Adhikarana అథ గుహ్యరోగవిజ్ఞానీయో నామాష్టత్రింశోఽధ్యాయః, ప్రతిజ్ఞా (౧) · Śloka ౧
అథాతో గుహ్యరోగవిజ్ఞానీయం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो गुह्यरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
వ్రణశస్త్రప్రసంగేన క్షతప్రాయత్వాత్ గుహ్యరోగాణాం హేత్వాదికం ప్రదర్శయితుమధ్యాయ ఆరభ్యతే| గుహ్యశబ్దేనోపస్థో భణ్యతే|| 1||
Adhikarana గుహ్యరోగహేతుః (౨) · Śloka ౨
స్త్రీవ్యవాయనివృత్తస్య సహసా భజతోఽథవా| దోషాధ్యుషితసంకీర్ణమలినాణురజః పథాం| అన్యయోనిమనిచ్ఛంతీమగమ్యాం నవసూతికాం| దూషితం స్పృశతస్తోయం రతాంతేష్వపి నైవ వా| వివర్ధయిషయా తీక్ష్ణాన్ ప్రలేపాదీన్ ప్రయచ్ఛతః| ముష్టిదంతనఖోత్పీడావిషవచ్ఛూకపాతనైః| వేగనిగ్రహదీర్ఘాతిఖరశష్పవిఘట్టనైః| దోషా దుష్టా గతా గుహ్యం త్రయోవింశతిమామయాన్| జనయంత్యుపదంశాదీన్||2||
स्त्रीव्यवायनिवृत्तस्य सहसा भजतोऽथवा| दोषाध्युषितसङ्कीर्णमलिनाणुरजः पथाम्| अन्ययोनिमनिच्छन्तीमगम्यां नवसूतिकाम्| दूषितं स्पृशतस्तोयं रतान्तेष्वपि नैव वा| विवर्धयिषया तीक्ष्णान् प्रलेपादीन् प्रयच्छतः| मुष्टिदन्तनखोत्पीडाविषवच्छूकपातनैः| वेगनिग्रहदीर्घातिखरशष्पविघट्टनैः| दोषा दुष्टा गता गुह्यं त्रयोविंशतिमामयान्| जनयन्त्युपदंशादीन्||२||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
స్త్రీవ్యవాయనివృత్తత్వాదియుక్తస్య పురుషస్య తత ఏవ హేతోర్గుహ్యం గతా వాతాదయో దుష్టాస్త్రయోవింశతిముపదంశాదీనామయాన్ వ్యాధీన్ జనయంతి| స్త్రీవ్యవాయో మైథునం అతః సహసా యో నివృత్తిః సహసా సేవనంచ దోషకోపహేతుః| అథవా దోషాధ్యుతత్వాదిగుణరజః పథామన్యయోనాదికాం వా స్త్రియం భజతః| దోషైర్వాతాదిభిరధ్యుషితమధిష్ఠితం సంకీర్ణంచ మలినం చాణు చ రజః పథం యోనిద్వారం యస్యాస్తాం| సంకీర్ణం కేనచిత్ బీభాత్సేన మిశ్రితం| మలినం శౌచాద్యభావేన మలయుక్తం| అణు సంవ్ ఋతం| అన్యయోనిర్విజాతీయవడవాగవాదిస్తాం| అనిచ్ఛంతీ యా మైథునద్వేషేణాంగసంకోచనపరా| అగమ్యా భగిన్యాదిః| తథా రతాంతేషు దూషితం పంకాద్యావిలం తోయం స్పృశతస్తేన శౌచం కుర్వతః అపి వా నైవ స్పృశతః శౌచాదికం నైవ కుర్వతః| తథా వివర్ధయిషయా శోఫం వర్ధయితుమిచ్ఛయా తత్రైవ తీక్ష్ణాన్ ప్రలేపసేకాదీన్ ప్రయచ్ఛతో దదతః| ముష్ట్యాదీనాముత్పీడనయా| విషవతాం శూకానాం పాతనైః| వేగనిగ్రహః శుక్రాదివేగధారణం| దీర్ఘణాతిఖరేణ చ శష్పేణ తృణేన విఘట్టనం క్షోదనం| 'గుహ్యరోమ శష్పమీతి జేజ్జటః| (స్త్రీం వ్యవాయనివృత్తస్యేతి పాఠః| వేగనిగ్రహదీర్ఘాతిఖరస్పర్శవిఘట్టనైరితి చ| వ్యావాయనివృత్తస్య చిరకాలోపేక్షితమైథునస్య నరస్య పునః సహసా అతర్కితమేవ స్త్రీం నారీం భజతః సేవమానస్య| అథవేతి వికల్పే| సంకీర్ణః ప్రసవవైషమ్యాదినా గుదబస్తిభ్యామేకీభూతః| అథవా రజః-శబ్దోఽపి దోషాధ్యుషితాదివద్ గుణవచనః, తథా సతి తజఃపథాం రజోయుక్తయోనిమార్గాం రజస్వలాసూతికాదిమిత్యర్థః| అస్మిన్ పక్షే దోషాధ్యుషితాదిభిః పథశబ్దోఽభిసంబధ్యః| అగమ్యాం భగిన్యాదికాంతథా సత్యన్యజనజ్ఞానశంకాజుగుప్సాదిజనితవైక్లవ్యదూనే హృది క్రుద్ధా దోషాస్తద్గతేన మనసా సహ గుహ్యం ప్రాప్తాస్తత్ర రోగాన్ జనయంతీత్యర్థః| శ్రుతిస్మృతివిరుద్ధాచారతశ్చ| ముష్ట్యుత్పీడనాదయః కామసూత్రవిహితకరణ భేదజనితాః| ఊషరజలేషు బాహుల్యేన దృశ్యమానో జంతుతుల్యాకృతిః కశ్చిదోషధివిశేషః శూకః| తే చ శూకాః సవిషనిర్విషభేదాత్ ద్విధా తత్ర విషవంతో రోగకారిణః| తదుక్తం- కృష్ణాని చిత్రాణ్యథవా శూకాని సవిషాణి తు| పాతితాని పచంత్యాశు మేఢ్రం నిరవశేషతః|| ఇతి| అథవా విషద్రవ్యకల్పితానాం వచ్ఛూకానాం వశ్యౌషధానాం పాతనాత్| వేగనిగ్రహదీర్ఘాతిఖరస్పర్శవిఘాట్టనాత్ వేగనిగ్రహాచ్ఛుక్రాదివేగధారణాత్| తథా దీర్ఘాణామతిఖరణాంచ స్పర్శానాం విఘట్టనాదాస్ఫాలనాత్| స్పర్శమితి కామాతపత్రసంజ్ఞితస్త్వగ్విశేషః| తస్య చ బహురూపతా విద్యతే తత్కామశాస్త్రాదవగంతవ్యం)|| 2||
Adhikarana అపదంశానాం సంఖ్యాసంప్రాప్తిః (౩) · Śloka ౩
అపదంశోఽత్ర పంచధా| పృథగ్దోషైః సరుధిరైః సమస్తైశ్చ||3||
अपदंशोऽत्र पञ्चधा| पृथग्दोषैः सरुधिरैः समस्तैश्च||३||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
అత్రైషాం త్రయోవింశతేర్మధ్యే వాతేన పిత్తేన శ్లేష్మణా రక్తేన సన్నిపాతేనేతి పంచధా అపదంశాః|| 3||
Adhikarana వాతజాపదంశః (౪) · Śloka ౪
అత్ర మారుతాత్| మేఢశోఫో రుజశ్చిత్రాః స్తంభస్త్వక్పరిపోటనం||4||
अत्र मारुतात्| मेढशोफो रुजश्चित्राः स्तम्भस्त्वक्परिपोटनम्||४||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
త్వక్పరిపోటనాంతం వాతేనోపదంశే లక్షణం| (అత్ర పంచానాం మధ్యే వాతేనాపదంశే లింగే శోఫో నానాప్రకారరుజః స్తబ్ధతా త్వచోభేదనం చ స్యాత్)|| 4||
Adhikarana పిత్తజాపదంశః (౫) · Śloka ౫
పక్వోదుంబరసంకాశం పిత్తేన శ్వయథుర్జ్వరః||5||
पक्वोदुम्बरसङ्काशं पित्तेन श्वयथुर्ज्वरः||५||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
జ్వరాంతం పిత్తేన| పిత్తజే అపదంశే పక్వోదుంబరసంకాశః శోఫో జ్వరశ్చ స్యాత్|| 5||
Adhikarana శ్లేష్మజాపదంశః (౬) · Śloka ౭
శ్లేష్మణా కఠినః స్నిగ్ధః కండూమాంఛీతలో గురుః||6|| `|7|
श्लेष्मणा कठिनः स्निग्धः कण्डूमाञ्छीतलो गुरुः||६|| `|७|
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
గుర్వంతం శ్లేష్మణా| కఠిన ఇత్యాద్యనంతరప్రకృతస్య శ్వయథోర్విశేషణం| (విశేషణసామర్థ్యాచ్ఛ్వయథురేవాత్ర విశేష్యః| శ్లేష్మ కృతే అపదంశే కాఠిన్యయుక్తః స్నేహలేపప్రతీతికరః కండూసహితః శీతస్పర్శశ్చ శోఫో జాయతే)|| 6||
Adhikarana రక్తజాపందశః (౭) · Śloka ౭
శోణితేనాసితస్ఫోటసంభవోఽస్రశ్రుతిర్జ్వరః||7||
शोणितेनासितस्फोटसम्भवोऽस्रश्रुतिर्ज्वरः||७||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
జ్వరాంతం రక్తేన| రక్తకృతే అపదంశే కృష్ణవర్ణానాం స్ఫోటానాముత్పత్తిరస్రస్రావో జ్వరశ్చ స్యాత్|| 7||
Adhikarana సన్నిపాతజాపదంశః (౮) · Śloka ౮
సర్వజే సర్వలింగత్వం శ్వయథుర్ముష్కయోరపి| తీవ్రా రుగాశు పచనం దరణం కృమిసంభవః||8||
सर्वजे सर्वलिङ्गत्वं श्वयथुर्मुष्कयोरपि| तीव्रा रुगाशु पचनं दरणं कृमिसम्भवः||८||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
కృమిసంభవాంతం సన్నిపాతేన| సరక్తసన్నిపాతజే అపదంశే సర్వలింగత్వం వాతాద్యపదంశానాం ప్రత్యేకోక్తలక్షణనిచయసంభవః| తథా వృషణయోరపి శోఫః| అపిశబ్దేనాన్యత్రాపి| మేఢ్రమాత్రే శోఫోద్భవం సూచితం| రక్తాపదంశేఽపి శోఫ ఉక్తః| తీవ్రా అత్యర్థమసహనీయా రుక్పీడావిశేషః| ఆశుపచనం ద్విత్రిదినైరేవ పాకః| ఆశుశబ్దోక్త్యా పూర్వేషాం క్రమేణ పాకః సూచితః| దరణం భేదనం| కృమిసంభవః అంతః స్వయమేవ జంతూనాముద్భవః)|| 8||
Adhikarana అపదంశానాం సాధ్యాసాధ్యతా (౯) · Śloka ౯
యాప్యో రక్తోద్భవస్తేషాం మృత్యవే సన్నిపాతజః||9||
याप्यो रक्तोद्भवस्तेषां मृत्यवे सन्निपातजः||९||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
తేషాం పంచానామపదంశానాం మధ్యే రక్తాపదంశో యాప్యః| సన్నిపాతజస్తు మృత్యవే భవతి|| 9||
Adhikarana అర్శాంసి (౧౦) · Śloka ౧౦
జాయంతే కుపితైర్దోషైర్గుహ్యాసృక్పిశితాశ్రయైః| అంతర్బహిర్వా మేఢ్రస్య కండూలా మాంసకీలకాః| పిచ్ఛిలాస్రస్రవా యోనౌ తద్వచ్చ ఛత్రసన్నిభాః| తేఽర్శాంస్యుపేక్ష్యా ఘ్నంతి మేఢ్రపుంస్త్వభగార్తవం||10||
जायन्ते कुपितैर्दोषैर्गुह्यासृक्पिशिताश्रयैः| अन्तर्बहिर्वा मेढ्रस्य कण्डूला मांसकीलकाः| पिच्छिलास्रस्रवा योनौ तद्वच्च छत्रसन्निभाः| तेऽर्शांस्युपेक्ष्या घ्नन्ति मेढ्रपुंस्त्वभगार्तवम्||१०||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
గుహ్యే యదసృగ్రక్తం పిశితం మాంసంచ తత్రోక్తాత్కారణాత్ కుపితైర్దోషైర్మేఢ్రస్యాంతర్వా బహిర్వా కండూలాః పిచ్ఛిలాస్రస్రవాశ్చ మాంసకీలకా జాయంతే| తే అనేనైవ ప్రకారేణ స్త్రియా అపి యోనౌ ఛత్తాకృతయో మాంసకీలకా జాయంతే నామ్నా అర్శాంసి| తే చ పురుషే జాతా ఉపేక్షితాః సంతో మేఢ్రం పుంస్త్వం చ నాశయంతి| స్త్రియాస్తద్వద్భగమార్తవం చ| లాఘవార్థమత్ర యోనిరోగ ఉక్తః| (కుపితైర్యయోక్తేన కారణజాతేన క్రుద్ధైర్గుహ్యాసృక్పిశితాశ్రయైః గుహ్యగతమసృక్పిశితంచాశ్రయో యేషాం తైః మేఢ్రస్యాంతర్భాగే బహిర్భాగే వా కండూలాః కండూయుక్తాః పిచ్ఛిలాస్రస్రవాః పైచ్ఛిల్యయుక్తం రక్తం స్రవంతః మాంసకీలకా కీలకాకారా మాంసాంకురాః జాయంతే| యోనౌ చ స్త్రీణాం గుహ్యేఽపి తద్వత్ యోనివ్యాపదుక్తకారణదుష్టైర్దోషైరంతర్బహిర్వా కండ్వాదియుక్తా మాంసకీలకా జాయంతే| తత్ర త్వయం విశేషః తే ఛత్రసన్నిభాః ఛత్రతుల్యాకారాః కృశ మూలాః స్థూలాగ్రాశ్చ భవంతి| మేఢ్రజా మాంసకీలకాః యోనిజాశ్చర్శాంసీతి కథ్యంతే| ఉపేక్షయా తు పునః మేఢ్రపుంస్త్వభగార్తవం, మేఢ్రే చేన్మేఢ్రం| పుంస్త్వం స్త్రీగమనసామర్థ్యం శుక్రం వా| తథా భగే చేత్ భగమృతుత్వయోగ్యం ఆర్తవం రక్తం చ ఘ్నంతి| పుంరోగాణాం మధ్యే స్త్రీరోగకథనం కారణాదిసామ్యేన లాఘవాత్)|| 10||
Adhikarana సర్షపికాః (౧౧) · Śloka ౧౧
గుహ్యస్య బహిరంతర్వా పిటకాః కఫరక్తజాః| సర్షపామానసంస్థానా ఘనాః సర్షపికాః స్మృతాః||11||
गुह्यस्य बहिरन्तर्वा पिटकाः कफरक्तजाः| सर्षपामानसंस्थाना घनाः सर्षपिकाः स्मृताः||११||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
కఫరక్తాభ్యాం గుహ్యస్య బహిరంతర్వా సర్వత్ర వా సర్షపతుల్యప్రమాణసంస్థానా ఘనాః సంహతాః పిటకా భవంతి తా నామ్నా సర్షపికా స్మృతాః| (గుహ్యస్య మేఢ్రస్య గుహ్యశబ్దోక్త్యా యోనేరపి బహిరంతః బహిర్భాగేఽంతర్భాగే వా కఫరక్తజాః శ్లేష్మరక్తసంసర్గనిమిత్తాః సర్షపామానసంస్థానాః మానసస్థానాభ్యాం సర్షపతుల్యాః ఘనా నిరంతరనిచితాః పిటకాః సర్షపికాసంజ్ఞో గుహ్యతోగః)|| 11||
Adhikarana అవమంథః (౧౨) · Śloka ౧౨
పిటకా బహవో దీర్ఘా దీర్యంతే మధ్యతశ్చ యాః| సోఽవమంథః కఫాసృగ్భ్యాం వేదనారోమహర్షవాన్||12||
पिटका बहवो दीर्घा दीर्यन्ते मध्यतश्च याः| सोऽवमन्थः कफासृग्भ्यां वेदनारोमहर्षवान्||१२||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
గుహ్యే యాః పిటకా బహవో దీర్ఘా మధ్యతశ్చ దీర్యంతే స రోగో నామ్నాఽవమంథః| స చ కఫవాతాభ్యాం భవతి| వేదనారోమహర్షవాంశ్చ భవతి| (కఫాసృగ్భ్యాం కఫేనాసృజా చ సంసృష్టాభ్యాం జాతాః బహవో బహుసంఖ్యాః దీర్ఘా ఆయామయుక్తాః యా పిటకా మధ్యతో మధ్యప్రదేశే దీర్యంతే విదీర్ణా భవంతి| వేదనారోమహర్షవాన్ వేదనయా రోమహర్షేణ చ యుక్తః స రోగోఽవమంథాఖ్యః)|| 12||
Adhikarana కుంభీకా (౧౩) · Śloka ౧౩
కుంభీకా రక్తపిత్తోత్థా జాంబవాస్థినిభాఽశుజాః||13||
कुम्भीका रक्तपित्तोत्था जाम्बवास्थिनिभाऽशुजाः||१३||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
రక్తపిత్తహేతుర్జాంబవాస్థిమసదృశా క్షిప్రజా యా పిటకా సా నామ్నా కుంభీకా| (రక్తపిత్తాభ్యాం జాతా జాంబవబీజాస్థిసదృశా ఆశుజా అతివేగేనోత్థితా పిటకా కుంభీకా తత్సంజ్ఞో గుహ్యరోగః)|| 13||
Adhikarana అలజీ (౧౪) · Śloka ౧౪
అలజీం మేహవద్విద్యాత్||14||
अलजीं मेहवद्विद्यात्||१४||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
అలజ్యాఖ్యాం గుహ్యపిటకాం మేహవచ్ఛారావికాదిపఠితాలజీవల్లక్షణైర్విద్యాత్|| 14||
Adhikarana ఉత్తమా (౧౫) · Śloka ౧౫
ఉత్తమాం రక్తపిత్తజాం| పిటకాం మాషముద్గాభాం||15||
उत्तमां रक्तपित्तजाम्| पिटकां माषमुद्गाभाम्||१५||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
పిత్తరక్తజాం మాషముద్గసదృశాం పిటకాం నామ్నోత్తమాం విద్యాత్| (ఉత్తపామితి పాఠః| పిత్తరక్తకారణజనితాం సంస్థానమానాభ్యాం మాషేణ ముద్గేన వా తుల్యాం పిటకాముత్తమాఖ్యం క్షుద్రరోగం విద్యాత్)|| 15||
Adhikarana పుష్కరికా (౧౬) · Śloka ౧౬
పిటకా పిటకాచితా| కర్ణికా పుష్కరస్యేవ జ్ఞేయా పుష్కరికేతి సా||16||
पिटका पिटकाचिता| कर्णिका पुष्करस्येव ज्ञेया पुष्करिकेति सा||१६||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
పుష్కరస్య పద్మస్య కర్ణికేవ యా పిటకా అన్యాభిర్వహ్నీభిః పిటకాభిరాచితా సా నామ్నా పుష్కరికేతి జ్ఞేయా| (పిత్తరక్తాభ్యామేవ పద్మకర్ణికా తుల్యా తథా పిటకైరాచితా స్వయమప్యణుభిః పిటకాభిర్వ్యాప్తేత్యర్థః)|| 16||
Adhikarana సంవ్యూఢపిటకా (౧౭) · Śloka ౧౭
పాణిభ్యాం భృశసంవ్యూఢే సంవ్యూఢపిటకా భవేత్||17||
पाणिभ्यां भृशसंव्यूढे संव्यूढपिटका भवेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
సంవ్యూఢఖ్యే రాగే మేఢ్రే భృశసంవ్యూఢే విమర్దితే పిటకా భవేత్| (హస్తాభ్యామతిశయేన సంవ్యూఢే సంవాహితే మర్దిత ఇతి యావత్ మేఢ్ర ఇత్యర్థాత్| సంవ్యూఢపిటకా తత్సంజ్ఞో గుహ్యరోగో భవేత్| అత్రాపి పిత్తరక్తాభ్యామిత్యూహ్యం)|| 17||
Adhikarana మృదితం (౧౮) · Śloka ౧౮
మృదితం మృదితం వస్తు సంరబ్ధం వాతకోపతః||18||
मृदितं मृदितं वस्तु संरब्धं वातकोपतः||१८||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
వస్తు మేఢ్రాఖ్యం మృదితం సద్వాతకోపాత్ సంరబ్ధం భవతి స నామ్నా మృదితం| (హర్షణార్థం హస్తాభ్యాం మర్దితం యద్వస్తు మేఢ్రాఖ్యం తద్వాతకోపతః మర్దనస్యైవాతియోగాత్ కారణాంతరాద్వా కుపితాద్వాతాత్సంరబ్ధం హృష్టమేవ సదా వర్తతే చేన్మృదితం మృదితాఖ్యో గుహ్యరోగః|| 18||
Adhikarana అష్ఠీలికా (౧౯) · Śloka ౧౯
విషమా కఠినా భుగ్నా వాయునాష్ఠీలికా స్మృతా||19||
विषमा कठिना भुग्ना वायुनाष्ठीलिका स्मृता||१९||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యా విషమత్వాదిగుణా పిటకా వాయునా భవతి సా నామ్నాఽష్ఠీలికా స్మృతా| (కుపితేన వాయునా విషమా క్వచిన్నిమ్నా క్వచిదున్నతా కఠినా ప్రాయేణ కాఠిన్యుక్తా భుగ్నా కుటిలాకారా స్త్రీలింగ సామర్థ్యాత్ పిట-కేత్యూహ్యం ఇయమష్ఠీలికాఖ్యో గుహ్యరోగః|| 19||
Adhikarana నివృత్తం (౨౦) · Śloka ౨౦
విమర్దనాదిదుష్టేన వాయునా చర్మ మేఢ్రజం| నివర్త్తతే సరుగ్దాహం క్వచిత్పాకంచ గచ్ఛతి| పిండితం కుథితం చర్మ తత్ప్రలంబమధోమణేః| నివృత్తసంజ్ఞం సకఫం కండూకాఠిన్యవత్తు తత్||20||
विमर्दनादिदुष्टेन वायुना चर्म मेढ्रजम्| निवर्त्तते सरुग्दाहं क्वचित्पाकञ्च गच्छति| पिण्डितं कुथितं चर्म तत्प्रलम्बमधोमणेः| निवृत्तसंज्ञं सकफं कण्डूकाठिन्यवत्तु तत्||२०||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
విమర్దనాదినా దుష్టేన వాయునా మేఢ్రజం చర్మ సరుగ్దాహం సన్నివర్తతే పరావృత్య తిష్ఠతి| క్వచిత్తు పాకమపి గచ్ఛతి| తతశ్చర్మపిండితం సంకుచితం కుథితం క్లిన్నం మణేర్మేఢ్రాగ్రభాగస్యాధః ప్రలంబం భవతి తస్య నివృత్తమితి సంజ్ఞా| తచ్చ నివృత్తం కఫసంయోగాత్ కండూకాఠిన్యవచ్చ భవతి న తు సర్వత్ర| (విమర్దనాద్ధి దుష్టేనేతి పాఠః| పిండితం గ్రథితమితి చ| విమర్దనాద్వివిధాన్మర్దనాత్ దుష్టేన వాయునా మేఢ్రజం చర్మ మేఢ్రస్య త్వక్ నివర్తతే పరావృత్య తిష్ఠతి| హి ప్రసిద్ధౌ| క్వచిత్ కేషుచిత్ పురుషేషు దోషభేదవశాత్ సరుగ్దాహం రుజయా ఊష్మాతిశయేన చ యుక్తం సత్పాకం గచ్ఛతి చ| తత్తథాభూతం చర్మపిండితం గ్రథితం పిండాకారతయా గ్రంథిభావమాపన్నం మణేర్మేఢ్రాగ్రభాగస్యాధఃప్రలంబం లంబమానం నివృత్తసంజ్ఞం నివృత్తాఖ్యో రోగః| సకఫం కఫసంబద్ధం తత్తు నివృత్తం కండ్వా కాఠిన్యేన చ యుక్తం భవతి)|| 20||
Adhikarana అవపాటికా (౨౧) · Śloka ౨౧
దారూఢం స్ఫుటితం చర్మ నిర్దిష్టమవపాటికా||21||
दारूढं स्फुटितं चर्म निर्दिष्टमवपाटिका||२१||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
మేఢ్రభవం చర్మ దుష్టం కృత్వోఢం మర్దితం స్ఫుటితం సదవపాటికేతి నామ్నా నిర్దిష్టం| (దురుఢం దుష్టం కృత్వోఢం అయథావత్ గృహీతమర్దితమిత్యర్థః| అత ఏవ స్ఫుటితం భిన్నం యచ్చర్మత్వక్ తదవపాటికా తత్సంజ్ఞో గుహ్యరోగః)|| 21||
Adhikarana నిరుద్ధమణిః (౨౨) · Śloka ౨౨
వాతేన దూషితం చర్మ మణౌ సక్తం రుణద్ధి చేత్| స్రోతో మూత్రం తతోఽభ్యేతి మందధారమవేదనం| మణేర్వికాసరోధశ్చ స నిరుద్ధమణిర్గదః||22||
वातेन दूषितं चर्म मणौ सक्तं रुणद्धि चेत्| स्रोतो मूत्रं ततोऽभ्येति मन्दधारमवेदनम्| मणेर्विकासरोधश्च स निरुद्धमणिर्गदः||२२||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
వాతేన దూషితం చర్మ మేఢ్రమణౌ సక్తం శ్లిష్టం యది మేఢ్రస్రోతోరుణాద్ధి తతో మూత్రం మందధారమవేదనం చాభ్యేతి మణేశ్చ హర్షణే వికాసరోధో భవతి స గదో నామ్నా నిరుద్ధమణిః| (వాతేన కృతదూషణం చర్మ మణౌ లింగాగ్రే సక్తం సంశ్లిష్టం స్రోతో మూత్రమార్గం రుణద్ధి యది తతస్తస్మాద్ధేతోః మూత్రః మందధారం స్రోతోరోధాదంతరాంతరా విచ్ఛిన్నం అవేదనం వేదనారహితం| అర్శ్మర్యాదౌ హి నిరోధస్యాభ్యంతరత్వాద్వేదనాసంభవః ఇహ తు బాహ్యత్వాత్తదభావః| అభ్యేతి నిర్గచ్ఛతి| మణేః కర్ణికాయాస్త్వక్పరివర్తనాశక్యతయా వికాసయితుమశక్యత్వంచ స్యాత్| య ఏవం విధః స గదో నిరుద్ధమణిసంజ్ఞో గుహ్యరోగః)|| 22||
Adhikarana గ్రథితం (౨౩) · Śloka ౨౩
లింగం శూకైరివాకీర్ణం గ్రథితాఖ్యం కఫోద్భవం||23||
लिङ्गं शूकैरिवाकीर्णं ग्रथिताख्यं कफोद्भवम्||२३||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
కఫేన హేతునా లింగం మేఢ్రమంతః శూకైః కింశారుభిరివావృతం భవతి తస్య గ్రథిత ఇత్యాఖ్యా| (శూకాచితప్రతీతియుక్తం మేఢ్రం గ్రథితాఖ్యం తచ్చ కఫోద్భవం కఫేన జాయత ఇత్యర్థః| (కింశారుర్ధాన్యశూకం)|| 23||
Adhikarana స్పర్శహానిః (౨౪) · Śloka ౨౪
శూకదూషితరక్తోత్థా స్పర్శహానిస్తదాహ్వయా||24||
शूकदूषितरक्तोत्था स्पर्शहानिस्तदाह्वया||२४||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
శూకేన దూషితం యన్మేఢ్రే రక్తం తదుత్థా మేఢ్రే స్పర్శస్య హానిరచేతనత్వం భవతి| తత్తదాహ్వయం నామ్నా స్పర్శహానిః| (లింగవృద్ధ్యర్థం ప్రలిప్త శూకదూషితాద్రక్తాదుత్పన్నా స్పర్శహానిః స్వాపప్రయుక్తం స్పర్శాజ్ఞానం తదాహ్వయో స్పర్శహాన్యాఖ్యో రోగః|| 24||
Adhikarana శతపోనకం (౨౫) · Śloka ౨౫
ఛిద్రైరణుముఖైర్యత్తు మేహనం సర్వతశ్చితం| వాతశోణితకోపేన తే విద్యాచ్ఛతపోనకం||25||
छिद्रैरणुमुखैर्यत्तु मेहनं सर्वतश्चितम्| वातशोणितकोपेन ते विद्याच्छतपोनकम्||२५||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యత్తు మేహనం మేఢ్రం సర్వత్ర అణుముఖైః సూక్ష్మాస్యైశ్ఛిద్రైశ్చితం వాతశోణితకోపేన హేతునా భవతి తం నామ్నా శతపోనకం విద్యాత్| (యత్తు లింగం వాతరక్తయోః కోపాదణుముఖైః సూక్ష్మాస్యైర్ముఖస్యాణుత్వోక్త్యా మూలస్య స్థూలత్వమపి వ్యక్తితం| అత్ర ఏవ హి తేభ్యో మూత్రాదిపరిస్రుతిః| ఛిద్రైః సూషిరైః సర్వతశ్చితం వ్యాప్తం తం శతపోనకాఖ్యం విద్యాత్| భగందరోక్తశతపోనకవత్ బహుచ్ఛిద్రత్వాత్)|| 25||
Adhikarana త్వక్పాకః (౨౬) · Śloka ౨౬
పిత్తాసృగ్భ్యాం త్వచః పాకస్త్వక్పాకో జ్వరదాహవాన్||26||
पित्तासृग्भ्यां त्वचः पाकस्त्वक्पाको ज्वरदाहवान्||२६||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
పిత్తాసృగ్భ్యాం హేతుభ్యాం జ్వరదాహవాన్ యస్త్వచః పాకః స నామ్నా త్వక్పాకః| (పిత్తేనాసృజా చ హేతునా జ్వరదాహవాన్ జ్వరేణ దాహేన చ యుక్తో మేఢ్రా త్వచః పాకో త్వక్పాకాఖ్యో గుహ్యరోగః)|| 26||
Adhikarana మాంసపాకః (౨౭) · Śloka ౨౭
మాంసపాకః సర్వజః సర్వవేదనో మాంసశాతనః||27||
मांसपाकः सर्वजः सर्ववेदनो मांसशातनः||२७||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
సర్వజః సన్నిపాతజో మాంసపాకః సర్వాభిర్వేదనాభిర్యుక్తో మాంసశాతనో భవతి| (సర్వజః సన్నిపాతజః సర్వవేదనః ఛేదభేదతోదస్ఫురణవ్యాసవ్యధస్రంసస్వాపాద్యఖిలవేదనాన్వితః మాంసశాతనః మాంసం పక్త్వా మేఢ్రాదణుశః పాతయన్ మాంసపాకః మాంసపాకాఖ్యో రోగః)||27||
Adhikarana అసృగర్బుదం (౨౮) · Śloka ౨౮
సరాగైరసితైః స్ఫోటైర్వేదనాభిశ్చ పీడితం| మేహనం వేదనా చోగ్రా తం విద్యాదసృగర్బుదం||28||
सरागैरसितैः स्फोटैर्वेदनाभिश्च पीडितम्| मेहनं वेदना चोग्रा तं विद्यादसृगर्बुदम्||२८||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
సరాగత్వాదియుక్తైః స్ఫోటైస్తద్విధాభిశ్చ సూక్ష్మాభిః పిటకాభిర్యత్ర మేహనం పీడితం భవత్యుగ్రా చ వేదనా తస్య రోగస్యాసృగర్బుదమితి నామ విద్యాత్| (మేఢ్రం సరాగైరీషద్రక్తవర్ణైరసితైః కృష్ణవర్ణైర్వా స్ఫోటైరథాత్తాదృశీభిరేవ పిటకాభిశ్చ పీడితం వ్యాప్తం తథా ఉగ్రా అత్యర్థమసహనీయా వేదనా చ స్యాద్య ఏవంవిధో రోగస్తమసృగర్బుదం విద్యాత్)||28||
Adhikarana మాంసార్బుదం విద్రధిశ్చ (౨౯) · Śloka ౨౯
మాంసార్బుదం ప్రాగుదితం విద్రధిశ్చ త్రిదోషజః||29||
मांसार्बुदं प्रागुदितं विद्रधिश्च त्रिदोषजः||२९||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
గుహ్యే తు యన్మాంసార్బుదం తత్ లక్షణైః ప్రాక్ గ్రంథ్యాద్యధ్యాయ ఉదితం| గుహ్యే చ త్రిభిర్దోషైర్విద్రధిర్భవతి| (అర్బుదానాం మధ్యే మాంసార్బుదం విద్రధీనాం మధ్యే సన్నిపాతజో విద్రధిశ్చాత్రాపి భవతః| తౌ చ స్వస్వ నిదానేన బోద్ధవ్యావిత్యర్థః)|| 29||
Adhikarana తిలకాలకాః (౩౦) · Śloka ౩౦
కృష్ణాని భూత్వా మాంసాని విశీర్యంతే సమంతతః| పక్వాని సన్నిపాతేన తాన్ విద్యాత్తిలకాలకాన్||30||
कृष्णानि भूत्वा मांसानि विशीर्यन्ते समन्ततः| पक्वानि सन्निपातेन तान् विद्यात्तिलकालकान्||३०||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
సన్నిపాతేన హేతునా గుహ్యే పక్వాని మాంసాని కృష్ణాని భుత్వా సమంతాద్విశీర్యంతే తాంస్తిలకాలకాన్ విద్యాత్| (సన్నిపాతకోపేన పక్వాని మేఢ్రమాంసాని కృష్ణాని కృష్ణవర్ణాని భూత్వా సమంతతః ఆబస్తిపర్యంతం విశీర్యంతే శకలీభూయ నిపతంతి బహువచనం శకలాపేక్షయా| య ఏవంవిధాస్తాన్ తిలకాలకసంజ్ఞాన్ జానీయాత్)| ఇత్యపదంశార్శఃసర్షపికాఽవమంథకుంభీకాలజ్యుత్తమాపుష్కరికాసంవ్యూఢామృదితాఽష్ఠీలికా- నివృత్తాఽవపాటికానిరుద్ధమణిగ్రథితస్పర్శహానిశతపోనకత్వక్పాకమాంసపాకాఽసృగర్బుద- మాంసార్బుదవిద్రధితిలకాలకాఖ్యాస్రయోవింశతిః పుంగుహ్యరోగాః ఉక్తాః|| 30||
Adhikarana సాధ్యాసాధ్యతా (౩౧) · Śloka ౩౧
మాంసోత్థమర్బుదం పాకం విద్రధిం తిలకాలకాన్| చతురో వర్జయేదేషాం శేషాన్ శీఘ్రముపాచరేత్||31||
मांसोत्थमर्बुदं पाकं विद्रधिं तिलकालकान्| चतुरो वर्जयेदेषां शेषान् शीघ्रमुपाचरेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
ఏషాం చ మధ్యాన్మాంసోత్థమర్బుదం మాంసోత్థమేవ చ పాకం విద్రధిం తిలకాలకాంశ్చేతి చతురో వర్జయేత్ న చికిత్సేత్| శేషాంస్తు శీఘ్రమేవోపచరేత్| (అపదంశానాం సాధ్యాసాధ్యవిభాగస్యోక్తత్వాదేషామనంతరోక్తానామర్శఃప్రభృతీనాం మధ్యే మాంసోత్థమర్బుదం మాంసార్బుదం పాకం మాంసపాకం విద్రధిం తిలకాలకానితి చతురః వర్జయేత్| ఉద్దేశత ఏవైషాం చతుష్ట్వే సిద్ధేఽపి చతురైతి చతుర ఇతి పునరుక్తిః సుఖనిశ్చయార్థా బహువచనోక్తానాం తిలకాలకానాం బహుత్వశంకానిరాసార్థం చ| శేషానర్శః సర్షపికాదీన్ శీఘ్రమాశ్వేవోపాచరేత్ తేషామపి కాలాతిపాతే మహాన ప్రత్యవాయః స్యాదితి భావః)|| 31||
Adhikarana స్త్రీగుహ్యరోగాణాం హేతుః (యోనివ్యాపదః) (౩౨) · Śloka ౩౨
వింశతిర్వ్యాపదో యోనేర్జాయంతే దుష్టభోజనాత్| విషమస్థాంగశయనభృశమైథునసేవనైః| దుష్టార్తవాదపద్రవ్యైర్బీజదోషేణ దైవతః||32||
विंशतिर्व्यापदो योनेर्जायन्ते दुष्टभोजनात्| विषमस्थाङ्गशयनभृशमैथुनसेवनैः| दुष्टार्तवादपद्रव्यैर्बीजदोषेण दैवतः||३२||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
ఏవం పుంగుహ్యరోగానుక్త్వా స్త్రీగుహ్యరోగానాహ-యోనేః స్త్రీగుహ్యస్య దుష్టభోజనాదిహేతోర్వింశతిర్వ్యాపదో జాయంతే| విషమస్థైరంగైః శయనం తథోక్తం| దుష్టార్తవేన స్రవతా| అపద్రవ్యాణి లోహాదిమయాని దాక్షిణాత్యాసు ప్రసిద్ధాని| బీజదోషః స్త్రియో జన్మకాలే యోన్యారంభకస్య బీజస్యోపహతత్వం| దైవమన్యజన్మకృతం కర్మ| ఇతి యోనివ్యాపదా మవిశేషేణ హేతురుక్తః| (దుష్టభోజనాత్ పర్యుషితాద్యన్యభోజనాత్| ఉక్తం చ- భవేత్ పర్యుషితం పూతిక్లిన్నముష్ణీకృతం పునః| దుష్టం కృమ్యాదిజుష్టం చ శోషితం చాన్నమాతపే|| ఇతి| విషమస్థాంగశయనభృశమైథునసేవనైః అయథావద్విన్యస్తైరంగైః శయనస్య భృశమైథునస్య చ శీలనైః| దుష్టార్తవాద్వాతాదిదూషితాదృతుజరక్తాత్| ఉపద్రవ్యైరితి పాఠః| ఉపద్రవ్యైర్లోహాదికృతైరుపలింగైః| ఉపలింగసురతం దేశాంతరేషు ప్రసిద్ధం| ఉక్తంచ రతిరహస్యే- విమృద్యమానాః కృతకధ్వజేన ద్రవంతి హృష్యంతి దృఢప్రహారైః| స్త్రీరాజ్యజాః కోసలజాశ్చ నార్యః ప్రచండకండూతిభగా భవంతి|| ఇతి|| బీజదోషేణ యోన్యారంభకస్యాకాశాదికస్య బీజస్యోపహతత్వేన దైవతో జన్మాంతరకృతపాపఫలపరిణామాచ్చ హేతోః యోనేర్వింశతిర్వ్యాపదో భవంతి| ఇయతా గ్రంథజాలేన యోనివ్యాపదాం సామాన్యకారణముక్తం)||32||
Adhikarana వాతికీ యోనివ్యాపద్ (౩౩) · Śloka ౩౩
యోనౌ క్రుద్ధోఽనిలః కుర్యాద్రుక్తోదాయామసుప్తతాః| పిపీలికాసృప్తిమివ స్తంభం కర్కశతాం స్వనం| ఫేనిలారుణకృష్ణాల్పతనురూక్షార్త్తవస్రుతిం| భ్రంశం వంక్షణపార్శ్వాదౌ వ్యథాం గుల్మం క్రమేణ చ| తాంస్తాంశ్చ స్వాన్ గదాన్ వ్యాపద్వాతికీ నామ సా స్మృతా||33||
योनौ क्रुद्धोऽनिलः कुर्याद्रुक्तोदायामसुप्तताः| पिपीलिकासृप्तिमिव स्तम्भं कर्कशतां स्वनम्| फेनिलारुणकृष्णाल्पतनुरूक्षार्त्तवस्रुतिम्| भ्रंशं वङ्क्षणपार्श्वादौ व्यथां गुल्मं क्रमेण च| तांस्तांश्च स्वान् गदान् व्यापद्वातिकी नाम सा स्मृता||३३||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యోనావిత్యాదినా లింగాన్యుచ్యంతే| యోనౌ క్రుద్ధో వాయుః రుగాదీన్ కుర్యాత్| ఫేనిలేత్యాద్యార్త్తవవిశేషణం తస్య స్రుత్యా సంబంధః| భ్రంశో యోనిభ్రంశః| వంక్షణాదౌ వ్యథాం క్రమేణ గుల్మమపి కుర్యాత్| తాంస్తాంశ్చ స్వాన్ వాతజాన్ స్తంభాదీన్ గదాన్| ఇయం వాతికీ నామ యోనివ్యాపత్ స్మృతా| (దుష్టభోజనాదినా కుపితో వాయుర్యోనౌ రుగాదీన్ కుర్యాత్| పిపీ-లికాసృప్తిమివ తాసాం సంచరణప్రతీతిమిత్యర్థః| కర్కశతా కాఠిన్యం| ఫేనిలం ఫేనయుక్తమరుణవర్ణం కృష్ణం కృష్ణవర్ణం వా అల్పమబహు తను స్వచ్ఛం రూక్షమస్నిగ్ధం ఏవంభూతస్యార్త్తవస్య స్రుతిః స్రవణం| స్రంసమితి పాఠః| స్రంసో వేదనావిశేషః (కలత్తునోక్క)| వంక్షణపార్శ్వాదౌ వ్యథాం వంక్షణ్యోః పాRశ్వయోశ్చ కటీపృష్ఠపరిగ్రహః| క్రమేణ ఉపేక్షయా కాలాతిపాతాత్ గుల్మం గుల్మాఖ్యం రోగం తాంస్తానాయామాక్షేపకస్తంభాదీన్ స్వాన్ వాతవ్యాధిసంబంధినో గదాంశ్చ కరోతి| యైవంవిధా సా వాతికీ నామ యోనివ్యాపత్ స్మృతా)|| 33||
Adhikarana అతిచరణా (౩౪) · Śloka ౩౪
సైవాతిచరణా శోఫసంయుక్తాతివ్యవాయతః||34||
सैवातिचरणा शोफसंयुक्तातिव्यवायतः||३४||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
సైవ వాతికీ అతివ్యవాయాచ్ఛోఫసంయుక్తా సత్యతిచరణేత్యుచ్యతే| (సా వాతిక్యేవ అతివ్యవాయతః భృషమైథునాద్ధేతోః శోఫ సంయుక్తా యోనిప్రదేశే శ్వయథుమతీ సంజాతా చేదతిచరణా అతిచరణేతి సంజ్ఞాంతరం లభతే)|| 34||
Adhikarana ప్రాక్చరణా (౩౫) · Śloka ౩౫
మైథునాదతిబాలాయాః పృష్ఠజంఘోరువంక్షణం| రుజన్ సందూషయేద్యోనిం వాయుః ప్రాక్చరణేతి సా||35||
मैथुनादतिबालायाः पृष्ठजङ्घोरुवङ्क्षणम्| रुजन् सन्दूषयेद्योनिं वायुः प्राक्चरणेति सा||३५||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
అతిబాలాయా స్త్రియా మైథునాద్వాయుః పృష్ఠాదికం రుజన్ యోనిం సందూషయేత్| సా వ్యాపన్నామ్నా ప్రాక్చరణా| (బాలాయా అసంపూర్ణషోడశవయస్కాయా అతిమైథునాదనల్పవ్యవాయాత్ పృష్ఠజంఘోరువంక్షణం పృష్ఠం జంఘే ఊరు వంక్షణౌ చ రుజన్ యోనిం సందూషయేత్| రుక్తోదాదియుక్తాం కరోతి సా ప్రాక్చరణేతి యోనివ్యాపత్)||35||
Adhikarana ఉదావృత్తా (౩౬) · Śloka ౩౬
వేగోదార్వత్తనాద్యోనిం ప్రపీడయతి మారుతః| సా ఫేనిలం రజఃకృచ్ఛ్రాదుదావృత్తం విముంచతి| ఇయం వ్యాపదుదావృత్తా||36||
वेगोदार्वत्तनाद्योनिं प्रपीडयति मारुतः| सा फेनिलं रजःकृच्छ्रादुदावृत्तं विमुञ्चति| इयं व्यापदुदावृत्ता||३६||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
వేగోదావర్త్తనాదధోవాతాదివేగధారణనిమిత్తాదూర్ధ్వముద్గమాద్వాయుర్యోనిం ప్రపీడయతి సా పీడతా సత్యుదావృత్తం బద్ధం ఫేనిలం ఫేనయుక్తం రజో రక్తం కృచ్ఛ్రాద్విముంచతి| ఇయం వ్యాపన్నమ్నాఽప్యుదావృత్తా| (ప్రపీడయత్యతివ్యథాం కరోతి| సా అనిలపీడితా యోనిః ఋతుకాలే ప్రాప్తే రజో రక్తం ఫేనిలం ఫేనయుక్తం కృచ్ఛ్రాదల్పాల్పముదావృత్తం మధ్యే మధ్యే ఊర్ధ్వమావర్తమానం విసృజతి)|| 36||
Adhikarana జాతఘ్నీ (౩౭) · Śloka ౩౭
జాతఘ్నీ తు యదానిలః| జాతం జాతం సుతం హంతి రౌక్ష్యాద్దుష్టార్త్తవోద్భవం||37||
जातघ्नी तु यदानिलः| जातं जातं सुतं हन्ति रौक्ष्याद्दुष्टार्त्तवोद्भवम्||३७||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యదా తు దుష్టార్త్తవోద్భవం సుతం జాతం తత్కాల ఏవ వాయూ రౌక్ష్యాద్ధంతి తదా జాతఘ్నీ నామ వ్యాపద్భవతి| (యదా యస్మిన్ కాలే వాయూ రౌక్ష్యాత్ స్నేహక్షయోద్భూతరూక్షగుణాధిక్యాత్ క్రుద్ధో దుష్టావర్త్తవోద్భవం దుష్టశోణితసంభూతం జాతం జాతం సంజాతాన్ సర్వానిత్యర్థః| జాతశబ్దశక్త్యా జన్మానంతరత ఏవేతి చ ద్యోత్యతే| హంతి మారయతి తదా తు జాతఘ్నీ| జాతఘ్నీ నామ యోనివ్యాపత్| దుష్టశోణితస్యాపి గర్భాధానసామర్థ్యమస్తీత్యుక్తం శారీరే)|| 37||
Adhikarana అంతర్ముఖీ (౩౮) · Śloka ౩౮
అత్యాశితాయా విషమం స్థితాయాః సురతే మరుత్| అన్నేనోత్పీడితో యోనేః స్థితః స్రోతసి వక్రయేత్| సస్థిమాంసం ముఖం తీవ్రరుజమంతర్ముఖీతి సా||38||
अत्याशिताया विषमं स्थितायाः सुरते मरुत्| अन्नेनोत्पीडितो योनेः स्थितः स्रोतसि वक्रयेत्| सस्थिमांसं मुखं तीव्ररुजमन्तर्मुखीति सा||३८||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యా తు స్త్రీ అత్యాశితా సతీ సురతే పుంయోగే విషమం కృత్వా తిష్ఠతి తదా తస్యా మరుద్వాయురన్నేనోత్పీడితో యోనేః స్రోతసి స్థితః సన్ తస్యా ముఖం తీవ్రరుజం సాస్థిమాంసం వక్రయేత్ సా వ్యాపన్నామ్నాఽంతర్ముఖీ| (అత్యాశితాయా అతిభుక్తాయాః సురతే కరణవైచిత్ర్యాదంగం విషమం కృత్వా స్థితాయా నార్యాః వాయూరన్నేన నిరవకాశం నిష్పీడితో విషమస్థిత్యా సావకాశే యోనిస్రోతస్యేవ స్థితస్తస్యా ముఖమస్థ్నా మాంసేన చ సహ తీవ్రరుజమత్యర్థం వేదనం వక్రేయేత్| సా అంతర్ముఖీతి నామ యోనివ్యాపత్)|| 38||
Adhikarana సూచీముఖీ (౩౯) · Śloka ౩౯
వాతలాహారసేవిన్యా జనన్యాం కుపితోఽనిలః| స్త్రియా యోనిమణుద్వారాం కుర్యాత్ సూచీముఖీతి సా||39||
वातलाहारसेविन्या जनन्यां कुपितोऽनिलः| स्त्रिया योनिमणुद्वारां कुर्यात् सूचीमुखीति सा||३९||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
జనన్యాం మాతరి వాతలాహారసేవిన్యామనిలః కుపితో యోషాయా యోనిం సంవృతముఖీం కుర్యాత్ సా వ్యాపన్నామ్నా సూచీముఖీ|| 39||
Adhikarana యోనిశోషః (౪౦) · Śloka ౪౦
వేగరోధాదృతౌ వాయుర్దుష్టో విణ్మూత్రసంగ్రహం| కరోతి యోనిశోషంచ శుష్కాఖ్యా సాతివేదనా||40||
वेगरोधादृतौ वायुर्दुष्टो विण्मूत्रसंग्रहम्| करोति योनिशोषञ्च शुष्काख्या सातिवेदना||४०||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
ఋతుకాలే వేగరోధాద్దృష్టో వాయుర్విణ్మూత్రసంగ్రహం యోనిశోషం చ కరోతి| సా వ్యాపచ్ఛుష్కాఖ్యా| సా చాతివేదనా భవతి| (ఋతుకాలే వేగరోధాత్ అధోవాతాదివేగధారణాత్ దుష్టః క్రుద్ధో వాయుర్విణ్మూత్రసంగ్రహం మలమూత్రయోర్నిరోధం యోనిశోషం యోనిద్వారే ద్రవాభావం చ కరోతి| అతివేదనా అధికవేదనాయుక్తా యా ఏవంవిధా సా శుష్కాఖ్యా శుష్కా సంజ్ఞా యోనివ్యాపత్)|| 40||
Adhikarana వామినీ (౪౧) · Śloka ౪౧
షడహాత్ సప్తరాత్రాద్వా శుక్రం గర్భాశయాన్మరుత్| వమేత్సరుఙ్నీరుజో వా యస్యాం సా వామినీ మతా||41||
षडहात् सप्तरात्राद्वा शुक्रं गर्भाशयान्मरुत्| वमेत्सरुङ्नीरुजो वा यस्यां सा वामिनी मता||४१||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యస్యాం వ్యాపది నిషిక్తం శుక్రం గర్భాశయాన్మరుత్ సరుజో వా నీరుజో వా షడహాత్ సప్తరాత్రాద్వా బహిః క్షిపేత్ సా వ్యాపద్వామినీ మతా| (యస్యాం వ్యాపది వాయుః షడహాత్ షణ్ణామహ్నాం సమాహారాత్ హేత్వర్థం పంచామ్యాః కరణార్థే పరిణామాత్ షడ్భిరహోభిరిత్యర్థః| సప్తాహాత్ సప్తభిరహోభిర్వా| అత్ర సప్తాహశబ్దస్య మర్యాదాత్వేనాభివిధిత్వేన చేష్టత్వాదత్ర షదహాత్ సప్తరాత్రాద్వేతి పక్షద్వయం పరిగృహీతం| సరుక్ రుజా సహితః నీరుజో రుజా రహితః వాశబ్దో వికల్పే క్వచిత్ సరుజః క్వచిన్నీరుజశ్చేత్యర్థః| శుక్రం పుంసా నిషిక్తం గర్భాశయాత్ గర్భకోష్ఠం ప్రవిష్టమపీతి భావః| వమేత బహిర్నిరస్యేత్| నుదేదితి వక్తవ్యే వమేదిత్యుక్తిర్వామినీశబ్దస్య నిరుక్తిద్యోతనాయ| ఏవంవిధా సా వ్యాపద్వామినీసంజ్ఞా)|| 41||
Adhikarana షండా (౪౨) · Śloka ౪౨
యోనౌ వాతోపతప్తాయాం స్త్రీగర్భే బీజదోషతః| నృద్వేషిణ్యస్తనీ చ స్యాత్ షండసంజ్ఞానుపక్రమా||42||
योनौ वातोपतप्तायां स्त्रीगर्भे बीजदोषतः| नृद्वेषिण्यस्तनी च स्यात् षण्डसंज्ञानुपक्रमा||४२||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
స్త్ర్యాఖ్యగర్భే బీజదోషాద్వాతోపతప్తాయాం యోనౌ పురుషద్వేషిణీ స్తనరహితా చ స్త్రీ స్యాత్ సా వ్యాపత్ షండసంజ్ఞానుపక్రమా త్యాజ్యా| (యోనౌ కుతశ్చిత్ కారణాత్ క్రుద్ధేన వాయునా పీడితాయాం సత్యాం మాతురిత్యర్థాత్| గర్భే గర్భాధానసమయే బీజదోషతః ఆర్త్తవదుష్ట్యా స్త్రీ జాయమానా పుత్రీ నృద్వేషిణీ పుంసంభోగవిరక్తా అస్తనీ యౌవనేఽత్యల్పస్తనీ చ స్యాత్ సా వ్యాపత్షండాఖ్యా అనుపక్రమా అసాధ్యత్వాచ్చికిత్సారహితా చ )|| 42||
Adhikarana మహాయోనిః (౪౩) · Śloka ౪౩
దుష్టో విష్టభ్య యోన్యాస్యం గర్భకోష్ఠం చ మారుతః| కురుతే వివృతాం స్రస్తాం వాతికీమివ దుఃఖితాం| ఉత్సన్నమాంసాం తామాహుర్మహాయోనిం మహారుజం||43||
दुष्टो विष्टभ्य योन्यास्यं गर्भकोष्ठं च मारुतः| कुरुते विवृतां स्रस्तां वातिकीमिव दुःखिताम्| उत्सन्नमांसां तामाहुर्महायोनिं महारुजम्||४३||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
దుష్టో వాయుర్యోన్యాస్యం గర్భకోష్ఠంచా విష్టభ్య యోనిం వివృతాం స్థానాచ్చ స్రస్తాం వాతిక్యాఖ్యవ్యాపదమివ చ దుఃఖితాం వ్యథితాముత్సన్నమాంసాం మహారుజంచ కురుతే తాం నామ్నా మహాయోనిమాహుః| (యథాస్వైః గుహ్యరోగకారణాభూతైర్దూషణైర్దుష్టో వాయుర్యోనిముఖం గర్భాశయంచ విష్టభ్య స్తంభయిత్వా వివృతాం న కదాచిదపి సంవరణయుక్తాం స్రస్తాం స్థానాచ్చలితాం బహిర్నిస్సృతామిత్యర్థః| వాతికీమివ వాతిక్యాఖ్యాం వ్యాపదమివ దుఃఖితాం రుక్తోదాయామాదివివిధోపద్రవయుక్తామిత్యర్థః| ఉత్సన్నమాంసాం ఉద్వాంతముఖత్వాదుత్సన్నమాంసాం మహారుజాం అత్యర్థవేదనాయుక్తాం కురుతే యోనిరితి మహాయోనిశబ్దసాన్నిధ్యాహార్యం తాం వ్యాపదం మహయోనిం మహాయోన్యాఖ్యామాహుః)|| 43||
Adhikarana పైత్తికీ యోనివ్యాపత్ (౪౪) · Śloka ౪౪
యథాస్వైర్దూషణైర్దుష్టం పిత్తం యోనిసమాశ్రితం| కరోతి దాహపాకోషా పూతిగంధజ్వరాన్వితాం| భృశోష్ణభూరికుణపనీలపీతాసితార్త్తవాం| సా వ్యాపత్ పైత్తికీ||44||
यथास्वैर्दूषणैर्दुष्टं पित्तं योनिसमाश्रितम्| करोति दाहपाकोषा पूतिगन्धज्वरान्विताम्| भृशोष्णभूरिकुणपनीलपीतासितार्त्तवाम्| सा व्यापत् पैत्तिकी||४४||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యథాస్వైర్దూషణైర్నిదానకథితైర్దుష్టం పిత్తం యోనిమాశ్రిత్య తామేవ దాహాద్యన్వితాం భృశోష్ణాదిగుణాం చ కరోతి సా వ్యాపన్నామ్నా పైత్తికీ| (యథాస్వైః సర్వరోగనిదానోక్తైః కట్వమ్లాదిభిర్దుష్టం ప్రాప్తదూషణం యోనిం ప్రాప్తం పిత్తం తాం యోనిం దాహాద్యన్వితాం భృశోష్ణాదిగుణయుక్తార్త్తవాం చ కరోతి| దాహః సర్వాంగీణః దాహః| ఊషా ప్రాదేశికా దాహః| పూతిగంధో దుర్గంధః| కుణపాRత్తవం రక్తదోషజం ప్రాక్ పుత్రకామీయాధ్యాయ ఉక్తం| ఏవంవిధా వ్యాపత్సా పైత్తికీ నామ భవతి)|| 44||
Adhikarana రక్తయోనిః (౪౫) · Śloka ౪౫
రక్తయోన్యాఖ్యాసృగతిస్రుతేః||45||
रक्तयोन्याख्यासृगतिस्रुतेः||४५||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
ఏషైవాతిరక్తస్రుతేః రక్తయోన్యాఖ్యా భవతి| (సా పైత్తికీ వ్యాపదేవాత్యసృక్స్రావాద్ధేతోః రక్తయోనిసంజ్ఞా స్యాత్)|| 45||
Adhikarana శ్లైష్మికీ యోనివ్యాపత్ (౪౬) · Śloka ౪౬
కఫోఽభిష్యందిభిః క్రుద్ధః కుర్యాద్యోనిమవేదనాం| శీతలాం కండులాం పాండుం పిచ్ఛిలాం తద్విధస్రుతిం| సా వ్యాపచ్ఛ్లైష్మికీ||46||
कफोऽभिष्यन्दिभिः क्रुद्धः कुर्याद्योनिमवेदनाम्| शीतलां कण्डुलां पाण्डुं पिच्छिलां तद्विधस्रुतिम्| सा व्यापच्छ्लैष्मिकी||४६||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
అభిష్యందిభిః స్రోతోమాలిన్యకరైరాహారైః కఫః క్రుద్ధో వేదనారహితాం శీతలాదిగుణాం చ యోనిం కుర్యాత్| తద్విధస్రుతిం శీతలాది గుణస్రుతిం సా వ్యాపన్నామ్నా శ్లైష్మికీ| (యోనిం అవేదనామీషద్వేదనాయుక్తాం శీతలాం శీతస్పర్శాం కండూలాం కండుయుక్తాం పాండు పిచ్ఛిలాం పాండురవర్ణాం పైచ్ఛిల్యయుక్తాం చ తద్విధస్రుతిం పాండుపిచ్ఛిలాంబు స్రవణయుక్తాం చ కరోతి)|| 46||
Adhikarana లోహితక్షయాఖ్యా (౪౭) · Śloka ౪౭
వాతపిత్తాభ్యాం క్షీయతే రజః| సదాహకాRశ్యవైవర్ణ్య యస్యాం సా లోహితక్షయా||47||
वातपित्ताभ्यां क्षीयते रजः| सदाहकाऱ्श्यवैवर्ण्य यस्यां सा लोहितक्षया||४७||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యస్యాం వ్యాపది వాతపిత్తాభ్యాం రజః క్షీయతే దాహాదికృచ్చ భవతి సా వ్యాపన్నామ్నా లోహితక్షయా| (యస్యాం యోనివ్యాపద్యనిలపిత్తాభ్యాం కారణాభ్యాం రజో రక్తం దాహాద్యన్వితం క్షీయతే క్షయం యాతి సా లోహితక్ష్యాఖ్యా వ్యాపత్)|| 47||
Adhikarana పరిప్లుతా (౪౮) · Śloka ౪౮
పిత్తలాయా నృసంవాసే క్షవథూద్గారధారణాత్| పిత్తయుక్తేన మరుతా యోనిర్భవతి దూషితా| శూనా స్పర్శాసహా సార్త్తిర్నీలపీతాస్రవాహినీ| బస్తికుక్షిగురుత్వాతిసారారోచకకారిణీ| శ్రోణివంక్షణరుక్తోదజ్వరకృత్సా పరిప్లుతా||48||
पित्तलाया नृसंवासे क्षवथूद्गारधारणात्| पित्तयुक्तेन मरुता योनिर्भवति दूषिता| शूना स्पर्शासहा सार्त्तिर्नीलपीतास्रवाहिनी| बस्तिकुक्षिगुरुत्वातिसारारोचककारिणी| श्रोणिवङ्क्षणरुक्तोदज्वरकृत्सा परिप्लुता||४८||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
పిత్తలాయాః పిత్తప్రకృతేః స్త్రియా నృసంవాసే క్షవథోరుద్గారస్య చ ధారణాత్ పిత్తయుక్తేన వాయునా దూషితా యోనిః శూనాదిగుణా భవతి సా వ్యాపన్నామ్నా పరిప్లుతా| (పిత్తలాయాః ప్రభూతపిత్తాయాః పిత్తప్రకృతేరిత్యర్థః| నృసంవాసే పుంసంగతౌ క్షవథూద్గారయోర్ధారణాత్ పిత్తయుక్తేన మరుతా దూషితా యోనిః శూనా శోఫయుక్తా స్పర్శాసహా స్పర్శం కించిదప్యసహమానా సార్త్తిః రుజా యుక్తా నీలపీతాస్రవాహినీ నీలవర్ణం పీతవర్ణం వా అస్రం రక్తం వహమానా తథా బస్తైః కుక్షేశ్చ గురుత్వమతిసారమరోచకం చ కుర్వాణా శ్రోణ్యాం వంక్షణ్యోః రుక్తోదౌ చ జ్వరం చ కుర్వతీ భవతి సా వ్యాపత్ పరిప్లుతాఖ్యా)|| 48||
Adhikarana ఉపప్లుతా (౪౯) · Śloka ౪౯
వాతశ్లేష్మామయవ్యాప్తా శ్వేతపిచ్ఛిలవాహినీ| ఉపప్లుతా స్మృతా యోనిః||49||
वातश्लेष्मामयव्याप्ता श्वेतपिच्छिलवाहिनी| उपप्लुता स्मृता योनिः||४९||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
వాతశ్లేష్మలైరామయైర్వ్యాప్తా యోనిః శ్వేతం పిచ్ఛిలం చ వహతి సా నామ్నోఽపప్లుతా స్మృతా| (వాతనిమిత్తైః శ్లేష్మనిమిత్తైశ్చామయైర్వ్యాప్తా పరివృతా శ్వేతపిచ్ఛిలవాహినీ శ్వేతవర్ణం పైచ్ఛిల్యయుక్తం చాస్రం వహమానా యోనిః యోనివ్యాపత్ ఉపప్లుతాఖ్యా స్మృతా)|| 49||
Adhikarana విప్లుతా (౫౦) · Śloka ౫౦
విప్లుతాఖ్యా త్వధావనాత్| సంజాతజంతుః కండూలా కండ్వా చాతిరతిప్రియా||50||
विप्लुताख्या त्वधावनात्| सञ्जातजन्तुः कण्डूला कण्ड्वा चातिरतिप्रिया||५०||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
యా తు యోనిరధావనాదప్రక్షాలనాద్ధేతోః సంజాతజంతుః కండూలా చ భవతి కండ్వా చాతిరతిప్రియా అతివ్యవాయప్రియా చ భవతి సా నామ్నా విప్లుతా| (విప్లుతాఖ్యా తు యోనిః తుశబ్దః పరిప్లుతాతో విశేషద్యోతకః| అధావనాదంతర్మలాపరిశోధనాత్ సంజాతజంతుః యోన్యంతర్గతరక్తజక్రిమియుతత్వాదాగంతు క్రిమిసంభవే త్వతిరతి ప్రియేత్యస్యానుపపత్తేశ్చాంతఃప్రవృద్ధనైసర్గికక్రిమిరిత్యర్థః| రతిరహస్యే చైతత్స్పష్టముక్తం- రక్తజాః క్రిమయః సూక్ష్మా మృదుమధ్యోగ్రశక్తయః| స్మరసద్మని కండూతిం జనయంతి యథాబలం|| ధ్వజదండాభిఘాతేన కండూత్యపనయాదతః| రక్షణాచ్చ సుఖం|| ఇతి| కండూలా అమర్షణీకండూయుక్తా| కండ్వా కండూతిహేతోః| చశబ్దః సంజాతజంతుత్వాత్ కండూః కండుత్యా రత్యభినివేశశ్చేతిహేతుపారంపర్యద్యోతనార్థః| అతిరతిప్రియా అతీవ సురతేచ్ఛుః)|| 50||
Adhikarana కర్ణినీ (౫౧) · Śloka ౫౧
అకాలవాహనాద్వాయుః శ్లేష్మరక్తవిమూర్చ్ఛితః| కర్ణికాం జనయేద్యోనౌ రజోమార్గనిరోధినీం| సా కర్ణినీ||51||
अकालवाहनाद्वायुः श्लेष्मरक्तविमूर्च्छितः| कर्णिकां जनयेद्योनौ रजोमार्गनिरोधिनीम्| सा कर्णिनी||५१||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
అకాలవాహనాదప్రాప్తాంబ్వీరణాద్వాయుః శ్లేష్మరక్తాభ్యాం మిశ్రితో యోనౌ రజోమార్గనిరోధినీం కర్ణికాం జనయేత్| సా వ్యాపన్నామ్నా కర్ణినీ| (వాయురకాలవాహనాద్వేగోదీరణాత్| కాశ్చిద్రతాంతే కామాంబు ఛలాద్వంచయితుం ప్రియాన్| మూత్రం సృజంత్యకాలే యా మదనాంబవేవ తత్ ద్వయం| అకాలవాహనస్యార్థ ఇతి వ్యాచష్టసారకృత్| ద్వేధాఽప్యనిచ్ఛాసురతే ద్రుతిభావః ప్రతీయతే| శ్లేష్మరక్తవిమూర్చ్ఛితః శ్లేష్మ రక్తాభ్యాం విమూర్చ్ఛితో వర్ద్ధితః శ్లేష్మసంబంధాత్ ఘనీభూయ దుర్మాంస ప్రాయతాం ప్రాప్తస్య రక్తస్య వాయునోదీరణే కర్ణిన్యాః సంప్రాప్తిరితి భావః| యోనౌ గర్భాశయద్వారముఖే రజోమార్గనిరోధినీం గర్భాశయద్వార సంవృతికరీం| అత ఏవ నిషిక్తస్య శుక్రస్యాప్రతిగ్రహాద్గర్భో న జాయత ఇతి భావః| కర్ణికాం పద్మకర్ణికాతుల్యం మాంసాంకురమిత్యర్థః| జనయేదావిష్కుర్యాత్| సా కర్ణినీసంజ్ఞా వ్యాపత్)|| 51||
Adhikarana సాన్నిపాతికీ యోనివ్యాపత్ (౫౨) · Śloka ౫౨
త్రిభిర్దోషైర్యోనిగర్భాశయాశ్రితైః| యథాస్వోపద్రవకరైర్వ్యాపత్ సా సాన్నిపాతికీ||52||
त्रिभिर्दोषैर्योनिगर्भाशयाश्रितैः| यथास्वोपद्रवकरैर्व्यापत् सा सान्निपातिकी||५२||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
త్రిభిర్దోషైర్యోనౌ గర్భాశయే వాశ్రితైర్యథాస్వోపద్రవకరైః సూత్రోక్తవాతాద్యుపద్రవ్యకరైర్యా వ్యాపత్ సా నామ్నా సాన్నిపాతికీ| (యోనిం గర్భాశయం చాశ్రిత్య రుక్తోదదాహపాకశైత్యకండ్వాదిస్వస్వోపద్రవం కుర్వద్భిర్వాతాదిభిర్యా వ్యాపత్ సా సాన్నిపాతికీ సంజ్ఞా)|| 52||
Adhikarana యోనివ్యాపదుపద్రవాః (౫౩-౩౮) · Śloka ౩౮
ఇతి యోనిగదా నారీ యైః శుక్రం న ప్రతీచ్ఛతి| తతో గర్భం న గృహ్ణాతి రోగాంశ్చాప్నోతి దారుణాన్| అసృగ్దరార్శోగుల్మాదీనాబాధాంశ్చానిలాదిభిః||53|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతా- వష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే గుహ్యరోగ- విజ్ఞానీయో నామాష్టత్రింశోఽధ్యాయః||38||
इति योनिगदा नारी यैः शुक्रं न प्रतीच्छति| ततो गर्भं न गृह्णाति रोगांश्चाप्नोति दारुणान्| असृग्दरार्शोगुल्मादीनाबाधांश्चानिलादिभिः||५३|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे गुह्यरोग- विज्ञानीयो नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः||३८||
🔊 Audio coming soon
శశిలేక వ్యాఖ్యా (ఇందు కృత)
ఇతి వింశతిర్వాతిక్యతిచరణాప్రాక్వరణోదావృతాజాతఘ్న్యంతర్ముఖీసూచీ -శుష్కాఖ్యా-వామినీ-షండా-మహాయోని-పిత్తయోని-రక్తయోని-శ్లైష్మికీ-లోహతక్షయోఽపప్లుతా-పరిప్లుతా-విప్లుతా-కర్ణినీ-సాన్నిపాతిక్యాఖ్యాః యోనిగదా ఉక్తాః యైర్గదైర్నారీ నిషిక్తం శుక్రం న ప్రతీచ్ఛతి గర్భాశయేన న గృహ్ణాతి శుక్రస్యాగ్రహణాద్గర్భం న గృహ్ణాతి అసృగ్దరాదీంశ్చ రోగాన్ దారుణానతి- కృచ్ఛ్రానాప్నోతియనిలదిభిశ్చ దోషైర్దారుణానాబాధాన్ వ్యాధీన్ స్తంభశూలాదీనాప్నోతీతి| (యోనిగదా యోనివ్యాపదః ఇత్యనేన ప్రకారేణోక్తాః యైర్యోనిగతైర్నారీ వ్యాపద్యమానాస్త్రీ శుక్రం పుంసా నిషిక్తం న ప్రతీచ్ఛతి న ప్రతిగృహ్ణాతి| తతస్తసమాద్ధేతోః గర్భం న గృహ్ణాతి, గర్భో న జాయతే| అపత్యార్థమేవ యస్యాః పరిగ్రహో విధీయతే తదభావే తయా కిం ఫలమితి భావః| కించ దారుణానతికృచ్ఛ్రానసృగ్దరార్శోగుల్మాదీన్ ఆదిశబ్దేన మూత్రకృచ్ఛ్రాస్థిస్రావాదయో గృహ్యంతే రోగానాప్నోతి| తథా అనిలాదిభిర్వాతపిత్తకఫైః కృతానాబాధాన్ అసంభావనీయాన్ వ్యాపదంతరంశ్చ ప్రాప్నోతి)|| 53|| ఇతి శ్రీమన్మహామహోపాధ్యాయేందువిరచితాయా మష్టాంగసంగ్రహవ్యాఖ్యాయాం శశిలేఖాయా ముత్తరతంత్రే అష్టత్రింశోఽధ్యాయః