Adhikarana அத த்விவிதௌஷதவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ உபோத்காதஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆஹாரமுக்த்வா தத்ஸஂஸ்காரோபயோகித்வாந்மித்யாஹாரோத்பவரோகஸாதநோபயோகித்வாச்ச ப்ராயோபயோகிநாஂ த்ரவ்யாணாஂ ஸ்வரூபபரிஜ்ஞாநார்தமுச்யதே| ததர்தமத்யாயாரம்பஃ|
Adhikarana ப்ரதிஜ்ஞா (௧) · Śloka ௧
அதாதோ த்விவிதௌஷதவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातो द्विविधौषधविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஔஷதஸ்ய த்விவிதௌஷதக்ரமேண நிர்தேஶஃ (௨) · Śloka ௨
த்விவிதமௌஷதம்- ஊர்ஜஸ்கரஂ ரோகக்நஞ்ச| உபயமபி சோபயாத்மகம்| பாஹுல்யேந து நிர்தேஶஃ| தத்ரோர்ஜரஸ்கரஂ த்விவிதஂ ரஸாயநஂ வாஜீகரணஞ்ச| ரோகக்நமபி த்விவிதம்- ரோகஸ்ய ப்ரஶமநமபுநர்பவகரஞ்ச||௨||
द्विविधमौषधम्- ऊर्जस्करं रोगघ्नञ्च| उभयमपि चोभयात्मकम्| बाहुल्येन तु निर्देशः| तत्रोर्जरस्करं द्विविधं रसायनं वाजीकरणञ्च| रोगघ्नमपि द्विविधम्- रोगस्य प्रशमनमपुनर्भवकरञ्च||२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வஂ ஶரீரவிஷயஂ வஸ்து த்விவிதமௌஷதமநௌஷதஂ ச| தத்ர ஔஷதஂ பத்யமநௌஷதஂ ச ஶரீரஸ்யாபத்யம்| தத்ரௌஷதஂ ப்ராதாந்யாதாதாவுச்யதே| அநௌஷதஂ வக்ஷ்யாமஃ ஸர்வமௌஷதஂ ஶரீரஹிதஂ த்விவிதம்| ஊர்ஜஸ்கரஂ ரோகக்நஞ்ச| ஊர்ஜஸ்கரஂ யத்ஸ்வஸ்தஸ்யாபி பலவர்ணாத்யுபசயஂ கரோதி| ரோகக்நஂ வ்யாதிநாஶநம்| உபயமபி த்வயமபி புநர்த்ரவ்யாத்மகமூர்ஜ்ஜஸ்கரேऽபி தாதுஸாம்யகரணஶக்தத்வாத் வ்யாத்யுபஶமஃ ஸம்பவதி| வ்யாத்யுபஶமே து வர்ணபலாத்யுபசயஃ ஸ்பஷ்ட ஏவ| தஸ்மாத் த்வயமபி த்ரவ்யாத்மகஂ தத்ராபி யத்யத்ர ப்ரதாநஂ தேந வ்யபதேஶே ஊர்ஜஸ்கரஂ ரோகக்நஂ சேதி| தத்ரோர்ஜஸ்கரஂ த்விவிதஂ- ரஸாயநவாஜீகரணபேதேந| ரோகக்நமபி த்விவிதம்- வ்யாதேஃ ஸ்திதஸ்ய நாஶநஂ நஷ்டஸ்ய ச புநருத்பத்திரக்ஷணம்| அநேநாऽபி ப்ரகாரேண த்விவிதஂ ரோகக்நம்||௨||
Adhikarana த்ரவ்யாத்ரவ்யபேதேநௌஷதபேதாஃ (௩) · Śloka ௩
புநஶ்ச த்விவிதஂ த்ரவ்யமத்ரவ்யஞ்ச| தத்ர த்ரவ்யஂ த்ரிவிதஂ- பௌமமௌத்பிதஂ ஜங்கமமிதி| தேஷு வக்ஷ்யமாணஂ ஹேமாதிலவணாந்தஂ ப்ராயேண பௌமம்| ஔத்பிதஂ புநர்வநஸ்பதிவாநஸ்பத்யவீருதௌஷதிபேதேந சதுர்விதஂ பவதி| தத்ர பலிநோ வநஸ்பதிஃ, புஷ்பபலவாந் வாநஸ்பத்யஃ, வல்லீகுல்மஂ வீருத், பலபாகாந்தாஶ்சௌஷத்ய இதி| ஜங்கமோத்பவஂ மதுகதாதி ஜங்கமத்ரவ்யமாஹுஃ| அத்ரவ்யஂ புநருபவாஸாநிலாதபச்சாயாமந்த்ரஸாந்த்வதாந-பயோத்த்ராஸஸஂக்ஷோபணஹர்ஷண- பர்த்ஸநஹஸநஸ்வ்வப்நஜாகரணஸஂவாஹநாதீநி||௩||
पुनश्च द्विविधं द्रव्यमद्रव्यञ्च| तत्र द्रव्यं त्रिविधं- भौममौद्भिदं जङ्गममिति| तेषु वक्ष्यमाणं हेमादिलवणान्तं प्रायेण भौमम्| औद्भिदं पुनर्वनस्पतिवानस्पत्यवीरुदौषधिभेदेन चतुर्विधं भवति| तत्र फलिनो वनस्पतिः, पुष्पफलवान् वानस्पत्यः, वल्लीगुल्मं वीरुत्, फलपाकान्ताश्चौषध्य इति| जङ्गमोद्भवं मधुघृतादि जङ्गमद्रव्यमाहुः| अद्रव्यं पुनरुपवासानिलातपच्छायामन्त्रसान्त्वदान-भयोत्त्राससंक्षोभणहर्षण- भर्त्सनहसनस्व्वप्नजागरणसंवाहनादीनि||३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
த்ரவ்யமத்ரவ்யஂ ச| த்ரவ்யஂ மூர்த்தஂ ஸகலேந்த்ரியவிஷயஂ ச| அதோऽந்யதத்ரவ்யம்| ஏதச்ச த்வயமபி ரோகஸ்ய ப்ரஶமநே புநர்பவரக்ஷணே வ ஸமர்தஂ பவதி| தத்ர பௌமாதிபேதேந த்ரிவிதஂ த்ரவ்யமிஹாத்யாயே வக்ஷ்யமாணம்| ஸுவர்ணாதிலவணாந்தஂ பாஹுல்யேந பௌமம்| ஔத்பிதஂ வநஸ்பத்யாதிபேதேந சதுர்விதம்| தத்ர பலிநோ வநஸ்பதிஃ| பலிநஶப்தஃ பலவதி வர்ததே| பலபர்ஹாப்யாமிநஜிதீநச்ப்ரத்யாயந்தஃ| புஷ்பப்ராதாந்யேந பலவாந் வாநஸ்பத்யஃ| வல்லீ ஸந்தாநவதீ லதாகுல்மஂ ச| ஹ்ரஸ்வஂ பூமிலக்நஂ பஹுஸூக்ஷ்மஶாகஂ ச வீருச்சப்தேநோச்யதே| பலபாகேऽந்தஃ பர்ணாதிவிநாஶலக்ஷணோ யாஸாஂ தா ஔஷத்யஃ| ஜங்கமப்ராணியோநித்வாந்மதுகதமூத்ராதி ஜங்கமமுச்யதே| அத்ரவ்யஂ புநருபவாஸாதி| அநிலஸ்யாஸகலேந்த்ரியக்ராஹ்யத்வாதமூர்த்தத்வாச்சாத்ரவ்யத்வமத்ரைவ வ்யவஹாரார்தம்| பாஹ்யஸ்ய ஸஂவாஹநமங்கமர்தநம்| ஏதே சோபவாஸாதயோऽஸ்மிந் தந்த்ரே யதாப்ரதேஶஂ ரோகக்நத்வேநோக்தாஃ||௩||
Adhikarana த்ரைவவ்யபாஶ்ரயாதிபேதேநௌஷதஸ்ய த்ரைவித்யம் (௪) · Śloka ௪
புநரபி ச த்ரிவிதஂ தைவவ்யபாஶ்ரயஂ யுக்திவ்யபாஶ்ரயஂ ஸத்த்வாவஜயஶ்சேதி| தத்ர தைவவ்யபாஶ்ரயஂ மந்த்ரௌஷதிமணிமங்கலபல்யுபஹாரஹோமநியமப்ராயஶ்சித்தோப-வாஸஸ்வஸ்த்யநப்ரணிதாநகமநாதி| யுக்திவ்யபாஶ்ரயமாஹாரௌஷதயோஜநாதி| ஸத்த்வாவஜயஃ புநரஹிதாந் மநோநிக்ரஹஃ||௪||
पुनरपि च त्रिविधं दैवव्यपाश्रयं युक्तिव्यपाश्रयं सत्त्वावजयश्चेति| तत्र दैवव्यपाश्रयं मन्त्रौषधिमणिमङ्गलबल्युपहारहोमनियमप्रायश्चित्तोप-वासस्वस्त्यनप्रणिधानगमनादि| युक्तिव्यपाश्रयमाहारौषधयोजनादि| सत्त्वावजयः पुनरहितान् मनोनिग्रहः||४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
இத்யௌஷதஸ்யோர்ஜஸ்கரத்வரோகக்நத்வாப்யாஂ த்வைவித்யமுக்த்வா தஸ்யைவ தைவவ்யபாஶ்ரயத்வாதிநா தைவித்யமுச்யதே| தத்ர தைவவ்யபாஶ்ரயஂ யத் பாபஸ்யோபகாதகத்வேநைவ ஜடராக்நிஸஂயோகேந விநா தாதுஸாம்யகரஂ மந்த்ரௌஷத்யாதி| அத்ரௌஷதீநாஂ தாரணமேவாபிப்ரேதம்| பலேருபஹாரோ தேவாதிஷு| நியமோ வர்ஜ்யவர்ஜநம்| ப்ராயஶ்சித்தஂ வ்ரதாதி| உபவாஸஃ ப்ரஸித்தஃ பாபஹர்தத்வே| ஸ்வஸ்த்யயநஂ வேதோக்தஂ கர்ம| யுக்திவ்யபாஶ்ரயஂ து ஜாடராக்நிஸஂயோகமாத்ராதிவிஶேஷேண தாதுஸாம்யகரஂ தச்சாஹாரஸ்யௌஷதஸ்ய ச யோஜநம்| ஸத்த்வாவஜயஃ ஸத்த்வஸ்ய மநஸோऽவஜயஃ| அஹிதாத்விஷயாந்நிக்ரஹோ நிவாரணம்||௪||
Adhikarana அபகர்ஷணாதிபேதேநௌஷதஸ்ய த்ரைவித்யம் (௫) · Śloka ௫
புநரபி ச த்ரிவிதம்| அபகர்ஷணஂ ப்ரகதிவிகாதோ நிதாநத்யாகஶ்ச| தே புநரபகர்ஷணாதயோ த்விவிதாஃ பாஹ்யாப்யந்தரபேதேந| தத்ர பாஹ்யமபகர்ஷணஂ க்ரந்த்யர்புதோபபக்ஷ்மக்ரிமிஶல்யாதிஷு ஶஸ்த்ரஹஸ்தயந்த்ராதிபிஃ| ஆப்யந்தரஂ புநர்வமநவிரேசநாதிபிஃ| ப்ரகதிவிகாதஃ ஸஂஶமநம்| தத்பாஹ்யமப்யங்கஸ்வேதப்ரதேஹபரிஷேகோபமர்தநாதி| ஆப்யந்தரஂ யதந்தரமநுப்ரவிஶ்யாவிக்ஷோபயத்தோஷாந் ஶமயதி| நிதாநத்யாகோ யதாதோஷஂ ஶீதோஷ்ணாஶநவ்யாயாமாதீநாஂ வர்ஜநஂ ஸ்நிக்தரூக்ஷாத்யநப்யவஹாரஶ்ச| தத்ர ஶஸ்த்ராதிஸாத்யே பேஷஜமநுக்ரமதே ந து பேஷஜஸாத்யே ஶஸ்த்ராதி||௫||
पुनरपि च त्रिविधम्| अपकर्षणं प्रकृतिविघातो निदानत्यागश्च| ते पुनरपकर्षणादयो द्विविधाः बाह्याभ्यन्तरभेदेन| तत्र बाह्यमपकर्षणं ग्रन्थ्यर्बुदोपपक्ष्मक्रिमिशल्यादिषु शस्त्रहस्तयन्त्रादिभिः| आभ्यन्तरं पुनर्वमनविरेचनादिभिः| प्रकृतिविघातः संशमनम्| तद्बाह्यमभ्यङ्गस्वेदप्रदेहपरिषेकोपमर्दनादि| आभ्यन्तरं यदन्तरमनुप्रविश्याविक्षोभयद्दोषान् शमयति| निदानत्यागो यथादोषं शीतोष्णाशनव्यायामादीनां वर्जनं स्निग्धरूक्षाद्यनभ्यवहारश्च| तत्र शस्त्रादिसाध्ये भेषजमनुक्रमते न तु भेषजसाध्ये शस्त्रादि||५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
இத்யௌஷதஸ்ய தைவவ்யபாஶ்ரயத்வாதிநா த்ரைவித்யமுக்த்வா அபகர்ஷணாதிபேதேந தஸ்யைவ த்ரைவித்யமுச்யதே| தாநி சாபகர்ஷணாதீநி ப்ரத்யேகஂ பாஹ்யாப்யந்தரபேதேந த்விவிதாநி| தத்ர க்ரந்த்ய்தீநாஂ ஶஸ்த்ராதிபிரபகர்ஷணஂ பாஹ்யமபகர்ஷணம்| வமநவிரேசநாதிநாந்தஃஸ்திதஸ்ய தோஷஸ்யாபகர்ஷணமாப்யந்தரம்| ப்ரகதிவிகாதோ துஷ்டஸ்ய தோஷாதேர்தேஹஸ்தஸ்ய ஶமநஂ ஸாம்யகரம்| பஹிஃப்ரயோகேண தோஷஶமநமப்யங்காதி பாஹ்யஃ ப்ரகதிவிகாதஃ| யத் த்ரவ்யமந்தர்மஹாஸ்ரோதஃ ப்ரவிஶ்ய தோஷாநக்ஷோபயச்சமயதி ததாப்யந்தரஃ ப்ரகதிவிகாதஃ| ஏதச்ச பாசநதீபநாதிநா ஸப்தவிதஂ வக்ஷ்யாமஃ| நிதாநத்யாகோ யதாதோஷஂ ஶீதாதிகுணாநாமாஹாராதீநாஂ வர்ஜநம்| வ்யாயாமாதிவர்ஜநஂ யதாதோஷமேவ| யதா ஶ்லேஷ்மணி தத்ஸதஶகுணாநாமாஹாரவிஹாராதீநாஂ த்யாகஃ| ஏவஂ வாதபித்தயோரபி| ப்ரஸங்காதாஹ-பாஹ்யாபகர்ஷணேந ஶஸ்த்ராதிநா ஸாத்யே க்ரந்த்யாதௌ வ்யாதௌ பேஷஜமௌஷதமாந்தராபகர்ஷணம்| ப்ரகதிவிகாதோ நிதாநத்யாகஶ்சோபயுஜ்யதே| ந து யதோக்தபேஷஜஸாத்யே க்ரஹணீரோகாதௌ ஶஸ்த்ராதி பாஹ்யமபகர்ஷணமநுக்ரமதே| ஸோபயோகஂ ந பவதீதி ஸம்பந்தஃ||௫||
Adhikarana ஹேதுவிபரீதாதிபேதேநௌஷதஸ்ய த்ரைவித்யம் (௬) · Śloka ௬
புநரபி த்ரிவிதஂ ஹேதுவிபரீதஂ வ்யாதிவிபரீதமுபயார்தகாரி ச| தத்ர ஹேதுவிபரீதஂ குருஸ்நிக்தஶீதாதிஜே வ்யாதௌ லகுரூக்ஷோஷ்ணாதி ததேதரஸ்மிந்நிதரத்| வ்யாதிவிபரீதஂ த்வௌ மூலோபக்ரமௌ லங்கநபஂஹணே| பஞ்சகர்மாணி வமநாதீநி ஸதூமதூபாஞ்ஜநாதீநி ச| ததா விம்லாபநோபநாஹநபாடநாதீநி| யச்ச தோஷஶமநத்வே ஸத்யபி ஜ்வரே விஶேஷதோ ஹிதஂ முஸ்தாபர்படகஂ யவாக்வஶ்ச ப்ரமேஹே ரஜநீ யவாந்நஂ சேத்யாதி| ரக்தபித்தே சோர்த்வகே விரேசநமதோகே வமநம்||௬||
पुनरपि त्रिविधं हेतुविपरीतं व्याधिविपरीतमुभयार्थकारि च| तत्र हेतुविपरीतं गुरुस्निग्धशीतादिजे व्याधौ लघुरूक्षोष्णादि तथेतरस्मिन्नितरत्| व्याधिविपरीतं द्वौ मूलोपक्रमौ लङ्घनबृंहणे| पञ्चकर्माणि वमनादीनि सधूमधूपाञ्जनादीनि च| तथा विम्लापनोपनाहनपाटनादीनि| यच्च दोषशमनत्वे सत्यपि ज्वरे विशेषतो हितं मुस्तापर्पटकं यवाग्वश्च प्रमेहे रजनी यवान्नं चेत्यादि| रक्तपित्ते चोर्ध्वगे विरेचनमधोगे वमनम्||६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
இத்யபகர்ஷணாதிபேதேநௌஷதஸ்ய த்ரைவித்யமுக்த்வா தஸ்யைவ ஹேதுவிபரீதத்வாதிநா த்ரைவித்யமுச்யதே| தத்ர ஹேதுவிபரீதஂ யத் வ்யாதிவிஶேஷாவிவக்ஷாயாஂ வ்யாதிஜநகதோஷகாரணவிபரீதகுணம்| யதா குர்வாதிகுணயுக்தத்ரவ்யஜே வ்யாதௌ லக்வாதிகுணமௌஷதம்| ததேதரஸ்மிந் லக்வாதிஜே இதரத் குர்வாதி| வ்யாதிவிபரீதஂ து யத்ர ஹேதுவிஶேஷவிவக்ஷா நாஶ்ரீயதே கேவலஂ யதோபதேஶஂ ஸ்வவிஷயவ்யாதிவிஶேஷேணோபயுஜ்யதே| யதா த்வௌ மூலோபக்ரமௌ| லங்கநஂ பஂஹணஂ ச| பஞ்சகர்மாணி வமநாதீநி க்ரமேண தூமாதீநி ச| ஶஸ்த்ராதி ஸாத்யாநாஂ ச குல்மாதீநாஂ வ்யாதிவிபரீதஂ விம்லாபநாதி| விம்லாபநஂ விலயநமுபநாஹஃ பிண்டபந்தஃ| ந கேவலமேதாவதேவ வ்யாதிவிபரீதலக்ஷணஂ யாவதிதமபி| யச்சேதி ஸமுச்சயே| யத் த்ரவ்யஂ ஸத்யபி வ்யாத்யாரம்பகதோஷஶமநத்வே ந தஜ்ஜேஷு ஸர்வவ்யாதிஷு ததா பத்யம்| யதைகஸ்மிந்நேவ வ்யாதௌ தஷ்டாந்தோ முஸ்தாபர்படகஂ யத்யபி பித்தஶ்லேஷ்மக்நஂ ந ததா குல்மாதிஷு பித்தஶ்லேஷ்மஜேஷு ஹிதஂ யதா ஜ்வர இதி| ஏவஂ யவாக்வாத்யபி யதாயதஂ புத்த்யா விகல்ப்ய வாச்யம்||௬||
Adhikarana ஹேதுவ்யாதிவிபரீதார்தகார்யௌஷதம் (௭) · Śloka ௭
உபயார்தகாரி புநர்தைவவ்யபாஶ்ரயமௌஷதம்| ததா சர்த்யாஂ சர்தநமதிஸாரே விரேசநஂ, மதாத்யயே மத்யபாநஂ, துத்ததக்தேऽக்நிப்ரதபநஂ, பித்தேऽந்தர்ந்நிகூடே விமார்ககே வா ஸ்வேதஃ கட்வம்லலவணதீக்ஷ்ணோஷ்ணாப்யவஹாரஶ்ச பஹிஃ ப்ரவர்த்தநாய ஸ்வமார்காபாதநாய ச| ஶ்லேஷ்மணி சாந்தர்நிகூடே ஸ்தப்தே பஹிஃ ஶீதோபசாரஸ்தத்பீடிதஸ்யோஷ்மணோऽந்தஃப்ரவேஶேந கபோ விலயதாமுபயாதி| ஏவஂவிதஂ ஹ்யவிபரீதமேவ ஸத்பேஷஜஂ ஹேதுவ்யாதிவிபரீதமர்தஂ கரோதி||௭||
उभयार्थकारि पुनर्दैवव्यपाश्रयमौषधम्| तथा छर्द्यां छर्दनमतिसारे विरेचनं, मदात्यये मद्यपानं, तुत्थदग्धेऽग्निप्रतपनं, पित्तेऽन्तर्न्निगूढे विमार्गगे वा स्वेदः कट्वम्ललवणतीक्ष्णोष्णाभ्यवहारश्च बहिः प्रवर्त्तनाय स्वमार्गापादनाय च| श्लेष्मणि चान्तर्निगूढे स्तब्धे बहिः शीतोपचारस्तत्पीडितस्योष्मणोऽन्तःप्रवेशेन कफो विलयतामुपयाति| एवंविधं ह्यविपरीतमेव सद्भेषजं हेतुव्याधिविपरीतमर्थं करोति||७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
உபயார்தகாரி யதுபயஸ்ய ஹேதுவிபரீதஸ்ய வ்யாதிவிபரீதஸ்ய ச ஸம்பந்திநமர்தஂ ரோகோபஶமலக்ஷணமேதத்குணமபி கரோதி| தச்ச தைவவ்யபாஶ்ரயஂ மணிமந்த்ராதிகதம்| ததா ரோகஸ்வபாவாதிவிபரீதஸ்வரூபமபி யத்ரோகோபஶமநஂ கரோதி ததுபயார்தகாரி| யதா சர்த்யாஂ தத்ஸ்வரூபமேவ வமநமேவமபி ஸ்வபுத்த்யா விகல்ப்யம்| பித்தே வாந்தர்நிகூடே ஸ்வேதஃ ஶஸ்யதே| அவிபரீதோऽபி பித்தாத் கட்வாதிரஸாப்யவஹாரஶ்சேதி யதாஸங்க்யேந ப்ரயோஜநமந்தர்நிகூடே பஹிஃ ப்ரவர்த்தநாய விமார்ககே ஸ்வமார்காபாதநாயாத்ர து ஸ்வேதஸ்ய பித்தஸ்யாதிஶயப்ராப்தேரௌஷதத்வஂ ந து ஶ்லேஷ்மாதிப்ரதிபந்தகநாஶநேந ஸ்வேதஸ்யேதி காமலாதௌ தஶ்யதே| ஶ்லேஷ்மணி சாந்தர்நிகூட இதி ஹேமந்தேऽக்நிபலவத்த்வயுக்த்யா ஜ்ஞாயதே| ஏவமநேந ப்ரகாரேண ரோகாதவிபரீதமபி விபரீதார்தஂ ரோகஸ்ய நாஶநஂ கரோதீதி||௭||
Adhikarana அநௌஷதஸ்ய த்வைவித்யம் (௮) · Śloka ௮
அநௌஷதஂ புநர்த்விவிதஂ பாதநமநுபாதநஞ்ச| தத்ர ஸத்யஃ ப்ராணஹரஂ பாதநம்| காலாந்தரேணாநுபாதநம் இதி||௮||
अनौषधं पुनर्द्विविधं बाधनमनुबाधनञ्च| तत्र सद्यः प्राणहरं बाधनम्| कालान्तरेणानुबाधनम् इति||८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பஹுபிர்பேதைரௌஷதமுக்த்வாऽநௌஷதமுச்யதே| தச்ச த்விவிதம் இத்யாதி ஸுபோதம்||௮||
Adhikarana ப்ரதாநத்ரவ்யாணாஂ ஸ்வரூபகதநப்ரதிஜ்ஞா (௯) · Śloka ௯
பரஂ சாதோ ரஸவீர்யாதிபேதேந யதாஸ்தூலமௌஷதைகதேஶ உபதிஶ்யதே||௯||
परं चातो रसवीर्यादिभेदेन यथास्थूलमौषधैकदेश उपदिश्यते||९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அதஃ பரஂ ப்ரதாநத்ரவ்யாணாஂ ரஸாதிபேதைஃ ஸ்வரூபமுச்யதே| அந்யேஷாஂ ரஸாத்யநுமாணாத்ரஸபேதீயாதௌ வக்ஷ்யாமஃ||௯||
Adhikarana ஸுவர்ணகுணாஃ (௧௦) · Śloka ௧௦
ஸுவர்ணஂ பஂஹணஂ ஸ்நிக்தஂ மதுரஂ ரஸபாகயோஃ| விஷதோஷஹரஂ ஶீதஂ ஸகஷாயஂ ரஸாயநம்||௧௦||
सुवर्णं बृंहणं स्निग्धं मधुरं रसपाकयोः| विषदोषहरं शीतं सकषायं रसायनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸுவர்ணமித்யாதி ஸுபோதம்||௧௦||
Adhikarana ரூப்யகுணாஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
ரூப்யஂ ஸ்நிக்தஂ கஷாயாம்லஂ விபாகே மதுரஂ ரஸம்| வயஸஃ ஸ்தாபநஂ ஶீதஂ லேகநஂ வாதபித்தஜித்|௧௧|
रूप्यं स्निग्धं कषायाम्लं विपाके मधुरं रसम्| वयसः स्थापनं शीतं लेखनं वातपित्तजित्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana தாம்ரகுணாஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
தாம்ரஂ ஸதிக்தமதுரஂ கஷாயஂ லேகநஂ லகு| கடுபாகரஸஂ ஶீதஂ ரோபணஂ கபபித்தஜித்|௧௧|
ताम्रं सतिक्तमधुरं कषायं लेखनं लघु| कटुपाकरसं शीतं रोपणं कफपित्तजित्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana காஂஸ்யகுணாஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
காஂஸ்யஂ கஷாயாநுரஸஂ விஶதஂ லேகநஂ லகு| தஷ்டிப்ரஸாதநஂ ரூக்ஷஂ திக்தஂ பித்தகபாஹம்|௧௧|
कांस्यं कषायानुरसं विशदं लेखनं लघु| दृष्टिप्रसादनं रूक्षं तिक्तं पित्तकफाहम्|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana த்ரபு-ஸீஸயோர்குணாஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
ஸதிக்தலவணஂ பேதி பாண்டுத்வகமிவாதநுத்| லேகநஂ பித்தலஂ கிஞ்சித்த்ரபுஸீஸஞ்ச தத்குணம்||௧௧||
सतिक्तलवणं भेदि पाण्डुत्वकृमिवातनुत्| लेख़नं पित्तलं किञ्चित्त्रपुसीसञ्च तद्गुणम्||११||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
த்ரபு திக்தலவணாதிகுணஂ லேகநஂ கிஞ்சித் பித்தலஂ ச| ஸீஸஂ தத்குணஂ த்ரபுகுணம்||௧௧||
Adhikarana கஷ்ணலோஹஸ்ய குணாஃ (௧௨) · Śloka ௧௨
சக்ஷுஷ்யஂ கஷ்ணலோஹஂ து கஷாயஂ ஸ்வாது திக்தகம்| லேகநஂ வாதலஂ ஶீதஂ கமிகுஷ்டகபப்ரணுத்| காத்ரஶைதில்யபாலித்யபாண்டுக்நஂ ஶோஷஶோபஜித்| தத்வத்தீக்ஷ்ணஂ விஶேஷேண தத்விகாஷி ஸுதுர்ஜரம்|௧௨|
चक्षुष्यं कृष्णलोहं तु कषायं स्वादु तिक्तकम्| लेखनं वातलं शीतं कृमिकुष्ठकफप्रणुत्| गात्रशैथिल्यपालित्यपाण्डुघ्नं शोषशोफजित्| तद्वत्तीक्ष्णं विशेषेण तद्विकाषि सुदुर्जरम्|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana பத்மராகாதிகுணாஃ (௧௨) · Śloka ௧௨
பத்மராகமஹாநீலபுஷ்பராகாவிதூரகாஃ| முக்தாவித்ருமவஜ்ரேந்த்ரவைடூர்யஸ்படிகாதிகம்| மணிரத்நஂ ஸரஂ ஶீதஂ கஷாயஂ ஸ்வாதுலேகநம்| சக்ஷுஷ்யஂ தாரணாத்தத்து பாப்மாலக்ஷ்மீவிஷாபஹம்| தந்யமாயுஷ்யமோஜஸ்யஂ ஹர்ஷோத்ஸாஹகரஂ ஶிவம்||௧௨||
पद्मरागमहानीलपुष्परागाविदूरकाः| मुक्ताविद्रुमवज्रेन्द्रवैडूर्यस्फटिकादिकम्| मणिरत्नं सरं शीतं कषायं स्वादुलेखनम्| चक्षुष्यं धारणात्तत्तु पाप्मालक्ष्मीविषापहम्| धन्यमायुष्यमोजस्यं हर्षोत्साहकरं शिवम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
முக்தாதயஃ ஸர்வே மணயோ வைடூர்யாநி ச ரத்நாநி ஶைத்யாதிகுணயுக்தாநி ஶிரஃப்ரபதிஷு தாரணாத் பாப்மாதிநாஶநாநி||௧௨||
Adhikarana காசகுணாஃ (௧௩) · Śloka ௧௩
ஸக்ஷார உஷ்ணவீர்யஶ்ச காசோ தஷ்டிகதஞ்ஜநாத்|௧௩|
सक्षार उष्णवीर्यश्च काचो दृष्टिकृदञ्जनात्|१३|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அந்யத் ஸுபோதம்||௧௩||
Adhikarana ஶங்க-உததிமலயோர்குணாஃ (௧௩) · Śloka ௧௩
ஶங்கோததிமலௌ ஶீதௌ கஷாயாவதிலேகநௌ|௧௩|
शङ्खोदधिमलौ शीतौ कषायावतिलेखनौ|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana துத்தககுணாஃ (௧௩) · Śloka ௧௩
துத்தகஂ கடு ஸக்ஷாரஂ கஷாயஂ விஶதஂ லகு| லேகநஂ பேதி சக்ஷுஷ்யஂ கண்டூகமிவிஷாபஹம்|௧௩|
तुत्थकं कटु सक्षारं कषायं विशदं लघु| लेखनं भेदि चक्षुष्यं कण्डूकृमिविषापहम्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana கைரிககுணாஃ (௧௩) · Śloka ௧௩
விஶதோ கைரிகஃ ஸ்நிக்தஃ கஷாயமதுரோ ஹிமஃ|௧௩|
विशदो गैरिकः स्निग्धः कषायमधुरो हिमः|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana மநோஹ்வாகுணாஃ (௧௩) · Śloka ௧௩
கபக்நீ திக்தகடுகா மநோஹ்வா லேகநீ ஸரா||௧௩||
कफघ्नी तिक्तकटुका मनोह्वा लेखनी सरा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஹரிதாலகுணாஃ (௧௪) · Śloka ௧௪
ஸ்நிக்தஂ கஷாயகடுகஂ ஹரிதாலஂ விஷப்ரணுத்| ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநாத்ஸௌவீராஞ்ஜநஸ்ய ஶ்ரேஷ்டத்வம் கஷாயஂ மதுரஂ ஶீதஂ லேகநஂ ஸ்நிக்தமஞ்ஜநம்| ரக்தபித்தவிஷச்சர்திஹித்மாக்நஂ தக்ப்ரஸாதநம்| ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநஂ வரஂ தத்ர ததஃ ஸௌவீரகாஞ்ஜநம்||௧௪||
स्निग्धं कषायकटुकं हरितालं विषप्रणुत्| स्रोतोऽञ्जनात्सौवीराञ्जनस्य श्रेष्ठत्वम् कषायं मधुरं शीतं लेखनं स्निग्धमञ्जनम्| रक्तपित्तविषच्छर्दिहिध्माघ्नं दृक्प्रसादनम्| स्रोतोऽञ्जनं वरं तत्र ततः सौवीरकाञ्जनम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
உததிமலஂ ஸமுத்ரபேநம்| ஸௌவீரமஞ்ஜநஂ கஷாயத்வாதிகுணயுக்தஂ தஸ்ய ஜாதிவிஶேஷாத்ஸ்ரோதோஞ்ஜநாதிநாமவிஶேஷஃ| தத்ர அஞ்ஜநஜாதிஷு மத்யே ஸ்ரோதோஞ்ஜநஂ ஶ்ரேஷ்டஂ ததோऽபி ஸௌவீரம்||௧௪||
Adhikarana ரஸாஞ்ஜநகுணாஃ (௧௫) · Śloka ௧௫
கபக்நஂ திக்தகடுகஂ சேதி ஸோஷ்ணஂ ரஸாஞ்ஜநம்||௧௫||
कफघ्नं तिक्तकटुकं छेदि सोष्णं रसाञ्जनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ரஸாஞ்ஜநஂ தார்க்ஷ்யஶைலம்| தாருஹரித்ராவிகாரஃ கபக்நத்வாதியுக்தஃ||௧௫||
Adhikarana ஶிலாஜதுகுணாஃ (௧௬) · Śloka ௧௬
ஸ்வாது ஹித்மாப்ரஶமநஂ காஸமேஹக்ஷயாபஹம்| கபக்நமுஷ்ணஂ கடுகஂ ஶிலாஜது ரஸாயநம்| திக்தஞ்ச சேதநஂ யோகவாஹித்வாத்ஸர்வரோகஜித்| விஶேஷாத் கச்ச்ரமேஹார்ஶஃபாண்டுஶோபகபாபஹம்|௧௬|
स्वादु हिध्माप्रशमनं कासमेहक्षयापहम्| कफघ्नमुष्णं कटुकं शिलाजतु रसायनम्| तिक्तञ्च छेदनं योगवाहित्वात्सर्वरोगजित्| विशेषात् कृच्छ्रमेहार्शःपाण्डुशोफकफापहम्|१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana வஂஶரோசநாகுணாஃ (௧௬) · Śloka ௧௬
கஷாயா மதுரா ரூக்ஷா காஸக்நீ வஂஶரோசநா|௧௬|
कषाया मधुरा रूक्षा कासघ्नी वंशरोचना|१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana துகாக்ஷீரீகுணாஃ (௧௬) · Śloka ௧௬
துகாக்ஷீரீ க்ஷயஶ்வாஸகாஸக்நீ மதுரா ஹிமா|௧௬|
तुगाक्षीरी क्षयश्वासकासघ्नी मधुरा हिमा|१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana லவணஸாமாந்யகுணாஃ (௧௬) · Śloka ௧௬
விஷ்யந்தி லவணஂ ஸர்வஂ ஸூக்ஷ்மஂ ஸஷ்டமலஂ விதுஃ| வாதக்நஂ பாகி தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ரோசநஂ கபபித்தகத்||௧௬||
विष्यन्दि लवणं सर्वं सूक्ष्मं सृष्टमलं विदुः| वातघ्नं पाकि तीक्ष्णोष्णं रोचनं कफपित्तकृत्||१६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
விஷ்யந்தீத்யாதிநா பாஂஸூத்தாந்தாநாஂ ஸர்வேஷாஂ லவணாநாஂ ஸாமாந்யகுணாஃ| பாகீ பாசகஸ்ய ஸ்வபாவஃ||௧௬||
Adhikarana ஸைந்தவகுணாஃ (௧௭) · Śloka ௧௭
ஸைந்தவஂ தத்ர ஸஸ்வாது வஷ்யஂ ஹத்யஂ த்ரிதோஷநுத்| லக்வநுஷ்ணஂ தஶஃ பத்யமவிதாஹ்யக்நிதீபநம்||௧௭||
सैन्धवं तत्र सस्वादु वृष्यं हृद्यं त्रिदोषनुत्| लघ्वनुष्णं दृशः पथ्यमविदाह्यग्निदीपनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸைந்தவமித்யாதி லவணவிஶேஷகுணாஃ| அத்ர சோத்ஸர்காபவாதோபபஂஹகவசநாதி ஸர்வஂ ஸ்வபுத்த்யா கல்பநீயம்||௧௭||
Adhikarana ஸௌவர்சலகுணாஃ (௧௮) · Śloka ௧௮
லகு ஸௌவர்சலஂ ஹத்யஂ ஸுகந்த்யுத்காரஶோதநம்| கடுபாகஂ விபந்தக்நஂ தீபநீயஂ ருசிப்ரதம்|௧௮|
लघु सौवर्चलं हृद्यं सुगन्ध्युद्गारशोधनम्| कटुपाकं विबन्धघ्नं दीपनीयं रुचिप्रदम्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana விட்குணாஃ (௧௮) · Śloka ௧௮
ஊர்த்வாதஃ கபவாதாநுலோமநஂ தீபநஂ விடம்| விபந்தாநாஹவிஷ்டம்பஶூலகௌரவநாஶநம்|௧௮|
ऊर्ध्वाधः कफवातानुलोमनं दीपनं विडम्| विबन्धानाहविष्टम्भशूलगौरवनाशनम्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஸாமுத்ரலவணகுணாஃ (௧௮) · Śloka ௧௮
விபாகே ஸ்வாது ஸாமுத்ரஂ குரு ஶ்லேஷ்மவிவர்தநம்|௧௮|
विपाके स्वादु सामुद्रं गुरु श्लेष्मविवर्धनम्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஔத்பிதலவணகுணாஃ (௧௮) · Śloka ௧௮
ஸதிக்தகடுகக்ஷாரஂ தீக்ஷ்ணமுத்க்லேதி சௌத்பிதம்||௧௮||
सतिक्तकटुकक्षारं तीक्ष्णमुत्क्लेदि चौद्भिदम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
உத்க்லேதி ரக்தஂ மாஂஸஂ ச க்லேதயதி||௧௮||
Adhikarana கஷ்ணலவணகுணாஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
கஷ்ணே ஸௌவர்சலகுணா லவணே கந்தவர்ஜிதாஃ|௧௯|
कृष्णे सौवर्चलगुणा लवणे गन्धवर्जिताः|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ரோமகலவணகுணாஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
ரோமகஂ லகு பாஂஸூத்தஂ ஸக்ஷாரஂ ஶ்லேஷ்மலஂ குரு|௧௯|
रोमकं लघु पांसूत्थं सक्षारं श्लेष्मलं गुरु|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana லவணப்ரயோகே க்ரமநிர்தேஶஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
லவணாநாஂ ப்ரயோகே து ஸைந்தவாதீந் ப்ரயோஜயேத்||௧௯||
लवणानां प्रयोगे तु सैन्धवादीन् प्रयोजयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யத்ர த்வேகஂ லவணஂ த்வே லவணே த்ரீணி லவணாநீத்யாதி ஸஂக்யயா ப்ரயோகஃ தத்ர ஸைந்தவாதிர்யதாஸ்திதக்ரமோ யோஜ்யஃ| ஸைந்தவம், ஸைந்தவஸௌவர்சலே, ஸைந்தவஸௌவர்சலவிடாந்யேவமந்யேऽபி||௧௯||
Adhikarana யவக்ஷாரகுணாஃ (௨௦) · Śloka ௨௦
குல்மஹத் க்ரஹணீபாண்டுப்லீஹாநாஹகலாமயாந்| ஶ்வாஸார்ஶஃ கபவாதாஂஶ்ச ஶமயேத்யவஶூகஜஃ||௨௦||
गुल्महृद् ग्रहणीपाण्डुप्लीहानाहगलामयान्| श्वासार्शः कफवातांश्च शमयेद्यवशूकजः||२०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யவக்ஷாரோ குல்மாதிநாஶநஃ||௨௦||
Adhikarana ஸ்வர்ஜிகாக்ஷாரகுணாஃஸர்வக்ஷாரகுணாஃ (௨௧) · Śloka ௨௧
ஸ்வர்ஜிகா தத்குணாந்ந்யூநா க்ஷாரேண து ததோऽதிகா| க்ஷாரஃ ஸர்வஶ்ச பரமஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணஃ கமிஜில்லகுஃ| பித்தாஸக்தூஷணஃ பாகீ சேத்யஹத்யோ விதாரணஃ| அபத்யஃ கடுலாவண்யாச்சுக்ரௌஜஃ கேஶசக்ஷுஷாம்||௨௧||
स्वर्जिका तद्गुणान्न्यूना क्षारेण तु ततोऽधिका| क्षारः सर्वश्च परमं तीक्ष्णोष्णः कृमिजिल्लघुः| पित्तासृग्दूषणः पाकी छेद्यहृद्यो विदारणः| अपथ्यः कटुलावण्याच्छुक्रौजः केशचक्षुषाम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வஶ்ச ஸ்வர்ஜிகாதிஃ க்ஷாரோऽத்யர்ததீக்ஷ்ணத்வாதியுக்தஃ||௨௧||
Adhikarana ஹரீதகீகுணாஃ (௨௨) · Śloka ௨௨
கஷாயா மதுரா பாகே ரூக்ஷா விலவணா லகுஃ| தீபநீ பாசநீ மேத்யா வயஸஃ ஸ்தாபநீ பரம்| உஷ்ணவீர்யா ஸராயுஷ்யா புத்தீந்த்ரியபலப்ரதா| குஷ்டவைவர்ண்யவைஸ்வர்யபுராணவிஷமஜ்வராந்| ஶிரோऽக்ஷிபாண்டுஹத்ரோககாமலாக்ரஹணீகதாந்| ஸஶோஷஶோபாதீஸாரமேஹமோஹவமிக்ரிமீந்| ஶ்வாஸகாஸப்ரஸேகார்ஶஃப்லீஹாநாஹகரோதரம்| விபந்தஂ ஸ்ரோதஸாஂ குல்மமூருஸ்தம்பமரோசகம்| ஹரீதகரீ ஜயேத்வ்யாதீஂஸ்தாஂஸ்தாஂஶ்ச கபவாதஜாந்||௨௨||
कषाया मधुरा पाके रूक्षा विलवणा लघुः| दीपनी पाचनी मेध्या वयसः स्थापनी परम्| उष्णवीर्या सरायुष्या बुद्धीन्द्रियबलप्रदा| कुष्ठवैवर्ण्यवैस्वर्यपुराणविषमज्वरान्| शिरोऽक्षिपाण्डुहृद्रोगकामलाग्रहणीगदान्| सशोषशोफातीसारमेहमोहवमिक्रिमीन्| श्वासकासप्रसेकार्शःप्लीहानाहगरोदरम्| विबन्धं स्रोतसां गुल्ममूरुस्तम्भमरोचकम्| हरीतकरी जयेद्व्याधींस्तांस्तांश्च कफवातजान्||२२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஹரீதகீ கஷாயத்வாதிகுணயுக்தா| விலவணா இதி லவணரஸவர்ஜிதா| பலாதுக்தஂ பவதி பஞ்சரஸா இதி| தத்ராபி கஷாயோऽதிகஃ| ஸா ஹரீதகீ குஷ்டாதீநந்யாஂஶ்ச ரோகாந் வாதஶ்லேஷ்மோத்பவாந் நாஶயதி||௨௨||
Adhikarana ஆமலககுணாஃ (௨௩) · Śloka ௨௩
தத்வதாமலகஂ ஶீதஂ மாதுர்யாத் பித்தஜித்பரம்| கபஂ கடுவிபாகித்வாதம்லத்வாந்மாருதஞ்ஜயேத்| பரஂ ச கண்ட்யஂ சக்ஷுஷ்யஂ ஹத்யஂ தாஹஜ்வராபஹம்||௨௩||
तद्वदामलकं शीतं माधुर्यात् पित्तजित्परम्| कफं कटुविपाकित्वादम्लत्वान्मारुतञ्जयेत्| परं च कण्ठ्यं चक्षुष्यं हृद्यं दाहज्वरापहम्||२३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆமலகஂ தத்வத், குணைர்ஹரீதகீஸதஶமித்யர்தஃ||௨௩||
Adhikarana பிபீதககுணாஃ (௨௪) · Śloka ௨௪
அக்ஷந்து தத்குணாந்ந்யூநஂ கஷாயமதுரஂ ஹிமம்| காஸஶ்வாஸகலஶ்லேஷ்மபித்தஶுக்ரஹரஂ லகு| பரஂ கேஶ்யஸ்து தந்மஜ்ஜா ஶுக்ரக்நஞ்ச ததோऽஞ்ஜநம்||௨௪||
अक्षन्तु तद्गुणान्न्यूनं कषायमधुरं हिमम्| कासश्वासगलश्लेष्मपित्तशुक्रहरं लघु| परं केश्यस्तु तन्मज्जा शुक्रघ्नञ्च ततोऽञ्जनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அக்ஷஂ பிபீதகஂ கடுவிபாகித்வாதிகுணயுக்தஂ இர்ஷச்ச தத்குணஂ ஹரீதகீகுணயுக்தமித்யர்தஃ||௨௪||
Adhikarana த்ரிபலாகுணாஃ (௨௫) · Śloka ௨௫
இயஂ ரஸாயநவரா த்ரிபலாக்ஷ்யாமயாபஹா| ரோபணீ த்வக்கதக்லேதமேதோமேஹகபாஸ்ரஜித்||௨௫||
इयं रसायनवरा त्रिफलाक्ष्यामयापहा| रोपणी त्वग्गदक्लेदमेदोमेहकफास्रजित्||२५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
இயஂ த்ரிபலா ஹரீதக்யாமலகபிபீதகஸமாஹாரஃ||௨௫||
Adhikarana த்ரிஜாதகசதுர்ஜாதகயோர்குணாஃ (௨௬) · Śloka ௨௬
ஸகேஸரஂ சதுர்ஜாதஂ த்வக்பத்ரைலஂ த்ரிஜாதகம்| பித்தப்ரகோபி தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ரூக்ஷஂ ரோசநதீபநம்| (பத்ரகஂ கபவாதக்நஂ த்ரிஸுகந்தி த்ரிஜாதகம்| கேஸரஂ ரக்தகுதஜவிஷபித்தகபாபஹம்| தத்யுக்தஂ தச்சதுர்ஜாதஂ நாதிஶீதோஷ்ணமுச்யதே)||௨௬||
सकेसरं चतुर्जातं त्वक्पत्रैलं त्रिजातकम्| पित्तप्रकोपि तीक्ष्णोष्णं रूक्षं रोचनदीपनम्| (पत्रकं कफवातघ्नं त्रिसुगन्धि त्रिजातकम्| केसरं रक्तगुदजविषपित्तकफापहम्| तद्युक्तं तच्चतुर्जातं नातिशीतोष्णमुच्यते)||२६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
த்வகாதித்ரயஂ த்ரிஜாதகஸஂஜ்ஞமேததேவ நாககேஸரயுக்தஂ சதுர்ஜாதகம்| ஸுபோதம்||௨௬||
Adhikarana மரிசகுணாஃ (௨௭) · Śloka ௨௭
ரஸே பாகே ச கடுகஂ கபக்நஂ மரிசஂ லகு||௨௭||
रसे पाके च कटुकं कफघ्नं मरिचं लघु||२७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மரிசஂ ரஸபாகயோஃ கடுகஂ கபக்நத்வாதியுக்தஂ ச||௨௭||
Adhikarana ஆர்த்ரபிப்பலீகுணாஃ (௨௮) · Śloka ௨௮
ஶ்லேஷ்மலா ஸ்வாதுஶீதார்த்ரா குர்வீ ஸ்நிக்தா ச பிப்பலீ||௨௮||
श्लेष्मला स्वादुशीतार्द्रा गुर्वी स्निग्धा च पिप्पली||२८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆர்த்ரா பிப்பலீ ஶ்லேஷ்மலாதிகுணா||௨௮||
Adhikarana ஶுஷ்கபிப்பலீகுணாஃ (௨௯) · Śloka ௨௯
ஸா ஶுஷ்கா விபரீதாதஃ ஸ்நிக்தா வஷ்யா ரஸே கடுஃ| ஸ்வாதுபாகாநிலஶ்லேஷ்மஶ்வாஸகாஸாபஹா ஸரா|௨௯|
सा शुष्का विपरीतातः स्निग्धा वृष्या रसे कटुः| स्वादुपाकानिलश्लेष्मश्वासकासापहा सरा|२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana பிப்பல்யா அத்யுபயோகநிஷேதோऽபவாதஶ்ச (௨௯) · Śloka ௨௯
ந தாமத்யுபயுஞ்ஜீத ரஸாயநவிதிஂ விநா||௨௯||
न तामत्युपयुञ्जीत रसायनविधिं विना||२९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸா பிப்ப்பலீ ஶுஷ்கா அதஃ ஆர்த்ரீயாஃ ஸகாஶாத் விபரீதாஸ்நிக்தத்வாதிகுணயுக்தா ச| ஏவஂவிதாமபி தாஂ ச பிப்பலீமதியோகேந நோபயுஞ்ஜீத விநா ரஸாயநவிதிநா||௨௯||
Adhikarana நாகரகுணாஃ ஆர்த்ரககுணாஶ்ச (௩௦) · Śloka ௩௦
நாகரஂ தீபநஂ வஷ்யஂ க்ராஹி ஹத்யஂ விபந்தநுத்| ருச்யஂ லகு ஸ்வாதுபாகஂ ஸ்நிக்தோஷ்ணஂ கபவாதஜித்| தத்வதார்த்ரகமேதச்ச த்ரயஂ த்ரிகடுகஂ ஜயேத்| ஸ்தௌல்யாக்நிஸதநஶ்வாஸகாஸஶ்லீபதபீநஸாந்||௩௦||
नागरं दीपनं वृष्यं ग्राहि हृद्यं विबन्धनुत्| रुच्यं लघु स्वादुपाकं स्निग्धोष्णं कफवातजित्| तद्वदार्द्रकमेतच्च त्रयं त्रिकटुकं जयेत्| स्थौल्याग्निसदनश्वासकासश्लीपदपीनसान्||३०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஏதச்ச த்ரயஂ மரிசபிப்பலீநாகரஸஂஜ்ஞகஂ த்ரிகடுகஸஂஜ்ஞம்||௩௦||
Adhikarana சவிகாபிப்பலீமூலகுணாஃ (௩௧) · Śloka ௩௧
சவிகா பிப்பலீமூலஂ மரிசால்பாந்தரஂ குணைஃ||௩௧||
चविका पिप्पलीमूलं मरिचाल्पान्तरं गुणैः||३१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
சவிகா பிப்பலீமூலஂ ச மரிசாத் க்ரமேணால்பகுணம்||௩௧||
Adhikarana சித்ரககுணாஃ (௩௨) · Śloka ௩௨
சித்ரகோऽக்நிஸமஃ பாகே ஶோபார்ஶஃ கமிகுஷ்டஹா||௩௨||
चित्रकोऽग्निसमः पाके शोफार्शः कृमिकुष्ठहा||३२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
சித்ரகஃ பாகே பாககர்தத்வேऽக்நிஸமஃ||௩௨||
Adhikarana பஞ்சகோலகுணாஃ (௩௩) · Śloka ௩௩
பஞ்சகோலகமேதச்ச மரிசேந விநா ஸ்மதம்| குல்மப்லீஹோதராநாஹஶூலக்நஂ தீபநஂ பரம்||௩௩||
पञ्चकोलकमेतच्च मरिचेन विना स्मृतम्| गुल्मप्लीहोदरानाहशूलघ्नं दीपनं परम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஏதத் பிப்பல்யாதிசித்ரகாந்தஂ பஞ்சகோலஸஂஜ்ஞிதம்||௩௩||
Adhikarana பஹத்பஞ்சமூலகுணாஃ (௩௪) · Śloka ௩௪
பில்வகாஶ்மர்யதர்காரீபாடலாடுண்டுகைர்மஹத்| ஜயேத்கஷாயஂ திக்தோஷ்ணஂ பஞ்சமூலஂ கபாநிலௌ||௩௪||
बिल्वकाश्मर्यतर्कारीपाटलाटुण्टुकैर्महत्| जयेत्कषायं तिक्तोष्णं पञ्चमूलं कफानिलौ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஹ்ரஸ்வபஞ்சமூலகுணாஃ (௨) · Śloka ௨
ஹ்ரஸ்வஂ பஹத்யஂஶுமதீத்வயகோக்ஷுரகைஃ ஸ்மதம்| ஸ்வாதுபாகரஸஂ நாதிஶீதோஷ்ணஂ ஸர்வதோஷஜித்||௨||
ह्रस्वं बृहत्यंशुमतीद्वयगोक्षुरकैः स्मृतम्| स्वादुपाकरसं नातिशीतोष्णं सर्वदोषजित्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana மத்யமபஞ்சமூலகுணாஃ (௩௪) · Śloka ௩௪
பலாபுநர்நவைரண்டஶூர்பபர்ணீத்வயேந ச| மத்யமஂ கபவாதக்நஂ நாதிபித்தகரஂ லகு|௩௪|
बलापुनर्नवैरण्डशूर्पपर्णीद्वयेन च| मध्यमं कफवातघ्नं नातिपित्तकरं लघु|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஜீவநபஞ்சமூலகுணாஃ (௩௪) · Śloka ௩௪
அபீருவீராஜீவந்தீஜீவகர்ஷபகைஃ ஸ்மதம்| ஜீவநாக்யஂ து சக்ஷுஷ்யஂ வஷ்யஂ பித்தாநிலாபஹம்|௩௪|
अभीरुवीराजीवन्तीजीवकर्षभकैः स्मृतम्| जीवनाख्यं तु चक्षुष्यं वृष्यं पित्तानिलापहम्|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana தணபஞ்சமூலகுணாஃ (௩௪) · Śloka ௩௪
தணாக்யஂ ஶரதர்பேக்ஷுஶாலிகாஶைஸ்து பித்தஜித்| அஜஶங்கீ ஹரித்ரா ச விதாரீ ஸாரிவாऽமதாஃ|௩௪|
तृणाख्यं शरदर्भेक्षुशालिकाशैस्तु पित्तजित्| अजशृङ्गी हरिद्रा च विदारी सारिवाऽमृताः|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana வல்லீகண்டகபஞ்சமூலயோர்குணாஃ (௩௪) · Śloka ௩௪
பல்ல்யாக்யஂ கண்டகாக்யஂ து ஶ்வதஂஷ்ட்ராऽபீருஸைர்யகைஃ| ஸஹிஂஸ்ராகரமர்தீகைஃ ஸர்வதோஷஹரே ச தே||௩௪||
बल्ल्याख्यं कण्टकाख्यं तु श्वदंष्ट्राऽभीरुसैर्यकैः| सहिंस्राकरमर्दीकैः सर्वदोषहरे च ते||३४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மிஶ்ரீபாவாத் பில்வாதிகஂ மஹத் பஞ்சமூலஂ வாதஶ்லேஷ்மாணௌ ஜயேத் கஷாயத்வாதிகுணயுக்தஞ்ச| பஹத்யாதிபஞ்சமூலஞ்ச ஹ்ரஸ்வஂ மதுரரஸத்வாதிகுணயுக்தஂ ச| பலாதி மத்யமஂ கபவாதக்நத்வாதியுக்தம்| அபீர்வாதி ஜீவநஂ நாம பஞ்சமூலஂ சக்ஷுஷ்யத்வாதியுக்தம்| தர்பாதிதணபஞ்சமூலஸஂஜ்ஞிதஂ பித்தஜித்| அஜஶங்க்யாதிபஞ்சமூலஂ வல்லீநாம ஸர்வதோஷஹரம்| ஶ்வதஂஷ்ட்ராதி கண்டகநாம| ஏதச்ச ஸர்வதோஷஹரம்|
Adhikarana காரவ்யாதிகுணாஃ (௩௫) · Śloka ௩௫
காரவீ குஞ்சிவாஜாஜீகபரீதாந்யதும்புரு| அந்நகந்தஹரஂ ருச்யஂ தீபநஂ கபவாதஜித்||௩௫||
कारवी कुञ्चिवाजाजीकबरीधान्यतुम्बुरु| अन्नगन्धहरं रुच्यं दीपनं कफवातजित्||३५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
காரவ்யாதி ப்ரத்யேகமந்நாநாமாஹார்யாணாஂ துர்கந்தஂ நாஶயதி||௩௫||
Adhikarana பாஷ்பிகாராஜிகயோர்குணாஃ (௩௬) · Śloka ௩௬
பாஷ்பிகா கடுதிக்தோஷ்ணா கமிஶ்லேஷ்மஹரா பரம்| தத்வச்ச ராஜிகா விக்நஸாதநீ தீபநீ பரா| ஶூலாடோபஹரா ருச்யா||௩௬||
बाष्पिका कटुतिक्तोष्णा कृमिश्लेष्महरा परम्| तद्वच्च राजिका विघ्नसादनी दीपनी परा| शूलाटोपहरा रुच्या||३६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பாஷ்பிகா கடுகத்வாதியுக்தா| ராஜிகா பாஷ்பிகாஸதஶகுணா||
Adhikarana தீப்யககுணாஃ (௩௭) · Śloka ௩௭
தீப்யகஃ கோஷ்டஶூலஜித்|௩௭|
दीप्यकः कोष्ठशूलजित्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஸர்ஷபகுணாஃ (௩௭) · Śloka ௩௭
அஹத்யாஃ ஸர்ஷபாஃ ஸ்நிக்தா பாஷ்பிகாவச்ச கீர்த்திதாஃ|௩௭|
अहृद्याः सर्षपाः स्निग्धा बाष्पिकावच्च कीर्त्तिताः|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஹிங்குகுணாஃ (௩௭) · Śloka ௩௭
ஹிங்கு வாதகபாநாஹஶூலக்நஂ பித்தகோபநம்| கடுபாகரஸஂ ருச்யஂ தீபநஂ பாசநஂ லகு| பித்தாஸ்ரகோபி தச்சைவ ஶ்ரேஷ்டஂ போஷ்காணதேஶஜம்| ததோ ந்யூநகுணஂ த்வந்யத்த்ரவ்யவ்யஞ்ஜநதூபநம்|௩௭|
हिङ्गु वातकफानाहशूलघ्नं पित्तकोपनम्| कटुपाकरसं रुच्यं दीपनं पाचनं लघु| पित्तास्रकोपि तच्चैव श्रेष्ठं बोष्काणदेशजम्| ततो न्यूनगुणं त्वन्यद्द्रव्यव्यञ्जनधूपनम्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஶதாஹ்வாதீநாஂ குணாஃ (௩௭) · Śloka ௩௭
ஶதாஹ்வாகுஷ்டதகரஸுரதாருஹரேணவஃ| ஏலைலவாலுஸரலத்வக்வ்யாக்ரநகசோரகாஃ| லகூஷ்ணாஃ கடுகாஃ பாகே கபவாதநிபர்ஹணாஃ|௩௭|
शताह्वाकुष्ठतगरसुरदारुहरेणवः| एलैलवालुसरलत्वग्व्याघ्रनखचोरकाः| लघूष्णाः कटुकाः पाके कफवातनिबर्हणाः|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஸைர்யககுணாஃ (௩௭) · Śloka ௩௭
ஸைர்யகஸ்திக்தமதுரஃ ஸ்நிக்தோஷ்ணஃ கபவாதஜித்|௩௭|
सैर्यकस्तिक्तमधुरः स्निग्धोष्णः कफवातजित्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana கோக்ஷுரககுணாஃ (௩௭) · Śloka ௩௭
பஸ்திமூத்ரவிபந்தக்நோ வஷ்யோ கோக்ஷுரகோ ஹிமஃ|௩௭|
बस्तिमूत्रविबन्धघ्नो वृष्यो गोक्षुरको हिमः|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana விஷாத்வயகுணாஃ (௩௭) · Śloka ௩௭
பாசநஂ கபபித்தக்நஂ திக்தஂ ஶீதஂ விஷாத்வயம்||௩௭||
पाचनं कफपित्तघ्नं तिक्तं शीतं विषाद्वयम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
விஷாத்வயமதிவிஷா ப்ரதிவிஷா ச||௩௭||
Adhikarana முஸ்தகுணாஃ (௩௮) · Śloka ௩௮
கபக்நஂ திக்தகடுகஂ முஸ்தஂ ஸஂக்ராஹி பாசநம்|௩௮|
कफघ्नं तिक्तकटुकं मुस्तं संग्राहि पाचनम्|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana அமதாகுணாஃ (௩௮) · Śloka ௩௮
திக்தாऽமதா த்ரிதோஷக்நீ க்ராஹிண்யுஷ்ணா ரஸாயநீ| தீபநீ ஜ்வரதட்தாஹகாமலாவாதரக்தநுத்|௩௮|
तिक्ताऽमृता त्रिदोषघ्नी ग्राहिण्युष्णा रसायनी| दीपनी ज्वरतृड्दाहकामलावातरक्तनुत्|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana பூநிம்பபர்படயோர்குணாஃ (௩௮) · Śloka ௩௮
திக்தஶீதௌ ஜ்வரஹரௌ லகூ பூநிம்பபர்படௌ|௩௮|
तिक्तशीतौ ज्वरहरौ लघू भूनिम्बपर्पटौ|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana நிம்பகுணாஃ (௩௮) · Śloka ௩௮
நிம்பஸ்திக்தோ ஹிமஃ குஷ்டகமிபித்தகபாபஹஃ|௩௮|
निम्बस्तिक्तो हिमः कुष्ठकृमिपित्तकफापहः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana மஹாநிம்பகுணாஃ (௩௮) · Śloka ௩௮
மஹாநிம்பஃ பரஂ க்ராஹீ கஷாயோ ரூக்ஷஶீதலஃ|௩௮|
महानिम्बः परं ग्राही कषायो रूक्षशीतलः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana குக்குலுகுணாஃ (௩௮) · Śloka ௩௮
குக்குலுஃ பிச்சிலஸ்பர்ஶே விஶதோऽப்யவஹாரதஃ| ஸஸ்வாதுஃ ஸகடுஸ்திக்தஃ ஸகஷாயோ ரஸாயநம்| வர்ண்யஃ ஸ்வர்யஃ கடுஃ பாகே ரூக்ஷஃ ஸூக்ஷ்மோऽக்நிதீபநஃ| க்லேதமேதோநிலஶ்லேஷ்மகண்டமேஹாபசீக்ரிமீந்| பிடகாக்ரந்திஶோபாஂஶ்ச ஹந்த்யுஷ்ணஃ ஸ்ரஂஸநோ லகுஃ||௩௮||
गुग्गुलुः पिच्छिलस्पर्शे विशदोऽभ्यवहारतः| सस्वादुः सकटुस्तिक्तः सकषायो रसायनम्| वर्ण्यः स्वर्यः कटुः पाके रूक्षः सूक्ष्मोऽग्निदीपनः| क्लेदमेदोनिलश्लेष्मगण्डमेहापचीक्रिमीन्| पिटकाग्रन्थिशोफांश्च हन्त्युष्णः स्रंसनो लघुः||३८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
குக்குலுஃ ஸ்பர்ஶே பிச்சிலஃ அப்யவஹாராத்து ஸ்ரோதோவைஶத்யகத்| ததா ஸ்வாதுரஸத்வாதியுக்தஃ ஸ்ரஂஸநோऽநுலோமநஃ||௩௮||
Adhikarana ஶங்கபுஷ்பீகுணாஃ (௩௯) · Śloka ௩௯
ஶங்கபுஷ்பீ ஸரா திக்தா மேத்யா கமிவிஷாபஹா|௩௯|
शङ्खपुष्पी सरा तिक्ता मेध्या कृमिविषापहा|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana அகுருகுணாஃ (௩௯) · Śloka ௩௯
கடுதிக்தோஷ்ணமகுரு ஸ்நிக்தஂ வாதகபாபஹம்| பித்தாஸ்ரவிஷதட்தாஹக்லமக்நஂ குரு ரூக்ஷணம்|௩௯|
कटुतिक्तोष्णमगुरु स्निग्धं वातकफापहम्| पित्तास्रविषतृड्दाहक्लमघ्नं गुरु रूक्षणम्|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana சஂதநஸாமாந்யகுணாஃ (௩௯) · Śloka ௩௯
ஸர்வஂ ஸதிக்தமதுரஂ சந்தநஂ ஶிஶிரஂ பரம்| லகு ரக்தம்||௩௯||
सर्वं सतिक्तमधुरं चन्दनं शिशिरं परम्| लघु रक्तम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வஂ சந்தநஂ ஶ்வேதஂ ரக்தஂ பீதஂ ச திக்தரஸத்வாதியுக்தம்| தேப்யோ ரக்தசந்தநஂ லகு| பலாதுக்தஂ பவதி ஶேஷே குருணீ இதி||௩௯||
Adhikarana உஶீரவாலகயோர்குணாஃ (௪௦) · Śloka ௪௦
ததோஶீரஂ வாலகஂ பாசநஂ ச தத்| ஜ்வராதிஸாரவமதுரக்தபித்தக்ஷதாபஹம்||௪௦||
तथोशीरं वालकं पाचनं च तत्| ज्वरातिसारवमथुरक्तपित्तक्षतापहम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
உஶீரஂ வாலகஂ ச ததைவ ரக்தசந்தநவத் குணைர்விஜ்ஞேயஂ ஜ்வராதிநாஶநஞ்ச||௪௦||
Adhikarana மதுககுணாஃ (௪௧) · Śloka ௪௧
மதுகஂ ரக்தபித்தக்நஂ வ்ரணஶோதநரோபணம்| குரு ஸ்வாது ஹிமஂ வஷ்யஂ சக்ஷுஷ்யஂ ஸ்வரவர்ணகத்||௪௧||
मधुकं रक्तपित्तघ्नं व्रणशोधनरोपणम्| गुरु स्वादु हिमं वृष्यं चक्षुष्यं स्वरवर्णकृत्||४१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸுபோதம்||௪௧||
Adhikarana நிஶாத்வயகுணாஃ (௪௨) · Śloka ௪௨
கடுதிக்தே நிஶே குஷ்டமேஹபித்தகபாபஹே| ப்ரலேபாஜ்ஜயதஃ கண்டூஂ ஶோபஂ துஷ்டவ்ரணஂ விஷம்|௪௨|
कटुतिक्ते निशे कुष्ठमेहपित्तकफापहे| प्रलेपाज्जयतः कण्डूं शोफं दुष्टव्रणं विषम्|४२|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நிஶே த்வே பிண்டஹரித்ரா தாருஹரித்ரா ச||௪௨||
Adhikarana ப்ரபௌண்டரீககுணாஃ (௪௨) · Śloka ௪௨
ப்ரபௌண்டரீகஂ சக்ஷுஷ்யஂ ஶிஶிரஂ வ்ரணரோபணம்| கஷாயதிக்தமதுரஂ ரக்தபித்தப்ரஸாதநம்|௪௨|
प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं शिशिरं व्रणरोपणम्| कषायतिक्तमधुरं रक्तपित्तप्रसादनम्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana பலாத்ரயகுணாஃ (௪௨) · Śloka ௪௨
பலாத்ரயஂ ஸ்வாது வஷ்யஂ ஸ்நிக்தஂ ஶீதஂ பலப்ரதம்|௪௨|
बलात्रयं स्वादु वृष्यं स्निग्धं शीतं बलप्रदम्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana நாகபலாகுணாஃ (௪௨) · Śloka ௪௨
தத்ர நாகபலா பல்யா க்ஷதக்ஷீணஹிதா குருஃ||௪௨||
तत्र नागबला बल्या क्षतक्षीणहिता गुरुः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana தாம்பூலகுணாஃ (௪௩) · Śloka ௪௩
தாம்பூலஂ கடு ஸக்ஷாரஂ ருச்யமுஷ்ணஂ கபப்ரணுத்||௪௩||
ताम्बूलं कटु सक्षारं रुच्यमुष्णं कफप्रणुत्||४३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தாம்பூலஂ தாம்பூலீலதாபத்ரஂ ஸக்ஷாரமீஷத் க்ஷாரகுணயுக்தம்|
Adhikarana பூககுணாஃ (௪௪) · Śloka ௪௪
பேதி ஸம்மோஹகத் பூகஂ கஷாயஂ ஸ்வாது ரோசநம்|௪௪|
भेदि सम्मोहकृत् पूगं कषायं स्वादु रोचनम्|४४|
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸுபோதம்||௪௪||
Adhikarana ஜாதிபத்ர்யாதீநாஂ குணாஃ (௪௪) · Śloka ௪௪
ஜாதிபத்ரீ கடுபலஂ கங்கோலகலவங்ககம்| லகு தஷ்ணாபஹஂ ஹத்யஂ வக்த்ரதௌர்கந்த்யநாஶநம்||௪௪||
जातिपत्री कटुफलं कङ्कोलकलवङ्गकम्| लघु तृष्णापहं हृद्यं वक्त्रदौर्गन्ध्यनाशनम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana கர்பூரகுணாஃ (௧) · Śloka ௧
ஸஸ்வாதுதிக்தஸ்தஷ்ணாக்நஃ கர்பூரஶ்சேதநோ ஹிமஃ||௧||
सस्वादुतिक्तस्तृष्णाघ्नः कर्पूरश्छेदनो हिमः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana லதாகஸ்தூரிகாகுணாஃ (௪௪) · Śloka ௪௪
லதாகஸ்தூரிகா தத்வந்முகஶோஷஹரா பரம்|௪௪|
लताकस्तूरिका तद्वन्मुखशोषहरा परम्|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana பத்மாதீநாஂ குணாஃ (௪௪) · Śloka ௪௪
கஷாயமதுரஂ ஶீதஂ பத்மஂ பித்தகபாஸ்ரஜித்| தத்வத்வகுலபுந்நாககுமுதோத்பலபாடலம்||௪௪||
कषायमधुरं शीतं पद्मं पित्तकफास्रजित्| तद्वद्वकुलपुन्नागकुमुदोत्पलपाटलम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana சம்பகாதீநாஂ குணாஃ (௪௫) · Śloka ௪௫
ஸசம்பகஂ ததோ ந்யூநஂ குணைஃ கோரண்டகிஂஶுகம்| மாலதீமல்லிகாபுஷ்பஂ திக்தஂ ஜயதி மாருதம்||௪௫||
सचम्पकं ततो न्यूनं गुणैः कोरण्डकिंशुकम्| मालतीमल्लिकापुष्पं तिक्तं जयति मारुतम्||४५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கோரண்டஂ கிஂஶுகஂ ச பத்மாதூநகுணம்||௪௫||
Adhikarana நாககேஸரஸிந்துவாரயோர்குணாஃ (௪௬) · Śloka ௪௬
விஷபித்தகபாந்நாகஂ ஸிந்துவாரஂ ச தத்குணம்||௪௬||
विषपित्तकफान्नागं सिन्दुवारं च तद्गुणम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நாகஂ நாகபுஷ்பம்||௪௬||
Adhikarana கேதகீஶிரீஷபுஷ்பயோஃ குணாஃ (௪௭) · Śloka ௪௭
கபக்நஂ கைதகஂ திக்தஂ ஶைரீஷஂ விஷஹாரி ச|௪௭|
कफघ्नं कैतकं तिक्तं शैरीषं विषहारि च|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana அகஸ்த்யபுஷ்பகுணாஃ (௪௭) · Śloka ௪௭
வாதலஂ புஷ்பமாகஸ்த்யஂ கஷாயஂ கபபித்தஜித்| சதுர்திகஜ்வரஹரஂ நாவநேநோபயோஜிதம்|௪௭|
वातलं पुष्पमागस्त्यं कषायं कफपित्तजित्| चतुर्थिकज्वरहरं नावनेनोपयोजितम्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana பந்தூகயூதிகாபுஷ்பயோர்குணாஃ (௪௭) · Śloka ௪௭
பந்தூகஂ ஶ்லேஷ்மலஂ க்ராஹி தத்வதேவ ச யூதிகா|௪௭|
बन्धूकं श्लेष्मलं ग्राहि तद्वदेव च यूथिका|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana குங்குமகுணாஃ (௪௭) · Śloka ௪௭
கபக்நமுஷ்ணவீர்யஂ ச குங்குமஂ வ்ரணஶோதநம்|௪௭|
कफघ्नमुष्णवीर्यं च कुङ्कुमं व्रणशोधनम्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana அவல்குஜைடகஜபீஜயோர்குணாஃ (௪௭) · Śloka ௪௭
அவல்க்வேடகஜஂ பீஜஂ கடிவாதகபப்ரணுத்|௪௭|
अवल्ग्वेडकजं बीजं कटिवातकफप्रणुत्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஆஸ்யா-அத்வ-சஂக்ரமண-குணாஃ (௪௭) · Śloka ௪௭
ஆஸ்யா வர்ணஶ்லேஷ்மமேதஃ ஸௌகுமார்யகதந்யதா| அதோऽத்வாக்நிபலாயூஂஷி குர்யாச்சங்க்ரமணஂ ஸுகம்| மாருதஸ்யாநுலோம்யஂ ச குடஸ்தம்பஶ்ரமாபஹம்||௪௭||
आस्या वर्णश्लेष्ममेदः सौकुमार्यकृदन्यथा| अतोऽध्वाग्निबलायूंषि कुर्याच्चङ्क्रमणं सुख़म्| मारुतस्यानुलोम्यं च ख़ुडस्तम्भश्रमापहम्||४७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆஸ்யா நிஷ்க்ரியஸ்யாஸநே அப்யாஸஃ வர்ணகத்வாதிகுணயுக்தா| அத்வா ஏதத்விபரீதகுணஃ| சங்க்ரமணமக்நிவத்த்யாதிகரஂ மாருதஸ்ய வாயோராநுலோம்யஂ ச கரோதி||௪௭||
Adhikarana பாதத்ரகுணாஃ (௪௮) · Śloka ௪௮
அந்வர்தஸஂஜ்ஞஂ பாதத்ரஂ பலதக்ஶுக்ரவர்த்தநம்||௪௮||
अन्वर्थसंज्ञं पादत्रं बलदृक्शुक्रवर्द्धनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பாதத்ரமந்வர்தஸஂஜ்ஞஂ பாதரக்ஷணமித்யர்தஃ| தச்ச குடாதிநாஶநம்||௪௮||
Adhikarana சத்ரகுணாஃ (௪௯) · Śloka ௪௯
வர்ண்யஂ நேத்ரஹிதஂ சத்ரஂ வாதவர்ஷாதபாபஹம்||௪௯||
वर्ण्यं नेत्रहितं छत्रं वातवर्षातपापहम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ப்ரவாத- அப்ரவாதயோர்குணாஃ (௫௦) · Śloka ௫௦
ப்ரவாதோ ரௌக்ஷ்யவைவர்ண்யஸ்தம்பகத்தாஹதட்ப்ரமாந்| ஶ்ரமாக்நிமூர்ச்சாஂஶ்ச ஜயேதப்ரவாதஸ்த்வதோऽந்யதா||௫௦||
प्रवातो रौक्ष्यवैवर्ण्यस्तम्भकृद्दाहतृड्भ्रमान्| श्रमाग्निमूर्च्छांश्च जयेदप्रवातस्त्वतोऽन्यथा||५०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ப்ரவாதஃ ப்ரதேஶோ யத்ர ப்ரகஷ்டோ வாதஃ ஸ ரௌக்ஷ்யாதிகுணயுக்தஃ| தாஹாதிகஂ ச ஜயேத்| ஏதத்விபரீதகுணோऽப்ரவாதஃ||௫௦||
Adhikarana ப்ராக்வாதகுணாஃ (௫௧) · Śloka ௫௧
ப்ராக்வாயுருஷ்ணோऽபிஷ்யந்தி த்வக்தோஷார்ஶோவிஷக்ரிமீந்| ஸந்நிபாதஜ்வரஂ ஶ்வாஸமாமஂ வாயுஂ ச கோபயேத்|௫௧|
प्राग्वायुरुष्णोऽभिष्यन्दि त्वग्दोषार्शोविषक्रिमीन्| सन्निपातज्वरं श्वासमामं वायुं च कोपयेत्|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana பஶ்சிமவாதகுணாஃ (௫௧) · Śloka ௫௧
பஶ்சிமஃ ஶிஶிரோ ஹந்தி மூர்ச்சாஂ தாஹஂ தஷஂ விஷம்|௫௧|
पश्चिमः शिशिरो हन्ति मूर्च्छां दाहं तृषं विषम्|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana தக்ஷிணமாருதகுணாஃ (௫௧) · Śloka ௫௧
தக்ஷிணோ மாருதஃ ஶ்ரேஷ்டோ நேத்ர்யோऽங்கபலவர்தநஃ| ரக்தபித்தப்ரஶமநோ ந ச வாதப்ரகோபநஃ|௫௧|
दक्षिणो मारुतः श्रेष्ठो नेत्र्योऽङ्गबलवर्धनः| रक्तपित्तप्रशमनो न च वातप्रकोपनः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana உத்தரவாதகுணாஃ (௫௧) · Śloka ௫௧
உத்தரோ மாருதஃ ஸ்நிக்தோ மதுர்மதுர ஏவ ச| கஷாயாநுரஸஃ ஶீதோ தோஷாணாமப்ரகோபநஃ|௫௧|
उत्तरो मारुतः स्निग्धो मृदुर्मधुर एव च| कषायानुरसः शीतो दोषाणामप्रकोपनः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ஆதபாதீநாஂ குணாஃ (௫௧) · Śloka ௫௧
ஆதபோ ப்ரமதட்ஸ்வேததாஹமூர்ச்சாவிவர்ணதாஃ| குர்யாத் பித்த்தாஸ்ரவஹ்நிஂஶ்ச சாயா சைதாநபோஹதி| தமஃ கஷாயகடுகஂ ஜ்யோத்ஸ்நா மதுரஶீலதா||௫௧||
आतपो भ्रमतृट्स्वेददाहमूर्च्छाविवर्णताः| कुर्यात् पित्त्तास्रवह्निंश्च छाया चैतानपोहति| तमः कषायकटुकं ज्योत्स्ना मधुरशीलता||५१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
சாயா த்வேதாந் ப்ரமாதீந் வ்யபோஹதி| அத்ரவ்யாணாஂ குணநிர்தேஶஸ்தத்குணஶாரீரத்ரவ்யாபிவத்திநாஶஹேதுத்வப்ரதர்ஶநாய|| ௫௧||
Adhikarana தமஸஃ குணாஃ (௫௨) · Śloka ௫௨
தமஃ கஷாகடுகஂ ஜ்யோத்ஸ்நா மதுரஶீலதா|௫௨|
तमः कषाकटुकं ज्योत्स्ना मधुरशीलता|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana உபஸஂஹாரஃ (௧௨) · Śloka ௧௨
பவதி சாத்ர- ரஸாதிபேதைரிதி பேஷஜாநாஂ திங்மாத்ரமுக்தந்ந யதோऽஸ்தி கிஞ்சித்| அநௌஷதஂ த்ரவ்யமிஹாவபோதோ ரூபஸ்ய தேஷாஂ வநகோசரேப்யஃ||௫௨|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே விவிதௌஷதவிஜ்ஞாநீயோ நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௧௨||
भवति चात्र- रसादिभेदैरिति भेषजानां दिङ्मात्रमुक्तन्न यतोऽस्ति किञ्चित्| अनौषधं द्रव्यमिहावबोधो रूपस्य तेषां वनगोचरेभ्यः||५२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने विविधौषधविज्ञानीयो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ரஸாதீநாஂ ரஸவீர்யவிபாகப்ரபாவாநாஂ பேதைஃ பரஸ்பரஂ ஸஂயோகப்ரகாரைர்பேஷஜாநாமௌஷதாநாஂ திங்மாத்ரமுக்தஂ மார்கோ தர்ஶிதஃ யதோ ந கிஞ்சிதநௌஷதமஸ்தி| விஷஂ மாரணாத்மகமபி கார்யேஷூபயுஜ்யதே| யத்த்வநௌஷதஂ பூர்வமுக்தஂ தந்மாத்ராவஸ்தாகாலாதிவஶாத்| தேஷாஂ ச பேஷஜாநாஂ ரூபாவபோதோ வநகோசரேப்யோ கோபதாபஸாதிப்யோ வைத்யஸ்ய நிஷ்பத்யதே||௫௨|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா-மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௧௨||