೧೨. ದ್ವಿವಿಧೌಷಧವಿಜ್ಞಾನೀಯಃ

Adhikarana ಅಥ ದ್ವಿವಿಧೌಷಧವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಉಪೋದ್ಘಾತಃ · Śloka

Adhikarana ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧

ಅಥಾತೋ ದ್ವಿವಿಧೌಷಧವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

Adhikarana ಔಷಧಸ್ಯ ದ್ವಿವಿಧೌಷಧಕ್ರಮೇಣ ನಿರ್ದೇಶಃ (೨) · Śloka ೨

ದ್ವಿವಿಧಮೌಷಧಮ್- ಊರ್ಜಸ್ಕರಂ ರೋಗಘ್ನಞ್ಚ| ಉಭಯಮಪಿ ಚೋಭಯಾತ್ಮಕಮ್| ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ತು ನಿರ್ದೇಶಃ| ತತ್ರೋರ್ಜರಸ್ಕರಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ರಸಾಯನಂ ವಾಜೀಕರಣಞ್ಚ| ರೋಗಘ್ನಮಪಿ ದ್ವಿವಿಧಮ್- ರೋಗಸ್ಯ ಪ್ರಶಮನಮಪುನರ್ಭವಕರಞ್ಚ||೨||

Adhikarana ದ್ರವ್ಯಾದ್ರವ್ಯಭೇದೇನೌಷಧಭೇದಾಃ (೩) · Śloka ೩

ಪುನಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಂ ದ್ರವ್ಯಮದ್ರವ್ಯಞ್ಚ| ತತ್ರ ದ್ರವ್ಯಂ ತ್ರಿವಿಧಂ- ಭೌಮಮೌದ್ಭಿದಂ ಜಙ್ಗಮಮಿತಿ| ತೇಷು ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಹೇಮಾದಿಲವಣಾನ್ತಂ ಪ್ರಾಯೇಣ ಭೌಮಮ್| ಔದ್ಭಿದಂ ಪುನರ್ವನಸ್ಪತಿವಾನಸ್ಪತ್ಯವೀರುದೌಷಧಿಭೇದೇನ ಚತುರ್ವಿಧಂ ಭವತಿ| ತತ್ರ ಫಲಿನೋ ವನಸ್ಪತಿಃ, ಪುಷ್ಪಫಲವಾನ್ ವಾನಸ್ಪತ್ಯಃ, ವಲ್ಲೀಗುಲ್ಮಂ ವೀರುತ್, ಫಲಪಾಕಾನ್ತಾಶ್ಚೌಷಧ್ಯ ಇತಿ| ಜಙ್ಗಮೋದ್ಭವಂ ಮಧುಘೃತಾದಿ ಜಙ್ಗಮದ್ರವ್ಯಮಾಹುಃ| ಅದ್ರವ್ಯಂ ಪುನರುಪವಾಸಾನಿಲಾತಪಚ್ಛಾಯಾಮನ್ತ್ರಸಾನ್ತ್ವದಾನ-ಭಯೋತ್ತ್ರಾಸಸಂಕ್ಷೋಭಣಹರ್ಷಣ- ಭರ್ತ್ಸನಹಸನಸ್ವ್ವಪ್ನಜಾಗರಣಸಂವಾಹನಾದೀನಿ||೩||

Adhikarana ದ್ರೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಾದಿಭೇದೇನೌಷಧಸ್ಯ ತ್ರೈವಿಧ್ಯಮ್ (೪) · Śloka ೪

ಪುನರಪಿ ಚ ತ್ರಿವಿಧಂ ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ ಯುಕ್ತಿವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ ಸತ್ತ್ವಾವಜಯಶ್ಚೇತಿ| ತತ್ರ ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ ಮನ್ತ್ರೌಷಧಿಮಣಿಮಙ್ಗಲಬಲ್ಯುಪಹಾರಹೋಮನಿಯಮಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತೋಪ-ವಾಸಸ್ವಸ್ತ್ಯನಪ್ರಣಿಧಾನಗಮನಾದಿ| ಯುಕ್ತಿವ್ಯಪಾಶ್ರಯಮಾಹಾರೌಷಧಯೋಜನಾದಿ| ಸತ್ತ್ವಾವಜಯಃ ಪುನರಹಿತಾನ್ ಮನೋನಿಗ್ರಹಃ||೪||

Adhikarana ಅಪಕರ್ಷಣಾದಿಭೇದೇನೌಷಧಸ್ಯ ತ್ರೈವಿಧ್ಯಮ್ (೫) · Śloka ೫

ಪುನರಪಿ ಚ ತ್ರಿವಿಧಮ್| ಅಪಕರ್ಷಣಂ ಪ್ರಕೃತಿವಿಘಾತೋ ನಿದಾನತ್ಯಾಗಶ್ಚ| ತೇ ಪುನರಪಕರ್ಷಣಾದಯೋ ದ್ವಿವಿಧಾಃ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಭೇದೇನ| ತತ್ರ ಬಾಹ್ಯಮಪಕರ್ಷಣಂ ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದೋಪಪಕ್ಷ್ಮಕ್ರಿಮಿಶಲ್ಯಾದಿಷು ಶಸ್ತ್ರಹಸ್ತಯನ್ತ್ರಾದಿಭಿಃ| ಆಭ್ಯನ್ತರಂ ಪುನರ್ವಮನವಿರೇಚನಾದಿಭಿಃ| ಪ್ರಕೃತಿವಿಘಾತಃ ಸಂಶಮನಮ್| ತದ್ಬಾಹ್ಯಮಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಕೋಪಮರ್ದನಾದಿ| ಆಭ್ಯನ್ತರಂ ಯದನ್ತರಮನುಪ್ರವಿಶ್ಯಾವಿಕ್ಷೋಭಯದ್ದೋಷಾನ್ ಶಮಯತಿ| ನಿದಾನತ್ಯಾಗೋ ಯಥಾದೋಷಂ ಶೀತೋಷ್ಣಾಶನವ್ಯಾಯಾಮಾದೀನಾಂ ವರ್ಜನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯನಭ್ಯವಹಾರಶ್ಚ| ತತ್ರ ಶಸ್ತ್ರಾದಿಸಾಧ್ಯೇ ಭೇಷಜಮನುಕ್ರಮತೇ ನ ತು ಭೇಷಜಸಾಧ್ಯೇ ಶಸ್ತ್ರಾದಿ||೫||

Adhikarana ಹೇತುವಿಪರೀತಾದಿಭೇದೇನೌಷಧಸ್ಯ ತ್ರೈವಿಧ್ಯಮ್ (೬) · Śloka ೬

ಪುನರಪಿ ತ್ರಿವಿಧಂ ಹೇತುವಿಪರೀತಂ ವ್ಯಾಧಿವಿಪರೀತಮುಭಯಾರ್ಥಕಾರಿ ಚ| ತತ್ರ ಹೇತುವಿಪರೀತಂ ಗುರುಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾದಿಜೇ ವ್ಯಾಧೌ ಲಘುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಾದಿ ತಥೇತರಸ್ಮಿನ್ನಿತರತ್| ವ್ಯಾಧಿವಿಪರೀತಂ ದ್ವೌ ಮೂಲೋಪಕ್ರಮೌ ಲಙ್ಘನಬೃಂಹಣೇ| ಪಞ್ಚಕರ್ಮಾಣಿ ವಮನಾದೀನಿ ಸಧೂಮಧೂಪಾಞ್ಜನಾದೀನಿ ಚ| ತಥಾ ವಿಮ್ಲಾಪನೋಪನಾಹನಪಾಟನಾದೀನಿ| ಯಚ್ಚ ದೋಷಶಮನತ್ವೇ ಸತ್ಯಪಿ ಜ್ವರೇ ವಿಶೇಷತೋ ಹಿತಂ ಮುಸ್ತಾಪರ್ಪಟಕಂ ಯವಾಗ್ವಶ್ಚ ಪ್ರಮೇಹೇ ರಜನೀ ಯವಾನ್ನಂ ಚೇತ್ಯಾದಿ| ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಚೋರ್ಧ್ವಗೇ ವಿರೇಚನಮಧೋಗೇ ವಮನಮ್||೬||

Adhikarana ಹೇತುವ್ಯಾಧಿವಿಪರೀತಾರ್ಥಕಾರ್ಯೌಷಧಮ್ (೭) · Śloka ೭

ಉಭಯಾರ್ಥಕಾರಿ ಪುನರ್ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಮೌಷಧಮ್| ತಥಾ ಛರ್ದ್ಯಾಂ ಛರ್ದನಮತಿಸಾರೇ ವಿರೇಚನಂ, ಮದಾತ್ಯಯೇ ಮದ್ಯಪಾನಂ, ತುತ್ಥದಗ್ಧೇಽಗ್ನಿಪ್ರತಪನಂ, ಪಿತ್ತೇಽನ್ತರ್ನ್ನಿಗೂಢೇ ವಿಮಾರ್ಗಗೇ ವಾ ಸ್ವೇದಃ ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾಭ್ಯವಹಾರಶ್ಚ ಬಹಿಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತನಾಯ ಸ್ವಮಾರ್ಗಾಪಾದನಾಯ ಚ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಚಾನ್ತರ್ನಿಗೂಢೇ ಸ್ತಬ್ಧೇ ಬಹಿಃ ಶೀತೋಪಚಾರಸ್ತತ್ಪೀಡಿತಸ್ಯೋಷ್ಮಣೋಽನ್ತಃಪ್ರವೇಶೇನ ಕಫೋ ವಿಲಯತಾಮುಪಯಾತಿ| ಏವಂವಿಧಂ ಹ್ಯವಿಪರೀತಮೇವ ಸದ್ಭೇಷಜಂ ಹೇತುವ್ಯಾಧಿವಿಪರೀತಮರ್ಥಂ ಕರೋತಿ||೭||

Adhikarana ಅನೌಷಧಸ್ಯ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್ (೮) · Śloka ೮

ಅನೌಷಧಂ ಪುನರ್ದ್ವಿವಿಧಂ ಬಾಧನಮನುಬಾಧನಞ್ಚ| ತತ್ರ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರಂ ಬಾಧನಮ್| ಕಾಲಾನ್ತರೇಣಾನುಬಾಧನಮ್ ಇತಿ||೮||

Adhikarana ಪ್ರಧಾನದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಸ್ವರೂಪಕಥನಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೯) · Śloka ೯

ಪರಂ ಚಾತೋ ರಸವೀರ್ಯಾದಿಭೇದೇನ ಯಥಾಸ್ಥೂಲಮೌಷಧೈಕದೇಶ ಉಪದಿಶ್ಯತೇ||೯||

Adhikarana ಸುವರ್ಣಗುಣಾಃ (೧೦) · Śloka ೧೦

ಸುವರ್ಣಂ ಬೃಂಹಣಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮಧುರಂ ರಸಪಾಕಯೋಃ| ವಿಷದೋಷಹರಂ ಶೀತಂ ಸಕಷಾಯಂ ರಸಾಯನಮ್||೧೦||

Adhikarana ರೂಪ್ಯಗುಣಾಃ (೧೧) · Śloka ೧೧

ರೂಪ್ಯಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ ವಿಪಾಕೇ ಮಧುರಂ ರಸಮ್| ವಯಸಃ ಸ್ಥಾಪನಂ ಶೀತಂ ಲೇಖನಂ ವಾತಪಿತ್ತಜಿತ್|೧೧|

Adhikarana ತಾಮ್ರಗುಣಾಃ (೧೧) · Śloka ೧೧

ತಾಮ್ರಂ ಸತಿಕ್ತಮಧುರಂ ಕಷಾಯಂ ಲೇಖನಂ ಲಘು| ಕಟುಪಾಕರಸಂ ಶೀತಂ ರೋಪಣಂ ಕಫಪಿತ್ತಜಿತ್|೧೧|

Adhikarana ಕಾಂಸ್ಯಗುಣಾಃ (೧೧) · Śloka ೧೧

ಕಾಂಸ್ಯಂ ಕಷಾಯಾನುರಸಂ ವಿಶದಂ ಲೇಖನಂ ಲಘು| ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದನಂ ರೂಕ್ಷಂ ತಿಕ್ತಂ ಪಿತ್ತಕಫಾಹಮ್|೧೧|

Adhikarana ತ್ರಪು-ಸೀಸಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೧) · Śloka ೧೧

ಸತಿಕ್ತಲವಣಂ ಭೇದಿ ಪಾಣ್ಡುತ್ವಕೃಮಿವಾತನುತ್| ಲೇಖನಂ ಪಿತ್ತಲಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ತ್ರಪುಸೀಸಞ್ಚ ತದ್ಗುಣಮ್||೧೧||

Adhikarana ಕೃಷ್ಣಲೋಹಸ್ಯ ಗುಣಾಃ (೧೨) · Śloka ೧೨

ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಕೃಷ್ಣಲೋಹಂ ತು ಕಷಾಯಂ ಸ್ವಾದು ತಿಕ್ತಕಮ್| ಲೇಖನಂ ವಾತಲಂ ಶೀತಂ ಕೃಮಿಕುಷ್ಠಕಫಪ್ರಣುತ್| ಗಾತ್ರಶೈಥಿಲ್ಯಪಾಲಿತ್ಯಪಾಣ್ಡುಘ್ನಂ ಶೋಷಶೋಫಜಿತ್| ತದ್ವತ್ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಶೇಷೇಣ ತದ್ವಿಕಾಷಿ ಸುದುರ್ಜರಮ್|೧೨|

Adhikarana ಪದ್ಮರಾಗಾದಿಗುಣಾಃ (೧೨) · Śloka ೧೨

ಪದ್ಮರಾಗಮಹಾನೀಲಪುಷ್ಪರಾಗಾವಿದೂರಕಾಃ| ಮುಕ್ತಾವಿದ್ರುಮವಜ್ರೇನ್ದ್ರವೈಡೂರ್ಯಸ್ಫಟಿಕಾದಿಕಮ್| ಮಣಿರತ್ನಂ ಸರಂ ಶೀತಂ ಕಷಾಯಂ ಸ್ವಾದುಲೇಖನಮ್| ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಧಾರಣಾತ್ತತ್ತು ಪಾಪ್ಮಾಲಕ್ಷ್ಮೀವಿಷಾಪಹಮ್| ಧನ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಮೋಜಸ್ಯಂ ಹರ್ಷೋತ್ಸಾಹಕರಂ ಶಿವಮ್||೧೨||

Adhikarana ಕಾಚಗುಣಾಃ (೧೩) · Śloka ೧೩

ಸಕ್ಷಾರ ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಶ್ಚ ಕಾಚೋ ದೃಷ್ಟಿಕೃದಞ್ಜನಾತ್|೧೩|

Adhikarana ಶಙ್ಖ-ಉದಧಿಮಲಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೧೩) · Śloka ೧೩

ಶಙ್ಖೋದಧಿಮಲೌ ಶೀತೌ ಕಷಾಯಾವತಿಲೇಖನೌ|೧೩|

Adhikarana ತುತ್ಥಕಗುಣಾಃ (೧೩) · Śloka ೧೩

ತುತ್ಥಕಂ ಕಟು ಸಕ್ಷಾರಂ ಕಷಾಯಂ ವಿಶದಂ ಲಘು| ಲೇಖನಂ ಭೇದಿ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಕಣ್ಡೂಕೃಮಿವಿಷಾಪಹಮ್|೧೩|

Adhikarana ಗೈರಿಕಗುಣಾಃ (೧೩) · Śloka ೧೩

ವಿಶದೋ ಗೈರಿಕಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಕಷಾಯಮಧುರೋ ಹಿಮಃ|೧೩|

Adhikarana ಮನೋಹ್ವಾಗುಣಾಃ (೧೩) · Śloka ೧೩

ಕಫಘ್ನೀ ತಿಕ್ತಕಟುಕಾ ಮನೋಹ್ವಾ ಲೇಖನೀ ಸರಾ||೧೩||

Adhikarana ಹರಿತಾಲಗುಣಾಃ (೧೪) · Śloka ೧೪

ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕಷಾಯಕಟುಕಂ ಹರಿತಾಲಂ ವಿಷಪ್ರಣುತ್| ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಾತ್ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಸ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವಮ್ ಕಷಾಯಂ ಮಧುರಂ ಶೀತಂ ಲೇಖನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಞ್ಜನಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತವಿಷಚ್ಛರ್ದಿಹಿಧ್ಮಾಘ್ನಂ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಮ್| ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಂ ವರಂ ತತ್ರ ತತಃ ಸೌವೀರಕಾಞ್ಜನಮ್||೧೪||

Adhikarana ರಸಾಞ್ಜನಗುಣಾಃ (೧೫) · Śloka ೧೫

ಕಫಘ್ನಂ ತಿಕ್ತಕಟುಕಂ ಛೇದಿ ಸೋಷ್ಣಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೧೫||

Adhikarana ಶಿಲಾಜತುಗುಣಾಃ (೧೬) · Śloka ೧೬

ಸ್ವಾದು ಹಿಧ್ಮಾಪ್ರಶಮನಂ ಕಾಸಮೇಹಕ್ಷಯಾಪಹಮ್| ಕಫಘ್ನಮುಷ್ಣಂ ಕಟುಕಂ ಶಿಲಾಜತು ರಸಾಯನಮ್| ತಿಕ್ತಞ್ಚ ಛೇದನಂ ಯೋಗವಾಹಿತ್ವಾತ್ಸರ್ವರೋಗಜಿತ್| ವಿಶೇಷಾತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೇಹಾರ್ಶಃಪಾಣ್ಡುಶೋಫಕಫಾಪಹಮ್|೧೬|

Adhikarana ವಂಶರೋಚನಾಗುಣಾಃ (೧೬) · Śloka ೧೬

ಕಷಾಯಾ ಮಧುರಾ ರೂಕ್ಷಾ ಕಾಸಘ್ನೀ ವಂಶರೋಚನಾ|೧೬|

Adhikarana ತುಗಾಕ್ಷೀರೀಗುಣಾಃ (೧೬) · Śloka ೧೬

ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ ಕ್ಷಯಶ್ವಾಸಕಾಸಘ್ನೀ ಮಧುರಾ ಹಿಮಾ|೧೬|

Adhikarana ಲವಣಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೧೬) · Śloka ೧೬

ವಿಷ್ಯನ್ದಿ ಲವಣಂ ಸರ್ವಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಸೃಷ್ಟಮಲಂ ವಿದುಃ| ವಾತಘ್ನಂ ಪಾಕಿ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ರೋಚನಂ ಕಫಪಿತ್ತಕೃತ್||೧೬||

Adhikarana ಸೈನ್ಧವಗುಣಾಃ (೧೭) · Śloka ೧೭

ಸೈನ್ಧವಂ ತತ್ರ ಸಸ್ವಾದು ವೃಷ್ಯಂ ಹೃದ್ಯಂ ತ್ರಿದೋಷನುತ್| ಲಘ್ವನುಷ್ಣಂ ದೃಶಃ ಪಥ್ಯಮವಿದಾಹ್ಯಗ್ನಿದೀಪನಮ್||೧೭||

Adhikarana ಸೌವರ್ಚಲಗುಣಾಃ (೧೮) · Śloka ೧೮

ಲಘು ಸೌವರ್ಚಲಂ ಹೃದ್ಯಂ ಸುಗನ್ಧ್ಯುದ್ಗಾರಶೋಧನಮ್| ಕಟುಪಾಕಂ ವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ದೀಪನೀಯಂ ರುಚಿಪ್ರದಮ್|೧೮|

Adhikarana ವಿಡ್ಗುಣಾಃ (೧೮) · Śloka ೧೮

ಊರ್ಧ್ವಾಧಃ ಕಫವಾತಾನುಲೋಮನಂ ದೀಪನಂ ವಿಡಮ್| ವಿಬನ್ಧಾನಾಹವಿಷ್ಟಮ್ಭಶೂಲಗೌರವನಾಶನಮ್|೧೮|

Adhikarana ಸಾಮುದ್ರಲವಣಗುಣಾಃ (೧೮) · Śloka ೧೮

ವಿಪಾಕೇ ಸ್ವಾದು ಸಾಮುದ್ರಂ ಗುರು ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿವರ್ಧನಮ್|೧೮|

Adhikarana ಔದ್ಭಿದಲವಣಗುಣಾಃ (೧೮) · Śloka ೧೮

ಸತಿಕ್ತಕಟುಕಕ್ಷಾರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮುತ್ಕ್ಲೇದಿ ಚೌದ್ಭಿದಮ್||೧೮||

Adhikarana ಕೃಷ್ಣಲವಣಗುಣಾಃ (೧೯) · Śloka ೧೯

ಕೃಷ್ಣೇ ಸೌವರ್ಚಲಗುಣಾ ಲವಣೇ ಗನ್ಧವರ್ಜಿತಾಃ|೧೯|

Adhikarana ರೋಮಕಲವಣಗುಣಾಃ (೧೯) · Śloka ೧೯

ರೋಮಕಂ ಲಘು ಪಾಂಸೂತ್ಥಂ ಸಕ್ಷಾರಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಗುರು|೧೯|

Adhikarana ಲವಣಪ್ರಯೋಗೇ ಕ್ರಮನಿರ್ದೇಶಃ (೧೯) · Śloka ೧೯

ಲವಣಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಗೇ ತು ಸೈನ್ಧವಾದೀನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೯||

Adhikarana ಯವಕ್ಷಾರಗುಣಾಃ (೨೦) · Śloka ೨೦

ಗುಲ್ಮಹೃದ್ ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುಪ್ಲೀಹಾನಾಹಗಲಾಮಯಾನ್| ಶ್ವಾಸಾರ್ಶಃ ಕಫವಾತಾಂಶ್ಚ ಶಮಯೇದ್ಯವಶೂಕಜಃ||೨೦||

Adhikarana ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕ್ಷಾರಗುಣಾಃಸರ್ವಕ್ಷಾರಗುಣಾಃ (೨೧) · Śloka ೨೧

ಸ್ವರ್ಜಿಕಾ ತದ್ಗುಣಾನ್ನ್ಯೂನಾ ಕ್ಷಾರೇಣ ತು ತತೋಽಧಿಕಾ| ಕ್ಷಾರಃ ಸರ್ವಶ್ಚ ಪರಮಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಃ ಕೃಮಿಜಿಲ್ಲಘುಃ| ಪಿತ್ತಾಸೃಗ್ದೂಷಣಃ ಪಾಕೀ ಛೇದ್ಯಹೃದ್ಯೋ ವಿದಾರಣಃ| ಅಪಥ್ಯಃ ಕಟುಲಾವಣ್ಯಾಚ್ಛುಕ್ರೌಜಃ ಕೇಶಚಕ್ಷುಷಾಮ್||೨೧||

Adhikarana ಹರೀತಕೀಗುಣಾಃ (೨೨) · Śloka ೨೨

ಕಷಾಯಾ ಮಧುರಾ ಪಾಕೇ ರೂಕ್ಷಾ ವಿಲವಣಾ ಲಘುಃ| ದೀಪನೀ ಪಾಚನೀ ಮೇಧ್ಯಾ ವಯಸಃ ಸ್ಥಾಪನೀ ಪರಮ್| ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಾ ಸರಾಯುಷ್ಯಾ ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಬಲಪ್ರದಾ| ಕುಷ್ಠವೈವರ್ಣ್ಯವೈಸ್ವರ್ಯಪುರಾಣವಿಷಮಜ್ವರಾನ್| ಶಿರೋಽಕ್ಷಿಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗಕಾಮಲಾಗ್ರಹಣೀಗದಾನ್| ಸಶೋಷಶೋಫಾತೀಸಾರಮೇಹಮೋಹವಮಿಕ್ರಿಮೀನ್| ಶ್ವಾಸಕಾಸಪ್ರಸೇಕಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹಾನಾಹಗರೋದರಮ್| ವಿಬನ್ಧಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಗುಲ್ಮಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಮರೋಚಕಮ್| ಹರೀತಕರೀ ಜಯೇದ್ವ್ಯಾಧೀಂಸ್ತಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಕಫವಾತಜಾನ್||೨೨||

Adhikarana ಆಮಲಕಗುಣಾಃ (೨೩) · Śloka ೨೩

ತದ್ವದಾಮಲಕಂ ಶೀತಂ ಮಾಧುರ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಜಿತ್ಪರಮ್| ಕಫಂ ಕಟುವಿಪಾಕಿತ್ವಾದಮ್ಲತ್ವಾನ್ಮಾರುತಞ್ಜಯೇತ್| ಪರಂ ಚ ಕಣ್ಠ್ಯಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಹೃದ್ಯಂ ದಾಹಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೩||

Adhikarana ಬಿಭೀತಕಗುಣಾಃ (೨೪) · Śloka ೨೪

ಅಕ್ಷನ್ತು ತದ್ಗುಣಾನ್ನ್ಯೂನಂ ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಹಿಮಮ್| ಕಾಸಶ್ವಾಸಗಲಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಶುಕ್ರಹರಂ ಲಘು| ಪರಂ ಕೇಶ್ಯಸ್ತು ತನ್ಮಜ್ಜಾ ಶುಕ್ರಘ್ನಞ್ಚ ತತೋಽಞ್ಜನಮ್||೨೪||

Adhikarana ತ್ರಿಫಲಾಗುಣಾಃ (೨೫) · Śloka ೨೫

ಇಯಂ ರಸಾಯನವರಾ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ಷ್ಯಾಮಯಾಪಹಾ| ರೋಪಣೀ ತ್ವಗ್ಗದಕ್ಲೇದಮೇದೋಮೇಹಕಫಾಸ್ರಜಿತ್||೨೫||

Adhikarana ತ್ರಿಜಾತಕಚತುರ್ಜಾತಕಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೨೬) · Śloka ೨೬

ಸಕೇಸರಂ ಚತುರ್ಜಾತಂ ತ್ವಕ್ಪತ್ರೈಲಂ ತ್ರಿಜಾತಕಮ್| ಪಿತ್ತಪ್ರಕೋಪಿ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ರೂಕ್ಷಂ ರೋಚನದೀಪನಮ್| (ಪತ್ರಕಂ ಕಫವಾತಘ್ನಂ ತ್ರಿಸುಗನ್ಧಿ ತ್ರಿಜಾತಕಮ್| ಕೇಸರಂ ರಕ್ತಗುದಜವಿಷಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಮ್| ತದ್ಯುಕ್ತಂ ತಚ್ಚತುರ್ಜಾತಂ ನಾತಿಶೀತೋಷ್ಣಮುಚ್ಯತೇ)||೨೬||

Adhikarana ಮರಿಚಗುಣಾಃ (೨೭) · Śloka ೨೭

ರಸೇ ಪಾಕೇ ಚ ಕಟುಕಂ ಕಫಘ್ನಂ ಮರಿಚಂ ಲಘು||೨೭||

Adhikarana ಆರ್ದ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಗುಣಾಃ (೨೮) · Śloka ೨೮

ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾ ಸ್ವಾದುಶೀತಾರ್ದ್ರಾ ಗುರ್ವೀ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀ||೨೮||

Adhikarana ಶುಷ್ಕಪಿಪ್ಪಲೀಗುಣಾಃ (೨೯) · Śloka ೨೯

ಸಾ ಶುಷ್ಕಾ ವಿಪರೀತಾತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವೃಷ್ಯಾ ರಸೇ ಕಟುಃ| ಸ್ವಾದುಪಾಕಾನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮಶ್ವಾಸಕಾಸಾಪಹಾ ಸರಾ|೨೯|

Adhikarana ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಅತ್ಯುಪಯೋಗನಿಷೇಧೋಽಪವಾದಶ್ಚ (೨೯) · Śloka ೨೯

ನ ತಾಮತ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ ರಸಾಯನವಿಧಿಂ ವಿನಾ||೨೯||

Adhikarana ನಾಗರಗುಣಾಃ ಆರ್ದ್ರಕಗುಣಾಶ್ಚ (೩೦) · Śloka ೩೦

ನಾಗರಂ ದೀಪನಂ ವೃಷ್ಯಂ ಗ್ರಾಹಿ ಹೃದ್ಯಂ ವಿಬನ್ಧನುತ್| ರುಚ್ಯಂ ಲಘು ಸ್ವಾದುಪಾಕಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಂ ಕಫವಾತಜಿತ್| ತದ್ವದಾರ್ದ್ರಕಮೇತಚ್ಚ ತ್ರಯಂ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ಜಯೇತ್| ಸ್ಥೌಲ್ಯಾಗ್ನಿಸದನಶ್ವಾಸಕಾಸಶ್ಲೀಪದಪೀನಸಾನ್||೩೦||

Adhikarana ಚವಿಕಾಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಗುಣಾಃ (೩೧) · Śloka ೩೧

ಚವಿಕಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಮರಿಚಾಲ್ಪಾನ್ತರಂ ಗುಣೈಃ||೩೧||

Adhikarana ಚಿತ್ರಕಗುಣಾಃ (೩೨) · Śloka ೩೨

ಚಿತ್ರಕೋಽಗ್ನಿಸಮಃ ಪಾಕೇ ಶೋಫಾರ್ಶಃ ಕೃಮಿಕುಷ್ಠಹಾ||೩೨||

Adhikarana ಪಞ್ಚಕೋಲಗುಣಾಃ (೩೩) · Śloka ೩೩

ಪಞ್ಚಕೋಲಕಮೇತಚ್ಚ ಮರಿಚೇನ ವಿನಾ ಸ್ಮೃತಮ್| ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹೋದರಾನಾಹಶೂಲಘ್ನಂ ದೀಪನಂ ಪರಮ್||೩೩||

Adhikarana ಬೃಹತ್ಪಞ್ಚಮೂಲಗುಣಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪

ಬಿಲ್ವಕಾಶ್ಮರ್ಯತರ್ಕಾರೀಪಾಟಲಾಟುಣ್ಟುಕೈರ್ಮಹತ್| ಜಯೇತ್ಕಷಾಯಂ ತಿಕ್ತೋಷ್ಣಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಕಫಾನಿಲೌ||೩೪||

Adhikarana ಹ್ರಸ್ವಪಞ್ಚಮೂಲಗುಣಾಃ (೨) · Śloka ೨

ಹ್ರಸ್ವಂ ಬೃಹತ್ಯಂಶುಮತೀದ್ವಯಗೋಕ್ಷುರಕೈಃ ಸ್ಮೃತಮ್| ಸ್ವಾದುಪಾಕರಸಂ ನಾತಿಶೀತೋಷ್ಣಂ ಸರ್ವದೋಷಜಿತ್||೨||

Adhikarana ಮಧ್ಯಮಪಞ್ಚಮೂಲಗುಣಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪

ಬಲಾಪುನರ್ನವೈರಣ್ಡಶೂರ್ಪಪರ್ಣೀದ್ವಯೇನ ಚ| ಮಧ್ಯಮಂ ಕಫವಾತಘ್ನಂ ನಾತಿಪಿತ್ತಕರಂ ಲಘು|೩೪|

Adhikarana ಜೀವನಪಞ್ಚಮೂಲಗುಣಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪

ಅಭೀರುವೀರಾಜೀವನ್ತೀಜೀವಕರ್ಷಭಕೈಃ ಸ್ಮೃತಮ್| ಜೀವನಾಖ್ಯಂ ತು ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ವೃಷ್ಯಂ ಪಿತ್ತಾನಿಲಾಪಹಮ್|೩೪|

Adhikarana ತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಗುಣಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪

ತೃಣಾಖ್ಯಂ ಶರದರ್ಭೇಕ್ಷುಶಾಲಿಕಾಶೈಸ್ತು ಪಿತ್ತಜಿತ್| ಅಜಶೃಙ್ಗೀ ಹರಿದ್ರಾ ಚ ವಿದಾರೀ ಸಾರಿವಾಽಮೃತಾಃ|೩೪|

Adhikarana ವಲ್ಲೀಕಣ್ಟಕಪಞ್ಚಮೂಲಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೩೪) · Śloka ೩೪

ಬಲ್ಲ್ಯಾಖ್ಯಂ ಕಣ್ಟಕಾಖ್ಯಂ ತು ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಽಭೀರುಸೈರ್ಯಕೈಃ| ಸಹಿಂಸ್ರಾಕರಮರ್ದೀಕೈಃ ಸರ್ವದೋಷಹರೇ ಚ ತೇ||೩೪||

Adhikarana ಕಾರವ್ಯಾದಿಗುಣಾಃ (೩೫) · Śloka ೩೫

ಕಾರವೀ ಕುಞ್ಚಿವಾಜಾಜೀಕಬರೀಧಾನ್ಯತುಮ್ಬುರು| ಅನ್ನಗನ್ಧಹರಂ ರುಚ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಕಫವಾತಜಿತ್||೩೫||

Adhikarana ಬಾಷ್ಪಿಕಾರಾಜಿಕಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೩೬) · Śloka ೩೬

ಬಾಷ್ಪಿಕಾ ಕಟುತಿಕ್ತೋಷ್ಣಾ ಕೃಮಿಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಾ ಪರಮ್| ತದ್ವಚ್ಚ ರಾಜಿಕಾ ವಿಘ್ನಸಾದನೀ ದೀಪನೀ ಪರಾ| ಶೂಲಾಟೋಪಹರಾ ರುಚ್ಯಾ||೩೬||

Adhikarana ದೀಪ್ಯಕಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭

ದೀಪ್ಯಕಃ ಕೋಷ್ಠಶೂಲಜಿತ್|೩೭|

Adhikarana ಸರ್ಷಪಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭

ಅಹೃದ್ಯಾಃ ಸರ್ಷಪಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಬಾಷ್ಪಿಕಾವಚ್ಚ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ|೩೭|

Adhikarana ಹಿಙ್ಗುಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭

ಹಿಙ್ಗು ವಾತಕಫಾನಾಹಶೂಲಘ್ನಂ ಪಿತ್ತಕೋಪನಮ್| ಕಟುಪಾಕರಸಂ ರುಚ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಪಾಚನಂ ಲಘು| ಪಿತ್ತಾಸ್ರಕೋಪಿ ತಚ್ಚೈವ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಬೋಷ್ಕಾಣದೇಶಜಮ್| ತತೋ ನ್ಯೂನಗುಣಂ ತ್ವನ್ಯದ್ದ್ರವ್ಯವ್ಯಞ್ಜನಧೂಪನಮ್|೩೭|

Adhikarana ಶತಾಹ್ವಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭

ಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠತಗರಸುರದಾರುಹರೇಣವಃ| ಏಲೈಲವಾಲುಸರಲತ್ವಗ್ವ್ಯಾಘ್ರನಖಚೋರಕಾಃ| ಲಘೂಷ್ಣಾಃ ಕಟುಕಾಃ ಪಾಕೇ ಕಫವಾತನಿಬರ್ಹಣಾಃ|೩೭|

Adhikarana ಸೈರ್ಯಕಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭

ಸೈರ್ಯಕಸ್ತಿಕ್ತಮಧುರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಃ ಕಫವಾತಜಿತ್|೩೭|

Adhikarana ಗೋಕ್ಷುರಕಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭

ಬಸ್ತಿಮೂತ್ರವಿಬನ್ಧಘ್ನೋ ವೃಷ್ಯೋ ಗೋಕ್ಷುರಕೋ ಹಿಮಃ|೩೭|

Adhikarana ವಿಷಾದ್ವಯಗುಣಾಃ (೩೭) · Śloka ೩೭

ಪಾಚನಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ತಿಕ್ತಂ ಶೀತಂ ವಿಷಾದ್ವಯಮ್||೩೭||

Adhikarana ಮುಸ್ತಗುಣಾಃ (೩೮) · Śloka ೩೮

ಕಫಘ್ನಂ ತಿಕ್ತಕಟುಕಂ ಮುಸ್ತಂ ಸಂಗ್ರಾಹಿ ಪಾಚನಮ್|೩೮|

Adhikarana ಅಮೃತಾಗುಣಾಃ (೩೮) · Śloka ೩೮

ತಿಕ್ತಾಽಮೃತಾ ತ್ರಿದೋಷಘ್ನೀ ಗ್ರಾಹಿಣ್ಯುಷ್ಣಾ ರಸಾಯನೀ| ದೀಪನೀ ಜ್ವರತೃಡ್ದಾಹಕಾಮಲಾವಾತರಕ್ತನುತ್|೩೮|

Adhikarana ಭೂನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೩೮) · Śloka ೩೮

ತಿಕ್ತಶೀತೌ ಜ್ವರಹರೌ ಲಘೂ ಭೂನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟೌ|೩೮|

Adhikarana ನಿಮ್ಬಗುಣಾಃ (೩೮) · Śloka ೩೮

ನಿಮ್ಬಸ್ತಿಕ್ತೋ ಹಿಮಃ ಕುಷ್ಠಕೃಮಿಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಃ|೩೮|

Adhikarana ಮಹಾನಿಮ್ಬಗುಣಾಃ (೩೮) · Śloka ೩೮

ಮಹಾನಿಮ್ಬಃ ಪರಂ ಗ್ರಾಹೀ ಕಷಾಯೋ ರೂಕ್ಷಶೀತಲಃ|೩೮|

Adhikarana ಗುಗ್ಗುಲುಗುಣಾಃ (೩೮) · Śloka ೩೮

ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಸ್ಪರ್ಶೇ ವಿಶದೋಽಭ್ಯವಹಾರತಃ| ಸಸ್ವಾದುಃ ಸಕಟುಸ್ತಿಕ್ತಃ ಸಕಷಾಯೋ ರಸಾಯನಮ್| ವರ್ಣ್ಯಃ ಸ್ವರ್ಯಃ ಕಟುಃ ಪಾಕೇ ರೂಕ್ಷಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೋಽಗ್ನಿದೀಪನಃ| ಕ್ಲೇದಮೇದೋನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮಗಣ್ಡಮೇಹಾಪಚೀಕ್ರಿಮೀನ್| ಪಿಟಕಾಗ್ರನ್ಥಿಶೋಫಾಂಶ್ಚ ಹನ್ತ್ಯುಷ್ಣಃ ಸ್ರಂಸನೋ ಲಘುಃ||೩೮||

Adhikarana ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಗುಣಾಃ (೩೯) · Śloka ೩೯

ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ ಸರಾ ತಿಕ್ತಾ ಮೇಧ್ಯಾ ಕೃಮಿವಿಷಾಪಹಾ|೩೯|

Adhikarana ಅಗುರುಗುಣಾಃ (೩೯) · Śloka ೩೯

ಕಟುತಿಕ್ತೋಷ್ಣಮಗುರು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಾತಕಫಾಪಹಮ್| ಪಿತ್ತಾಸ್ರವಿಷತೃಡ್ದಾಹಕ್ಲಮಘ್ನಂ ಗುರು ರೂಕ್ಷಣಮ್|೩೯|

Adhikarana ಚಂದನಸಾಮಾನ್ಯಗುಣಾಃ (೩೯) · Śloka ೩೯

ಸರ್ವಂ ಸತಿಕ್ತಮಧುರಂ ಚನ್ದನಂ ಶಿಶಿರಂ ಪರಮ್| ಲಘು ರಕ್ತಮ್||೩೯||

Adhikarana ಉಶೀರವಾಲಕಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೪೦) · Śloka ೪೦

ತಥೋಶೀರಂ ವಾಲಕಂ ಪಾಚನಂ ಚ ತತ್| ಜ್ವರಾತಿಸಾರವಮಥುರಕ್ತಪಿತ್ತಕ್ಷತಾಪಹಮ್||೪೦||

Adhikarana ಮಧುಕಗುಣಾಃ (೪೧) · Śloka ೪೧

ಮಧುಕಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಂ ವ್ರಣಶೋಧನರೋಪಣಮ್| ಗುರು ಸ್ವಾದು ಹಿಮಂ ವೃಷ್ಯಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಸ್ವರವರ್ಣಕೃತ್||೪೧||

Adhikarana ನಿಶಾದ್ವಯಗುಣಾಃ (೪೨) · Śloka ೪೨

ಕಟುತಿಕ್ತೇ ನಿಶೇ ಕುಷ್ಠಮೇಹಪಿತ್ತಕಫಾಪಹೇ| ಪ್ರಲೇಪಾಜ್ಜಯತಃ ಕಣ್ಡೂಂ ಶೋಫಂ ದುಷ್ಟವ್ರಣಂ ವಿಷಮ್|೪೨|

Adhikarana ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಗುಣಾಃ (೪೨) · Śloka ೪೨

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಶಿಶಿರಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್| ಕಷಾಯತಿಕ್ತಮಧುರಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್|೪೨|

Adhikarana ಬಲಾತ್ರಯಗುಣಾಃ (೪೨) · Śloka ೪೨

ಬಲಾತ್ರಯಂ ಸ್ವಾದು ವೃಷ್ಯಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶೀತಂ ಬಲಪ್ರದಮ್|೪೨|

Adhikarana ನಾಗಬಲಾಗುಣಾಃ (೪೨) · Śloka ೪೨

ತತ್ರ ನಾಗಬಲಾ ಬಲ್ಯಾ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಹಿತಾ ಗುರುಃ||೪೨||

Adhikarana ತಾಮ್ಬೂಲಗುಣಾಃ (೪೩) · Śloka ೪೩

ತಾಮ್ಬೂಲಂ ಕಟು ಸಕ್ಷಾರಂ ರುಚ್ಯಮುಷ್ಣಂ ಕಫಪ್ರಣುತ್||೪೩||

Adhikarana ಪೂಗಗುಣಾಃ (೪೪) · Śloka ೪೪

ಭೇದಿ ಸಮ್ಮೋಹಕೃತ್ ಪೂಗಂ ಕಷಾಯಂ ಸ್ವಾದು ರೋಚನಮ್|೪೪|

Adhikarana ಜಾತಿಪತ್ರ್ಯಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೪೪) · Śloka ೪೪

ಜಾತಿಪತ್ರೀ ಕಟುಫಲಂ ಕಙ್ಕೋಲಕಲವಙ್ಗಕಮ್| ಲಘು ತೃಷ್ಣಾಪಹಂ ಹೃದ್ಯಂ ವಕ್ತ್ರದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯನಾಶನಮ್||೪೪||

Adhikarana ಕರ್ಪೂರಗುಣಾಃ (೧) · Śloka ೧

ಸಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಸ್ತೃಷ್ಣಾಘ್ನಃ ಕರ್ಪೂರಶ್ಛೇದನೋ ಹಿಮಃ||೧||

Adhikarana ಲತಾಕಸ್ತೂರಿಕಾಗುಣಾಃ (೪೪) · Śloka ೪೪

ಲತಾಕಸ್ತೂರಿಕಾ ತದ್ವನ್ಮುಖಶೋಷಹರಾ ಪರಮ್|೪೪|

Adhikarana ಪದ್ಮಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೪೪) · Śloka ೪೪

ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಶೀತಂ ಪದ್ಮಂ ಪಿತ್ತಕಫಾಸ್ರಜಿತ್| ತದ್ವದ್ವಕುಲಪುನ್ನಾಗಕುಮುದೋತ್ಪಲಪಾಟಲಮ್||೪೪||

Adhikarana ಚಮ್ಪಕಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೪೫) · Śloka ೪೫

ಸಚಮ್ಪಕಂ ತತೋ ನ್ಯೂನಂ ಗುಣೈಃ ಕೋರಣ್ಡಕಿಂಶುಕಮ್| ಮಾಲತೀಮಲ್ಲಿಕಾಪುಷ್ಪಂ ತಿಕ್ತಂ ಜಯತಿ ಮಾರುತಮ್||೪೫||

Adhikarana ನಾಗಕೇಸರಸಿನ್ಧುವಾರಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೪೬) · Śloka ೪೬

ವಿಷಪಿತ್ತಕಫಾನ್ನಾಗಂ ಸಿನ್ದುವಾರಂ ಚ ತದ್ಗುಣಮ್||೪೬||

Adhikarana ಕೇತಕೀಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಯೋಃ ಗುಣಾಃ (೪೭) · Śloka ೪೭

ಕಫಘ್ನಂ ಕೈತಕಂ ತಿಕ್ತಂ ಶೈರೀಷಂ ವಿಷಹಾರಿ ಚ|೪೭|

Adhikarana ಅಗಸ್ತ್ಯಪುಷ್ಪಗುಣಾಃ (೪೭) · Śloka ೪೭

ವಾತಲಂ ಪುಷ್ಪಮಾಗಸ್ತ್ಯಂ ಕಷಾಯಂ ಕಫಪಿತ್ತಜಿತ್| ಚತುರ್ಥಿಕಜ್ವರಹರಂ ನಾವನೇನೋಪಯೋಜಿತಮ್|೪೭|

Adhikarana ಬನ್ಧೂಕಯೂಥಿಕಾಪುಷ್ಪಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೪೭) · Śloka ೪೭

ಬನ್ಧೂಕಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಗ್ರಾಹಿ ತದ್ವದೇವ ಚ ಯೂಥಿಕಾ|೪೭|

Adhikarana ಕುಙ್ಕುಮಗುಣಾಃ (೪೭) · Śloka ೪೭

ಕಫಘ್ನಮುಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ಚ ಕುಙ್ಕುಮಂ ವ್ರಣಶೋಧನಮ್|೪೭|

Adhikarana ಅವಲ್ಗುಜೈಡಗಜಬೀಜಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೪೭) · Śloka ೪೭

ಅವಲ್ಗ್ವೇಡಕಜಂ ಬೀಜಂ ಕಟಿವಾತಕಫಪ್ರಣುತ್|೪೭|

Adhikarana ಆಸ್ಯಾ-ಅಧ್ವ-ಚಂಕ್ರಮಣ-ಗುಣಾಃ (೪೭) · Śloka ೪೭

ಆಸ್ಯಾ ವರ್ಣಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದಃ ಸೌಕುಮಾರ್ಯಕೃದನ್ಯಥಾ| ಅತೋಽಧ್ವಾಗ್ನಿಬಲಾಯೂಂಷಿ ಕುರ್ಯಾಚ್ಚಙ್ಕ್ರಮಣಂ ಸುಖಮ್| ಮಾರುತಸ್ಯಾನುಲೋಮ್ಯಂ ಚ ಖುಡಸ್ತಮ್ಭಶ್ರಮಾಪಹಮ್||೪೭||

Adhikarana ಪಾದತ್ರಗುಣಾಃ (೪೮) · Śloka ೪೮

ಅನ್ವರ್ಥಸಂಜ್ಞಂ ಪಾದತ್ರಂ ಬಲದೃಕ್ಶುಕ್ರವರ್ದ್ಧನಮ್||೪೮||

Adhikarana ಛತ್ರಗುಣಾಃ (೪೯) · Śloka ೪೯

ವರ್ಣ್ಯಂ ನೇತ್ರಹಿತಂ ಛತ್ರಂ ವಾತವರ್ಷಾತಪಾಪಹಮ್||೪೯||

Adhikarana ಪ್ರವಾತ- ಅಪ್ರವಾತಯೋರ್ಗುಣಾಃ (೫೦) · Śloka ೫೦

ಪ್ರವಾತೋ ರೌಕ್ಷ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯಸ್ತಮ್ಭಕೃದ್ದಾಹತೃಡ್ಭ್ರಮಾನ್| ಶ್ರಮಾಗ್ನಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಂಶ್ಚ ಜಯೇದಪ್ರವಾತಸ್ತ್ವತೋಽನ್ಯಥಾ||೫೦||

Adhikarana ಪ್ರಾಗ್ವಾತಗುಣಾಃ (೫೧) · Śloka ೫೧

ಪ್ರಾಗ್ವಾಯುರುಷ್ಣೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ತ್ವಗ್ದೋಷಾರ್ಶೋವಿಷಕ್ರಿಮೀನ್| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಂ ಶ್ವಾಸಮಾಮಂ ವಾಯುಂ ಚ ಕೋಪಯೇತ್|೫೧|

Adhikarana ಪಶ್ಚಿಮವಾತಗುಣಾಃ (೫೧) · Śloka ೫೧

ಪಶ್ಚಿಮಃ ಶಿಶಿರೋ ಹನ್ತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ದಾಹಂ ತೃಷಂ ವಿಷಮ್|೫೧|

Adhikarana ದಕ್ಷಿಣಮಾರುತಗುಣಾಃ (೫೧) · Śloka ೫೧

ದಕ್ಷಿಣೋ ಮಾರುತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ನೇತ್ರ್ಯೋಽಙ್ಗಬಲವರ್ಧನಃ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರಶಮನೋ ನ ಚ ವಾತಪ್ರಕೋಪನಃ|೫೧|

Adhikarana ಉತ್ತರವಾತಗುಣಾಃ (೫೧) · Śloka ೫೧

ಉತ್ತರೋ ಮಾರುತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮೃದುರ್ಮಧುರ ಏವ ಚ| ಕಷಾಯಾನುರಸಃ ಶೀತೋ ದೋಷಾಣಾಮಪ್ರಕೋಪನಃ|೫೧|

Adhikarana ಆತಪಾದೀನಾಂ ಗುಣಾಃ (೫೧) · Śloka ೫೧

ಆತಪೋ ಭ್ರಮತೃಟ್ಸ್ವೇದದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾವಿವರ್ಣತಾಃ| ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತ್ತಾಸ್ರವಹ್ನಿಂಶ್ಚ ಛಾಯಾ ಚೈತಾನಪೋಹತಿ| ತಮಃ ಕಷಾಯಕಟುಕಂ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಮಧುರಶೀಲತಾ||೫೧||

Adhikarana ತಮಸಃ ಗುಣಾಃ (೫೨) · Śloka ೫೨

ತಮಃ ಕಷಾಕಟುಕಂ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಮಧುರಶೀಲತಾ|೫೨|

Adhikarana ಉಪಸಂಹಾರಃ (೧೨) · Śloka ೧೨

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ರಸಾದಿಭೇದೈರಿತಿ ಭೇಷಜಾನಾಂ ದಿಙ್ಮಾತ್ರಮುಕ್ತನ್ನ ಯತೋಽಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್| ಅನೌಷಧಂ ದ್ರವ್ಯಮಿಹಾವಬೋಧೋ ರೂಪಸ್ಯ ತೇಷಾಂ ವನಗೋಚರೇಭ್ಯಃ||೫೨|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ವಿವಿಧೌಷಧವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨||