ್ಯುಪದ್ರವಃ| ಅಪಸ್ಮಾರಗ್ರಹೋನ್ಮಾದಪಾಪ್ಮಾಲಕ್ಷ್ಮೀವಿವರ್ಜಿತಃ| ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿರ್ಬಲವಾನ್ ವಾಗ್ಮೀ ಜೀವೇದ್ವರ್ಷಶತಾನಿ ಷಟ್||೧೮೧||
वसन्ते संगृहीतानां शोषितानामनातपे| वृद्धादारकमूलानां तुलां सञ्चूर्ण्य सर्पिषा| आप्लाव्य घृतपात्रस्थां धान्ये पक्षमुपेक्षिताम्| लिह्यादनुपिबेत्क्षीरं जीर्णे क्षीरघृताशनः| तत्प्रयोगाज्जराजीर्णे वृद्धो दारकतामियात्| भग्नास्थिर्गद्गदः पङ्गुः कृशो ह्रस्वोऽन्यरूपताम्| निरस्ताशेषदोषोत्थनखभेदाद्युपद्रवः| अपस्मारग्रहोन्मादपाप्मालक्ष्मीविवर्जितः| दीप्ताग्निर्बलवान् वाग्मी जीवेद्वर्षशतानि षट्||१८१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಸನ್ತೇ ಸಂಗೃಹೀತಾದಿಗುಣಾನಾಂ ವೃದ್ಧದಾರಕಮೂಲಾನಾಂ ತುಲಾಂ ಪಲಶತಂ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಪಶ್ಚಾತ್ ಘೃತೇನಾಪ್ಲಾವ್ಯ ಘೃತಪಾತ್ರೇ ಸ್ಥಿತಾಂ ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ಪಕ್ಷಮುಪೇಕ್ಷಿತಾಂ ಪಕ್ಷಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅನನ್ತರಞ್ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಕ್ಷೀರಘೃತಾಶನಃ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ಪ್ರಯೋಗಾದ್ದೃದ್ಧದಾರಕಪ್ರಯೋಗಾದ್ದೃದ್ಧಃ ಪುರುಷೋ ವರ್ಣಾದೀನಾಮಭಿನವಾನಾಂ ಸಮ್ಭವಾದ್ದಾರಕತಾಮತಿತರುಣತ್ವಮಿಯಾತ್| ಭಗ್ನಾಸ್ಥ್ಯಾದಿಶ್ಚಾನ್ಯರೂಪತಾಂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಾದ್ವೈಪರೀತ್ಯಂ ಯಾತಿ| ತೇನ ಭಗ್ನಾಸ್ಥಿಃ ಶ್ಲಿಷ್ಟಸ್ಥಿರ್ಭವತಿ| ಗದ್ಗದೋ ಮಧುರವಾಕ್| ಪಙ್ಗುಃ ಸುಗತಿಃ| ಕೃಶಃ ಸ್ಥೂಲಃ| ಹ್ರಸ್ವೋ ದೀರ್ಘ ಇತಿ| ನಿರಸ್ತಾ ಅಪಾಸ್ತಾ ಅಶೇಷಾ ವಾತಾದಿದೋಷೋತ್ಥಾ ನಖಭೇದಾದಯಃ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಪಠಿತಾ ಉಪದ್ರವವ್ಯಾಧಯೋ ಯೇನ| ಅಪಸ್ಮಾರಾದಿವರ್ಜಿತೋ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಶ್ಚ ಷಡ್ವರ್ಷಶತಾನಿ ಜೀವೇತ್||೧೮೧||
Adhikarana ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಯಾ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೮೨) · Śloka ೧೮೨
ಚೂರ್ಣಿತೈರಶ್ವಗನ್ಧಾಯಾಃ ಸಂಯುತಂ ತ್ರಿಂಶತಾ ಪಲೈಃ| ತತ್ತುಲ್ಯಂ ದಾರಕಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಪಯಸಾ ಸರ್ಪಿಷಾಽಥವಾ| ಜೀರ್ಣೇ ಪೂರ್ವವದಶ್ನೀಯಾದ್ಯೋ ಜೀವೇತ್ಸ ಸಮಾಃ ಶತಮ್| ವಾಜಿವೇಗೋ ಗಜಪ್ರಾಣಃ ಸುರೂಪೋ ಭಾಸ್ಕರದ್ಯುತಿಃ||೧೮೨||
चूर्णितैरश्वगन्धायाः संयुतं त्रिंशता पलैः| तत्तुल्यं दारकं प्राश्य पयसा सर्पिषाऽथवा| जीर्णे पूर्ववदश्नीयाद्यो जीवेत्स समाः शतम्| वाजिवेगो गजप्राणः सुरूपो भास्करद्युतिः||१८२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಯಾಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಸ್ಯ ಚೂರ್ಣೇನ ತತ್ತುಲ್ಯಮೇವ ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಂ ವೃದ್ಧದಾರಕಸಂಯುತಂ ಪಯಸಾ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಪ್ರಾಶ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀರ್ಣೇ ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಕ್ಷೀರಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಯಃ ಪುರುಷೋಽಶ್ನೀಯಾತ್ಸ ಸಮಾಶತಂ ವರ್ಷಶತಂ ಜೀವೇತ್ ವಾಜಿವೇಗಾದಿಯುತಶ್ಚ ಭವೇತ್| ಭಾಸ್ಕರದ್ಯುತಿಃ ಸೂರ್ಯತೇಜಃ|| ೧೮೨||
Adhikarana ವರೀಗೋಕ್ಷುರಕಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಯೋಗೌ (೧೮೩) · Śloka ೧೮೩
ಅಶ್ವಗನ್ಧೇನ ಸಂಯೋಜ್ಯೌ ವರೀಗೋಕ್ಷುರಕೌ ಪೃಥಕ್||೧೮೩||
अश्वगन्धेन संयोज्यौ वरीगोक्षुरकौ पृथक्||१८३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಪ್ರಕಾರೇಣ ವೃದ್ಧದಾರಕಪ್ರಯೋಗೇ ಶತಾವರೀ ಯೋಜ್ಯಾ| ತದ್ವದೇವ ಗೋಕ್ಷುರಕೋಽಪಿ|| ೧೮೩||
Adhikarana ಸ್ವರ್ಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೮೪) · Śloka ೧೮೪
ಯೋ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚೂರ್ಣಂ ವೃದ್ಧದಾರಕಮೂಲಜಮ್| ಸಪ್ತಾಹಂ ಯೂಷಭಕ್ತಾಶೀ ಸ್ಯಾತ್ಸ ಕಿನ್ನರತುಲ್ಯವಾಕ್||೧೮೪||
यो लिह्यात् सर्पिषा चूर्णं वृद्धदारकमूलजम्| सप्ताहं यूषभक्ताशी स्यात्स किन्नरतुल्यवाक्||१८४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೋ ಲಿಹ್ಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಯಃ ಪುರುಷೋ ವೃದ್ಧದಾರಕಮೂಲಜಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹ ಸಪ್ತಾಹಂ ಲಿಹ್ಯಾಜ್ಜೀರ್ಣೇ ಯೂಷಭಕ್ತಾಶೀ ಚ ಸ್ಯಾತ್ ಸ ಕಿನ್ನರಸಮಾನವಾಕ್ ಸ್ಯಾತ್|| ೧೮೪||
Adhikarana ಶತಾಯುಃಕರಾಃ ಪ್ರಯೋಗಾಃ (೧೮೫) · Śloka ೧೮೫
ಸ್ವರಸೇನ ಶತಾವರ್ಯಾಃ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭವಿತಞ್ಚ ತತ್| ಲಿಹಾನಃ ಪೂರ್ವವನ್ಮಾಸಂ ಶತಂ ಜೀವೇನ್ಮಹಾಮತಿಃ| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಧಾತ್ರೀಸ್ವರಸಭಾವಿತಮ್| ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಪಿವನ್ಮಾಸಂ ಶತಂ ಜೀವೇದರುಕ್ಸುಧೀಃ| ವೃದ್ಧದಾರಕಮೂಲಾನಾಂ ರಸಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಯಃ ಪಿಬೇತ್| ತತ್ಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಾ ಸ ಜೀವೇನ್ನೀರುಜಃ ಶತಮ್||೧೮೫||
स्वरसेन शतावर्याः सप्ताहं भवितञ्च तत्| लिहानः पूर्ववन्मासं शतं जीवेन्महामतिः| लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां धात्रीस्वरसभावितम्| क्षीरेण वा पिवन्मासं शतं जीवेदरुक्सुधीः| वृद्धदारकमूलानां रसं क्षीरेण यः पिबेत्| तत्कल्कसिद्धं सर्पिर्वा स जीवेन्नीरुजः शतम्||१८५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಚ್ಚ ವೃದ್ಧದಾರಕಮೂಲಚೂರ್ಣಂ ಶತಾವರೀಸ್ವರಸೇನ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವಿತಂ ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಸರ್ಪಿಷಾ ಮಾಸಂ ಲಿಹಾನೋ ಮಹಾಮತಿಃ ಸನ್ ವರ್ಷಶತಂ ಜೀವೇತ್| ಧಾತ್ರೀಸ್ವರಸಭಾವಿತಸ್ಯ ವೃದ್ಧದಾರಕಮೂಲಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಮಾಸಂ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲೇಹನಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಾನಂ ವಾ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ತತ್ಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಮಿತಿ ವೃದ್ಧದಾರಕಮೂಲಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಮ್|| ೧೮೫||
Adhikarana ಕುಷ್ಠಾದಿಘ್ನಃ ಪ್ರಯೋಗಃ (೧೮೬) · Śloka ೧೮೬
ಪೀತಂ ವೇಲ್ಲರಿಕಾಮೂಲಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಸಹೋಷಿತಮ್| ಕುಷ್ಠಗುಲ್ಮೋದರಗರಶ್ಲೀಪದಾರ್ಶೋಽಪಚೀರ್ಜಯೇತ್||೧೮೬||
पीतं वेल्लरिकामूलं गोमूत्रेण सहोषितम्| कुष्ठगुल्मोदरगरश्लीपदार्शोऽपचीर्जयेत्||१८६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಹೋಷಿತಂ ಭಾವಿತಮ್|| ೧೮೬||
Adhikarana ಶ್ಲೀಪದಾದಿಘ್ನೋ ಯೋಗಃ (೧೮೭) · Śloka ೧೮೭
ಪಿಪ್ಪಲೀ ತ್ರಿಫಲಾ ದಾರ್ವೀ ಮಹೌಷಧಪುನರ್ನವಾಃ| ಪೃಥಗ್ದಶಪಲಾಃ ಸರ್ವೈಸ್ತುಲ್ಯಾಂಶೋ ವೃದ್ಧದಾರಕಃ| ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪೀತಸ್ತಚ್ಚುರ್ಣೋ ಜೀರ್ಣೇ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಭೋಜನಃ| ಶ್ಲೀಪದಾಮಮರುದ್ವರ್ಧ್ಮಗುಲ್ಮೋದರಗರಾನ್ ಹರೇತ್||೧೮೭||
पिप्पली त्रिफला दार्वी महौषधपुनर्नवाः| पृथग्दशपलाः सर्वैस्तुल्यांशो वृद्धदारकः| धान्याम्लपीतस्तच्चुर्णो जीर्णे स्वच्छन्दभोजनः| श्लीपदाममरुद्वर्ध्मगुल्मोदरगरान् हरेत्||१८७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದೀನಿ ಸಪ್ತ ಪೃಥಗ್ದಶಪಲಾನಿ ಸರ್ವೈಃ ಸಮೋ ವೃದ್ಧದಾರಕಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಆಮಮರುದಾಮವಾತಃ|| ೧೮೭||
Adhikarana ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತರಮ್ (೧೮೮) · Śloka ೧೮೮
ಶೌಣ್ಡೀ ವಿಶ್ವವರಾದ್ವೀಪಿವೇಲ್ಲಮುಸ್ತಾಃ ಸಮಾಂಶಕಾಃ| ತುಲ್ಯವೇಲ್ಲರಿಕಾಮೂಲಾಃ ಸಾಜ್ಯಕ್ಷೌದ್ರಾಸ್ತಥಾ ಗುಣಾಃ||೧೮೮||
शौण्डी विश्ववराद्वीपिवेल्लमुस्ताः समांशकाः| तुल्यवेल्लरिकामूलाः साज्यक्षौद्रास्तथा गुणाः||१८८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೌಣ್ಡ್ಯಾದೀನ್ಯಷ್ಟೌ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಸರ್ವೈಃ ಸಮಂ ವೇಲ್ಲರಿಕಾಮೂಲಮ್| ಅಸ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಷೌದ್ರಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ| ತಥಾ ಗುಣಾಃ ಇತಿ ಶ್ಲೀಪದಾದೀನ್ ಜಯೇಯುಃ| ಶೌಣ್ಡೀ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ವರಾ ಫಲತ್ರಯಮ್|| ೧೮೮||
Adhikarana ಪಞ್ಚಶತವರ್ಷಾಯುಃಕರೋ ಯೋಗಃ (೧೮೯) · Śloka ೧೮೯
ತತ್ಫಲಾತ್ ಸ್ವರಸಂ ಕರ್ಷಂ ಲಿಹಂಸ್ತುಲ್ಯಾಜ್ಯಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಗವ್ಯಂ ಪಿಬೇದನು ಪಯೋ ಮಾಹಿಷಂ ವಾ ಯಥೇಷ್ಟಭುಕ್| ಪಞ್ಚಾಹೇನ ಜಯೇತ್ಕಾಸಾನ್ ಸಪ್ತಾಹೇನ ತ್ವಗಾಮಯಾನ್| ಮಹಾಕುಷ್ಠಾನಿ ಮಾಸೇನ ಭವೇನ್ಮಾಸದ್ವಯೇನ ತು| ಪಞ್ಚವರ್ಷಶತಾಯುಷ್ಕೋ ಧೀಮೇಧಾಬಲರೂಪವಾನ್||೧೮೯||
तत्फलात् स्वरसं कर्षं लिहंस्तुल्याज्यमाक्षिकम्| गव्यं पिबेदनु पयो माहिषं वा यथेष्टभुक्| पञ्चाहेन जयेत्कासान् सप्ताहेन त्वगामयान्| महाकुष्ठानि मासेन भवेन्मासद्वयेन तु| पञ्चवर्षशतायुष्को धीमेधाबलरूपवान्||१८९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವೃದ್ಧದಾರಕಫಲಸ್ವರಸಸ್ಯ ಕರ್ಷಸ್ತಾವದೇವಾಜ್ಯಂ ತಾವದೇವ ಕ್ಷೌದ್ರಮಿತಿ ಲಿಹನ್ ಗವ್ಯಂ ಪಯೋಽನು ಪಿಬೇನ್ಮಾಹಿಷಂ ವಾ ಪಯಃ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್||೧೮೯||
Adhikarana ಸಹಸ್ರಾಯುಃಕರೋ ಯೋಗಃ (೧೯೦) · Śloka ೧೯೦
ವೇಲ್ಲರೀಫಲಮೂಲಾನಾಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಶ್ಚ ಸಮಂ ರಜಃ| ವೇಲ್ಲರೀಫಲಮೂಲೋತ್ಥಸ್ವರಸೇನೈವ ಭಾವಯೇತ್| ಅಮೃತಾಯಾ ರಸೇನಾಽನು ತತಃ ಶುಷ್ಕಂ ಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್| ನಿಖನೇದ್ ಘೃತಕುಮ್ಭಸ್ಥಂ ಕರೀಷೇ ಬಹುಸಞ್ಚಯೇ| ಮಾಸಾದುದ್ಧೃತ್ಯ ತಂ ಲೇಹಂ ಯೋ ವರ್ಷಮುಪಯೋಜಯೇತ್| ಸಹಸ್ರಾಯುಃ ಸ ಜರಸಾ ಸಹಸಾ ನಾಭಿಭೂಯತೇ||೧೯೦||
वेल्लरीफलमूलानां पिप्पल्याश्च समं रजः| वेल्लरीफलमूलोत्थस्वरसेनैव भावयेत्| अमृताया रसेनाऽनु ततः शुष्कं घृताप्लुतम्| निखनेद् घृतकुम्भस्थं करीषे बहुसञ्चये| मासादुद्धृत्य तं लेहं यो वर्षमुपयोजयेत्| सहस्रायुः स जरसा सहसा नाभिभूयते||१९०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏಕೋ ಭಾಗೋ ವೇಲ್ಲರ್ಯಾಃ ಫಲಮೂಲಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಸ್ಯ| ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಿಪ್ಪಲೀರಜಸಃ| ಏತದ್ವೇಲ್ಲರೀಫಲಮೂಲಸ್ವರಸೇನೈವ ಭಾವಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ಗುಡೂಚೀರಸೇನ ಭಾವಯೇತ್| ತತಃ ಶೋಷಯಿತ್ವಾ ಘೃತೇನಾಽಽಪ್ಲಾವ್ಯ ಘೃತಕುಮ್ಭಸ್ಥಂ ಬಹುಸಞ್ಚಯೇ ಕರೀಷೇ ಗೋಮಯೇ ನಿಖನೇತ್| ತತೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಇತಿ ವೃದ್ಧದಾರಕಕಲ್ಪಃ|| ೧೯೦||
Adhikarana ಕುಷ್ಠಸ್ಯ ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗಃ (೧೯೧) · Śloka ೧೯೧
ಕುಷ್ಠಚೂರ್ಣತುಲಾಂ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಸ್ಯ ದ್ವಿತುಲಾನ್ವಿತಾಮ್| ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ದಿನಶತಂ ನಿಹಿತಾಮುಪಯೋಜಯೇತ್| ಸುಗನ್ಧಿಕಾಯೋ ದೃಕ್ಶ್ರೋತ್ರಸ್ವರವರ್ಣೇಷ್ವತೀನ್ದ್ರಿಯಃ| ಗತವ್ಯಾಧಿಜರೋ ಜೀವೇತ್ ಸಪ್ತವರ್ಷಶತಾನಿ ನಾ||೧೯೧||
कुष्ठचूर्णतुलां क्षौद्रघृतस्य द्वितुलान्विताम्| धान्यराशौ दिनशतं निहितामुपयोजयेत्| सुगन्धिकायो दृक्श्रोत्रस्वरवर्णेष्वतीन्द्रियः| गतव्याधिजरो जीवेत् सप्तवर्षशतानि ना||१९१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕುಷ್ಠಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ| ಕುಷ್ಠಚೂರ್ಣಪಲಶತಂ ಘೃತಪಲಶತಂ ಚೈಕೀಕೃತ್ಯ ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ದಿನಶತಸ್ಥಿತಂ ತತಃ ಪುರುಷ ಉಪಯೋಜಯನ್ ಸುಗನ್ಧಿಕಾಯೋ ಭವತಿ| ದೃಗಾದಿಷು ಚಾತೀನ್ದ್ರಿಯೋಽತಿಶಯೇನಾಶ್ಚರ್ಯಭೂತತ್ವಾತ್| ಗತವ್ಯಾಧಿಜರಶ್ಚ ಸಪ್ತವರ್ಷಶತಾನಿ ಜೀವೇತ್| ಇತಿ ಕುಷ್ಠಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ||೧೯೧||
Adhikarana ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಸ್ಯೋಪಸಂಹಾರಃ (೧೯೨) · Śloka ೧೯೨
ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಃ ಕ್ಷಣಿನಾಂ ಪರಿಚ್ಛದವತಾಂ ಹಿತಃ| ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ತು ಯೇ ತೇಷಾಂ ಸೌರ್ಯಮಾರುತಿಕೋ ವಿಧಿಃ||೧೯೨||
कुटीप्रवेशः क्षणिनां परिच्छदवतां हितः| अतोऽन्यथा तु ये तेषां सौर्यमारुतिको विधिः||१९२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏತೇ ಚ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಯೋಗಾಃ ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಮಧಿಕೃತ್ಯೋಕ್ತಾಃ ಅತಃ ಸ ಏವೋ ಪಸಂಹ್ನಿಯತೇ-ಕ್ಷಣಿನಾಮನ್ಯಪ್ರಯೋಜನರಹಿತಾನಾಂ ಪರಿಚ್ಛದವತಾಞ್ಚ ಕುಟೀಪ್ರವೇಶೋ ಹಿತಃ| ಪರಿಚ್ಛದೋಽನೇಕವಿಧಮುಪಕರಣಮ್| ಅತೋ ಯಥೋಕ್ತಾದನ್ಯಥಾ ವೈಪರೀತ್ಯೇನ ಯೇ ಕ್ಷಣಿನಃ ಪರಿಚ್ಛದವನ್ತಶ್ಚ ನ ಭವನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಸೌರ್ಯಮಾರುತಿಕೋ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ| (ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಃ ಕ್ಷಮಿಣಾಂ ಪರಿಚ್ಛದವತಾಂ ಹಿತಃ ಇತಿ ಚರಕಪಾಠಃ| ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕವಾತಾತಪಿಕಯೋರ್ವಿಷಯಪ್ರರ್ದನಾಯಾಹ-ಕುಟೀಪ್ರವೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕ್ಷಮಿಣಾಂ ಕೃತಕ್ಷಮಾಣಾಂ ನ ಪುತ್ರದಾರಕುಟುಮ್ಬಧನಪರ್ಯೇಷಣಾಪರ್ಯಾಕುಲಾನಾಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಪರಿಚ್ಛದವತಾಂ ಸರ್ವೋಪಕರಣವತಾಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೧೯೨||
Adhikarana ವಾತಾತಪಿಕಾಃ ಯೋಗಾಃ (೧೯೩) · Śloka ೧೯೩
ವಾತತಪಸಹಾ ಯೋಗಾ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇಽತೋ ವಿಶೇಷತಃ| ಸುಖೋಪಚಾರಾ ಭ್ರಂಶೇಽಪಿ ಯೇ ನ ದೇಹಸ್ಯ ಬಾಧಕಾಃ||೧೯೩||
वाततपसहा योगा वक्ष्यन्तेऽतो विशेषतः| सुखोपचारा भ्रंशेऽपि ये न देहस्य बाधकाः||१९३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತಾತಪಸಹಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೯೩||
Adhikarana ವಿವಿಧಾಃ ಯೋಗಾಃ (೧೯೪) · Śloka ೧೯೪
ಶೀತೋದಕಂ ಪಯಃ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಘೃತಮೇಕೈಕಶೋ ದ್ವಿಶಃ| ತ್ರಿಶಃ ಸಮಸ್ತಮಥವಾ ಪ್ರಾಕ್ಪೀತಂ ಸ್ಥಾಪೇದ್ವಯಃ||೧೯೪||
शीतोदकं पयः क्षौद्रं घृतमेकैकशो द्विशः| त्रिशः समस्तमथवा प्राक्पीतं स्थापेद्वयः||१९४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೀತೋದಕಾದಿಕಮೇಕೈಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ವಾ ತ್ರೀಣಿ ತ್ರೀಣಿ ವಾ ಸಮಸ್ತಮೇವ ವಾ ಪ್ರಾಕ್ಪೀತಂ ವಯಃ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ಜೀರ್ಣತ್ವಾದ್ರಕ್ಷೇತ್|| ೧೯೪||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೧೯೫) · Śloka ೧೯೫
ಹರೀತಕೀಮಾಗಧಿಕಾಕ್ಷಧಾತ್ರೀ ಶ್ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾ ಲೋಹರಜೋವಿಮಿಶ್ರಾಃ| ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಮದತಃ ಶರೀರಂ ಕಾಲಾಗ್ರದೂತೀ ನ ಜರಾ ದುನೋತಿ||೧೯೫||
हरीतकीमागधिकाक्षधात्री श्चूर्णीकृता लोहरजोविमिश्राः| सर्पिर्मधुभ्यामदतः शरीरं कालाग्रदूती न जरा दुनोति||१९५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹರೀತಕ್ಯಾದಿಕಂ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಸಹಾದತೋ ಭಕ್ಷಯತಃ ಪುಂಸಃ ಶರೀರಂ ಕಾಲಸ್ಯಾಗ್ರದೂತೀ ಜರಾ ನ ದುನೋತಿ ನೋಪತಾಪಯತಿ|| ೧೯೫||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೧೯೬) · Śloka ೧೯೬
ಹರೀತಕೀಮಾಗಧಿಕಾವಿಡಙ್ಗ ಶಶಾಙ್ಕಲೇಖಾಮಲಕಚ್ಛಾವೀನಾಮ್| ಸಿತೋಪಲಾತೈಲಘೃತಾನ್ವಿತಾನಾಂ ರೋಗಾ ನ ಲೇಢಾರಮಭಿದ್ರವನ್ತಿ||೧೯೬||
हरीतकीमागधिकाविडङ्ग शशाङ्कलेखामलकच्छावीनाम्| सितोपलातैलघृतान्वितानां रोगा न लेढारमभिद्रवन्ति||१९६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹರೀತಕ್ಯಾದೀನಾಂ ಸಿತೋಪಲಾದ್ಯನ್ವಿತಾನಾಂ ಲೇಢಾರಂ ಲಿಹಾನಂ ಪುರುಷಂ ರೋಗಾ ನಾಭಿದ್ರವನ್ತಿ ನಾಭಿಧಾವನ್ತಿ| ಆಮಲಕಚ್ಛವಿರಾಮಲಕಫಲಂ ತ್ಯಾಜಿತಾಸ್ಥಿ|| ೧೯೬||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೧೯೭) · Śloka ೧೯೭
ತ್ರಿಫಲಾಮಸನೋದಕೇನ ಪಿಷ್ಟಾಂ ರಜನೀಂ ಪರ್ಯುಷಿತಾಮಯಃ ಕಪಾಲೇ| ಮಧುನಾ ಮಧುರಾಂ ಲಿಹನ್ ಹಿನಸ್ತಿ ಸ್ಥವಿಮಾನಂ ಜರಸಂ ಗದಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್||೧೯೭||
त्रिफलामसनोदकेन पिष्टां रजनीं पर्युषितामयः कपाले| मधुना मधुरां लिहन् हिनस्ति स्थविमानं जरसं गदांश्च सर्वान्||१९७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಸನೋದಕೇನ ಬೀಜಕಜಲೇನ ಪಿಷ್ಟಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ರಜನೀಂ ರಾತ್ರಿಮಯಃಕಪಾಲೇ ಶಸ್ತ್ರಪಾತ್ರೇ ಮಧುನಾ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಮಧುರಾಮಾಪಾದಿತಮಾಧುರ್ಯಾಂ ಲಿಹನ್ ಪುರುಷಃ ಸ್ಥವಿಮಾದಿಕಂ ಹಿನಸ್ತಿ ನಾಶಯತಿ|| ೧೯೭||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೧೯೮) · Śloka ೧೯೮
ಖದಿರಾಸನಯೂಷಭಾವಿತಾಯಾ- ಸ್ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಪ್ಲುತಾಯಾಃ| ನಿಯಮೇನ ನರಾ ನಿಷೇವಿತಾರೋ ಯದಿ ಜೀವನ್ತ್ಯಜರಾಃ ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಮ್||೧೯೮||
खदिरासनयूषभाविताया- स्त्रिफलाया घृतमाक्षिकप्लुतायाः| नियमेन नरा निषेवितारो यदि जीवन्त्यजराः किमत्र चित्रम्||१९८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಖದಿರಾದಿಕ್ವಾಥಭಾವಿತಾಯಾಸ್ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಬೋಧಃ||೧೯೮||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೧೯೯) · Śloka ೧೯೯
ಅಸನಸ್ವರಸೇನ ಭಾವಿತಾನಾ ಮಭಯಾನಾಂ ಸವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಾನಾಮ್| ಮಧುಲೋಹರಜೋಘೃತಾಪ್ಲುತಾನಾಂ ನ ಹಿ ಲೇಢಾರಮಭಿದ್ರವನ್ತಿ ರೋಗಾಃ||೧೯೯||
असनस्वरसेन भाविताना मभयानां सविडङ्गतण्डुलानाम्| मधुलोहरजोघृताप्लुतानां न हि लेढारमभिद्रवन्ति रोगाः||१९९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಭಯಾನಾಮಾದೌ ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲೈರ್ಯೋಜನಮನನ್ತರಮಸನೋದಕೇನ ಭಾವನಂ ತತೋ ಮಧ್ವಾದಿಭಿರ್ಯೋಜನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೯೯||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೨೦೦) · Śloka ೨೦೦
ಬೀಜಕಸ್ಯ ರಸಮಙ್ಗುಲಿಹಾರ್ಯಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಘೃತಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಚ| ಶೀಲಯತ್ಸು ಪುರುಷೇಷು ಜರತ್ತಾ ಸ್ವಾಗತಾಪಿ ವಿನಿವರ್ತ್ತತ ಏವ||೨೦೦||
बीजकस्य रसमङ्गुलिहार्यं शर्करामधुघृतं त्रिफलां च| शीलयत्सु पुरुषेषु जरत्ता स्वागतापि विनिवर्त्तत एव||२००||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಙ್ಗುಲಿಹಾರ್ಯೋ ಯೋಽಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಆಹರ್ತುಂ ಶಕ್ಯತೇ ತಮ್| ಏವಂವಿಧಂ ಪ್ರಯೋಗಂ ಶೀಲಯತ್ಸ್ವತಿಶಯೇನಾಗತಾಪಿ ಜರತ್ತಾ ವಿನಿವರ್ತ್ತತೇ| ವೃತ್ತಸ್ಯ ನಾಮ ಮನಸಿ ಸ್ಫುರತ್ಯೇವ|| ೨೦೦||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೨೦೧) · Śloka ೨೦೧
ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪಸ್ತ್ರಿಫಲಾಕಷಾಯಃ ಸಿತೋಪಲಾತೈಲಮಧುಪ್ರಗಾಢಃ| ಸಪ್ಪಿಲೀನಾಗರಲೋಹರೇಣು ಸ್ತನೋಃ ಸಪತ್ನಿಂ ಜರಸಂ ನಿಹನ್ತಿ||೨೦೧||
दर्वीप्रलेपस्त्रिफलाकषायः सितोपलातैलमधुप्रगाढः| सप्पिलीनागरलोहरेणु स्तनोः सपत्निं जरसं निहन्ति||२०१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯೋ ಘನತ್ವೇನ ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪಃ ಸಿತೋಪಲಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಗಾಢಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಸ್ತನೋಃ ಶರೀರಸ್ಯ ಸಪತ್ನೀಂ ಜರಸಂ ನಿಹನ್ತಿ|
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೨೦೨) · Śloka ೨೦೨
ಫಲತ್ರಯತ್ರ್ಯೂಷಣಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಾಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಸಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಶರ್ಕರಾಂ ಚ| ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ಪುರುಷಾ ಲಿಹನ್ತೋ ಜೀವನ್ತಿ ನಿರ್ದ್ಧೂತಜರಾವಿಕಾರಾಃ||೨೦೨||
फलत्रयत्र्यूषणचूर्णयुक्तां द्राक्षां ससर्पिर्मधुशर्करां च| क्षीरानुपानं पुरुषा लिहन्तो जीवन्ति निर्द्धूतजराविकाराः||२०२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಫಲತ್ರಯಾದಿಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಾಂ ಸರ್ಪಿರಾದಿಯುತಾಞ್ಚ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ಲಿಹನ್ತಃ ಪುರುಷಾ ನಿರ್ದ್ಧೂತಜರಾವಿಕಾರಾ ಜೀವನ್ತಿ|| ೨೦೨||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೨೦೩) · Śloka ೨೦೩
ಹರೀತಕೀಂ ಸರ್ಪಿಷಿ ಸಮ್ಪ್ರಪ್ತಾಯ ಸಮಶ್ನತಸ್ತತ್ ಪಿಬತೋ ಘೃತಂ ಚ| ಭವೇಚ್ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಬಲಂ ಶರೀರೇ ಸಕೃತ್ಕೃತಂ ಸಾಧು ಯಥಾ ಕೃತಜ್ಞೇ||೨೦೩||
हरीतकीं सर्पिषि सम्प्रप्ताय समश्नतस्तत् पिबतो घृतं च| भवेच्चिरस्थायि बलं शरीरे सकृत्कृतं साधु यथा कृतज्ञे||२०३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ಪಿಷಿ ಘೃತೇ ಹರೀತಕೀಂ ಸಮ್ಪ್ರತಾಪ್ಯ ತಾಮೇವ ಸಮಶ್ನತಸ್ತದೇವ ಚ ಘೃತಮನುಪಿಬತಃ ಶರೀರೇ ಬಲಂ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಭವತಿ ತಥಾ ಯಥಾ ಕೃತಜ್ಞೇ ಪುರುಷೇ ಸಕೃದೇಕವಾರಮೇವ ಕೃತಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸಾಧು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಭವತಿ|| ೨೦೩||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೨೦೪) · Śloka ೨೦೪
ಆರಾಚ್ಚಿತಾನಾಂ ಕಲಶಂ ಪುರಾಣಂ ಧತ್ರೀಫಲಾನಾಂ ಮಧುನಶ್ಚ ಪೂರ್ಣಮ್| ಸಂವತ್ಸರಾರ್ದ್ಧಂ ನಿಹಿತಂ ಯವೇಷು ನಿಷೇವಮಾಣೋ ಜರಸಂ ನಿಹನ್ತಿ||೨೦೪||
आराच्चितानां कलशं पुराणं धत्रीफलानां मधुनश्च पूर्णम्| संवत्सरार्द्धं निहितं यवेषु निषेवमाणो जरसं निहन्ति||२०४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೃಣ್ಮಯಂ ಪುರಾಣಂ ಕಲಾಶಮಾರಾಚ್ಚಿತಾನಾಂ ಬಹುಕಾಲಸಞ್ಚಿತಾನಾಂ ಧಾತ್ರೀಫಲಾನಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಚ ಪೂರ್ಣಂ ಯವರಾಶೌ ಸಂವತ್ಸರಾರ್ದ್ಧಂ ಷಣ್ಮಾಸಂ ನಿಹಿತಂ ನಿಷೇವಮಾಣಃ ಪುರುಷೋ ಜರಸಂ ನಿಹನ್ತಿ| ಪೂರಣಯೋಗೇನ ಷಾಷ್ಠೀ| ಅತ್ರ ಚ ಯಥಾಪ್ರಯೋಗಂ ಗುಣಾತಿಶಯಃ|| ೨೦೪||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೨೦೫) · Śloka ೨೦೫
ಧಾತ್ರೀಕೃಮಿಘ್ನಾಸನಸಾರಚೂರ್ಣ ಸತೈಲಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಲೋಹರೇಣು| ನಿಷೇವಮಾಣಸ್ಯ ಭವೇನ್ನರಸ್ಯ ತಾರುಣ್ಯಲಾವಣ್ಯಮಪಿ ಪ್ರಣಷ್ಟಮ್||೨೦೫||
धात्रीकृमिघ्नासनसारचूर्ण सतैलसर्पिर्मधुलोहरेणु| निषेवमाणस्य भवेन्नरस्य तारुण्यलावण्यमपि प्रणष्टम्||२०५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಧಾತ್ರ್ಯಾದಿಕಂ ನಿಷೇವಮಾಣಸ್ಯ ತಾರುಣ್ಯಂ ಲಾವಣ್ಯಞ್ಚ ಪ್ರಣಷ್ಟಮಪಿ ಭವತಿ|| ೨೦೫||
Adhikarana ವಿವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ (೨೦೬) · Śloka ೨೦೬
ನವಾಮಲಕಶುಕ್ತಯೋ ಮಧು ಘೃತಂ ರಜಶ್ಚಾಯಸಂ ಚತುಷ್ಟಯಮಯೋಘಟಸ್ಥಮಿತಿ ಚೂರ್ಣಿತಂ ವತ್ಸರಮ್| ಕ್ರಮೇಣ ಲಿಹತಃ ಪಯೋಽನುಪಿಬತಶ್ಚ ಪಥ್ಯಾಶಿನ ಶ್ಚಿರಂ ಭವತಿ ಜೀವಿತಂ ಕ್ಷಯಮುಪೈತಿ ಪೃಥ್ವೀ ಜರಾ||೨೦೬||
नवामलकशुक्तयो मधु घृतं रजश्चायसं चतुष्टयमयोघटस्थमिति चूर्णितं वत्सरम्| क्रमेण लिहतः पयोऽनुपिबतश्च पथ्याशिन श्चिरं भवति जीवितं क्षयमुपैति पृथ्वी जरा||२०६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ನವಾನಾಮಾಮಲಕಾನಾಂ ಶುಕ್ತಯೋ ದಲಾನಿ ಮಧುಘೃತಮಯೋರಜಶ್ಚೇತ್ಯೇತಚ್ಚತುಷ್ಟಯ್ಮರ್ಥಾತ್ ಸಮಂ ಚೂರ್ಣಕರಣಯೋಗ್ಯಂ ಕಾಲಮಯೋಘಟೇ ಸ್ಥಿತಂ ತತಸ್ತಚ್ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ತೋಕಾಭಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ವತ್ಸರಂ ಲಿಹತೋಽನು ಪಯಃ ಪಿಬತಃ ಪುಂಸಃ ಪಥ್ಯಾಶಿನಃ ಸತೋ ಜೀವಿತಂ ಚಿರಂ ಭವತಿ ಜರಾ ಚ ಪೃಥ್ವೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಪಿ ಕ್ಷಯಮೇತಿ|| ೨೦೬||
Adhikarana ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾದಿಚೂರ್ಣಮ್ (೨೦೭) · Śloka ೨೦೭
ಚೂರ್ಣ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಮಲಕಾಮೃತಾನಾಂ ಲಿಹನ್ ಸಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭಾಗಯುಕ್ತಮ್| ವೃಷಸ್ಥಿರಃಶಾನ್ತವಿಕಾರದುಃಖಃ ಸಮಾಃ ಶತಂ ಜೀವತಿ ಕೃಷಣಕೇಶಃ||೨೦೭||
चूर्ण श्वदंष्ट्रामलकामृतानां लिहन् ससर्पिर्मधुभागयुक्तम्| वृषस्थिरःशान्तविकारदुःखः समाः शतं जीवति कृषणकेशः||२०७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾದಿಚೂರ್ಣಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್|| ೨೦೭||
Adhikarana ವಿಡಙ್ಗಪ್ರಯೋಗಾಃ (೨೦೮) · Śloka ೨೦೮
ವಿಡಙ್ಗಸಾರಂ ಮಧುಕಂ ಚ ಪಿಷ್ಟಂ ಭಲಾತಕಕ್ವಾಥಮಧುಪ್ರಗಾಢಮ್| ಅರ್ಶಾಸಿ ಜನ್ತೂಂಶ್ಚ ಜಯತ್ಯುದೀರ್ಣಾನ್ ವಹ್ನಿಂ ಚ ಸನ್ಧುಕ್ಷಯತಿ ಕ್ಷಣೇನ| ವಿಡಙ್ಗಭಲ್ಲಾತಕಚಿತ್ರಕಾಣಾಂ ಗುಡೋತ್ತರಾಣಾಮಭಯಾನ್ವಿತಾನಾಮ್| ತೈಲೇನ ಚೂರ್ಣಾನಿ ನಿಷೇವಮಾಣಾನ್ ಶರೀರಿಣೋ ನೋಪತಪನ್ತಿ ರೋಗಾಃ| ವಿಡಙ್ಗಭಲ್ಲಾತಕನಾಗರಾಣಿ ಯೇಽಶ್ನನ್ತಿ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಸಂಯುತಾನಿ| ಜರಾನದೀಂ ರೋಗತರಙ್ಗಿಣೀಂ ತೇ ಲಾವಣ್ಯಯುಕ್ತಾಃ ಪುರುಷಾಸ್ತರನ್ತಿ| ವಿಡಙ್ಗಕಲ್ಕಂ ಸ್ವರಸೇನ ಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಚ ಪಿಬೇನ್ನರೋ ಯಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಕ್ಷೌದ್ರಪರಿಪ್ಲುತಂ ವಾ ವಿಜಿತ್ಯ ರೋಗಾನ್ ಸ ಭವೇಚ್ಛತಾಯುಃ||೨೦೮||
विडङ्गसारं मधुकं च पिष्टं भलातकक्वाथमधुप्रगाढम्| अर्शासि जन्तूंश्च जयत्युदीर्णान् वह्निं च सन्धुक्षयति क्षणेन| विडङ्गभल्लातकचित्रकाणां गुडोत्तराणामभयान्वितानाम्| तैलेन चूर्णानि निषेवमाणान् शरीरिणो नोपतपन्ति रोगाः| विडङ्गभल्लातकनागराणि येऽश्नन्ति सर्पिर्मधुसंयुतानि| जरानदीं रोगतरङ्गिणीं ते लावण्ययुक्ताः पुरुषास्तरन्ति| विडङ्गकल्कं स्वरसेन धात्र्याः क्षौद्रेण युक्तं च पिबेन्नरो यः| द्राक्षारसक्षौद्रपरिप्लुतं वा विजित्य रोगान् स भवेच्छतायुः||२०८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಡಙ್ಗಸಾರಾದಿಕಂ ವಿಡಙ್ಗಭಲ್ಲಾತಕಾದಿಕಂ ಚ| ಗುಡೋತ್ತರಂ ಗುಡಾಧಿಕಮ್| ತೈಲೇನೋಪಯುಜ್ಯತೇ| ಯೇ ಪುರುಷಾ ವಿಡಙ್ಗಾದಿಕಮಶ್ನನ್ತಿ ತೇ ಜರಾನದೀಂ ಲಾವಣ್ಯಯುಕ್ತಾಸ್ತರನ್ತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಾಮಾಹ-ರೋಗತರಙ್ಗಿಣೀಂ ರೋಗಾ ಏವ ಹ್ಯವಗಾಢತ್ವಾತ್ತರಙ್ಗಾಃ| ಜರೋಪಶಮೇ ಪುರುಷಸ್ಯ ಯತೋ ಲಾವಣ್ಯಾದಿಕಂ ಸ್ಯಾತ್| ವಿಡಙ್ಗಕಲ್ಕಸ್ಯ ಧಾತ್ರೀರಸಕ್ಷೌದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಕ್ಷೌದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಗಃ|| ೨೦೮||
Adhikarana ಪಿಪ್ಪಲೀತಣ್ಡುಲಪ್ರಯೋಗಃ (೨೦೯) · Śloka ೨೦೯
ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಂ ಮಾಗಧಿಕಾಕಣಾನಾಂ ವಿಡಙ್ಗಚುರ್ಣೇನ ಸಚಿತ್ರಕೇಣ| ನಿಷೇವಮಾಣೋ ಮಧುರೈಲಮಿಶ್ರಂ ವಯಃಪರೀಣಾಮಜಲೇ ನ ಮಜ್ಜೇತ್||೨೦೯||
चूर्णं समं मागधिकाकणानां विडङ्गचुर्णेन सचित्रकेण| निषेवमाणो मधुरैलमिश्रं वयःपरीणामजले न मज्जेत्||२०९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಾಗಧಿಕಾಕಣಾನಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀತಣ್ಡುಲಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸಚಿತ್ರಕೇಣ ವಿಡಾಙ್ಗಚೂರ್ಣೇನ ಸಮಂ ಚಿತ್ರಕವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣಸಮಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವಯಃಪರಿಣಾಮ ಏವ ವಿನಾಶಹೇತುತ್ವಾಜ್ಜಲಮ್|| ೨೦೯||
Adhikarana ಪೌನರ್ನವಕಲ್ಪಃ ಮೂರ್ವಾದಯಶ್ಚ (೨೧೦) · Śloka ೨೧೦
ಪುನರ್ನವಸ್ಯಾರ್ದ್ಧಪಲಂ ಪಲಂ ವಾ ಪಿಷ್ಟಂ ಪಿಬೇದ್ಯಃ ಪಯಸಾರ್ದ್ಧಮಾಸಮ್| ಮಾಸದ್ವಯಂ ತತ್ತ್ರಿಗುಣಂ ಸಮಾಂ ವಾ ಜೀರ್ಣೋಽಪಿ ಭೂಯಃ ಸಪುನರ್ನವಃ ಸ್ಯಾತ್| ಮೂರ್ವಾಬೃಹತ್ಯಂಶುಮತೀಬಲಾನಾ ಮುಶೀರಪಾಠಾಸನಶಾರಿವಾಣಾಮ್| ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಾಗರುಚನ್ದನಾನಾಂ ವದನ್ತಿ ಪೌನರ್ನವಮೇವ ಕಲ್ಪಮ್||೨೧೦||
पुनर्नवस्यार्द्धपलं पलं वा पिष्टं पिबेद्यः पयसार्द्धमासम्| मासद्वयं तत्त्रिगुणं समां वा जीर्णोऽपि भूयः सपुनर्नवः स्यात्| मूर्वाबृहत्यंशुमतीबलाना मुशीरपाठासनशारिवाणाम्| कालानुसार्यागरुचन्दनानां वदन्ति पौनर्नवमेव कल्पम्||२१०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪುನರ್ನವಸ್ಯಾರ್ದ್ಧಪಲಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಮೂರ್ವಾಬೃಹತ್ಯಾದಿಕಞ್ಚ||೨೧೦||
Adhikarana ಶತಾವರೀಘೃತಮ್ (೨೧೧) · Śloka ೨೧೧
ಶತಾವರೀಕಲ್ಕಕಷಾಯಸಿದ್ಧಂ ಯೇ ಸರ್ಪಿರಶ್ನನ್ತಿ ಸಿತಾದ್ವಿತೀಯಮ್| ತಾನ್ ಜೀತಿತಾಧ್ವಾನಮಭಿಪ್ರಪನ್ನಾನ್ ನ ವಿಪ್ರಲುಮ್ಪನ್ತಿ ವಿಕಾರಚೋರಾಃ||೨೧೧||
शतावरीकल्ककषायसिद्धं ये सर्पिरश्नन्ति सिताद्वितीयम्| तान् जीतिताध्वानमभिप्रपन्नान् न विप्रलुम्पन्ति विकारचोराः||२११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೇ ಶತಾವರೀಕಲ್ಕಷಾಯಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಿತಯಾ ಸಹಾಶ್ನನ್ತಿ ತಾನ್ ಜೀವಿತಾಧ್ವಾನಮಾಯುರೇವ ಪನ್ಥಾನಮಭಿಪ್ರಪನ್ನಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಕಾರಚೋರಾ ನ ವಿಪ್ರಲುಮ್ಪನ್ತಿ ನ ಲುಣ್ಠಯನ್ತಿ|| ೨೧೧||
Adhikarana ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಪ್ರಯೋಗಃ (೨೧೨) · Śloka ೨೧೨
ಪೀತ್ವಾಶ್ವಗನ್ಧಾ ಪಯಸಾರ್ದ್ಧಮಾಸಂ ಘೃತೇನ ತೈಲೇನ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ ವಾ| ಕೃಶಸ್ಯ ಪುಷ್ಟಿಂ ವಪುಷೋ ವಿಧತ್ತೇ ಬಾಲಸ್ಯ ಸಸ್ಯಸ್ಯ ಯಥಾ ಸುಬೃಷ್ಟಿಃ||೨೧೨||
पीत्वाश्वगन्धा पयसार्द्धमासं घृतेन तैलेन सुखाम्बुना वा| कृशस्य पुष्टिं वपुषो विधत्ते बालस्य सस्यस्य यथा सुबृष्टिः||२१२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಯ ಆದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನಾರ್ದ್ಧಮಾಸಮಶ್ವಗನ್ಧಾ ಪೀತಾ ಕೃಶಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ವಪುಷಸ್ತಥಾ ಪುಷ್ಟಿಂ ವಿಧತ್ತೇ ಯಥಾ ಸಸ್ಯಸ್ಯ ಸುವೃಷ್ಟಿಃ|| ೨೧೨||
Adhikarana ಕೃಷ್ಣತಿಲಪ್ರಯೋಗಃ (೨೧೩) · Śloka ೨೧೩
ದಿನೇ ದಿನೇ ಕೃಷ್ಣತಿಲಪ್ರಕುಞ್ಚಂ ಸಮಶ್ನತಃ ಶೀತಜಲಾನುಪಾನಮ್| ಪೋಷಃ ಶರೀರಸ್ಯ ಭವತ್ಯನಲ್ಪೋ ದೃಢೀಭವನ್ತ್ಯಾಮರಣಾಚ್ಚ ದನ್ತಾಃ||೨೧೩||
दिने दिने कृष्णतिलप्रकुञ्चं समश्नतः शीतजलानुपानम्| पोषः शरीरस्य भवत्यनल्पो दृढीभवन्त्यामरणाच्च दन्ताः||२१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ಶಿಲಾಜತುಕ್ಷೌದ್ರಾದಿಪ್ರಯೋಗಃ (೨೧೪) · Śloka ೨೧೪
ಶಿಲಾಜತುಕ್ಷೌದ್ರವಿಡಙ್ಗಸರ್ಪಿ ರ್ಲೋಹಾಭಯಾಪಾರದತಾಪ್ಯಭಕ್ಷಃ| ಆಪೂರ್ಯತೇ ದುರ್ಬಲದೇಹಧಾತು ಸ್ತ್ರಿಪಞ್ಚರಾತ್ರೇಣ ಯಥಾ ಶಶಾಙ್ಕಃ||೨೧೪||
शिलाजतुक्षौद्रविडङ्गसर्पि र्लोहाभयापारदताप्यभक्षः| आपूर्यते दुर्बलदेहधातु स्त्रिपञ्चरात्रेण यथा शशाङ्कः||२१४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದಿನೇ ದಿನೇ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಯೋಗದ್ವಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಪ್ರಕುಞ್ಚಃ ಪಲಮ್| ಪಾರದಂ ಶಿಲಾಜತುತಾಪ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಮರ್ದಿತುಂ ಯೋಗ್ಯಂ ಭವತಿ| ಯಥಾ ಶಶಾಙ್ಕಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ತ್ರಿಪಞ್ಚರಾತ್ರೇಣ ಪಕ್ಷೇಣಾಪೂರ್ಯತೇ ತದ್ವದಸಾವಪಿ|| ೨೧೪||
Adhikarana ಶಿಲಾಜತುನಃ ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತರಮ್ (೨೧೫) · Śloka ೨೧೫
ಮಧು ಮಧುರಸಾ ಲಾಜಾ ಭಾರ್ಙ್ಗೀ ಮಧೂಕಶತಾವರೀ| ಕಮಲಕುಸುಮತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಭಿಃ ಸಮಂ ಜತು ಪಾರ್ವತಮ್| ಪ್ರಚುರಹವಿಷಾ ಲೇಹಂ ಲೀಢ್ವಾ ಸಮೃದ್ಧಸಿತೋಪಲಮ್| ಶಿಥಿಲಜರಸೋ ಮನ್ದಾತಙ್ಕಾ ಭವನ್ತಿ ಚಿರಾಯುಷಃ||೨೧೫||
मधु मधुरसा लाजा भार्ङ्गी मधूकशतावरी| कमलकुसुमत्वक्क्षीरीभिः समं जतु पार्वतम्| प्रचुरहविषा लेहं लीढ्वा समृद्धसितोपलम्| शिथिलजरसो मन्दातङ्का भवन्ति चिरायुषः||२१५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮಧ್ವಾದೀನಾಮೇಕೋ ಭಾಗೋ ದ್ವಿತೀಯಃ ಶಿಲಾಜತುನ ಇತ್ಯೇತಲ್ಲೇಹಂ ಪ್ರಚುರಘೃತಂ ಸ್ಮೃದ್ಧಶರ್ಕರಞ್ಚ ಲೀಢ್ವಾ ಪುರುಷಾಶ್ಶಿಥಿಲಜರಸಃ ಸ್ವಲ್ಪಜರಾಃ ಸ್ವಲ್ಪವ್ಯಾಧಯಶ್ಚಿರಜೀವಿತಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ|| ೨೧೫||
Adhikarana ನಾರಸಿಂಹಘೃತಮ್ (೨೧೬) · Śloka ೨೧೬
ಗಾಯತ್ರೀಶಿಖಿಶಿಂಶಪಾಸನಶಿವಾ ವೇಲ್ಲಾಕ್ಷಕಾರುಷ್ಕರಾನ್ ಪಿಷ್ಟ್ವಾಷ್ಟೌ ದಶಷಡ್ಗುಣೇಮ್ಭಸಿ ಧೃತಾನ್ ಖಣ್ಡೈಃ ಸಹಾಯೋಮಯೈಃ| ಪಾತ್ರೇ ಲೋಹಕೃತೇ ತ್ರ್ಯಹಂ ರವಿಕರೈರಾಲೋಡಯನ್ ಪಾಚಯೇ ದಗ್ನೌ ಚಾನುಮೃದೌ ಸಲೋಹಶಕಲಂ ಪಾದಸ್ಥಿತಂ ತತ್ಪಚೇತ್| ಪೂತಸ್ಯಾಂಶಃ ಕ್ಷೀರತೋಂಽಶಸ್ತಥಾಂಶೌ ಭಾರ್ಙ್ಗಾನ್ನಿರ್ಯಾಸಾತ್ ಪಿವರ್ಯಾಸ್ತ್ರಯೋಂಽಶಾಃ| ಅಂಶಾಶ್ಚತ್ವಾರಸ್ತತ್ರ ಹೈಯಙಗವೀನಾ ದೇಕೀಕೃತ್ಯೈತತ್ಸಾಧಯೇತ್ ಕೃಷ್ಣಲೌಹೇ| ವಿಮಲಯಾ ಸಿತಯಾ ಮಧುನಾಥವಾ ಯುಕ್ತಮಯುಕ್ತಮಿದಂ ಯದಿ ವಾ ಘೃತಮ್| ಸ್ವರುಚಿಭೋಜನಪಾನವಿಚೇಷ್ಟಿತೋ ಭವತಿ ನಾ ಪಲಶಃ ಪರಿಶೀಲಯನ್| ಶ್ರೀಮಾನ್ ನಿರ್ಧೂತಪಾಪ್ಮಾ ವನಮಹಿಷಬಲೋ ವಾಜಿವೇಗಃ ಸ್ಥಿರಾಙ್ಗೋ ಕೇಶೈರ್ಭೃಙ್ಗಾಙ್ಗನೀಲೈರ್ಮಧುಸುರಭಿಮುಖೋ ನೈಕಯೋಷಿನ್ನಿಷೇವೀ| ವಾಙ್ಮೇಧಾಧೀಸಮೃದ್ಧಃ ಸುಪಟು ಹೃತವಹೋ ಮಾಸಮಾತ್ರೋಪಯೋಗಾ ದ್ಧತ್ತೇಽಸೌ ನಾರಸಿಂಹ ವಪುರನಲಶಿಖಾತಪ್ತಚಾಮೀಕರಾಭಮ್||೨೧೬||
गायत्रीशिखिशिंशपासनशिवा वेल्लाक्षकारुष्करान् पिष्ट्वाष्टौ दशषड्गुणेम्भसि धृतान् खण्डैः सहायोमयैः| पात्रे लोहकृते त्र्यहं रविकरैरालोडयन् पाचये दग्नौ चानुमृदौ सलोहशकलं पादस्थितं तत्पचेत्| पूतस्यांशः क्षीरतोंऽशस्तथांशौ भार्ङ्गान्निर्यासात् पिवर्यास्त्रयोंऽशाः| अंशाश्चत्वारस्तत्र हैयङगवीना देकीकृत्यैतत्साधयेत् कृष्णलौहे| विमलया सितया मधुनाथवा युक्तमयुक्तमिदं यदि वा घृतम्| स्वरुचिभोजनपानविचेष्टितो भवति ना पलशः परिशीलयन्| श्रीमान् निर्धूतपाप्मा वनमहिषबलो वाजिवेगः स्थिराङ्गो केशैर्भृङ्गाङ्गनीलैर्मधुसुरभिमुखो नैकयोषिन्निषेवी| वाङ्मेधाधीसमृद्धः सुपटु हृतवहो मासमात्रोपयोगा द्धत्तेऽसौ नारसिंह वपुरनलशिखातप्तचामीकराभम्||२१६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗಾಯತ್ರ್ಯಾದಿನಾ ನಾರಸಿಂಹಘೃತಮ್| ಗಾಯತ್ರೀ ಖದಿರಃ, ಶಿಖೀ ಚಿತ್ರಕಃ, ಅಸನಂ ಬೀಜಕಂ, ಶಿವಾ ಹರೀತಕೀ, ಅಕ್ಷಕಂ ಬಿಭೀತಕಮ್-ಏತಾನ್ಯಷ್ಟಾವೌಷಧಾನಿ ಸಮಾನಿ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಏತೇಭ್ಯೋ ಮಾನೇನ ಷೋಡಶಗುಣೇಽಮ್ಭಸ್ಯೌಷಧಸಮೈಶ್ಚ ಶಸ್ತ್ರೈರ್ದ್ಧೃತಾನಿ ತ್ರ್ಯಹಮಾದಿತ್ಯತಾಪೇನಾಲೋಡಯನ್ ಚಾಲಯನ್ ಪಾಚಯೇತ್| ಚತುರ್ಥೇಽಹ್ನಿ ತಥಾವಿಧಮೇವ ಚತುರ್ಭಾಗಶೇಷಂ ತನ್ಮೃದುನಾಽಗ್ನಿನಾ ಪಚೇತ್| ತತಃ ಪರಿಪೂತಂ ಕ್ವಾಥಂ ಗೃಹೀತ್ವಾಽನೇನ ಸಮೋ ಭಾಗೋ ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ದೇಯಃ| ಕ್ಷೀರಯುಕ್ತೇನ ತೇನೈವ ಸಮೋ ಭೃಙ್ಗಸ್ವರಸಾತ್ ಭಾಗಃ| ಕ್ವಾಥಸ್ತ್ರಿಗುಣಃ ಪಿವರ್ಯಾಃ ಶತಾವರ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಃ ಕ್ವಾಥಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಹೈಯಙ್ಗವೀನಂ ಹಯೋ ದೋಹಸ್ಯ ವಿಕಾರೋ ನವನೀತಮ್| ಕೃಷ್ಣಲೌಹ ಇತಿ ಶಸ್ತ್ರಪಾತ್ರೇ ಸಿದ್ಧಮತಿಶುದ್ಧ್ಯಾ ಶರ್ಕರಯಾ ವಾ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ವಾ ಯುತಂ ಪ್ರಯೋಗಸ್ಯ ಬಲಸ್ಯ ವಾರ್ಥೇ| ಅತ್ರ ಚ ಭೋಜನಾದಿಕಂ ಸ್ವರುಚ್ಯಾ| ಪಲಶ ಇತಿ ಯಥಾಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಮಾತ್ರಾ| ಭೃಙ್ಗಾಙ್ಗಂ ಭ್ರಮರಶರೀರಮ್| ಮಧು ಮಾರ್ದ್ವೀಕಂ ತಸ್ಯ ಪಾನಾತ್ ಸುರಭಿಮುಖಃ| ಅಸೌ ಪ್ರಯೋಕ್ತಾ ಪುರುಷಸ್ತು ನಾರಸಿಂಹಂ ವಪುರ್ದ್ಧತ್ತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತಮಾಹ ಅನಲಶಿಖಾಭಿರಗ್ನಿಜ್ವಾಲಾಭಿಸ್ತಪ್ತಂ ಯಚ್ಚಾಮೀಕರಂ ಸುವರ್ಣಂ ತದಾಭಮ್|| ೨೧೬||
Adhikarana ನಾರಸಿಂಹಘೃತಪ್ರಶಂಸಾ (೨೧೭) · Śloka ೨೧೭
ಹವಿರಿದಮತಿಪ್ರಭಾವಂ ಸ್ವಮಿವ ವಪುರ್ನಿರ್ಮಿತಂ ನೃಸಿಂಹೇನ| ನಶ್ಯನ್ತಿ ಯತೋ ಭೀತಾ ವ್ಯಾಧ್ಯಾಧಿಜರಾಸುರಾ ದೂರಾತ್| ಭೃಙ್ಗಪ್ರವಾಲಾನಮುನೈವ ಭೃಷ್ಟಾನ್ ಘೃತೇನ ಯಃ ಖಾದತಿ ಯನ್ತ್ರಿತಾತ್ಮಾ| ವಿಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠೋಽಸನಸಾರಸಿದ್ಧದುಗ್ಧಾನುಪಸ್ತತ್ಕೃತಭೋಜನಾರ್ಥಃ| ಮಾಸೋಪಯೋಗಾತ್ ಸಸುಖೀ ಜೀವತ್ಯಬ್ದಶತತ್ರಯಮ್| ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಸಕೃದಪ್ಯುಕ್ತಮವಿಲುಪ್ತಸ್ಮೃತೀನ್ದ್ರಿಯಃ||೨೧೭||
हविरिदमतिप्रभावं स्वमिव वपुर्निर्मितं नृसिंहेन| नश्यन्ति यतो भीता व्याध्याधिजरासुरा दूरात्| भृङ्गप्रवालानमुनैव भृष्टान् घृतेन यः खादति यन्त्रितात्मा| विशुद्धकोष्ठोऽसनसारसिद्धदुग्धानुपस्तत्कृतभोजनार्थः| मासोपयोगात् ससुखी जीवत्यब्दशतत्रयम्| गृह्णाति सकृदप्युक्तमविलुप्तस्मृतीन्द्रियः||२१७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇದಮತಿಪ್ರಭಾವಂ ಹವಿರ್ಘೃತಂ ಸ್ವಮಿವ ಶರೀರಂ ಭಗವತಾ ನರಸಿಂಹೇನ ನಿರ್ಮಿತಮ್| ಯತೋ ಘೃತಾದ್ವ್ಯಾಧ್ಯಾದ್ಯಸುರಾ ದೂರಾನ್ನಶ್ಯನ್ತಿ ಪಲಾಯನ್ತೇ| ಯಥಾ ಹಿ ನರಸಿಂಹವಪುಷೋಽಸುರಾ ದೂರಾನ್ನಶ್ಯನ್ತಿ ತಥೈವಾಸ್ಮಾತ್ ಘೃತಾದ್ವ್ಯಾಧ್ಯಾದಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಆಧಯೋ ಮನೋರೋಗಾಃ|| ೨೧೭||
Adhikarana ಅತಿದೇಶೇನ ತೈಲವಿಧಾನಮ್ (೨೧೮) · Śloka ೨೧೮
ಅನೇನೈವ ಚ ಕಲ್ಪೇನ ಯಸ್ತೈಲಮುಪಯೋಜಯೇತ್| ತಾನೇವಾಽಽಪ್ನೋತಿ ಸ ಗುಣಾನ್ ಕೃಷ್ಣಕೇಶಶ್ಚ ಜಾಯತೇ||೨೧೮||
अनेनैव च कल्पेन यस्तैलमुपयोजयेत्| तानेवाऽऽप्नोति स गुणान् कृष्णकेशश्च जायते||२१८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯೋಽನೇನೈವ ಕಲ್ಪೇನ ಹೈಯಙ್ಗವೀನವಿಧಾನೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮುಪಯೋಜಯೇತ್| ಸ ತಾಮೇವಾನನ್ತರೋಕ್ತಾನ್ ಗುಣಾನಾಪ್ನೋತಿ ಕೃಷ್ಣಕೇಶಶ್ಚ ಜಾಯತೇ ಭವತಿ||೨೧೮||
Adhikarana ಕಾಶ್ಮರೀಫಲಪ್ರಯೋಗಃ (೨೧೯) · Śloka ೨೧೯
ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಣಾಂ ತುಲಾಂ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತಾಂ ಮಧುಘೃತೋಕ್ಷಿತಾಮ್| ಉಪಯುಜ್ಯ ಪಯೋಽನ್ನಾಶೀ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ ಕಾನ್ತಿಮಾನ್||೨೧೯||
काश्मर्याणां तुलां मासं स्थितां मधुघृतोक्षिताम्| उपयुज्य पयोऽन्नाशी चिरं जीवति कान्तिमान्||२१९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಃ ಫಲಾನಾಂ ತುಲಾಪಲಶತಂ ಯಾ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಸಿಕ್ತ ಸತೀ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತಾ ತಾಂ ಪಯೋಽನ್ನಾಶೀ ಸನ್ನುಪಯುಜ್ಯ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ ಕಾನ್ತಿಮಾಂಶ್ಚ ಭವತಿ|| ೨೧೯||
Adhikarana ಉಕ್ತರಸಾಯನೋಪಸಂಹಾರಃ (೨೨೦) · Śloka ೨೨೦
ಉಕ್ತಾನಿ ಶಕ್ಯಾನಿ ಫಲಾನ್ವಿತಾನಿ ಯುಗಾನುರೂಪಾಣಿ ರಸಾಯನಾನಿ| ಮಹಾನುಶಂಸಾನ್ಯಪಿ ಚಾಪರಾಣಿ ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾದಿಕಷ್ಟಾನಿ ನ ಕೀರ್ತಿತಾನಿ| ಅಮಾನುಷಾಣಾಮತಿವಿಸ್ಮಯಾನಾಂ ಸತ್ಕರ್ಮಣಾಂ ಯದ್ಯಪಿ ತನಿ ಹೇತುಃ| ಸಮೂಲಕಾಷಂ ತು ಕಷನ್ತಿ ದೇಹಂ ಭ್ರಂಶಾದ್ವಿಧೇಸ್ತೇನ ವಿವರ್ಜಿತಾನಿ||೨೨೦||
उक्तानि शक्यानि फलान्वितानि युगानुरूपाणि रसायनानि| महानुशंसान्यपि चापराणि प्राप्त्यादिकष्टानि न कीर्तितानि| अमानुषाणामतिविस्मयानां सत्कर्मणां यद्यपि तनि हेतुः| समूलकाषं तु कषन्ति देहं भ्रंशाद्विधेस्तेन विवर्जितानि||२२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉಕ್ತಾನೀತ್ಯಾದಿನಾ ರಸಾಯನಾನ್ಯುಪಸಂಹ್ರಿಯನ್ತೇ-ತಾನ್ಯೇತನಿ ರಸಾಯನಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಯಾನ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಲಿಯುಗೇ ಕರ್ತ್ತುಂ ಶಕ್ಯನ್ತೇ ಫಲಾನ್ವಿತನಿ ಚ ಭವನ್ತಿ| ಅಪರಾಣಿ ತು ಯೇಷಾಂ ಮಹಾನ್ತಿ ಫಲಾನಿ ಶಂಸಿತಾನಿ ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯುಪಯೋಗಾಧಿಕಾರಾದಿನಾ ಯತೋಽತಿಕಷ್ಟಾನ್ಯತೋ ನ ಕೀರ್ತಿತನಿ| ಯಾನ್ಯಪ್ಯಮಾನುಷಾಣಾಂ ಮನುಷ್ಯಾಸಮ್ಭವಿನಾಮತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಾಣಾಮುತ್ಕೃಷ್ಟಾನಾಂ ಯೋಗಾದೀನಾಂ ಕರ್ಮಣಾಂ ಯದ್ಯಪಿ ಹೇತುಸ್ತಥಾಪಿ ವಿಧೇಃ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಸ್ಯ ಭ್ರಂಶಾದ್ದೇಹಂ ಸಮೂಲಕಾಷಂ ಕಷನ್ತಿ ಹಿಂಸಸ್ತಿ ತೇನ ಹೇತುನಾ ತಾನ್ಯತ್ರ ವಿವರ್ಜಿತಾನಿ||೨೨೦||
Adhikarana ರಸಾಯನಾನ್ಯವಶ್ಯಂ ನಿಷೇವಣೀಯಾನಿ (೨೨೧) · Śloka ೨೨೧
ಯುಗಸ್ವಭಾವಾದ್ಯದಿ ಚೌಷಧೀನಾಂ ಕ್ರಿಯಾಸು ಶಕ್ತಿಃ ಪರಿಕಲ್ಪಯತೇಽಲ್ಪಾ| ಆಯುರ್ಬಲಾದಿಷವಪಿ ಸಾ ತಥೇತಿ ಯತ್ನಾನ್ನಿಷೇವ್ಯಾಣಿ ರಸಾಯನಾನಿ| ನ ಚೌಷಧೀನಾಮಪಿ ಸರ್ವಥೈವ ಪ್ರಭಾವಹಾನಿಃ ಪರಿಕಲ್ಪನೀಯಾ| ಫಲಂ ಪ್ರಯಾತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತ್ರಿವೃತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಃ ಕಸ್ಯ ನ ಸಿದ್ಧಮೇತತ್||೨೨೧||
युगस्वभावाद्यदि चौषधीनां क्रियासु शक्तिः परिकल्पयतेऽल्पा| आयुर्बलादिषवपि सा तथेति यत्नान्निषेव्याणि रसायनानि| न चौषधीनामपि सर्वथैव प्रभावहानिः परिकल्पनीय़ा| फलं प्रयात्यूर्ध्वमधस्त्रिवृत्तु प्रत्यक्षतः कस्य न सिद्धमेतत्||२२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯುಗಸ್ವಭಾವಾದಿತ್ಯಾದಿನಾ ರಸಾಯನಫಲಾನಾಮಲಾಭಾಶಙ್ಕಾ ನಿವಾರ್ಯತೇ| ಯದಿ ಚ ಜನೇನ ಯುಗಸ್ವಭಾವಾದೌಷಧೀನಾಮಲ್ಪಾ ಶಕ್ತಿಃ ಕ್ರಿಯಾಸು ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯತೇ ತರ್ಹ್ಯಾಯುರ್ಬಲಾದಿಷವಪಿ ಸಾ ತಥೇತ್ಯಲ್ಪೈವ| ತಸ್ಮಾದ್ರಸಾಯನಾನಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಯತ್ನಾನ್ನಿಷೇವ್ಯಾಣೀ| ಯದಿ ಹಿ ಕೃತಯುಗಸಮೇವಾದ್ಯಾಪಿ ಆಯುಃ ಸ್ಯಾದೌಷಧೀನಾಞ್ಚ ಯುಗಸ್ವಭಾವಾದಲ್ಪವೀರ್ಯತ್ವಂ ತತೋ ಯುಜ್ಯೇತ ರಸಾಯನಾನಾಮನಿಷೇವಣಮ್| ಯಾವತಾ ಯಥೌಷಧಯೋಲ್ಪವೀರ್ಯಾಸ್ತಥಾಽಽಯುರಾದೀನ್ಯಪಿ ಸುತರಮಿತಿ| ನ ಚ ಸುಧಿಯಾ ಔಷಧೀನಾಂ ಪ್ರಭಾವಹಾನಿಃ ಸರ್ವಥೇತ್ಯವಶ್ಯಂ ಪರಿಕಲ್ಪನೀಯಾ| ಯನ್ಮದನಫಲಂ ವಾಮಯತಿ ತ್ರಿವೃತ್ತು ವಿರೇಚಯತೀತ್ಯೇವಮಾದೀನ್ಯಪಿ ಕಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸಿದ್ಧಂ ನ ಭವತಿ|| ೨೨೧||
Adhikarana ರಸಾಯನಾನಾಂ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಧಾನಂ ಕಾರ್ಯಮ್ (೨೨೨) · Śloka ೨೨೨
ಅದೇಶಕಾಲೋಪಹಿತಾನ್ಯಸಾತ್ಮ್ಯಾ ನ್ಯತ್ಯುಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಯಥೌಷಧಾನಿ| ನಾಶಂ ನಯನ್ತೇ ಸಹಸೈವ ದೇಹಂ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ತಥೈವ ವೃದ್ಧಿಮ್| ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಾದಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನ್ ಸುದುಷ್ಟಾನ್ ಕಾಲೋಪೇತಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನೋ ಯಥಾವತ್| ಆಯುಃಪ್ರಜ್ಞಾತೇಜಸಾಂ ಯದ್ವಿವೃಧ್ಯೈ ವೀರ್ಯೋಪೇತಂ ಶೀಲಯೇದೌಷಧಂ ತತ್||೨೨೨||
अदेशकालोपहितान्यसात्म्या न्यत्युष्णतीक्ष्णानि यथौषधानि| नाशं नयन्ते सहसैव देहं सम्यक्प्रयुक्तानि तथैव वृद्धिम्| जित्वा तस्मादिन्द्रियादीन् सुदुष्टान् कालोपेतः श्रद्दधानो यथावत्| आयुःप्रज्ञातेजसां यद्विवृध्यै वीर्योपेतं शीलयेदौषधं तत्||२२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅದೇಶಕಾಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ಲೋಕದ್ವಯೇನ ರಸಾಯನಾನಾಂ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಧಾನೇ ಯತ್ನಃ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯತೇ| ಔಷಧಾನ್ಯದೇಶಕಾಲೋಪಯುಕ್ತಾದೀನಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಸಹಸಾ ವೃದ್ಧಿಂ ನಯನ್ತಿ ಪ್ರಾಪಯನ್ತಿ| ಯಥೈವ ಸಹಸಾ ದೇಹಂ ನಾಶಂ ನಯನ್ತಿ ತಥೈವ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಸಹಸಾ ವೃದ್ಧಿಂ ನಯನ್ತಿ ಪ್ರಾಪಯನ್ತಿ| ಯತ ಏವಂ ತಸ್ಮಾದಸಮ್ಯಗೌಷಧವಿಧಾನೇ ವಿಶೇಷಹೇತೂನ್ ಸುದುಷ್ಟಾನಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನ್ ಶತ್ರೂನ್ ಜಿತ್ವಾ ವಶೇ ಕೃತ್ವಾ ಕಾಲೇ ಶ್ರದ್ದಧಾನಃ ಶ್ರದ್ಧಾವಾನ್ ಯದೌಶಧಮಾಯುರಾದೀನಾಂ ವಿವೃದ್ಧಯೈ ವೀರ್ಯಯುಕ್ತಂ ಭವತಿ ತದೇವ ಯಥಾವಚ್ಚೀಲಯೇತ್||೨೨೨||
Adhikarana ರಸಾಯನಯೋಗೇ ನಿಯಮಪರತ್ವಮ್ (೨೨೩) · Śloka ೨೨೩
ಉತ್ಸಾಹವೀರೈರಪಿ ಸರ್ವಕಾಲಂ ನರೈರಗಮ್ಯಾನಿ ತಪೋದರಿದ್ರೈಃ| ಮಹಾರ್ಣವಾನಾಮಿವ ದುಸ್ತರಾಣಾಂ ಪಾರಾಣ್ಯಪಾರಾಣಿ ರಸಾಯನಾನಾಮ್| ರಸಾಯನಾನಾಮುಪಯೋಗಸಮ್ಪದಾ ಕೃತಪ್ರಸಾದೈರ್ಮಲದೋಷಧಾತುಭಿಃ| ಸ್ಥಿರಂ ಶರೀರಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಶರೀರಿಣಾಂ ಕುಲಂ ಯಥಾ ಸತ್ಪುರುಷೈರಧಿಷ್ಠಿತಮ್| ದಾನ್ತೇನ್ದ್ರಿಯೇಣ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಂ ಯಥಾವದನುತಿಷ್ಠತಾ| ಕಿಯದ್ವಾ ದೀರ್ಘದರ್ಶಿತ್ವಂ ನೇನ್ದ್ರತ್ವಮಪಿ ದುರ್ಲ್ಲಭಮ್||೨೨೩||
उत्साहवीरैरपि सर्वकालं नरैरगम्यानि तपोदरिद्रैः| महार्णवानामिव दुस्तराणां पाराण्यपाराणि रसायनानाम्| रसायनानामुपयोगसम्पदा कृतप्रसादैर्मलदोषधातुभिः| स्थिरं शरीरं क्रियते शरीरिणां कुलं यथा सत्पुरुषैरधिष्ठितम्| दान्तेन्द्रियेण शास्त्रार्थं यथावदनुतिष्ठता| कियद्वा दीर्घदर्शित्वं नेन्द्रत्वमपि दुर्ल्लभम्||२२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉತ್ಸಾಹವೀರೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗೇ ನಿಯಮಪರತ್ವಮುಚ್ಯತೇ| ಯಥಾ ತಪಸಾ ದರಿದ್ರೈಃ ಪುರುಷೈರುತ್ಸಾಹವೀರೈರಪಿ ದುಸ್ತರಾಣಾಂ ಮಹಾರ್ಣವಾನಾಮಪಾರಾಣಿ ಪಾರಾಣಿ ಸರ್ವಮಾಲಮಗಮ್ಯಾನಿ ಭವನ್ತಿ ತಥೈವಾಪಾರಾಣ್ಯನನ್ತಾನಿ ರಸಾಯನಾನಾಮ್| 'ಉತ್ಸಾಹಧೀರೈರಿ' ತಿ ಚ ಪಾಠಃ| ರಸಾಯನಾನಾಂ ಪಥ್ಯಾಮಲಕಾದೀನಾಂ ಯ ಉಪಯೋಗಸ್ತಸ್ಯ ಸಮ್ಪದಾ ಪರಿಪೂರ್ಣತಯಾ ಕೃತಪ್ರಸಾದೈರ್ಮಲದೋಷಧಾತುಭಿಃ ಕರ್ತ್ತೃಭಿಃ ಶರೀರಿಣಾಂ ಶರೀರಂ ಸ್ಥಿರಂ ಕ್ರಿಯತೇ ತಥಾ ಯಥಾ ಸತ್ಪುರುಷೈರಧಿಷ್ಠಿತಂ ಕುಲಮ್| ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೇಕ್ತವಿಧಾನೇನ ರಸಾಯನಫಲಾಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಕಿಯನ್ಮಾತ್ರಾ| ದಾನ್ತೇನ್ದ್ರಿಯತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೇನ ಪುರುಷೇಣ ಇನ್ದ್ರತ್ವಮಪಿ ನ ದುರ್ಲ್ಲಭಮ್|| ೨೨೩||
Adhikarana ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗೇ ವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಕಾರಃ (೨೨೪) · Śloka ೨೨೪
ರಸಾಯನವಿಧಿಭ್ರಂಶಾಜ್ಜಾಯೇರನ್ ವ್ಯಾಧಯೋ ಯದಿ| ಯಥಾಸ್ವಮೌಷಧಂ ತೇಷಾಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ರಸಾಯನಮ್||೨೨೪||
रसायनविधिभ्रंशाज्जायेरन् व्याधयो यदि| यथास्वमौषधं तेषां कार्यं मुक्त्वा रसायनम्||२२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಯದಿ ಚ ರಸಾಯನಸ್ಯ ವಿಧಿಭ್ರಂ ಶಾಜ್ಜ್ವರಾದಯೋ ವ್ಯಾಧಯೋ ಜಾಯರೇನ್ ತತಸ್ತೇಷಾಮುತ್ಪನ್ನಾನಾಂ ವ್ಯಾಧೀನಾಂ ಪ್ರಕೃತಂ ರಸಾಯನಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಮ್ ಸ್ವಮೌಷಧಂ ಕಾರ್ಯಮ್|| ೨೨೪||
Adhikarana ಅಗ್ನಿಮೂಲಮೇವ ಲಾಭಃ (೨೨೫) · Śloka ೨೨೫
ಅಧ್ಯಾಕ್ರಾನ್ತಾ ಯೇಽಮ್ಲಪಟುಕ್ಷಾರಕಟೂಷ್ಣೈ ರ್ದ್ರವ್ಯೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಸನ್ನಿಹಿತಾ ತೇಷು ಜರತ್ತಾ| ಸನ್ಧುಕ್ಷ್ಯೋಽಗ್ನಿಸ್ತೈರುಪಜಾತೇ ಚ ವಿವರ್ಜ್ಯಾ ಯೋಗಾಸ್ತೇಽಗ್ನೌ ಧಾತುಸಮೃದ್ಧೇಃ ಸ ಹಿ ಮೂಲಮ್| ಆಯುರ್ಯೋಗಾಃ ಸಾಧ್ವಪಿ ಯುಕ್ತ ಮೃದುವಹ್ನೌ ನೈರರ್ಥಕ್ಯಂ ಯಾನ್ತಿ ಕೃತಘ್ನೇಽಪ್ಯುಪಕಾರಾಃ| ದೀಪ್ತೇ ವಹ್ನೌ ತೇ ತು ಗಣೌಘೈರಪಿ ತುಚ್ಛಾ ವಿಸ್ತೀರ್ಯನ್ತೇ ಪಾತ್ರನಿಸೃಷ್ಟಾ ಇವ ಭೋಗಾಃ||೨೨೫||
अध्याक्रान्ता येऽम्लपटुक्षारकटूष्णै र्द्रव्यैस्तीक्ष्णैः सन्निहिता तेषु जरत्ता| सन्धुक्ष्योऽग्निस्तैरुपजाते च विवर्ज्या योगास्तेऽग्नौ धातुसमृद्धेः स हि मूलम्| आयुर्योगाः साध्वपि युक्त मृदुवह्नौ नैरर्थक्यं यान्ति कृतघ्नेऽप्युपकाराः| दीप्ते वह्नौ ते तु गणौघैरपि तुच्छा विस्तीर्यन्ते पात्रनिसृष्टा इव भोगाः||२२५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಧ್ಯಾಕ್ರಾನ್ತೇತ್ಯಾದಿನಾ ಜರಾವಿನಾಶಪ್ರಸಙ್ಗೇಽಮ್ಲಾದೀನಾಂ ಸದೈವೋಪಯೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಃ ಕ್ರಿಯತೇ| ಅಮ್ಲಾದಿಗುಣೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ಯೇಽಧ್ಯಾಕ್ರಾನ್ತಾಸ್ತೇಷು ಜರತ್ತಾ ಜರಾಸನ್ನಿಹಿತಾ ಜರತೋ ಭಾವೋ ಜರತ್ತಾ| ತೈರಮ್ಲಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮೇಣಾಗ್ನಿಃ ಸನ್ಧುಕ್ಷ್ಯೋಽರ್ಥಾನ್ಮನ್ದೀಭೂತಃ ಸನ್| ಉಪಜಾತೇ ಚಾಗ್ನಾವಮ್ಲಾದಯೋ ಯೋಗಾ ವರ್ಜ್ಯಾಃ| ಅತಶ್ಚಾಗ್ನಿಃ ಸನ್ಧುಕ್ಷ್ಯೋ ಯತೋ ಧಾತೂನಾಂ ಸಮೃದ್ಧೇಃ ಸಮ್ಯಗ್ವೃದ್ಧೇರ್ಮೂಲಂ ಸಃ| ಮೃದ್ವಗ್ನೌ ತು ಪುರುಷೇ ನಾನಾವಿಧಾ ಯೋಗಾಃ ಸಾಧು ಕೃತ್ವಾಪಿ ಯುಕ್ತಾಸ್ತಥಾ ನಿರರ್ಥಕತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಯಥಾ ಕೃತಘ್ನೇ ಪುರುಷೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಾ ಉಪಕಾರಃ| ತೇ ತು ಪ್ರಯೋಗಾಸ್ತುಚ್ಛಾಃ| ಸ್ವಲ್ಪಾ ಅಪಿ ದೀಪ್ತೇ ವಹ್ನೌ ತಥಾ ವಿಸ್ತೀರ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾ ಸತ್ಪಾತ್ರೇ ನಿಸೃಷ್ಟಾ ದತ್ತಾ ಭೋಗಃ|| ೨೨೫||
Adhikarana ಆಚಾರರಸಾಯನಮ್ (೨೨೬) · Śloka ೨೨೬
ಸತ್ಯವಾದಿನಮಕ್ರೋಧಮಧ್ಯಾತ್ಮಪ್ರವಣೇನ್ದ್ರಿಯಮ್| ಶಾನ್ತಂ ಸದ್ದೃತ್ತನಿರತಂ ವಿದ್ಯಾನ್ನಿತ್ಯರಸಾಯನಮ್| ಗುಣೈರೇಭಿಃ ಸಮುದಿತಃ ಸೇವತೇ ಯೋ ರಸಾಯನಮ್| ತ ನಿರ್ವೃತಾತ್ಮಾ ದೀರ್ಘಾಯುಃ ಪರತ್ರೇಹ ಚ ಮೋದತೇ| ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರಿಣೀ ಚರ್ಯಾ ಚಿತ್ತಜ್ಞಾಃ ಪಾರ್ಶ್ವವರ್ತ್ತಿನಃ| ಬುದ್ಧಿರಸ್ಖಲಿತಾರ್ಥೇಷು ಪರಿಪೂರ್ಣಂ ರಸಾಯನಮ್||೨೨೬||
सत्यवादिनमक्रोधमध्यात्मप्रवणेन्द्रियम्| शान्तं सद्दृत्तनिरतं विद्यान्नित्यरसायनम्| गुणैरेभिः समुदितः सेवते यो रसायनम्| त निर्वृतात्मा दीर्घायुः परत्रेह च मोदते| शास्त्रानुसारिणी चर्या चित्तज्ञाः पार्श्ववर्त्तिनः| बुद्धिरस्खलितार्थेषु परिपूर्णं रसायनम्||२२६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸತ್ಯವಾದಿನಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| (ಅಧ್ಯಾತ್ಮಪ್ರವಣಾನಿ ಯೋಗಪ್ರವಣಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಯಸ್ಯ ತಮ್| ಏಭಿಃ ಸತ್ಯವಚನಾದಿಭಿಃ ಸಮುದಿತಃ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಪರತ್ರಾನ್ಯಜನ್ಮನಿ| ಅರ್ಥೇಷು ಶಬ್ದಾದಿಷು ಇತಿ ಜೇಜ್ಜತಃ)||೨೨೬||
Adhikarana ಗೋಷ್ಠೇ ರಸಾಯನಸಿದ್ಧಿಃ (೨೨೭-೪೯) · Śloka ೪೯
ಗವಾಮೃಜುತ್ವೇನ ಕೃತಾನುಕಾರೈ ರನಯವಾಗಾಶಯದೇಹಚೇಷ್ಟೈಃ| ಸ್ಥಿರೇನ್ದ್ರಿಯಾಯುರ್ಜ್ವಲನೈಃ ಸುಶೀಲೈಃ ಸುವೃದ್ಧಗೋಪೈಃ ಸಮಧಿಷ್ಥಿತೇಷು| ಪ್ರಾಜ್ಯಾಜ್ಯದುಗ್ಧೌಷಧಿಪಾದಪೇಷು ಹ್ಯುಮ್ಭಾರವೈರ್ವಲ್ಗಿತವತ್ಸಕೇಷು| ಕಠಪ್ರವೇಶೇನ ವಿನಾಪಿ ಸಿದ್ಧಿಂ ಬ್ರಜನ್ತಿ ಗೋಷ್ಠೇಷು ರಸಾಯನಾನಿ||೨೨೭|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ರಸಾಯನ ವಿಧಿನೀಮೈಕೋನಪಞ್ಚಾಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೯||
गवामृजुत्वेन कृतानुकारै रनयवागाशयदेहचेष्टैः| स्थिरेन्द्रियायुर्ज्वलनैः सुशीलैः सुवृद्धगोपैः समधिष्थितेषु| प्राज्याज्यदुग्धौषधिपादपेषु ह्युम्भारवैर्वल्गितवत्सकेषु| कठप्रवेशेन विनापि सिद्धिं ब्रजन्ति गोष्ठेषु रसायनानि||२२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे रसायन विधिनीमैकोनपञ्चाशोऽध्यायः||४९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ರಸಾಯನ ವಿಧಿನೀಮೈಕೋನಪಞ್ಚಾಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೯|| ಗವಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸುಷ್ಠ್ವತಿಶಯೇನ ವೃದ್ಧೈರ್ಗೋಪೈಃ ಸಮಧಿಷ್ಠಿತೇಷು ಗೋಷ್ಠೇಷು ರಸಾಯನಾನಿ ಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ರಜನ್ತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತೈರ್ಗೋಪೈರಿತ್ಯಾಹ-ಋಜುತ್ವೇನ ವಾಮಸ್ವಭಾವತ್ವೇನ ಗವಾಂ ಕೃತಾನುಕಾರೈಸ್ತಥಾ ಅನನ್ಯವಾಗಾದಿಭಿಃ ಯೇಷಾಮಾಶಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮಾ ವಾಗ್ದೇಹಚೇಷ್ಟ ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ಸ್ಥಿರೇನ್ದ್ರಯಿತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೈಃ ಸುಶೀಲೈಃ ಸಾಧುಭಿರ್ವೃದ್ಧಗೋಪೈಃ| ಕಿಮ್ಭೂತೇಷು ಗೋಷ್ಠೇಷ್ವಿತ್ಯಾಹ- ಪ್ರಾಜ್ಯಾಜ್ಯಾದಿಷು, ಪ್ರಾಜ್ಯಂ ಪ್ರಭೂತಮಾಜ್ಯಾದಿ ಯೇಷು ತಥಾ ಹುಮ್ಭಾರವೈರ್ಗೋಮುಖಾಹ್ವಾನೈರ್ವಲ್ಗಿತಾವತ್ಸಕಾ ಯೇಷ್ವಿತಿ| ಅಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯೇ ಶ್ಲೋಕಶತಾನಿ ಸಪ್ತ ಪಞ್ಚಾಶದಧಿಕಾನಿ|| ೨೨೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾ ಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ