Adhikarana ਅਥ ਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ - ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ (੧) · Śloka ੧
ਅਥਾਤੋ ਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो भगन्दरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਵ੍ਰਣਤਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਕਰਣੇ ਭਗਨ੍ਦਰਾਣਾਂ ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ||੧||
Adhikarana ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ (੨) · Śloka ੨
ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਕਠਿਨੋਤ੍ਕਟਕਾਸਨੈਃ| ਅਰ੍ਸ਼ੋਨਿਦਾਨਾਭਿਹਿਤੈਰਪਰੈਸ਼੍ਚ ਨਿਸੇਵਿਤੈਃ| ਅਨਿਸ੍ਟਦਿਸ੍ਟਪਾਕੇਨ ਸਦ੍ਯੋ ਵਾ ਸਾਧੁਗਰ੍ਹਣੈਃ| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਪਿਟਕਾਪੂਰ੍ਵੋ ਯੋਙ੍ਗੁਲੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇਪਿ ਵਾ| ਪਾਯੋਰ੍ਵ੍ਰਣੋਨ੍ਤਰ੍ਬਾਹ੍ਯੋ ਵਾ ਦੁਸ੍ਟਾਸਙ੍ਮਾਂਸਗੋ ਭਵੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਸ਼ਗਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ਮਕਃ| ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਸ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਦਾਰਯਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਵਤਃ| ਭਗਬਸ੍ਤਿਗੁਦਾਨ੍ਤੇਸੁ ਦੀਰ੍ਯਮਾਣੇਸੁ ਭੂਰਿਭਿਃ| ਵਾਤਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਸ਼ਕਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਖੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰ੍ਵਹਤਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍||੨||
हस्त्यश्वपृष्ठगमनकठिनोत्कटकासनैः| अर्शोनिदानाभिहितैरपरैश्च निषेवितैः| अनिष्टदिष्टपाकेन सद्यो वा साधुगर्हणैः| प्रायेण पिटकापूर्वो योऽङ्गुले द्व्यङ्गुलेऽपि वा| पायोर्व्रणोऽन्तर्बाह्यो वा दुष्टासृङ्मांसगो भवेत्| बस्तिमूत्राशयाभ्याशगतत्वात् स्यन्दनात्मकः| भगन्दरः स सर्वांश्च दारयत्यक्रियावतः| भगबस्तिगुदान्तेषु दीर्यमाणेषु भूरिभिः| वातं मूत्रं शकृच्छुक्रं खैः सूक्ष्मैर्वहति क्रमात्||२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਾਦਿਭਿਃ ਪਾਯੋਰਙ੍ਗੁਲੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵਾ ਨਿਕਟੇ ਯੋ ਵ੍ਰਣੋ ਭਵੇਤ੍ਸ ਭਗਨ੍ਦਰਃ| ਅਰ੍ਸ਼ਸਾਂ ਚ ਨਿਦਾਨੇ ਯੇ ਹੇਤਵੋਭਿਹਿਤਾਸ੍ਤੈਰਪ੍ਯਪਰੈਰ੍ਨਿਸੇਵਿਤੈਰਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦਿਨਚਰ੍ਯਾਦਾਵਨਿਸ੍ਟਮਿਤਿ ਦਿਸ੍ਟਮੁਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਕੇਨ ਫਲਪਰਿਣਾਮੇਨ| ਸਦ੍ਯਃ ਸਾਧੁਗਰ੍ਹਣੈਰਚਿਰਕਤਸਜ੍ਜਨਨਿਨ੍ਦਾਭਿਃ| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਪਿਟਕਾਪੂਰ੍ਵਮਾਰਮ੍ਭੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥੋਕ੍ਤਃ| ਸ ਚ ਵ੍ਰਣਃ ਪਾਯੋਰਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੋ ਵਾ ਭਵੇਤ੍ ਬਹਿਰ੍ਮੁਖੋ ਵਾ| ਸ ਚ ਵ੍ਰਣੋ ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਾਮਭ੍ਯਾਸ਼ਗਤਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਕਟਵਰ੍ਤਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ਮਕਃ ਸ੍ਰਵਣਾਤ੍ਮਕੋ ਭਵਤਿ| ਸ ਭਗਨ੍ਦਰੋਕ੍ਰਿਯਾਵਤੋਪਥ੍ਯ ਸ਼ੀਲਿਨਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਕਲਾਨ੍ ਭਗਾਦੀਨ੍ ਦਾਰਯਤਿ ਚ| ਤੇਸੁ ਭਗਾਦਿਸੁ ਦੀਰ੍ਘਮਾਣੇਸੁ ਖੈਃ ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰ੍ਵਾਤਾਦਿਚਤੁਸ੍ਟਯਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਹਤਿ| (ਨਿਸੇਵਿਤੈਰ੍ਨਿਤਰਾਂ ਸੇਵਿਤੈਰ੍ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਾਦਿਭਿਃ ਹਸ੍ਤਿਪਸ੍ਠਗਮਨਮਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਂ ਕਠਿਨਾਸਨਮੁਤ੍ਕਟਕਾਸਨਂ ਚ| ਅਰ੍ਸ਼ੋਨਿਦਾਨੇਭਿਹਿਤਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨ੍ਯਪਰਾਣ੍ਯਤਿਵ੍ਯਵਾਯਾਦੀਨਿ ਤੈਃ ਅਰ੍ਸ਼ੋਨਿਦਾਨਾਭਿਹਿਤਤ੍ਵੇਨੈਵ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਾਦਿਕੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਪੁਨਰਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਥਨਾਦੇਤੇਸਾਂ ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਕਾਰਣਤ੍ਵਂ ਸੂਚਿਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਏਵਂਵਿਧੈਰਪਾਨਮਰੁਤ੍ਕੋਪਕਾਰਣੈਰਨ੍ਯੈਃ| ਚਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਅਨਿਸ੍ਟਦਿਸ੍ਟਪਾਕੇਨ ਪੁਰਾਕਤਾਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਫਲਪਰਿਪਾਕੇਨ| ਅਥਵਾਨਿਸ੍ਟਦਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਿਨਚਰ੍ਯਾਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਃ ਪਾਕੇਨ ਫਲਪਰਿਣਾਮੇਨ| ਸਦ੍ਯਃ ਸਾਧੁਗਰ੍ਹਣੈਰਚਿਰਕਤਾਭਿਃ ਸਜ੍ਜਨਨਿਨ੍ਦਾਭਿਃ ਪਾਯੋਰ੍ਗੁਦਸ੍ਯੈਕਾਙ੍ਗੁਲਪ੍ਰਮਾਣੇ ਵਾ ਨਿਕਟੇ| ਵਾਸ਼ਬ੍ਦਾਦਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਯੋਰਪਿ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਉਕ੍ਤਞ੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ- ਪਿਟਿਕਾਂ ਜਨਯੇਜ੍ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਗੁਦਨਾਡ੍ਯਾਂ ਸੁਦਾਰੁਣਾਮ੍| ਗੁਦਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲੇ ਵਾਪਿ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇਪਿ ਵਾ|| ਇਤਿ| ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰ੍ਭਾਗੇ ਬਾਹ੍ਯਃ ਬਹਿਰ੍ਭਾਗੇ ਵਾ| ਦੁਸ੍ਟਾਸਙ੍ਮਾਂਸਗੋ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ਼੍ਰਿਤਃ| ਬਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਸ਼ਗਤਤ੍ਵਾਦ੍ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਯ ਚ ਸਮੀਪਗਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਯੋਰਵਯਵਾਸ਼ਯਵਿਸ਼ੇਸਤ੍ਵਮਙ੍ਗਵਿਭਾਗਾਚ੍ਛਾਰੀਰਾਦਵਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ਮਕਃ ਸਦਾਸ੍ਰਾਵਯੁਕ੍ਤਃ| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਪਿਟਕਾਪੂਰ੍ਵਃ ਪਿਟਕਾਪੂਰ੍ਵਮਾਰਮ੍ਭੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥੋਕ੍ਤਃ| ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਟਕਾ ਜਾਯਤੇ ਤਤਃ ਪਾਕਾਦ੍ ਵ੍ਰਣਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕ੍ਸਤਜਸ੍ਯ ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਯ ਪਿਟਕਾਯਾ ਵਿਨਾ ਸਮ੍ਭਵਃ ਸੂਚਿਤਃ| ਯ ਏਵਂਵਿਧੋ ਵ੍ਰਣਃ ਸ ਭਗਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯੋ ਰੋਗ ਅਕ੍ਰਿਯਾਵਤਃ ਪ੍ਰਮਾਦਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਕੁਰ੍ਵਤੋ ਨਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭਗਵਸ੍ਤਿਗੁਦਾਨ੍ ਦਾਰਯਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਾਕਲ੍ਯਗ੍ਰਹਣਂ ਭਗਾਦੀਨ੍ ਸਾਕਲ੍ਯੇਨ ਦਾਰਯਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਭਗਾਦਿਦੇਸ਼ਦਰਣਾਤ੍ ਭਗਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯ| ਗੁਦਪ੍ਰਦੇਸ਼ਦਰਣਾਤ੍ ਗੁਦਨ੍ਤਰਾਖ੍ਯਾ ਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਦਰਣਾਤ੍ ਬਸ੍ਤਿਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾ ਕਥਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤ ਇਤਿ ਚੇਦਤ੍ਰ ਬ੍ਰੂਮਃ| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਭਗਸ੍ਯ ਦਰਣਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਭਗਵਦਦਰਣਾਚ੍ਚ ਭਗਨ੍ਦਰ ਇਤ੍ਯੇਵਾਖ੍ਯਾ ਨ ਗੁਦਨ੍ਦਰੋ ਨ ਬਸ੍ਤਿਨ੍ਦਰ ਇਤਿ| ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਭੋਜੇ- ਭਗਂ ਪਰਿਸਮਨ੍ਤਾਚ੍ਚ ਗੁਦਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਤਥੈਵ ਚ| ਭਗਵਦ੍ਦਾਰਯੇਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਜ੍ਞੇਯੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ|| ਇਤਿ| ਚਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਤੇਸ੍ਵਤਿ| ਤੇਸੁ ਭਗਾਦਿਸੁ ਦੀਰ੍ਯਮਾਣੇਸੁ ਦਾਰਿਤੇਸੁ ਭੂਰਿਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਃ ਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖੈਰ੍ਵਾਤਾਦੀਨ੍ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਹਤਿ| ਵਾਤਮਧੋਵਾਤਮ੍| ਦ੍ਰਵਰੂਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਵਹਤਿ| ਗੁਦਾਵਯਵਸ੍ਯ ਨਿਕਟਵਰ੍ਤਿਤ੍ਵਾਤ੍ਤਤਃ ਪੁਰੀਸਂ ਵਹਤਿ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦੂਰਤਯਾ ਅਨ੍ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚੇਤਿ ਕ੍ਰਮਾਰ੍ਥਃ||੨||
Adhikarana ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ (੩) · Śloka ੩
ਦੋਸੈਃ ਪਥਗ੍ਯੁਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਗਨ੍ਤੁਃ ਸੋਸ੍ਟਮਃ ਸ੍ਮਤਃ||੩||
दोषैः पृथग्युतैः सर्वैरागन्तुः सोऽष्टमः स्मृतः||३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਯ ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਯ ਵਾਤਾਦ੍ਯਾਗਨ੍ਤੁਕਾਰਣਭੇਦਾਦਸ੍ਟਵਿਧਤ੍ਵਮਾਹ| ਸ ਚ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਭਵਤਿ| ਯੁਤੈਰਿਤਿ ਮਿਸ਼੍ਰੈਃ ਤੇਨ ਸਂਸਰ੍ਗੇਣ ਤ੍ਰਯਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨੈਕ ਇਤਿ ਦੋਸਜਾਃ| ਸਪ੍ਤ ਭਗਨ੍ਦਰਾਃ ਅਸ੍ਟਮ ਆਗਨ੍ਤੁਃ||੩||
Adhikarana ਅਵਸ੍ਥਾਵਿਸ਼ੇਸੇ ਸਂਜ੍ਞਾਵਿਸ਼ੇਸਃ (੪) · Śloka ੪
ਅਪਕ੍ਵਂ ਪਿਟਕਾਮਾਹੁਃ ਪਾਕਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍||੪||
अपक्वं पिटकामाहुः पाकप्राप्तं भगन्दरम्||४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਞ੍ਚ ਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਮਪਕ੍ਵਭੂਮਿਕਾਸ੍ਥਮਾਚਾਰ੍ਯਾਃ ਪਿਟਕਾਮਾਹੁਃ| ਸ ਏਵ ਚ ਪਾਕਭੂਮਿਕਾਮਾਰੂਢੋ ਭਗਨ੍ਦਰ ਉਚ੍ਯਤੇ||੪||
Adhikarana ਪਿਟਕਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੫) · Śloka ੫
ਗੂਢਮੂਲਾਂ ਸਸਂਰਮ੍ਭਾਂ ਰੁਗਾਢ੍ਯਾਂ ਰੂਢਕੋਪਿਨੀਮ੍| ਭਗਨ੍ਦਰਕਰੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਟਕਾਂ ਨ ਤ੍ਵਤੋਨ੍ਯਥਾ||੫||
गूढमूलां ससंरम्भां रुगाढ्यां रूढकोपिनीम्| भगन्दरकरीं विद्यात् पिटकां न त्वतोऽन्यथा||५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਯਾ ਚ ਪਿਟਕਾ ਗੂਢਮੂਲਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਨ੍ਦਰਤ੍ਵਾਮਾਰੁਰੁਕ੍ਸੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ| ਅਤ ਉਕ੍ਤਾਦਨ੍ਯਥਾ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਯਾ ਪਿਟਕਾ ਸਾ ਭਗਨ੍ਦਰਕਰੀਤਿ ਨ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ| (ਦਢਮੂਲਾਮਿਤਿ ਚ ਪਾਠਃ| ਦਢਮੂਲਾਂ ਦਢਮਚਞ੍ਚਲਂ ਮੂਲਂ ਯਸ੍ਯਾਃ ਤਾਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੇਕਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਵਦੇਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਦਢਮੂਲਤ੍ਵਮ੍| ਸਸਂਰਮ੍ਭਾਂ ਸਂਰਮ੍ਭਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਰੁਗਾਢ੍ਯਾਮਤਿਸ਼ਯਿਤਪੀਡਾਯੁਕ੍ਤਾਮ੍| ਰੁਢਕੋਪਿਨੀਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਯਾ ਵ੍ਰਣੇਰੂਢੇਪਿ ਪੁਨਃ ਕੋਪ ਉਦ੍ਭਵੋ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਾਂ ਪਿਟਕਾਂ ਭਗਨ੍ਦਰਕਰੀਂ ਭਗਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਵ੍ਰਣਜਨਨੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਤ ਉਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰਾਦਨ੍ਯਥਾ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇ ਤੁ ਨ ਭਗਨ੍ਦਰਕਰੀਂ ਪਿਟਕਾਮਾਤ੍ਰਾਮੇਵ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫||
Adhikarana ਵਾਤਪਿਟਕਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੬) · Śloka ੬
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਾ ਤੋਦਭੇਦਸ੍ਫੁਰਣਰੁਕ੍ਕਰੀ| ਪਿਟਕਾਮਾਰੁਤਾਤ੍ ||੬||
तत्र श्यावारुणा तोदभेदस्फुरणरुक्करी| पिटकामारुतात् ||६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਤਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਭਗਨ੍ਦਰਪਿਟਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ਼੍ਯਾਵਾਦਿਗੁਣਾ ਵਾਤਾਤ੍ ਪਿਟਕਾ| (ਤਤ੍ਰ ਤਾਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਰੁਤੋਦ੍ਭਵਾ ਪਿਟਕਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਰਵਰ੍ਣਾ ਤੋਦਾਦਿਕਰੀ ਚ)|| ੬||
Adhikarana ਪਿਤ੍ਤਪਿਟਕਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੭) · Śloka ੭
ਪਿਤ੍ਤਾਦੁਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਵਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾ| ਰਾਗਿਣੀ ਤਨੁਰੂਸ੍ਮਾਢ੍ਯਾ ਜ੍ਵਰਧੂਮਾਯਨਾਨ੍ਵਿਤਾ||੭||
पित्तादुष्ट्रग्रीवावदुच्छ्रिता| रागिणी तनुरूष्माढ्या ज्वरधूमायनान्विता||७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਵਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੇਤ੍ਯਾਦਿਗੁਣਾ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍| (ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪਿਟਕਾ ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਸਾਮ੍ਯੇਨੌਨ੍ਨਤ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯਮਧੋਗੁਰੁਤ੍ਵਞ੍ਚ ਧ੍ਵਨਿਤਮ੍| ਰਾਗਿਣੀ ਰਾਗਯੁਕ੍ਤਾ| ਤਨੁਰਲ੍ਪਾ| ਊਸ੍ਮਾਡ੍ਯੋਸ੍ਮਬਹੁਲਾ| ਜ੍ਵਰਧੂਮਾਯਨਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾ| ਧੂਮਾਯਨਂ ਧੂਮੋਦ੍ਵਮਨਪ੍ਰਤੀਤਿਃ||੭||
Adhikarana ਕਫਪਿਟਕਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੮) · Śloka ੮
ਸ੍ਥਿਰਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮਹਾਮੂਲਾ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕਣ੍ਡੂਮਤੀ ਕਫਾਤ੍||੮||
स्थिरा स्निग्धा महामूला पाण्डुः कण्डूमती कफात्||८||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਗੁਣਾ ਕਫਾਤ੍| (ਕਫਾਤ੍ਪਿਟਕਾ ਸ੍ਥਿਰਾ ਅਚਲਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮਹਾਮੂਲਾ ਪਥੁਮੂਲਾ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰਵਰ੍ਣਾ ਕਣ੍ਡੂਮਤੀ ਕਣ੍ਡੂਯੁਕ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ)||੮||
Adhikarana ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਪਿਟਕਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੯) · Śloka ੯
ਸ਼੍ਯਾਵਾਤਾਮ੍ਰਾ ਸਦਾਹੋਸਾ ਘੋਰਰੁਗ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਾ||੯||
श्यावाऽऽताम्रा सदाहोषा घोररुग्वातपित्तजा||९||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਾ ਪਿਟਕਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾਦਿਗੁਣਾ| (ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਞ੍ਜਾਤਾ ਪਿਟਕਾ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਸ਼੍ਯਾਵਵਰ੍ਣਾ ਆਤਾਮ੍ਰਾ ਈਸਤ੍ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾ| ਦ੍ਵਿਦੋਸਜਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਦੋਸਵਰ੍ਣਾਯੋਃ ਸਮਵਲਯੋਰੇਕਤ੍ਰਾਸਮ੍ਭਵਾਦਾਤਾਮ੍ਰੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸਦਾਹੋਸਾ ਦਾਹੋਸਾਸਹਿਤਾ| ਦਾਹਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਣਸ੍ਤੀਵ੍ਰਸਨ੍ਤਾਪਃ| ਊਸਾ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਿਕਦਾਹਃ| ਘੋਰਰੁਕ੍ ਘੋਰਾ ਉਗ੍ਰਾ ਰੁਕ੍ ਪੀਡਾਵਿਸ਼ੇਸੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍)||੯||
Adhikarana ਵਾਤਕਫਪਿਟਕਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੦) · Śloka ੧੦
ਪਾਣ੍ਡੁਰਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਸ਼੍ਯਾਵਾ ਕਚ੍ਛ੍ਰਪਾਕਾ ਕਫਾਨਿਲਾਤ੍||੧੦||
पाण्डुरा किञ्चिदाश्यावा कृच्छ्रपाका कफानिलात्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਕਫਾਨਿਲਾਜ੍ਜਾਤਾ ਪਿਟਕਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਦਿਗੁਣਾ| ਪਿਤ੍ਤਕਫਜਾ ਪਿਟਕਾ ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰ ਏਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| (ਕਫਾਨਿਲਾਜ੍ਜਾਤਾ ਪਿਟਕਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾ ਧੂਸਰਵਰ੍ਣਾ ਆਸ਼੍ਯਾਵਾ ਈਸਚ੍ਛ੍ਯਾਵਾ ਚ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਪਰੀਤਯੋਃ ਸ਼੍ਯਾਵਪਾਣ੍ਡੁਰਯੋਃ ਸਙ੍ਕਰਾਦੁਭਯੋਰਪਿ ਵਰ੍ਣਯੋਰਸ੍ਪਸ੍ਟਤਾ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਚ੍ਛ੍ਰਪਾਕਾ ਚਿਰਪਾਕਾ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪਾਚਨੌਸਧਪ੍ਰਲੇਪਾਦਿਭਿਰਪਿ ਪਾਕਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਕਰਤ੍ਵਂ ਸੂਚਿਤਮ੍)||੧੦||
Adhikarana ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪਿਟਕਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੧) · Śloka ੧੧
ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸਮਾ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧਵ੍ਯਥਾ| ਸ਼ੂਲਾਰੋਚਕਤਡ੍ਦਾਹਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰੁਪਦ੍ਰੁਤਾ||੧੧||
पादाङ्गुष्ठसमा सर्वैर्दोषैर्नानाविधव्यथा| शूलारोचकतृड्दाहज्वरच्छर्दिरुपद्रुता||११||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਜਾਤਾ ਪਿਟਕਾ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸਮਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਾ| (ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤ੍ਥਾ ਪਿਟਕਾਮਾਨਸਂਸ੍ਥਾਨਾਦਿਭਿਃ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸਦਸ਼ੀ| ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਾ ਵ੍ਯਥਾ ਪੀਡਾਵਿਸ਼ੇਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸਾ ਤਥਾ| ਸ਼ੂਲਾਦਿਭਿਰਰ੍ਦ੍ਦਿਤਾ ਚ| ਸ਼ੂਲਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰੁਤਿਃ ਪਾਕੋਨ੍ਮੁਖਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਲਿਙ੍ਗਮਿਤਿ ਕੇਚਿਤ੍| ਕ੍ਸਤਜਸ੍ਯ ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਯ ਪਿਟਕਾਭਾਵਾਤ੍ਤਤ੍ ਪਿਟਕਾ ਨਾਭਿਹਿਤਾ)|| ੧੧||
Adhikarana ਪਿਟਕਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਾਵਸ੍ਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ (੧੨) · Śloka ੧੨
ਵ੍ਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਪਕ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍ ||੧੨||
व्रणतां यान्ति ताः पक्वाः प्रमादात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਪਿਟਕਾਵਸ੍ਥਾਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਭਗਨ੍ਦਰਾਵਸ੍ਥਾਲਕ੍ਸਣਾਨੁਸਾਰੇਣ ਨਾਮਵਿਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚੋਚ੍ਯਤੇ-ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਿਟਕਾਃ ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਃ ਵ੍ਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| (ਤਾ ਭਗਨ੍ਦਰਕਾੜ੍ਰਿਣ੍ਯਃ ਪਿਟਕਾਃ ਪ੍ਰਮਾਦਾਦਚਿਕਿਤ੍ਸਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰ ਪ੍ਰਮਾਦਸ਼ਬ੍ਦਕਥਨੇਨ ਸਾਵਧਾਨਸ਼੍ਚੇਤ੍ ਪਾਕਾਦਨੇਕੋਪਦ੍ਰਵਕਾਰਿਣੀਮੇਵਂਵਿਧਾਂ ਪਿਟਕਾਂ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਨੋਪੇਕ੍ਸੇਤ ਇਤਿ ਚ ਸੂਚਿਤਮ੍| ਪਕ੍ਵਾਃ ਵ੍ਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵ੍ਰਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ||੧੨||
Adhikarana ਸ਼ਤਪੋਨਕਃ ਭਗਨ੍ਦਰਃ (੧੩) · Śloka ੧੩
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਜਾ| ਚੀਯਤੇਣੁਮੁਖੈਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਪੋਨਕਵਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍| ਅਚ੍ਛਂ ਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਰਾਸ੍ਰਾਵਮਜਸ੍ਰਂ ਫੇਨਸਂਯੁਤਮ੍| ਸ਼ਤਪੋਨਕਸਂਜ੍ਞੋਯਮ੍||੧੩||
तत्र वातजा| चीयतेऽणुमुखैश्छिद्रैः शतपोनकवत्क्रमात्| अच्छं स्रवद्भिरास्रावमजस्रं फेनसंयुतम्| शतपोनकसंज्ञोऽयम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਜਾ ਪਿਟਕਾ ਪਕ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਣੁਮੁਖੈਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਪੋਨਕਵਤ੍ ਚਾਲਨੀਵਕ੍ਰਮਾਚ੍ਚੀਯਤੇ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰੈਰਿਤ੍ਯਾਹ-ਅਜਸ੍ਰਮਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨਾਚ੍ਛਂ ਫੇਨਸਂਯੁਤਂ ਚਾਸ੍ਰਾਵਂ ਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਃ| ਅਯਂ ਭਗਨ੍ਦਰੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਤਪੋਨਕਃ| ਆਸ੍ਰਾਵਂ ਪੂਯਸ੍ਰਵਣਮ੍||੧੩||
Adhikarana ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਃ ਭਗਨ੍ਦਰਃ (੧੪) · Śloka ੧੪
ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਜਃ||੧੪||
उष्ट्रग्रीवस्तु पित्तजः||१४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਪਿਤ੍ਤਪਿਟਕਯਾ ਪਕ੍ਵਯੋਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਖ੍ਯੋ ਭਗਨ੍ਦਰ ਉਚ੍ਯਤੇ| (ਪਿਤ੍ਤਜੋ ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਤੁ ਉਸ੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਗ੍ਰੀਵਾਵਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮੁਖਤ੍ਵਾਦੁਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਖ੍ਯਃ)||੧੪||
Adhikarana ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਭਗਨ੍ਦਰਃ (੧੫) · Śloka ੧੫
ਬਹੁਪਿਚ੍ਛਾਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਭਗਨ੍ਦਰਃ||੧੫||
बहुपिच्छापरिस्रावी परिस्रावी भगन्दरः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਕਫਪਿਟਕਯਾ ਪਕ੍ਵਯਾ ਭਗਨ੍ਦਰੋ ਬਹੁਪਿਚ੍ਛਾਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ| (ਕਫਜੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਅਨਲ੍ਪਪਿਚ੍ਛਸ੍ਰਾਵਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀਸਂਜ੍ਞਃ) ||੧੫||
Adhikarana ਪਰਿਕ੍ਸੇਪੀ ਭਗਨ੍ਦਰਃ (੧੬) · Śloka ੧੬
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਕ੍ਸੇਪੀ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਗੁਦਂ ਗਤਿਃ| ਜਾਯਤੇ ਪਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਾਰਂ ਪਰਿਖੇਵ ਚ||੧੬||
वातपित्तात् परिक्षेपी परिक्षिप्य गुदं गतिः| जायते परितस्तत्र प्रकारं परिखेव च||१६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਭਗਨ੍ਦਰੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਰਿਕ੍ਸੇਪੀ| ਤਤ੍ਰ ਚ ਗੁਦਂ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਾਕਤ੍ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਨਾਡੀ ਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਪਰਿਖਾਸਦਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਕਾਰਸ੍ਯ ਪਰਿਤਃ ਪਰਿਖਾ ਬਹਿਰ੍ਨਿਕਟੇ ਖਾਤਾ| (ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਪਰਿਕ੍ਸੇਪੀਸਂਜ੍ਞਃ| ਤਤ੍ਰ ਪਰਿਕ੍ਸੇਪਿਣਿ ਪ੍ਰਕਾਰਸ੍ਯ ਪਰਿਤਃ ਪਰਿਖੇਵ ਗੁਦਂ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਗੁਦਸ੍ਯ ਪਰਿਤੋ ਮਣ੍ਡਲਾਕਤ੍ਯਾ ਨਾਡੀ ਜਾਯਤੇ)||੧੬||
Adhikarana ਜੁਰ੍ਭਗਨ੍ਦਰਃ (੧੭) · Śloka ੧੭
ਜੁਰ੍ਵਾਤਕਫਾਦਜ੍ਵ੍ਯਾ ਗੁਦੋ ਗਤ੍ਯਾਵਦੀਰ੍ਯਤੇ||੧੭||
ऋजुर्वातकफादृज्व्या गुदो गत्याऽवदीर्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਵਾਤਕਫਾਦ੍ਯੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਸ ਜੁਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ| ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਵ੍ਯਾ ਗਤ੍ਯਾ ਗੁਦਃ ਅਵਦੀਰ੍ਯਤੇ| (ਵਾਤਕਫਜੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਜ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਃ| ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਵਾਖ੍ਯੇ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਜ੍ਵ੍ਯਾ ਅਵਕ੍ਰਯਾ ਗਤ੍ਯਾ ਗੁਦੋਵਦੀਰ੍ਯਤੇ)||੧੭||
Adhikarana ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਃ (੧੮) · Śloka ੧੮
ਕਫਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਦੁਰ੍ਨਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੁਪ੍ਯਤਃ| ਅਰ੍ਸ਼ੋਮੂਲੇ ਤਤਃ ਸ਼ੋਫਃ ਕਣ੍ਡੂਦਾਹਾਦਿਮਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍| ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਕ੍ਵਭਿਨ੍ਨੋਸ੍ਯ ਕ੍ਲੇਦਯਨ੍ ਮੂਲਮਰ੍ਸ਼ਸਃ| ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਜਸ੍ਰਂ ਗਤਿਭਿਰਯਮਰ੍ਸ਼ੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ||੧੮||
कफपित्ते तु पूर्वोत्थं दुर्नामाश्रित्य कुप्यतः| अर्शोमूले ततः शोफः कण्डूदाहादिमान् भवेत्| स शीघ्रं पक्वभिन्नोऽस्य क्लेदयन् मूलमर्शसः| स्रवत्यजस्रं गतिभिरयमर्शो भगन्दरः||१८||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਸ੍ਵਕਾਰਣੈਃ ਪ੍ਰਥਮਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਰ੍ਨਾਮਾਰ੍ਸ਼ਾ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਫਪਿਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਕੁਪ੍ਯਤਃ ਕੋਪਮ੍ ਗਚ੍ਛਤਃ| ਤਤੋ ਹੇਤੋਰਰ੍ਸ਼ੋਮੂਲੇ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦਿਮਾਨ੍ ਸ਼ੋਫਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਕ੍ਵਭਿਨ੍ਨੋਸ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ਸੋ ਮੂਲਂ ਕ੍ਲੇਦਯਨ੍ ਗਤਿਭਿਰ੍ਨਾਡੀਭਿਰਜਸ੍ਰਮਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਪੂਯਂ ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਯਂ ਨਾਮ੍ਨਾਰ੍ਸ਼ੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ||੧੮||
Adhikarana ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਃ ਭਗਨ੍ਦਰਃ (੧੯) · Śloka ੧੯
ਸਰ੍ਵਜਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਸਨ੍ਨਿਭਃ| ਗਤਯੋ ਦਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੁਗ੍ਵੇਰ੍ਗਰ੍ਦਾਰੁਣੈਰ੍ਗੁਦਮ੍||੧੯||
सर्वजः शम्बुकावर्तः शम्बुकावर्तसन्निभः| गतयो दारयन्त्यस्मिन् रुग्वेर्गर्दारुणैर्गुदम्||१९||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਯਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਸ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਾਖ੍ਯਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਸਨ੍ਨਿਭਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਸ੍ਯਾਵਰ੍ਤੇਨ ਸਦਸ਼ਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕੋ ਨਾਮਾਵਰ੍ਤਯੁਕ੍ਤੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਃ ਤਸ੍ਯਾਵਰ੍ਤਾ ਦੇਹੇ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਾਖ੍ਯੇ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਗਤਯੋ ਨਾਡ੍ਯਃ ਦਾਰੁਣੈਃ ਰੁਗ੍ਵੇਗੈਰ੍ਗੁਦਂ ਦਾਰਯਨ੍ਤਿ||੧੯||
Adhikarana ਕ੍ਸਤਜਃ ਭਗਨ੍ਦਰਃ (੨੦) · Śloka ੨੦
ਅਸ੍ਥਿਲੇਸ਼ੋਭ੍ਯਵਹਤੋ ਮਾਂਸਗਧ੍ਯਾ ਯਦਾ ਗੁਦਮ੍| ਕ੍ਸਿਣੋਤਿ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗਞ੍ਚ ਤਤੋ ਗਤਿਃ| ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾ ਪੂਯਦੀਰ੍ਣਾਯਾਂ ਮਾਂਸਕੋਥੇਨ ਤਤ੍ਰ ਚ| ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਮਯਸ੍ਤੇਸ੍ਯ ਖਾਦਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤੋ ਗੁਦਮ੍| ਵਿਦਾਰਯਨ੍ਤਿ ਨ ਚਿਰਾਦੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗੀ ਕ੍ਸਤਜਸ਼੍ਚ ਸਃ||੨੦||
अस्थिलेशोऽभ्यवहृतो मांसगृध्या यदा गुदम्| क्षिणोति तिर्यङ्निर्गच्छनुन्मार्गञ्च ततो गतिः| स्यात्तदा पूयदीर्णायां मांसकोथेन तत्र च| जायन्ते कृमयस्तेऽस्य खादन्तः परितो गुदम्| विदारयन्ति न चिरादुन्मार्गी क्षतजश्च सः||२०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਯਦਾ ਤੁ ਮਂਸਗਧ੍ਯਾ ਮਾਂਸਲੋਭੇਨਾਸ੍ਥਿਲੇਸ਼ੋਭ੍ਯਬਹਤ ਭਕ੍ਸਿਤਃ ਸਨ੍ ਗੁਦਂ ਕ੍ਸਿਣੋਤਿ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗਞ੍ਚ ਤਤਃ ਕ੍ਸਤਾਤ੍ ਗਤਿਰ੍ਨਾਡੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਾਡ੍ਯਾ ਪੂਯੇਣ ਦੀਰ੍ਣਾਯਾਂ ਮਾਂਸਕੋਥੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਕਮਯੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਪਰਿਤਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਗੁਦਂ ਖਾਦਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਚ ਕਮਯੋਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਗੁਦਮਚਿਰਾਦ੍ਵਿਦਾਰਯਨ੍ਤਿ| ਸ ਭਗਨ੍ਦਰੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗੀ ਕ੍ਸਤਜਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ ||੨੦||
Adhikarana ਰੁਗਾਦਿਨਿਰ੍ਧਾਰਣਪ੍ਰਕਾਰਃ (੨੧) · Śloka ੨੧
ਤੇਸੁ ਰੁਗ੍ਦਾਹਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਣਵਿਭਕ੍ਤਿਤਃ||੨੧||
तेषु रुग्दाहकण्ड्वादीन् विद्याद्व्रणविभक्तितः||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤੇਸੁ ਚ ਭਗਨ੍ਦਰੇਸੁ ਵ੍ਰਣਵਿਭਕ੍ਤਿਤਤੋ ਵ੍ਰਣਵਿਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਰੁਗਾਦੀਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਜ੍ਜਾਨੀਯਾਤ੍| (ਰੁਗ੍ਦਾਹਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਨ੍ ਰੁਗਾਦੀਨ੍ ਦਾਹਾਦੀਨ੍ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਵਾਤਾਦ੍ਯਧਿਸ੍ਠਿਤਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣੋਕ੍ਤਵਿਸ਼ੇਸਲਿਙ੍ਗਾਨ੍) ||੨੧||
Adhikarana ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਵਿਭਾਗਃ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਸਟ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਨਿਚਯਕ੍ਸਤਜੌ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਪ੍ਰਵਾਹਿਣੀ ਵਲੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸੇਵਨੀਂ ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍||੨੨||
षट् कृच्छ्रसाधनास्तेषां निचयक्षतजौ त्यजेत्| प्रवाहिणी वलीं प्राप्तं सेवनीं वा समाश्रितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸਡਿਤਿ ਪਥਕ੍ਸਂਸਰ੍ਗਜਾਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਾਃ| ਨਿਚਯਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਃ ਕ੍ਸਤਮਸ੍ਥਿਕਤਮ੍| ਸਰ੍ਵਞ੍ਚ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮਨ੍ਤਰ੍ਵਲੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ਤਥਾ ਸੇਵਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਚ| ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਾਣਾਂ ਹੇਤੁਲਿਙ੍ਗਮ੍| (ਤੇਸਾਂ ਭਗਨ੍ਦਰਾਣਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਥਗ੍ਦੋਸਸਂਸਰ੍ਗਜਾਃ ਸ਼ਤਪੋਨਕੋਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀਪਰਿਕ੍ਸੇਪ੍ਯੁਰ੍ਜ੍ਵਰ੍ਸ਼ੋ ਭਗਨ੍ਦਰਾਃ ਸਟ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾਃ| ਨਿਚਯਕ੍ਸਤਜੌ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤੋਰ੍ਨ੍ਮਾਗਿਣੌ ਤ੍ਯਜੇਨ੍ਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍)||੨੨||
Adhikarana ਸਾਮਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਕ੍ਰਮਃ (੨੩) · Śloka ੨੩
ਅਥ ਭਗਨ੍ਦਰਿਣਮਪਕ੍ਵਪਿਟਕਂ ਪਾਕਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਮਪਤ- ਰ੍ਪਣੇਨ ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧਵਿਹਿਤੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਪਚਰੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਪਿਟਕਂ ਪੁਨਰੁਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਰ੍ਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਭ੍ਯ- ਕ੍ਤਮਵਗਾਹਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਯਨਸ੍ਥਮਰ੍ਸ਼ਸਮਿਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰ- ਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਚੀਨਮਰ੍ਵਾਚੀਨਂ ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਮਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਂ ਵਾ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਸਮ੍ਯਗੀਕ੍ਸੇਤ| ਤਤੋਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੇ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਪ੍ਰਵਾਹਣਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਂ ਭਗਨ੍ਦਰ- ਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗੇਸਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਬਹਿਰ੍ਮੁਖੇ ਤ੍ਵੇਸਣੀਂ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਸਾਸ਼ਯਮੁਦ੍ਧਰੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚੋਭਯਮ- ਪ੍ਯਗ੍ਨਿਨਾ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਚੋਪਕ੍ਰਮੇਤ ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਂ ਤੁ ਕ੍ਸਾਰੇਣੈਵ| ਤਤੋ ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣੈਰ੍ਯਥਾਕਾਲਂ ਸਾਧਯੇਦਿਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋਵਿਧਿਃ||੨੩||
अथ भगन्दरिणमपक्वपिटकं पाकपरिहारार्थमपत- र्पणेन व्रणप्रतिषेधविहितेन शीघ्रमुपचरेत्| पक्वपिटकं पुनरुपस्निग्धमर्कादिक्वाथशुद्धं स्वभ्य- क्तमवगाहस्विन्नं भुक्तवन्तं शयनस्थमर्शसमिव यन्त्र- यित्वा पराचीनमर्वाचीनं बहिर्मुखमन्तर्मुखं वा भगन्दरं सम्यगीक्षेत| ततोऽन्तर्मुखे यन्त्रं प्रणिधाय प्रवाहणप्रविष्टं भगन्दर- मभिसमीक्ष्य सम्यगेषित्वा शस्त्रेण पाटयेत्| बहिर्मुखे त्वेषणीं प्रणिधाय साशयमुद्धरेच्छस्त्रेणानन्तरं चोभयम- प्यग्निना क्षारेण चोपक्रमेत उष्ट्रग्रीवं तु क्षारेणैव| ततो निर्वापणशोधनरोपणैर्यथाकालं साधयेदिति सामान्योविधिः||२३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤੇਸਾਮੇਵ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਾਧਨਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਭਗਨ੍ਦਰਿਣਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਪਿਟਕਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਪਾਕਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸ਼ੇਧੋਕ੍ਤੇਨਾਪਤਰ੍ਪਣੇਨ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਨਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਪਿਟਕਂ ਤੁ ਭਗਨ੍ਦਰਿਣਂ ਪ੍ਰਥਮਮੇਵ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਤਤੋਰ੍ਕਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤਤੋਪਿ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵੇਦਯੋਗ੍ਯਾਵਗਾਹੇਨ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਕਤਭੋਜਨਂ ਸ਼ਯਨਸ੍ਥਮਰ੍ਸ਼ਃ ਕਰ੍ਮਵਿਧਾਨਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਚੀਨਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਸਮ੍ਯਗੀਕ੍ਸੇਤ| ਪਰਾਚੀਨਮਨ੍ਤਰ੍ਭਵਮ੍| ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਂ ਬਹਿਰ੍ਦ੍ਵਾਰਮਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਂ ਗੁਦਨਾਡ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਗਤਮੁਖਮ੍| ਤਤ ਇਤਿ| ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਯਦਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਵਾਹਣੇਨ ਯਨ੍ਤ੍ਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗੇਸਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਬਰ੍ਹਿਮੁਖਮੇਸਣੀ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਸ਼ਯਮੁਦ੍ਧਰੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰੇਣ| ਅਨਨ੍ਤਰਮੁਭਯਮਪ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਂ ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਮਪਿ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਾਨਮ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਤੇ ਅਗ੍ਨਿਕ੍ਸਾਰਯੋਰ੍ਵਿਸਮਨਿਯਮਃ| ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਖ੍ਯਂ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਤੁ ਕ੍ਸਾਰੇਣੈਵ ਨ ਕਦਾਚਿਦਗ੍ਨਿਨਾ| ਤਤ ਇਤਿ ਕ੍ਸਾਰੇਗ੍ਨੌ ਵਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਯਥਾਕਾਲਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਇਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭਗਨ੍ਦਰਹਿਤੋ ਵਿਧਿਃ||੨੩||
Adhikarana ਸ਼ਤਪੋਨਕਚਿਕਿਤ੍ਸਾ (੨੪) · Śloka ੨੪
ਅਥ ਸ਼ਤਪੋਨਕੇ ਨਾਡੀਰੇਕਾਨ੍ਤਰਿਤਾਃ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਰੋਪ- ਯੇਤ੍| ਰੂਢਾਸੁ ਚੇਤਰਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਵਿਵਤ੍ਤਂ ਵ੍ਰਣਂ ਗੁਦਸ੍ਰੋਤੋਵਿਦਾਰਣਾਦ੍ਵਾਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਨ੍undefinedਨੁਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਤਸ਼੍ਚੋਨ੍ਮਾ- ਰ੍ਗਗੋ ਵਾਯੁਰਾਧ੍ਮਾਨਾਟੋਪਪਾਯੁਸ਼ੂਲਾਦੀਨੁਪਜਨਯਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨੇਹਾ- ਭ੍ਯਕ੍ਤਗੁਦਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਪਿਣ੍ਡਨਾਡੀਕੁਮ੍ਭੀਸ੍ਵੇਦਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੁ- ਞ੍ਜੀਤਾਵਗਾਹਂ ਵਾ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਚਾ ਹਿਙ੍ਗੁਕੁਸ੍ਠਵ੍ਯੋਸਲਵਣ- ਪਞ੍ਚਕਾਜਮੋਦਾਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਦ੍ਯਕਾਞ੍ਜਿਕਕੁਲਤ੍ਥਯੂਸਾਨ੍ਯਤਮੇਨ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਵ੍ਰਣਂ ਚਾਸ੍ਯ ਮਧੁਕਤੈਲੇਨੋਸ੍ਣੇਨ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਗੁਦਂ ਚ ਬਲਾਤੈਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ| ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਵਾਯ੍ਵਾਦਯਃ ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗਮਾਪਤਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਕਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਕਾਰਾ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ||੨੪||
अथ शतपोनके नाडीरेकान्तरिताः पाटयित्वा रोप- येत्| रूढासु चेतराश्चिकित्सेत्| अन्यथा तु विवृत्तं व्रणं गुदस्रोतोविदारणाद्वातविण्मूत्रान्य़नुप्रपद्यन्ते| ततश्चोन्मा- र्गगो वायुराध्मानाटोपपायुशूलादीनुपजनयति| तत्र स्नेहा- भ्यक्तगुदस्य स्निग्धान् पिण्डनाडीकुम्भीस्वेदान् प्रयु- ञ्जीतावगाहं वा| स्विन्नञ्च वचा हिङ्गुकुष्ठव्योषलवण- पञ्चकाजमोदान् सर्पिर्मद्यकाञ्जिककुलत्थयूषान्यतमेन पाययेत्| व्रणं चास्य मधुकतैलेनोष्णेन सिञ्चेत्| गुदं च बलातैलादिभिर्वातघ्नैः| अनेन विधिना वाय्वादयः स्वमार्गमापतन्ति| तत्कृताश्च विकारा निवर्तन्ते||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼ਤਪੋਨਕਾਦੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸੁਬੋਧਾ| (ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਮਾਰ੍ਗਾਨ੍| ਏਕਾਨ੍ਤਰਿਤਾਃ ਏਕੈਕਾਂ ਨਾਡੀਮਨ੍ਤਰੀਕਤਾਃ| ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਭਿਤ੍ਵਾ ਰੋਪਯੇਤ੍| ਤਾਸੁ ਰੂਢਾਸ੍ਵਿਤਰਾ ਅਵਸ਼ਿਸ੍ਟਾ ਨਾਡੀਸ਼੍ਚ| ਚਸ਼ਬ੍ਦਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਥਾ ਉਕ੍ਤਾਦਨ੍ਯਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਗੁਦਸ੍ਰੋਤੋਵਿਦਾਰਣਾਦ੍ਵਾਤਾਦੀਨਿ ਵਿਵਤਂ ਵ੍ਰਣਮਨੁਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਮਧੁਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਮਧੁਕਤੈਲਮ੍)||੨੪||
Adhikarana ਪਰਿਕ੍ਸੇਪਿਣਿ ਵੇਸ਼ੇਸਃ (੨੫) · Śloka ੨੫
ਏਵਮੇਵ ਚ ਪਰਿਕ੍ਸੇਪਿਣ੍ਯਾਮਪਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਗਤਿਂ ਨਾਡੀਵਿਹਿਤੇਨ ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰੇਣ ਦ੍ਵਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੋਵਾਵਦਾਰਯੇਤ੍| ਸਕਦੇਵ ਹ੍ਯਵਦਾਰਣਾਦਸਾਧ੍ਯਤਾ ਯਾਪ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍||੨੫||
एवमेव च परिक्षेपिण्यामपि क्रमाद् गतिं नाडीविहितेन क्षारसूत्रेण द्विशस्त्रिशोवाऽवदारयेत्| सकृदेव ह्यवदारणादसाध्यता याप्यता वा स्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਏਵਮੇਵ ਚੇਤਿ ਸ਼ਤਪੋਨਕਵਦੇਵ ਨਾਡੀਵਿਹਿਤੇਨੇਤਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦ੍ਯਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤੇਨ||੨੫||
Adhikarana ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸਃ (੨੬) · Śloka ੨੬
ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਸ਼ਾਸਿ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ ਤਤੋ ਗਤ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍||੨੬||
अर्शोभगन्दरे पूर्वमर्शासि छिन्द्यात् ततो गत्यनुसारेण भगन्दरम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਂ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਗਤ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣੇਤਿ ਨਾਡ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣ ਅਰ੍ਸ਼ੋ ਨਾਡੀਕਾਰ੍ਯਕ੍ਰਮੇਣੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| (ਤਤਦ੍ਦੋਸਵਿਹਿਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇ ਨਾਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਛਿਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮਪਿ ਸ਼ਤਪੋਨਕਾਦਿਵਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)||੨੬||
Adhikarana ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾ (੨੭) · Śloka ੨੭
ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਿਣਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯੋਪਾਚਰੇਤ੍| ਅਨਿਸ੍ਸਤਂ ਚ ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਹਰੇਤ੍| ਤਥਾ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਕ੍ਰਮਮਾਲੇਪਾਭ੍ਯਵਹਰਯੋਃ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਵੇਦਨਾਯਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵੇਦਾਃ| ਵਚਾਦਿਪਾਚਨਂ ਚ| ਸਾਲ੍ਵਲਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਂ ਵਾ ਵ੍ਰਣਂ ਕਦਲੀਮਗਲੋਪਾਕਾਜਿਨਕੌਸ਼ੇਯਾਵਿਕੈਰੁਪਨਾਹਯੇਦਿਤਿ||੨੭||
उन्मार्गिणं तु प्रत्याख्यायोपाचरेत्| अनिस्सृतं च शल्यमाहरेत्| तथा कृमिघ्नं क्रममालेपाभ्यवहरयोः कुर्वीत| वेदनायां तु पूर्वोक्ताः स्वेदाः| वचादिपाचनं च| साल्वलप्रदिग्धं वा व्रणं कदलीमृगलोपाकाजिनकौशेयाविकैरुपनाहयेदिति||२७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਿਣਂ ਕ੍ਸਤਜਂ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪਾਚਰੇਤ੍| ਅਨਿਸ੍ਸਤਞ੍ਚ ਦਸ਼੍ਯਮਾਨਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਹਰੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਤਪੋਨਕੋਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵੇਦਾਃ ਪਿਣ੍ਡਨਾਡ੍ਯਾਦਯਃ| ਸਾਲ੍ਵਲਾਖ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵੇਦਵਿਧਾਵੁਕ੍ਤਾਃ ਪਦ੍ਮਕਾਦਯਃ| ਲੋਪਾਕੋ ਨਾਮ ਸ਼ਰਭਃ||੨੭||
Adhikarana ਛੇਦਵਿਸ਼ੇਸਵਿਸਯਃ (੨੮) · Śloka ੨੮
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਛੇਦਾਨਾਲੋਚ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਗੋਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਮਰ੍ਧਲਾਙ੍ਗਲਲਾਙ੍ਗਲੌ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਗਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਛੇਦੋ ਗੋਤੀਰ੍ਥਕੋ ਮਤਃ| ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛੇਦੋਰ੍ਧਲਾਙ੍ਗਲਃ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਯੇ ਲਾਙ੍ਗਲਕਃ ਸਮਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਆਸ੍ਰਾਵਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਂ ਨੈਵਂ ਵਿਕੁਰੁਤੇ ਪੁਨਃ||੨੮||
भवति चात्र भगन्दरे बहुच्छिद्रे छेदानालोच्य योजयेत्| गोतीर्थं सर्वतोभद्रमर्धलाङ्गललाङ्गलौ| पार्श्वागतेन शस्त्रेण छेदो गोतीर्थको मतः| सर्वतः सर्वतोभद्रः पार्श्वच्छेदोऽर्धलाङ्गलः| पार्श्वद्वये लाङ्गलकः समस्तांश्चाग्निना दहेत्| आस्रावमार्गान् निश्शेषं नैवं विकुरुते पुनः||२८||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਚ ਗੋਤੀਰ੍ਥਾਦਿਭੇਦੇਨ ਛੇਦਾਨਾਲੋਚ੍ਯ ਨਿਰੂਪ੍ਯ ਗੋਤੀਰ੍ਥਾਦੀਨ੍ ਯੋਜਯੇਤ੍| (ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਅਨੇਕਸੁਸਿਰੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਗੋਤੀਰ੍ਥਾਦੀਨ੍ ਛੇਦਨਵਿਸ਼ੇਸਾਨ੍ ਓਲੋਚ੍ਯ ਅਵਲੋਕਨੈਸਣੀਪ੍ਰਣਯਨਾਦਿਭਿਰਤ੍ਰਾਯਂ ਯੋਜ੍ਯ ਇਤਿ ਯਥਾਵਦਵਗਮ੍ਯ ਗੋਤੀਰ੍ਥਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਂ ਯੋਜਯੇਤ੍)| (ਗੋਤੀਰ੍ਥਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਲਕ੍ਸਣਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ)| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਗਤੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗੋਤੀਰ੍ਥਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਯਤ੍ਰਾਗਚ੍ਛਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ ਗੋਤੀਰ੍ਥਕੋ ਨਾਮ ਛੇਦਃ ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਿਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਸ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਃ| ਏਕਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਯਃ ਛੇਦਃ ਸੋਰ੍ਧਲਾਙ੍ਗਲਃ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਯੇ ਤੁ ਛੇਦਃ ਲਾਙ੍ਗਲਕੋ ਭਵਤਿ| (ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਗਤੇਨ ਨਾਡੀਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਛੇਦੋ ਗੋਤੀਰ੍ਥਾਖ੍ਯਃ| ਗੋਤੀਰ੍ਥੋ ਨਾਮ ਗਵਾਂ ਜਲਪਾਨਾਤ੍ਤਤ੍ਖੁਰਾਙ੍ਕਿਤਾ ਭੂਮਿਃ ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਸ੍ਰਨਿਪਾਤੋ ਗੋਤੀਰ੍ਥ ਇਤੀਰ੍ਯਤੇ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍| ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਦਿਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਸ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਾਖ੍ਯਃ| ਏਕਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਛੇਦੋਰ੍ਧਲਾਙ੍ਗਲਾਖ੍ਯਃ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਯੇ ਉਭਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਯਸ਼੍ਛੇਦਃ ਸ ਲਾਙ੍ਗਲਕਾਖ੍ਯਃ)| ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਸਰ੍ਵਾਨਾਸ੍ਰਾਵਮਾੜ੍ਰ੍ਗਾਨ੍ ਨਿਸ੍ਸ਼ੇਸਮਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਏਵਂ ਹਿ ਕਤੇ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਪੁਨਰ੍ਨ ਵਿਕੁਰੁਤੇ| (ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਅਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤਯਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ ਆਸ੍ਰਾਵਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ ਨਿਸ੍ਸ਼ੇਸਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਦਹੇਤ੍ ਸਾਕਲ੍ਯੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਸਮਸ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਯੋਰੇਕਤ੍ਰਕਥਨੇਨ ਭਗਨ੍ਦਰਵ੍ਰਣਸੁਸਿਰਸ੍ਯ ਦੂਰਗਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਮੂਲਦਾਹਸ਼੍ਚ ਸੂਚਿਤਃ| ਏਵਂਕਤੇ ਸਤਿ ਸ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਪੁਨਰ੍ਨ ਵਿਕੁਰੁਤੇ ਵਿਕਾਰਕਰਣਸਮਰ੍ਥੋ ਨ ਭਵਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)||੨੮||
Adhikarana ਕੋਸ੍ਠਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ (੨੯) · Śloka ੨੯
ਯਤੇਤ ਕੋਸ੍ਠਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਚ ਭਿਸਕ੍ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ||੨੯||
यतेत कोष्ठशुद्ध्यै च भिषक् तस्यान्तरान्तरा||२९||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਸ੍ਯ ਚ ਭਗਨ੍ਦਰਿਣਃ ਕੋਸ੍ਠਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਿਸਗਨ੍ਦਰਾਨ੍ਤਰਾ ਯਤੇਤ| (ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਕੋਸ੍ਠਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥ ਕੋਸ੍ਠਸ਼ੁਦ੍ਧੇਰ੍ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਦ੍ਯੇਕਤ੍ਵੇਪ੍ਯਤ੍ਰ ਭਗਨ੍ਦਰਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਨਿਕਟਵਰ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮਿਤਿ ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਵਿਰੇਕਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਮੇਵ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਕ੍ਰਿਯਾਕਰਣਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਮਧ੍ਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਤੇਤ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ ਭਵੇਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮਾਦਾਦੁਪੇਕ੍ਸੇਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)||੨੯||
Adhikarana ਵਿਰੇਚਨਯੋਗਃ (੩੦) · Śloka ੩੦
ਅਰ੍ਦ੍ਰਕਸ੍ਯ ਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਲ੍ਕੇ ਵਾ ਪਾਯਯੇਦ੍ ਘਤਮ੍| ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਮਾਰੁਤਜੇ ਪਕ੍ਵਾਪਕ੍ਵੇ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍||੩੦||
अर्द्रकस्य रसे सिद्धं कल्के वा पाययेद् घृतम्| भगन्दरे मारुतजे पक्वापक्वे विरेचयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਆਰ੍ਦ੍ਰਕਸ੍ਯ ਰਸੇ ਵਾ ਕਲ੍ਕੇ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾਹ ਮਾਰੁਤਜੇ ਭਗਨ੍ਦਰੇ| ਪਕ੍ਵੇ ਚਾਪ੍ਯਪਕ੍ਵੇ ਚ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍||੩੦||
Adhikarana ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਵਰ੍ਗਃ (੩੧) · Śloka ੩੧
ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਸ਼੍ਯਾਮਾਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤਿਲਾਃ| ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਗੋਲੋਮੀ ਤਿਲ੍ਵਕੋ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ| ਹੇਮਕ੍ਸੀਰੀ ਚ ਵਰ੍ਗੋਯਂ ਲੇਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ||੩੧||
ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकाश्यामादन्तीत्रिवृत्तिलाः| कुष्ठं शताह्वा गोलोमी तिल्वको गिरिकर्णिका| हेमक्षीरी च वर्गोऽयं लेपाद्यैर्व्रणशोधनः||३१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤ੍ਯਾਦਿਯੋਗੋ ਲੇਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਲੇਪਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਭਗਨ੍ਦਰ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ| ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀ ਕਙ੍ਗੁਣਿਕਾ| ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ| ਗੋਲੋਮੀ ਦੂਰ੍ਵਾ| ਹੇਮਕ੍ਸੀਰੀ ਕਾਞ੍ਚਨੀ||੩੧||
Adhikarana ਤਿਲਾਦਿਵਰ੍ਗਃ ਸ਼ੋਧਨੇ (੩੨) · Śloka ੩੨
ਤਿਲਕੁਮ੍ਭਵਰਾਦਨ੍ਤੀ ਤੁਤ੍ਥਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਸਕਸ੍ਣਰੋਚਨਾਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ੋਧਨਂ||੩੨||
तिलकुम्भवरादन्ती तुत्थसिन्धूत्थमाक्षिकम्| सकृष्णरोचनाकुष्ठं शोधनं||३२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਕਸ੍ਣਾਦਿਸਹਿਤਂ ਤਿਲਕਾਦਿਕਂ ਲੇਪਾਦ੍ਯਰਿਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਕੁਮ੍ਭੋ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ||੩੨||
Adhikarana ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਮਾਂਸਕਦ੍ਗਣਃ (੩੩) · Śloka ੩੩
ਂਆਂਸਕਤ੍ ਪੁਨਃ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸੈਨ੍ਧਵਕ੍ਸੌਦ੍ਰਨਾਗਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤਿਲਾਃ| ਰਸਾਞ੍ਜਨਦ੍ਵਿਰਜਨੀਤੇਜੋਹ੍ਵਾਨਿਮ੍ਬਪਲ੍ਲਵਾਃ||੩੩||
ंआंसकृत् पुनः| मञ्जिष्ठासैन्धवक्षौद्रनागदन्तीत्रिवृत्तिलाः| रसाञ्जनद्विरजनीतेजोह्वानिम्बपल्लवाः||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਕਂ ਲੇਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵ੍ਰਣੇ ਮਾਂਸਕਤ੍| ਤੇਜੋਹ੍ਵਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀ||੩੩||
Adhikarana ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਘ੍ਨਃ ਨਿਕੁਮ੍ਭਾਦਿਵਰ੍ਗਃ (੩੪) · Śloka ੩੪
ਨਿਕੁਮ੍ਭਕੁਮ੍ਭਰਕ੍ਤਾਹ੍ਵਕਲ੍ਕੋ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਪਹਃ||੩੪||
निकुम्भकुम्भरक्ताह्वकल्को नाडीव्रणापहः||३४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਨਿਕੁਮ੍ਭਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕੋ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਪਹਃ| ਰਕ੍ਤਾਹ੍ਵੋ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ||੩੪||
Adhikarana ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਖ੍ਯਂ ਤੈਲਮ੍ (੩੫) · Śloka ੩੫
ਸੁਧਾਸ਼ੇਲੁਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਾਠਾਮਲਯੂਹਯਮਾਰਕੈਃ| ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਰ੍ਕਵਚਾਗ੍ਨਿਕੈਃ| ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਖ੍ਯਂ ਵਿਪਚੇਤ੍ਤੈਲਂ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਮ੍||੩੫||
सुधाशेलुत्रिवृत्पाठामलयूहयमारकैः| ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकास्वर्जिकार्कवचाग्निकैः| विष्यन्दनाख्यं विपचेत्तैलं शोधनरोपणम्||३५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸੁਧਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਨਾਮਕਂ ਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍ਤਦ੍ਗਣਾਨਾਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਰੋਪਣਞ੍ਚ| ਸ਼ੇਲੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਃ| ਮਲਯੂ ਸੋਮਰਾਜੀ| ਹਯਮਾਰੋਸ਼੍ਵਮਾਰਃ| ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤਿ ਕਙ੍ਗੁਣਿਕਾ| ਲਾਙ੍ਗਲੀ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ| ਅਗ੍ਨਿਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਃ||੩੫||
Adhikarana ਤ੍ਰਿਵਤਾਦਿਤੈਲਮ੍ (੩੬) · Śloka ੩੬
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਹਰਿਦ੍ਰਾਰ੍ਕਮੂਲਲੋਹਾਸ਼੍ਵਮਾਰਕੈਃ| ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਤ੍ਰਿਫਲਾਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ| ਤੈਲਂ ਸਮਦਨੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਭਗਨ੍ਦਰਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੩੬||
त्रिवृद्दन्तीहरिद्रार्कमूललोहाश्वमारकैः| विडङ्गसारत्रिफलास्नुगर्कक्षीरमाक्षिकैः| तैलं समदनैः सिद्धं भगन्दरनिबर्हणम्||३६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸਮਦਨੈਸ੍ਤ੍ਰਿਵਦਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਭਗਨ੍ਦਰਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍| ਲੋਹੋਗਰੁ| ਅਸ਼੍ਵਮਾਰਃ ਕਰਵੀਰਃ| ਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਯੋਃ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਧਾਤੁਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਮਦਨੋ ਰਾਠਃ||੩੬||
Adhikarana ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਤੈਲਮ੍ (੩੭) · Śloka ੩੭
ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਕਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਾਠਾਸਮਙ੍ਗਾਪੂਤਿਕਾਗ੍ਨਿਕੈਃ| ਸਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਚ੍ਛਦਨੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਮ੍||੩੭||
सैन्धवार्कत्रिवृत्पाठासमङ्गापूतिकाग्निकैः| समातुलुङ्गच्छदनैस्तैलं शोधनरोपणम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਸਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਚ੍ਛਦਨੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਰੋਪਣਞ੍ਚ| ਸਮਙ੍ਗਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਅਗ੍ਨਿਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਚ੍ਛਦਨਂ ਪਤ੍ਰਮ੍||੩੭||
Adhikarana ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਾਦਯੋ ਲੇਹਃ (੩੮) · Śloka ੩੮
ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾ ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਤ੍ਰਿਫਲਾਮਾਗਧਿਕੋਸਣਾਸ਼੍ਚ ਲੀਢਾ| ਕਮਿਕੁਸ੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਮੇਹਕ੍ਸਤਨਾਡੀਵ੍ਰਣਰੋਪਣਾ ਭਵਨ੍ਤਿ||੩੮||
मधुतैलयुता विडङ्गसारत्रिफलामागधिकोषणाश्च लीढा| कृमिकुष्ठभगन्दरप्रमेहक्षतनाडीव्रणरोपणा भवन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਾਦਯੋ ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾ ਲੀਢਾਃ ਕਮ੍ਯਾਦਿਕ੍ਸਤਾਨਾਂ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਚ ਰੋਪਣਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| (ਕਮ੍ਯਾਦਿਹਰਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਕਮਿ ਉਦਰਕਮਿ| ਕ੍ਸਤਮੁਰਃਕ੍ਸਤਮ੍)||੩੮||
Adhikarana ਅਮਤਾਦਿਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ (੩੯) · Śloka ੩੯
ਅਮਤਾਤ੍ਰੁਟਿਵੇਲ੍ਲਵਤ੍ਸਕਂ ਕਲਿਪਥ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧਮਿਦਂ ਮਧੁਪ੍ਲੁਤਂ ਪਿਟਕਾਸ੍ਥੌਲ੍ਯ ਭਗਨ੍ਦਰਾਞ੍ਜਯੇਤ੍||੩੯||
अमृतात्रुटिवेल्लवत्सकं कलिपथ्यामलकानि गुग्गुलुः| क्रमवृद्धमिदं मधुप्लुतं पिटकास्थौल्य भगन्दराञ्जयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਅਮਤਾਦਿਕਂ ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧਂ ਮਧੁਦ੍ਰਵਮਿਦਂ ਪਿਟਕਾਦੀਞ੍ਜਯੇਤ੍| ਅਮਤਾਯਾ ਏਕੋ ਭਾਗਃ| ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਾ ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ| ਵੇਲ੍ਲਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਃ| ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਏਵਂ ਭਾਗਵਦ੍ਧਿਰ੍ਯਾਵਦ੍ਗੁਗ੍ਗੁਲੋਰਸ੍ਟਾਵਿਤਿ ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ||੩੯||
Adhikarana ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਞ੍ਚਪਲਂ ਚੂਰ੍ਣਮ੍ (੪੦) · Śloka ੪੦
ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਞ੍ਚਪਲਂ ਪਲਿਕਾਂਸ਼ਾ ਮਾਗਧਿਕਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚ ਪਥਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੁਟਿਕਰ੍ਸਯੁਤਂ ਮਧੁਲੀਢਂ ਕੁਸ੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਗੁਲ੍ਮਗਤਿਘ੍ਨਮ੍||੪੦||
गुग्गुलुपञ्चपलं पलिकांशा मागधिका त्रिफला च पृथक् स्यात्| त्वक्त्रुटिकर्षयुतं मधुलीढं कुष्ठभगन्दरगुल्मगतिघ्नम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤ੍ਵਚੋਰ੍ਧਕਰ੍ਸਃ| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਨਾਂ ਚਾਰ੍ਧਕਰ੍ਸਃ||੪੦||
Adhikarana ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਯੋਗੇ ਵੀਰ੍ਯਵਤ੍ਤਰਤਾਪਾਦਨਮ੍ (੪੧) · Śloka ੪੧
ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਰਜੋਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦੇਵ ਚ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍| ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਦਸ਼ਮੁਲਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਾਤਰੋਗਜਿਤ੍||੪੧||
शृङ्गवेररजोयुक्तं तदेव च सुभावितम्| क्वाथेन दशमुलस्य विशेषाद्वातरोगजित्||४१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤਦੇਵਾਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਞ੍ਚਪਲਾਦਿਕਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਦਸ਼ਮੁਲਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਭਵਿਤਂ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਾਤਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਵਿਸ਼ੇਸਾਜ੍ਜਯਤਿ| (ਸ਼ਙ੍ਗਿਵਿਰੇਸ੍ਯ ਰਜਸਾ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸ਼ਙ੍ਗਿਵੇਰਂ ਨਾਗਰਮ੍| (ਨਿ) 'ਨਾਗਰਮੂਸਣਮਾਰ੍ਯਂ ਕਟੁਕਂ ਕਟੁਕਾਯਨਂ ਮਹੀਚ੍ਛਤ੍ਰਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕੋਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵੌਸਧਮੌਸਧਂ ਮਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧਮ੍| ਮਹੌਸਧਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਸਿਂਹਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਕਟੁ ਚ ਕਾਸਘ੍ਨਂ ਸ਼ਙ੍ਗਿ ਵੇਰਮਿਤਿ ਸ੍ਮਤਮ੍|' ਇਤਿ ਮਞ੍ਜਰੀ| ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪੇਸਣਸ਼ੋਸਣਾਦਿਨਾ ਸਮਾਰੋਪਿਤਤਦ੍ਵੀਰ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਞ੍ਚਪਲਾਖ੍ਯਚੂਰ੍ਣਮੇਵ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਾਤਰੋਗਾਨ੍ ਜਯਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇਸ ਸ਼ਬ੍ਦਕਥਨੇਨ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਚੂਰ੍ਣਾਦਿਰਹਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਵਾਤਹਰਤ੍ਵਂ ਸੂਚਿਤਮ੍| ਵਾਤਪ੍ਰਧਾਨਕੁਸ੍ਠਾਦਿਹਰਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)||੪੧||
Adhikarana ਉਤ੍ਤਮਖਦਿਰਸਾਰਾਦਿਚੂਰ੍ਣਮ੍ (੪੨) · Śloka ੪੨
ਉਤ੍ਤਮਾ ਖਦਿਰਸਾਰਜਂ ਰਜਃ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ਨਸਨਵਾਰਿਭਾਵਿਤਮ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਮਹਿਸਾਕ੍ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਪਿਟਕਾਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍||੪੨||
उत्तमा खदिरसारजं रजः शीलयन्नसनवारिभावितम्| हन्ति तुल्यमहिषाक्षमाक्षिकं कुष्ठमेहपिटकाभगन्दरान्||४२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਤ੍ਰਿਫਲਾਖਦਿਰਸਾਰਯੋਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਮਸਨਕ੍ਵਾਥੇਨ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮੇਨ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| (ਅਤ੍ਰਮਹਿਸਾਕ੍ਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਮ੍| ਮਧੁਨਸ੍ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਪਿਣ੍ਡੀਭਾਵਮਾਤ੍ਰਯੈਵ ਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਮ੍)||੪੨||
Adhikarana ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨ੍ਤਰਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ (੪੩) · Śloka ੪੩
ਭਗਨ੍ਦਰੇਸ੍ਵੇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਕ੍ਤਃ ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਤੁ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਸਾਧਨਾਨਿ| ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰਾਤ੍ਪਰਿਸ਼ੀਲਨਾਚ੍ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵੌਪਯਿਕਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੪੩||
भगन्दरेष्वेष विशेष उक्तः शेषाणि तु व्यञ्जनसाधनानि| व्रणाधिकारात्परिशीलनाच्च सम्यग्विदित्वौपयिकं विदध्यात्||४३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਨਾਹ-ਏਸ ਯੋਤ੍ਰਾਧ੍ਯਾਯ ਉਕ੍ਤਃ ਸ ਭਗਨ੍ਦਰੇਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਸਾਧਨਾਨਿ ਤੁ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸਾਧਨਾਨਿ ਚ ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰਾਤ੍ ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਤ੍ ਪਰਿਸ਼ੀਲਨਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਭ੍ਯਾਸਾਚ੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰਪਿ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯਦੌਪਯਿਕਂ ਤਦ੍ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| (ਭਗਨ੍ਦਰੇਸ੍ਵਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸੋਪਕ੍ਰਮੋਭਿਹਿਤਃ ਸ਼ੇਸਾਣ੍ਯਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਤਾਨਿ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਦੋਸਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਸਾਧਨਾਨ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਵਿਸ਼ੇਸਾਣਿ| ਤੁਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸਦ੍ਯੋਤਕਃ| ਅਤ੍ਰ ਪਿਟਕਾ ਭਗਨ੍ਦਰਭੇਦੇਨਾਵਸ੍ਥਾਦ੍ਵਿਤਯੋਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕਵ੍ਰਣਗਤ੍ਯਾਦਿਕਮਵਗਮ੍ਯੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵਾਦੁਪਕ੍ਰਮਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਤ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰਾਤ੍ ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਤ੍ ਪਰਿਸ਼ੀਲਨਾਤ੍ ਚਿਰਪਰਿਚਯਾਤ੍| ਚਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ ਦੂਸ੍ਯਦੇਸ਼ਾਦਿਸਮੀਕ੍ਸਣਮਪਿ ਸੂਚਿਤਮ੍| ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਦਵਗਮ੍ਯ ਔਪਯਿਕਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ )||੪੩||
Adhikarana ਰੂਢੇ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਣਿ (੪੪-੩੩) · Śloka ੩੩
ਅਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਂ ਚਲਰੋਧਂ ਮਦ੍ਯਮੈਥੁਨਮਜੀਰ੍ਣਮਸਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍| ਸਾਹਸਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ਰੂਢੇ ਵਤ੍ਸਰਂ ਪਰਿਹਰੇਦਧਿਕਂ ਵਾ||੪੪|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਭਙ੍ਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੩||
अश्वपृष्ठगमनं चलरोधं मद्यमैथुनमजीर्णमसात्म्यम्| साहसानि विविधानि च रूढे वत्सरं परिहरेदधिकं वा||४४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे भङ्गन्दरप्रतिषेधो नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਕ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਇਨ੍ਦੁ ਕਤ)
ਰੂਢੇਪਿ ਭਗਨ੍ਦਰਵ੍ਰਣੇ ਅਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਾਦਿਕਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਤਤੋਪ੍ਯਧਿਕਂ ਵਾ ਪਰਿਹਰੇਤ੍| ਚਲਰੋਧਂ ਚਲਾਨਾਂ ਵੇਗਾਨਾਂ ਰੋਧਮ੍| ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਸਾਹਸਾਨ੍ਯਨਾਲੋਚਿਤਾਤ੍ਮਵਲਾਨ੍ਯੁਤ੍ਪਤਨਾਦੀਨਿ||੪੪|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ- ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||