Adhikarana અથ કર્ણરોગવિજ્ઞાનીયો નામૈકવિંશોઽધ્યાયઃ - પ્રતિજ્ઞા (૧) · Śloka ૧
અથાતઃ કર્ણરોગવિજ્ઞાનીયં નામાધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ|
ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ||૧||
View original
अथातः कर्णरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
નેત્રરોગાણાં નિર્ણયં કૃત્વોર્દ્વાઙ્ગચિકિત્સાપ્રસઙ્ગેન કર્ણરોગાણાં હેત્વાદિકં પ્રદર્શયિતુમધ્યાય આરભ્યતે||૧||
Adhikarana વાતકર્ણરોગઃ (૨) · Śloka ૨
પ્રતિશ્યાયજલક્રીડાકર્ણકણ્ડૂયનૈર્મરુત્|
મિથ્યાયોગેન શબ્દસ્ય કુપિતોઽન્યૈશ્ચ કોપનૈઃ|
પ્રાપ્ય શ્રોત્રસિરાઃ કુર્યાચ્છૂલં સ્રોતસિ વેગવત્|
અર્ધાવભેદકં સ્તમ્ભં શિશિરાનાભિનન્દનમ્|
ચિરાચ્ચ પાકઃ પક્વન્તુ લસીકામલ્પશઃ સ્રવેત્|
શ્રોતં શૂન્યમકસ્માચ્ચ સ્યાત્ સઞ્ચારવિચારવત્||૨||
View original
प्रतिश्यायजलक्रीडाकर्णकण्डूयनैर्मरुत्|
मिथ्यायोगेन शब्दस्य कुपितोऽन्यैश्च कोपनैः|
प्राप्य श्रोत्रसिराः कुर्याच्छूलं स्रोतसि वेगवत्|
अर्धावभेदकं स्तम्भं शिशिरानाभिनन्दनम्|
चिराच्च पाकः पक्वन्तु लसीकामल्पशः स्रवेत्|
श्रोतं शून्यमकस्माच्च स्यात् सञ्चारविचारवत्||२||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
પ્રતિશ્યાયાદિભિર્હેતુભિરન્યૈશ્ચ નિદાનોક્તૈર્મરુદ્વાયુઃ કુપિતઃ શ્રોત્રસ્રોતસિ વેગવચ્છૂલમર્ધાવભેદકાદિકઞ્ચ કુરુતે| પ્રતિશ્યાયો નાસારોગેષુ વક્ષ્યતે| અર્ધાવભેદકઃ શિરોરોગેષુ| શિશિરાનાભિનન્દનં શીતદ્વેષઃ| ચિરાચ્ચ પાકઃ શ્રોત્રે સ્યાત્| પક્વં ચ શ્રોત્રમકસ્માદ્વિનાકારણં સઞ્ચારવિચારવત્ સ્યાત્| ક્ષણં સંવૃતમાભાતિ ક્ષણં વિવૃતમિત્યર્થઃ| ઇતિ વાતકર્ણરોગઃ||૨||
Adhikarana પિત્તકર્ણરોગઃ (૩) · Śloka ૩
શૂલં પિત્તાત્સદાહોષા શીતેચ્છા શ્વયથું જ્વરમ્|
આશુપાકં પ્રપક્વં ચ સપીતલસિકાસ્રુતિઃ|
સા લસીકા સ્પૃશેદ્યદ્યત્તત્તત્પાકમુપૈતિ ચ||૩||
View original
शूलं पित्तात्सदाहोषा शीतेच्छा श्वयथुं ज्वरम्|
आशुपाकं प्रपक्वं च सपीतलसिकास्रुतिः|
सा लसीका स्पृशेद्यद्यत्तत्तत्पाकमुपैति च||३||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
પિત્તાત્ સ્વહેતુતઃ કુપિતાચ્છ્રોત્રસ્રોતસિ દોહાદિયુક્તં શૂલં સ્યાદિતિ સમ્બન્ધઃ| આશુપાકાદિકં ચાર્થાચ્છ્રોત્રવિશેષણં બોદ્ધવ્યમ્| સુબોધમ્| ઇતિ પિત્તકર્ણરોગલિઙ્ગમ્||૩||
Adhikarana કફકર્ણરોગઃ (૪) · Śloka ૪
કફાચ્છિરોહનુગ્રીવાગૌરવં મન્દતા રુજઃ|
કણ્ડૂશ્વયથુરુષ્ણોચ્છા પાકાચ્છ્ર્વેતઘનસ્રુતિઃ||૪||
View original
कफाच्छिरोहनुग्रीवागौरवं मन्दता रुजः|
कण्डूश्वयथुरुष्णोच्छा पाकाच्छ्र्वेतघनस्रुतिः||४||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
કફાદિતિ| પ્રકરણાત્કર્ણરોગે શિરોગૌરવાદિકં લિઙ્ગમ્||૪||
Adhikarana રક્તકર્ણરોગઃ (૫) · Śloka ૫
કરોતિ શ્રવણે શૂલમભિઘાતાદિદૂષિતમ્|
રક્તં પિત્તસમાનાર્તિ કિઞ્ચિદ્વાધિકલક્ષણમ્||૫||
View original
करोति श्रवणे शूलमभिघातादिदूषितम्|
रक्तं पित्तसमानार्ति किञ्चिद्वाधिकलक्षणम्||५||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
અભિઘાતાદિના રક્તસ્ય કોપસ્તેન દૂષિતં રક્તં શ્રવણે કર્ણે શૂલં કરોતિ| તચ્ચ રક્તકર્ણરોગં પિત્તકર્ણરોગસમાનલિઙ્ગં ભવતિ| તતોઽપિ પિત્તાત્ કિઞ્ચિદધિકલક્ષણમિતિ રક્તકર્ણરોગઃ||૫||
Adhikarana સન્નિપાતકર્ણરોગઃ (૬) · Śloka ૬
શૂલં સમુદિતૈર્દોષૈઃ સશોફજ્વરતીવ્રરુક્|
પર્યાયાદુષ્ણશીતેચ્છં જાયેતે શ્રુતિજાડ્યવત્|
પક્વં સિતાસિતારક્તઘનપૂયપ્રવાહિ ચ||૬||
View original
शूलं समुदितैर्दोषैः सशोफज्वरतीव्ररुक्|
पर्यायादुष्णशीतेच्छं जायेते श्रुतिजाड्यवत्|
पक्वं सितासितारक्तघनपूयप्रवाहि च||६||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
સમુદિતૈઃ સન્નિપતિતૈર્દોષૈર્વાતાદિભિઃ શોફાદિયુક્તં શૂલં શ્રોત્રે જાયતે| પર્યાયેણ નિરન્તરાવૃત્ત્યા ઉષ્ણોચ્છા શીતેચ્છા ચ યસ્મિન્ શૂલે તત્પર્યાયાદુષ્ણશીતેચ્છમ્| પર્યાયાદેવ શ્રુતિજાડ્યવત્| તચ્ચ શ્રોત્રં પક્વં સિતાસિતાદિગુણપૂયપ્રવાહિ ભવતીતિ સન્નિપાતકર્ણરોગઃ||૬||
Adhikarana કર્ણનાદઃ (૭) · Śloka ૭
શબ્દવાહિસિરાસંસ્થે શ્રૃણોતિ પવને મુહુઃ|
નાદાનકસ્માદ્વિધાન્ કર્ણનાદં વદન્તિ તમ્||૭||
View original
शब्दवाहिसिरासंस्थे श्रृणोति पवने मुहुः|
नादानकस्माद्विधान् कर्णनादं वदन्ति तम्||७||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
શબ્દવહાસુ સિરાસુ કારણવિશેષવશાત્ સ્થિતે પવને પુરુષો મુહુઃ પ્રતિક્ષણમકસ્માત્ કારણં વિના વિવિધાનસતો નાદાન્ શ્રૃણોતિ| તં કર્ણરોગં કર્ણનાદમિત્યાચાર્યા વદન્તિ||૭||
Adhikarana બધિરત્વમ્ (૮) · Śloka ૮
શ્લેષ્મણાનુગતો વાયુર્નાદો વા સમુપેક્ષિતઃ|
ઉચ્ચૈઃ કૃચ્છ્રાચ્છુતિં કુર્યાદ્બધિરત્વં ક્રમેણ ચ||૮||
View original
श्लेष्मणानुगतो वायुर्नादो वा समुपेक्षितः|
उच्चैः कृच्छ्राच्छुतिं कुर्याद्बधिरत्वं क्रमेण च||८||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
શ્લેષ્મણા વાયુરનુગત ઉચ્ચૈઃ કૃચ્છ્રાચ્ચ શ્રુતિં કુર્યાત્| અથવા કર્ણનાદાખ્યો રોગ ઉપેક્ષિતઃ સન્નેવં કુર્યાત્| ઉભયત્રાપિ ક્રમેણ બધિરત્વમયં રોગઃ સપ્તમઃ||૮||
Adhikarana પ્રતીનાહઃ (૯) · Śloka ૯
વાતેન શોષિતઃ શ્લેષ્મા સ્રોતો લિમ્પેત્તતો ભવેત્|
રુગ્ગૌરવં વિધાનં ચ સઃ પ્રતીનાહસંજ્ઞિતઃ||૯||
View original
वातेन शोषितः श्लेष्मा स्रोतो लिम्पेत्ततो भवेत्|
रुग्गौरवं विधानं च सः प्रतीनाहसंज्ञितः||९||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
કારણવિશેષવશાદ્વાતેન શ્લેષ્મા શોષિતઃ સન્ કર્ણસ્રોતો લિમ્પેત્તતઃ સ્રોતોલેપાત્ કર્ણે રુગાદિકં ભવેત્| સ એવમ્ભૂતો રોગઃ સંજ્ઞયા પ્રતીનાહઃ||૯||
Adhikarana કણ્ડૂઃ શોફશ્ચ (૧૦) · Śloka ૧૦
કણ્ડૂશોફૌ કફાચ્છ્રોત્રે સ્થિરૌ તત્સંજ્ઞયા સ્મૃતૌ||૧૦||
View original
कण्डूशोफौ कफाच्छ्रोत्रे स्थिरौ तत्संज्ञया स्मृतौ||१०||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
કફાદ્ધેતોર્યૌ શ્રોત્રે સ્થિરૌ કણ્ડૂશોફૌ તૌ તત્સંજ્ઞયા કણ્ડૂશોફાવિતિ નામ્ના સ્મૃતાવાચાર્યૈઃ| એકઃ કણ્ડૂઃ દ્વિતીયઃ શોફઃ||૧૦||
Adhikarana પૂતિકર્ણકઃ (૧૧) · Śloka ૧૧
કફો વિદગ્ધઃ પિત્તેન સરુજં નીરુજં તથા|
ધનપૂતિબહુક્લેદં કુરુતે પૂતિકર્ણકમ્||૧૧||
View original
कफो विदग्धः पित्तेन सरुजं नीरुजं तथा|
धनपूतिबहुक्लेदं कुरुते पूतिकर्णकम्||११||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
પિત્તેન કર્ત્રા કફો વિદગ્ધઃ વિદાહાવસ્થાં નીતઃ પૂતિકર્ણાખ્યં રોગં કુરુતે| કિમ્ભૂતમિત્યાહ| સરુજં વા નીરુજં વા ઉભયથાપિ ઘનપૂતિ બહુક્લેદમ્||૧૧||
Adhikarana ક્રિમિકર્ણકઃ (૧૨) · Śloka ૧૨
વાતાદિદૂષિતં શ્રોતં માંસાસૃક્લેદજા રુજમ્|
ખાદન્તો જન્તવઃ કુર્યસ્તીવ્રાં સ ક્રિમિકર્ણકઃ||૧૨||
View original
वातादिदूषितं श्रोतं मांसासृक्लेदजा रुजम्|
खादन्तो जन्तवः कुर्यस्तीव्रां स क्रिमिकर्णकः||१२||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
જન્તવઃ ક્રિમયઃ ખાદન્તો ભક્ષયન્તઃ પ્રકરણાત્ કર્ણં તત્રૈવ સમ્ભવાત્તીવ્રાં રુજં કુર્યુઃ| સ રોગો નામ્ના ક્રિમિકર્ણકઃ| કિમ્ભૂતા જન્તવ આહ-વાતાદિભિઃ સ્વકારણકુપિતૈર્દૂષિતે યે શ્રોત્રસમ્બન્ધિની માંસાસૃજી તયોર્વિક્લેદસ્તજ્જાઃ||૧૨||
Adhikarana વિદ્રધ્યર્શોઽર્બુદાનિ (૧૩) · Śloka ૧૩
શ્રોત્રકણ્ડૂયનાજ્જાતે ક્ષતે સ્યાત્ પૂર્વલક્ષણઃ|
વિદ્રધિઃ પૂર્વવચ્ચાન્યઃ શોફોઽર્શોર્બુદમીરિતમ્|
તેષુ રુક્ પૂતિકર્ણત્વં બધિરત્વં ક્રમેણ ચ||૧૩||
View original
श्रोत्रकण्डूयनाज्जाते क्षते स्यात् पूर्वलक्षणः|
विद्रधिः पूर्ववच्चान्यः शोफोऽर्शोर्बुदमीरितम्|
तेषु रुक् पूतिकर्णत्वं बधिरत्वं क्रमेण च||१३||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
શ્રોતસ્ય કણ્ડૂયનેન ક્ષતે વ્રણે જાતે સતિ પૂર્વલક્ષણસ્તીવ્રરૂગ્રુપો વિદ્રધ્યાખ્યો રોગઃ સ્યાત્| અન્યશ્ચ વિદ્રધિઃ પૂર્વવન્નિદાનોક્તવિદ્રધિહેતુના ભવત્યેષ ચ વિદ્રધેરેવ ભેદાન્તરં તેન સંખ્યાયાં ન પ્રવિશતિ| શોફશ્ચ યઃ કર્ણે સ નામ્ના એકાર્શ ઈરિતઃ દ્વિતીયોઽર્બુદં એવમેતૌ દ્વૌ રોગાવેકીકૃત્ય પૂર્વૈઃ સહ પઞ્ચદશ તુ ભવન્તિ| તેષુ ચાનાન્તરોક્તેષુ વિદ્રધ્યર્શોઽર્બુદેષુ ક્રમેણ યથાસઙ્ખ્યં રુગાદિત્રયં જાયતે| બધિરત્વં ચ જાયતે ( ઇતિ ચ પાઠઃ )||૧૩||
Adhikarana કૂચિકર્ણકઃ (૧૪) · Śloka ૧૪
ગર્ભેઽનિલાત્ સઙ્કુચિતા શષ્કુલી કૂચિકર્ણકઃ||૧૪||
View original
गर्भेऽनिलात् सङ्कुचिता शष्कुली कूचिकर्णकः||१४||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
ગર્ભાવસ્થાયામનિલાદ્ધેતોર્ગર્ભાનિલાત્ શષ્કુલી સઙ્કુચિતા સ રોગે નામ્ના કૂચિકર્ણકઃ||૧૪||
Adhikarana પિપ્પલી (૧૫) · Śloka ૧૫
એકો નીરુગનેકો વા ગર્ભે માંસાઙ્કુરઃ સ્થિરઃ|
પિપ્પલી પિપ્પલીમાનઃ||૧૫||
View original
एको नीरुगनेको वा गर्भे मांसाङ्कुरः स्थिरः|
पिप्पली पिप्पलीमानः||१५||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
ગર્ભાવસ્થાયામેવ કર્ણે એકો વાઽનેકો વા સ્થિરઃ પિપ્પલીપ્રમાણો યો માંસાઙ્કુરઃ સ નામ્ના પિપ્પલી ||૧૫||
Adhikarana વિદારિકા (૧૬) · Śloka ૧૬
સન્નિપાતાદ્વિદારિકા|
સવર્ણઃ સરુજઃ સ્તબ્ધઃ શ્વયથુઃ સ ઉપેક્ષિતઃ|
કટુતૈલનિભં પક્વઃ સ્રવેત્ કૃચ્છ્રેણ રોહતિ|
સઙ્કોચયતિ રૂઢા ચ સા ધ્રુવં કર્ણશષ્કુલીમ્||૧૬||
View original
सन्निपाताद्विदारिका|
सवर्णः सरुजः स्तब्धः श्वयथुः स उपेक्षितः|
कटुतैलनिभं पक्वः स्रवेत् कृच्छ्रेण रोहति|
सङ्कोचयति रूढा च सा ध्रुवं कर्णशष्कुलीम्||१६||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
સન્નિપાતાદ્ધેતોર્યઃ શ્વયથુઃ સવર્ણાદિગુણ ઉપેક્ષિતશ્ચ પક્વઃ સન્ કટુતૈલનિભં તત્સદૃશં સ્રાવં સ્રવેત્ કૃચ્છ્રેણ રોહતિ બહુકાલપ્રયુક્તભૈષજ્યસંસ્કારાદ્રૂઢો ભવતિ| સઃ શ્વયથુર્વિદારિકા નામ રોગઃ| સા ચ વિદારિકા રૂઢા લબ્ધાસ્પદા સતી ધ્રુવમવશ્યં કર્ણશષુલીં સઙ્કોચયતિ||૧૬||
Adhikarana પાલીશોષઃ (૧૭) · Śloka ૧૭
સિરાસ્થઃ કુરુતે વાયુઃ પાલીશોષં તદાહ્વયમ્||૧૭||
View original
सिरास्थः कुरुते वायुः पालीशोषं तदाह्वयम्||१७||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
કર્ણસિરાસ્થો વાયુઃ પાલ્યાં શોષં નામ્ના પાલીશોષસંજ્ઞં કુરુતે||૧૭||
Adhikarana તન્ત્રિકા (૧૮) · Śloka ૧૮
કૃશા દૃઢા ચ તન્ત્રીવત્પાલી વાતેન તન્ત્રિકા||૧૮||
View original
कृशा दृढा च तन्त्रीवत्पाली वातेन तन्त्रिका||१८||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
વાતેન પાલી વીણાતન્ત્રીવત્ કૃશા દૃઢા ચ ભવતિ; સ તન્ત્રિકા નામ રોગઃ||૧૮||
Adhikarana પારિપોટઃ (૧૯) · Śloka ૧૯
સુકુમારે ચિરોત્સર્ગાત્ સહસૈવ પ્રવર્ધતે|
કર્ણે શોફઃ સરુક્પાલ્યામરુણઃ પરિપોટવાન્|
પરિપોટશ્ચ પવનાત્||૧૯||
View original
सुकुमारे चिरोत्सर्गात् सहसैव प्रवर्धते|
कर्णे शोफः सरुक्पाल्यामरुणः परिपोटवान्|
परिपोटश्च पवनात्||१९||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
સુકુમારે કર્ણે બહુકાલમુપેક્ષ્ય ઝટિતિ પ્રકર્ષેણ વર્ધિતે અરુણઃ પરિપોટવાંશ્ચ સરુક્પાલ્યાં શોફઃ સ્યાત્| પરિપોટશ્ચર્મદરણમ્| સ રોગઃ પવનાદ્ધેતોર્ભવતિ| નામ્ના પરિપોટઃ||૧૯||
Adhikarana ઉત્પાતઃ (૨૦) · Śloka ૨૦
ઉત્પાતઃ પિત્તશોણિતાત્|
ગુર્વાભરણભારાદ્યૈઃ શ્યાવો રુગ્દાહપાકવાન્|
શ્વયથુઃ સ્ફોટપિટકારાગોષાક્લેદસંયુતઃ||૨૦||
View original
उत्पातः पित्तशोणितात्|
गुर्वाभरणभाराद्यैः श्यावो रुग्दाहपाकवान्|
श्वयथुः स्फोटपिटकारागोषाक्लेदसंयुतः||२०||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
ગુર્વાભરણભારાદ્યૈઃ પ્રકુપિતાત્ પિત્તશોણિતાત્ શ્યાવાદિગુણઃ સ્ફોટાદિસંયુક્તશ્ચ યઃ શ્વયથુઃ સ ઉત્પાતો નામ રોગઃ|| ૨૦||
Adhikarana ઉન્મન્થઃ (૨૧) · Śloka ૨૧
પાલ્યાં શોફોઽનિલકફાત્સર્વતો નિર્વ્યથઃ સ્થિરઃ|
સ્તબ્ધઃ સવર્ણઃ કણ્ડૂમાનુન્મન્થો ગલ્લિરશ્ચ સઃ||૨૧||
View original
पाल्यां शोफोऽनिलकफात्सर्वतो निर्व्यथः स्थिरः|
स्तब्धः सवर्णः कण्डूमानुन्मन्थो गल्लिरश्च सः||२१||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
અનિલકફાદ્ધેતોઃ પાલ્યાં સર્વતોદિક્કં નિર્યથાદિગુણઃ શોફો ભવતિ; સ રોગો નામ્ના ઉન્મન્થો ગલ્લિરશ્ચ્યોચ્યતે||૨૧||
Adhikarana દુઃખવર્ધનઃ (૨૨) · Śloka ૨૨
દુર્વિદ્ધે વર્ધિતે કર્ણે સકણ્ડૂદાહપાકરુક્|
શ્વયથુઃ સન્નિપાતોત્થઃ સ નામ્ના દુઃખવર્ધનઃ||૨૨||
View original
दुर्विद्धे वर्धिते कर्णे सकण्डूदाहपाकरुक्|
श्वयथुः सन्निपातोत्थः स नाम्ना दुःखवर्धनः||२२||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
યશ્ચ કર્ણો દુર્વિદ્ધઃ સન્ વર્ધિતસ્તસ્મિન્ યઃ કણ્ડ્વાદિગુણઃ સન્નિપાતોત્થઃ શ્વયથુઃ સ નામ્ના દુઃખવર્ધનઃ||૨૨||
Adhikarana લિહ્યાખ્યાઃ પિટકાઃ (૨૩) · Śloka ૨૩
કફાસૃક્કૃમિજાઃ સૂક્ષ્માઃ સકણ્ડૂક્લેદવેદનાઃ|
લિહ્યાખ્યાઃ પિટકાસ્તા હિ લિહ્યુઃ પાલીમુપેક્ષિતાઃ||૨૩||
View original
कफासृक्कृमिजाः सूक्ष्माः सकण्डूक्लेदवेदनाः|
लिह्याख्याः पिटकास्ता हि लिह्युः पालीमुपेक्षिताः||२३||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
કફાદિજાઃ કણ્ડ્વાદિયુક્તાઃ પિટકા નામ્ના લિહ્યાખ્યાસ્તા હ્યુપેક્ષિતાઃ પાલીં લિહ્યુઃ શોષયેયુરિત્યર્થઃ||૨૩||
Adhikarana સાધ્યાસાધ્યતા (૨૪) · Śloka ૨૪
પિપ્પલી સર્વજં શૂલં વિદારી કૂચિકર્ણકઃ|
એષામસાધ્યા યાપ્યૈકા તન્ત્રિકાન્યાંસ્તુ સાધયેત્||૨૪||
View original
पिप्पली सर्वजं शूलं विदारी कूचिकर्णकः|
एषामसाध्या याप्यैका तन्त्रिकान्यांस्तु साधयेत्||२४||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
એષાં કર્ણરોગાણાં મધ્યે પિપ્પલ્યાદિચતુષ્ટયમસાધ્યમ્| એકા તન્ત્રિકૈવ યાપ્યા| શેષાન્ ધારયેત્||૨૪||
Adhikarana કર્ણરોગાસઙ્ખ્યાનમ્ (૨૫-૨૦) · Śloka ૨૦
પઞ્ચવિંશતિરિત્યુક્તાઃ કર્ણરોગા વિભાગતઃ||૨૫||
ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતાવષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રે કર્ણરોગવિજ્ઞાનીયો નામૈકવિંશોઽધ્યાયઃ||૨૧||
ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતાવષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રે કર્ણરોગવિજ્ઞાનીયો નામૈકવિંશોઽધ્યાયઃ||૨૦||
View original
पञ्चविंशतिरित्युक्ताः कर्णरोगा विभागतः||२५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२०||
Hide commentary
શશિલેક વ્યાખ્યા (ઇન્દુ કૃત)
ઇત્યનન્તરોક્તેન પ્રકારેણ વાતકર્ણરોગ, પિત્તકર્ણરોગ, કફકર્ણરોગ, રક્તકર્ણરોગ, સન્નિપાતકર્ણરોગ, કર્ણનાદ, બધિરત્વ, પ્રતીનાહ, કણ્ડૂ, શોફ, પૂતિકર્ણક, ક્રિમિકર્ણક, ઉભયરૂપવિદ્રધ્યર્શોર્બુદ, કૂચિકર્ણક, પિપ્પલી, વિદારિકા, પાલીશોષ, તન્ત્રિકા, પરિપોટોત્પાતોન્મન્થ, દુઃખવર્ધન, લિહ્યાખ્યાઃ પઞ્ચવિંશતિકર્ણરોગા ઉક્તાઃ||૨૫|| ઇતિ શ્રીમન્મહામહોપાધ્યાયેન્દુવિરચિતાયામષ્ટાઙ્ગસંગ્રહવ્યાખ્યાયાં શશિલેખાયામુત્તરતન્ત્રે એકવિંશોઽધ્યાયઃ