Adhikarana ಅಥ ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಂ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ | ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋ ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातो वातशोणितनिदानं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತಹೇತುತ್ವಸಾಮಾನ್ಯಾದ್ವಾತವ್ಯಾಧ್ಯನನ್ತರಂ ವಾತಶೋಣಿತನಿರ್ಣಯಾಯಾಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ| ಅಸೃಜಾ ರುದ್ಧೋ ವಾಯುರ್ವಾತಶೋಣಿತಮ್|| ೧||
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ನಿದಾನಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಪರ್ಯಾಯಾಃ (೨) · Śloka ೨
ನಿದಾನಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಪರ್ಯ್ಯಾಯಾಃ- ವಿದಾಹ್ಯನ್ನಂ ವಿರುದ್ಧಞ್ಚ ತತ್ತಚ್ಚಾಸೃಕ್ಪ್ರದೂಷಣಮ್|
ಭಜತಾಂ ವಿಧಿಹೀನಞ್ಚ ಸ್ವಪ್ನಜಾಗರಮೈಥುನಮ್|
ಪ್ರಾಯೇಣ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಮಚಙ್ಕ್ರಮಣಶೀಲಿನಾಮ್|
ಅಭಿಘಾತಾದಶುದ್ಧೇಶ್ಚ ನೃಣಾಮಸೃಜಿ ದೂಷಿತೇ|
ವಾತಲೈಃ ಶೀತಲೈರ್ವಾಯುವೃದ್ಧಕೃದ್ಧೋ ವಿಮಾರ್ಗಗಃ|
ತಾದೃಶೇನಾಸೃಜಾ ರುದ್ಧಃ ಪ್ರಾಕ್ತದೇವಪ್ರದೂಷಯೇತ್|
ಆಢ್ಯರೋಗಂ ಖ್ರುಡಂ ವಾತಬಲಾಸಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್|
ತದಾಹುರ್ನಾಮಭಿಃ||೨||
View original
निदानसम्प्राप्तिपर्य्यायाः- विदाह्यन्नं विरुद्धञ्च तत्तच्चासृक्प्रदूषणम्|
भजतां विधिहीनञ्च स्वप्नजागरमैथुनम्|
प्रायेण सुकुमाराणामचङ्क्रमणशीलिनाम्|
अभिघातादशुद्धेश्च नृणामसृजि दूषिते|
वातलैः शीतलैर्वायुवृद्धकृद्धो विमार्गगः|
तादृशेनासृजा रुद्धः प्राक्तदेवप्रदूषयेत्|
आढ्यरोगं ख्रुडं वातबलासं वातशोणितम्|
तदाहुर्नामभिः||२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ವಿದಾಹೀತ್ಯಾದಿ| ಸುಕುಮಾರಾ ಅತ್ಯರ್ಥಮೃದುಶರೀರಾಽವಯವಾಃ ಸರ್ವಕ್ಲೇಶಾಽಸಮರ್ಥಾ ಉಕ್ತಃ (ಶಾ. - ೫೫೬)| ತೇ ಪುನರ್ಬಾಲಾ ಏವೇತ್ಯೇಕೇ| ಪ್ರಾಗಿತಿ ಕ್ರಮಾದ್ಧಾತ್ವನ್ತರಮಪಿ ಪ್ರದೂಷಯೇತ್| ತಚ್ಚ ವಾತಶೋಣಿತಮಾಚಾರ್ಯ್ಯಾ ಆಢ್ಯರೋಗಾದಿಭಿರಾಹುಃ (ಚ. ಚಿ. - ೨೮/೧೧)||೨||
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಂ ಸ್ವಭಾವಶ್ಚ (೩) · Śloka ೩
ತಚ್ಚ ಪೂರ್ವಂ ಪಾದೌ ಪ್ರಧಾವತಿ|
ವಿಶೇಷಾದ್ಯಾನಯನಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಲಮ್ಬೌ||೩||
View original
तच्च पूर्वं पादौ प्रधावति|
विशेषाद्यानयनाद्यैः प्रलम्बौ||३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಚ್ಚ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪಾದೌ ಪ್ರಧಾವತಿ| ಯಾನಯಾನಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಲಮ್ಬೌ ಪಾದೌ ವಿಶೇಷಾತ್ ಪ್ರಧಾವತಿ|| ೩||
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಪುರ್ವರೂಪಮ್ (೪) · Śloka ೪
ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ಭವಿಷ್ಯತಃ ಕುಷ್ಠಸಮಂ ತಥಾ ಸಾದಃ ಶ್ಲಥಾಙ್ಗತಾ|
ಜಾನುಜಙ್ಘೋರುಕಟ್ಯಂಸಹಸ್ತಪಾದಾಙ್ಗಸನ್ಧಿಷು|
ಕಣ್ಡೂಸ್ಫುರಣನಿಸ್ತೋದಭೇದಗೌರವಸುಪ್ತತಾಃ|
ಭೂತ್ವಾ ಭೂತ್ವ ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತಿ ಮುಹುರಾವಿರ್ಭವನ್ತಿ ಚ||೪||
View original
तस्य लक्षणम् भविष्यतः कुष्ठसमं तथा सादः श्लथाङ्गता|
जानुजङ्घोरुकट्यंसहस्तपादाङ्गसन्धिषु|
कण्डूस्फुरणनिस्तोदभेदगौरवसुप्तताः|
भूत्वा भूत्व प्रणश्यन्ति मुहुराविर्भवन्ति च||४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಸ್ಯ ಚ ವಾತಾಸ್ರಸ್ಯ ಕುಷ್ಠಸದೃಶಮತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಖರಸ್ಪರ್ಶಾದ್ಯುಕ್ತಂ (ಅ. ಸಂ. ನಿ. - ೫೩೧) ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಭವತಿ| ಅತ್ರ ತು ಸಾದಾದೀನ್ಯಪಿ ಭವನ್ತಿ|| ೪||
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಪ್ರಸರಣಪ್ರಕಾರಃ (೫) · Śloka ೫
ಪಾದಯೋರ್ಮೂಲಮಾಸ್ಥಾಯ ಕದಾಚಿದ್ಧಸ್ತಯೋರಪಿ|
ಆಖೋರಿವ ವಿಷಂ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ದೇಹಂ ಪ್ರಧಾವತಿ|೫|
View original
पादयोर्मूलमास्थाय कदाचिद्धस्तयोरपि|
आखोरिव विषं क्रुद्धं कृत्स्नं देहं प्रधावति|५|
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
೦೦
Adhikarana ಉತ್ತಾನಗಮ್ಭೀರಭೇದಾಭ್ಯಾಂ ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್ (೫) · Śloka ೫
ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾಶ್ರಯಮುತ್ತಾನಂ ತತ್ಪೂರ್ವಂ ಜಾಯತೇ ತತಃ|
ಕಾಲಾನ್ತರೇಣ ಗಮ್ಭೀರಂ ಸರ್ವನ್ ಧಾತೂನಭಿದ್ರವತ್||೫||
View original
त्वङ्मांसाश्रयमुत्तानं तत्पूर्वं जायते ततः|
कालान्तरेण गम्भीरं सर्वन् धातूनभिद्रवत्||५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಚ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಮ್| ಪೂರ್ವಮೇವ ಯಾವತ್ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾಶ್ರಯಂ ತಾವದುತ್ತಾನಮುಚ್ಯತೇ| ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ಸರ್ವಾನ್ ಧಾತೂನಪಿ ಗಚ್ಛದ್ ಗಮ್ಭೀರಾಖ್ಯಂ ಲಭತೇ|| ೫||
Adhikarana ಉತ್ತಾನವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೬) · Śloka ೬
ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಸಂಯುತೋತ್ತಾನೇ ತ್ವಕ್ತಾಮ್ರಾ ಶ್ಯಾವಲೋಹಿತಾ|
ಸಾಯಾಮಾ ಭೃಶದಾಹೋಷಾ||೬||
View original
कण्ड्वादिसंयुतोत्ताने त्वक्ताम्रा श्यावलोहिता|
सायामा भृशदाहोषा||६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥೋತ್ತಾನಲಿಙ್ಗಮಾಹ- ಕಣ್ಡ್ವಾದಿತ್ಯಾದಿನಾ||೬||
Adhikarana ಗಮ್ಭೀರವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೭) · Śloka ೭
ಗಮ್ಭೀರೇಽಧಿಕಪೂರ್ವರುಕ|
ಶ್ವಯಥುರ್ಗ್ರಥಿತಃ ಪಾಕೋ ವಾಯುಃ ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸು|
ಭಿನ್ದನ್ನಿವ ಚರತ್ಯನ್ತರ್ವಕ್ರೀಕುರ್ವಂಶ್ಚ ವೇಗವಾನ್|
ಕರೋತಿ ಖಞ್ಜಂ ಪಙುಂ ವಾ ಶರೀರೇ ಸರ್ವತಶ್ಚರನ್||೭||
View original
गम्भीरेऽधिकपूर्वरुक|
श्वयथुर्ग्रथितः पाको वायुः सन्ध्यस्थिमज्जसु|
भिन्दन्निव चरत्यन्तर्वक्रीकुर्वंश्च वेगवान्|
करोति खञ्जं पङुं वा शरीरे सर्वतश्चरन्||७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಗಮ್ಭೀರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಗಮ್ಭೀರಲಿಙ್ಗಮ್| ಗಮ್ಭೀರೇ ಶ್ವಯಥುಃ| ಉತ್ತಾನಶ್ವಯಥೋರಪ್ಯಧಿಕರುಗ್ಭವತಿ| ತಥಾ ಗ್ರಥಿತಃ ಕಠಿನಃ| ಖಞ್ಜೋ ವಿಕಲೈಕಪಾದಃ ಪಙ್ಗುರುಭಯಪಾದವಿಕಲಃ|| ೭||
Adhikarana ವಾತಾಧಿಕಸ್ಯ ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೮) · Śloka ೮
ವಾತೇಽಧಿಕೇಽಧಿಕಂ ತತ್ರ ಶೂಲಸ್ಫುರಣತೋದನಮ್|
ಶೋಫಸ್ಯ ರೌಕ್ಷ್ಯಕೃಷ್ಣತ್ವಶ್ಯಾವತಾವೃದ್ಧಿಹಾನಯಃ|
ಧಮನ್ಯಙ್ಗುಲಿಸನ್ಧೀನಾಂ ಸಙ್ಕೋಚೋಽಙ್ಗಗ್ರಹೋಽತಿರುಕ್|
ಶೀತದ್ವೇಷಾನುಪಶಯೌ ಸ್ತಮ್ಭವೇಪಥುಸುಪ್ತಯಃ||೮||
View original
वातेऽधिकेऽधिकं तत्र शूलस्फुरणतोदनम्|
शोफस्य रौक्ष्यकृष्णत्वश्यावतावृद्धिहानयः|
धमन्यङ्गुलिसन्धीनां सङ्कोचोऽङ्गग्रहोऽतिरुक्|
शीतद्वेषानुपशयौ स्तम्भवेपथुसुप्तयः||८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತೇಽಧಿಕೇತ್ಯಾದಿ ವಾತಾಧಿಕಲಿಙ್ಗಮ್||೮||
Adhikarana ರಕ್ತಾಧಿಕವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೯) · Śloka ೯
ರಕ್ತೇ ಶೋಫೋಽತಿರುಕ್ತೋದಸ್ತಾಮ್ರಶ್ಚಿಮಿಚಿಮಾಯತೇ|
ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೈಃ ಶಮಂ ನೈತಿ ಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದಸಮನ್ವಿತಃ||೯||
View original
रक्ते शोफोऽतिरुक्तोदस्ताम्रश्चिमिचिमायते|
स्निग्धरूक्षैः शमं नैति कण्डूक्लेदसमन्वितः||९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ರಕ್ತೇಽಧಿಕೇ ವಾತಾಽಸ್ರೇ ಶೋಫಾದಿಕಂ ಲಿಙ್ಗಮ್|| ೯||
Adhikarana ಪಿತ್ತಾಧಿಕವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೦) · Śloka ೧೦
ಪಿತ್ತೇ ವಿದಾಹಃ ಸಮ್ಮೋಹಃ ಸ್ವೇದೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಮದಃ ಸತೃಟ್|
ಸ್ಪರ್ಶಾಽಕ್ಷಮತ್ವಂ ರುಗ್ರಾಗಃ ಶೋಫಃ ಪಾಕೋ ಭೃಶೋಷ್ಮತಾ||೧೦||
View original
पित्ते विदाहः सम्मोहः स्वेदो मूर्च्छा मदः सतृट्|
स्पर्शाऽक्षमत्वं रुग्रागः शोफः पाको भृशोष्मता||१०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತ್ತೇಽಧಿಕೇ ವಾತಾಽಸ್ರೇ ವಿದಾಹಾದಿಲಿಙ್ಗಮ್|| ೧೦||
Adhikarana ಕಫಾಧಿಕವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೧) · Śloka ೧೧
ಕಫೇ ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಗುರುತಾ ಸುಪ್ತಿಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಶೀತತಾಃ|
ಕಣ್ಡೂರ್ಮನ್ದಾ ಚ ರುಕ್||೧೧||
View original
कफे स्तैमित्यगुरुता सुप्तिस्निग्धत्वशीतताः|
कण्डूर्मन्दा च रुक्||११||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಾದಿಫೇಽಧಿಕೇ|| ೧೧||
Adhikarana ದ್ವನ್ದ್ವಸನ್ನಿಪಾತಯೋರ್ವಾತಶೋಣಿತಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೨) · Śloka ೧೨
ದ್ವನ್ದ್ವಸರ್ವಲಿಙ್ಗಞ್ಚ ಸಙ್ಹ್ಕರೇ||೧೨||
View original
द्वन्द्वसर्वलिङ्गञ्च सङ्ह्करे||१२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಙ್ಕರೇ ಸಂಸರ್ಗೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಚ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯೇನ ದ್ವನ್ದ್ವಸರ್ವಲಿಙ್ಗಮ್| ಯಥಾಸ್ವಲಿಙ್ಗಂ ಚ ಭವತಿ|| ೧೨||
Adhikarana ಸಾಧ್ಯವಾತಾಸ್ರಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೩) · Śloka ೧೩
ಏಕದೋಷಾನುಗಂ ಸಾಧ್ಯಂ ನವಂ ||೧೩||
View original
एकदोषानुगं साध्यं नवं ||१३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಚ್ಚ ವಾತಶೋಣಿತಮೇಕದೋಷಜಂ ನವಂ ಸತ್ ಸಾಧ್ಯಮ್|| ೧೩||
Adhikarana ಯಾಪ್ಯವಾತಾಸ್ರಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಯಾಪ್ಯಂ ದ್ವಿದೋಷಜಮ್||೧೪||
View original
याप्यं द्विदोषजम्||१४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
೦೦
Adhikarana ಅಸಾಧ್ಯವಾತಾಸ್ರಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೫) · Śloka ೧೫
ತ್ರಿದೋಷಜಂ ತ್ಯಜೇತ್ ಸ್ರಾವಿಸ್ತಬ್ಧಮರ್ಬುದಕಾರಿ ಚ||೧೫||
View original
त्रिदोषजं त्यजेत् स्राविस्तब्धमर्बुदकारि च||१५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತ್ರಿದೋಷಜಂ ತ್ಯಜೇದಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್| ಸ್ರಾವಿತ್ಯ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಚ| ಅರ್ಬುದಂ ಸ್ಥಿರಂ ಘನಂ ಸವ್ರಣಮಧಿಕಮಾಂಸಮ್|| ೧೫||
Adhikarana ಆವೃತವಾತರಕ್ತವ್ಯಾಪತ್ (೧೬) · Śloka ೧೬
ರಕ್ತಮಾರ್ಗಂ ನಿಹನ್ತ್ಯಾಶು ಶಾಖಾಸನ್ಧಿಷು ಮಾರುತಃ|
ನಿವಿಶ್ಯಾನ್ಯೋನ್ಯಮಾಽಽವಾರ್ಯ್ಯವೇದನಾಭಿರ್ಹರತ್ಯಸೂನ್||೧೬||
View original
रक्तमार्गं निहन्त्याशु शाखासन्धिषु मारुतः|
निविश्यान्योन्यमाऽऽवार्य्यवेदनाभिर्हरत्यसून्||१६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾಯುಃ ಶಾಖಾಸನ್ಧಿಷು ನಿವಿಶ್ಯ ರಕ್ತಸ್ಯ ಮಾರ್ಗಮಾಶು ನಿಹನ್ತಿ| ತೇ ಚ ವಾಯುರಕ್ತೇ ಪರಸ್ಪರಮಾವಾರ್ಯ್ಯವೇದನಾಭೀ ರುಜಾಭಿಃ ಪುರುಷಸ್ಯಾಸೂನ್ ಹರತಃ| ನ ಕೇವಲಮೇಷೈವಾವರಣವಿಧಾ| ಯಾವದ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ (೬೫೧) ಪ್ರಕಾರೇಣಾನೇಕಧಾಪಿ ಸಮ್ಭವತಿ| ತಾಂ ಚ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪಞ್ಚಸು ವಾಯುವಿಶೇಷೇಷು ನಿದಾನಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಚ ಸೈವ ಚ| ವಾಯೌ ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರದರ್ಶಯತೋ ವಾಯೋಃ ಸವೇಗತ್ವಾದಾವರಣಂ ಸಿದ್ಧಮ್|| ೧೬||
Adhikarana ಪ್ರಾಣವಾಯೋಃ ಕೋಪನಕಾರಣಾನಿ ತದ್ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ (೧೭) · Śloka ೧೭
ವಾಯೌ ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕೇ ಪ್ರಾಣೋ ರೌಕ್ಷ್ಯವ್ಯಾಯಾಮಲಙ್ಘನೈಃ|
ಅತ್ಯಾಹಾರಾಭಿಘಾತಾಧ್ವವೇಗೋದೀರಣಧಾರಣೈಃ|
ಕುಪಿತಶ್ಚಕ್ಷುರಾದೀನಾಮುಪಘಾತಂ ಪ್ರವರ್ತ್ತಯೇತ್|
ಪೀನಸಾರ್ದಿತತೃಟ್ಕಾಸಶ್ವಾಸಾದೀಂಶ್ಚಾಮಯಾನ್ಬಹೂನ್||೧೭||
View original
वायौ पञ्चात्मके प्राणो रौक्ष्यव्यायामलङ्घनैः|
अत्याहाराभिघाताध्ववेगोदीरणधारणैः|
कुपितश्चक्षुरादीनामुपघातं प्रवर्त्तयेत्|
पीनसार्दिततृट्कासश्वासादींश्चामयान्बहून्||१७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತೇಷು ಚ ಪ್ರಾಣೋ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕುಪಿತಶ್ಚಕ್ಷುರಾದ್ಯುಪಘಾತಂ ಪೀನಸಾದೀಂಶ್ಚ ಯಥಾಕೋಪಂ ಬಹುನುಪದ್ರವಾನ್ ಕುರುತೇ|| ೧೭||
Adhikarana ಉದಾನಸ್ಯ ಪ್ರಕೋಪಕಾರಣಾನಿ ತದ್ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ (೧೮) · Śloka ೧೮
ಉದಾನಃ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಚ್ಛರ್ದಿನಿದ್ರಾವಿಧಾರಣೈಃ|
ಗುರುಭಾರಾತಿರುದಿತಹಾಸ್ಯಾದ್ಯೈರ್ವಿಕೃತೋ ಗದಾನ್|
ಕಣ್ಠರೋಧಮನೋಭ್ರಂಶಚ್ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಪೀನಸಾನ್|
ಕುರ್ಯಾಚ್ಚ ಗಲಗಣ್ಡಾದೀನ್ತಾಸ್ತಾಞ್ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಸಂಶ್ರಯಾನ್||೧೮||
View original
उदानः क्षवथूद्गारच्छर्दिनिद्राविधारणैः|
गुरुभारातिरुदितहास्याद्यैर्विकृतो गदान्|
कण्ठरोधमनोभ्रंशच्छर्द्यरोचकपीनसान्|
कुर्याच्च गलगण्डादीन्ताँस्ताञ्जत्रूर्ध्वसंश्रयान्||१८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉದಾನಃ ಕ್ಷವಥುಧಾರಣಾದಿಭಿರ್ವಿಕೃತಃ ಕಣ್ಠರೋಧಾದೀನನ್ಯಾಶ್ಚ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಜಾನ್ ಯಥಾಕೋಪಂ ಗದಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೧೮||
Adhikarana ವ್ಯಾನಸ್ಯ ಕೋಪನಕಾರಣಾನಿ ತದ್ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ (೧೯) · Śloka ೧೯
ವ್ಯಾನೋಽತಿಗಮನಸ್ಥಾನಕ್ರೋಡಾವಿಷಮಚೇಷ್ಟಿತೈಃ|
ವಿರೋಧಿರೂಕ್ಷಭೀಹರ್ಷವಿಷಾದಾದ್ಯೈಶ್ಚ ದೂಷಿತಃ|
ಪುಂಸ್ತ್ವೋತ್ಸಾಹಬಲಭ್ರಂಶಶೋಫಚಿತ್ತೋತ್ಪ್ಲವಜ್ವರಾನ್|
ಸರ್ವಾಙ್ಗರೋಗನಿಸ್ತೋದರೋಮಹರ್ಷಾಙ್ಗಸುಪ್ತತಾಃ|
ಕುಷ್ಠಂ ವೀಸರ್ಪಮನ್ಯಾಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಾಙ್ಗದಾನ್||೧೯||
View original
व्यानोऽतिगमनस्थानक्रोडाविषमचेष्टितैः|
विरोधिरूक्षभीहर्षविषादाद्यैश्च दूषितः|
पुंस्त्वोत्साहबलभ्रंशशोफचित्तोत्प्लवज्वरान्|
सर्वाङ्गरोगनिस्तोदरोमहर्षाङ्गसुप्तताः|
कुष्ठं वीसर्पमन्याँश्च कुर्यात्सर्वाङ्गगाङ्गदान्||१९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವ್ಯಾನೋಽತಿಗಮನಾತಿಸ್ಥಾನಾದಿಭಿರ್ದೂಷಿತಃ ಪುಂಸ್ತ್ವಭ್ರಂಶಾದೀನ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಾನ್ ಗದನ್ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್| ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಶುಕ್ರಮ್| ಸರ್ವಾಙ್ಗರೋಗ ಉಭಯ ಪಕ್ಷವಧಃ|| ೧೯||
Adhikarana ಸಮಾನಸ್ಯ ಕೋಪನಕಾರಣಾನಿ ತದ್ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ (೨೦) · Śloka ೨೦
ಸಮಾನೋ ವಿಷಮಾಜೀರ್ಣಶೀತಸಙ್ಕೀರ್ಣಭೋಜನೈಃ|
ಕರೋತ್ಯಕಾಲಶಯನಜಾಗರಾದ್ಯೈಶ್ಚ ದೂಷಿತಃ|
ಶೂಲಗುಲ್ಮಗ್ರಹಣ್ಯಾದೀನ್ಪಕ್ವಾಮಾಶಯಜಾಙ್ಗದಾನ್||೨೦||
View original
समानो विषमाजीर्णशीतसङ्कीर्णभोजनैः|
करोत्यकालशयनजागराद्यैश्च दूषितः|
शूलगुल्मग्रहण्यादीन्पक्वामाशयजाङ्गदान्||२०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಮಾನೋ ವಿಷಭೋಜನಾದಿಭಿರ್ದೂಷಿತಃ ಶೂಲಾದೀನ್ ಪಕ್ವಾಮಾಶಯಜಾನ್ ಗದಾನ್ ಕರೋತಿ| ಅಕಾಲೇ ಬಹು ವಾಽಲ್ಪಂ ವಾ ಭುಕ್ತಂ ತು ವಿಷಮಾಶನಮ್|| ೨೦||
Adhikarana ಅಪಾನಸ್ಯ ಕೋಪನಕಾರಣಾನಿ ತದ್ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಅಪಾನೋ ರೂಕ್ಷಗುರ್ವನ್ನವೇಣಾಘಾತಾತಿವಾಹನೈಃ|
ಯಾನಯಾನಾಸನಸ್ಥಾನಚಙ್ಕ್ರಮೈಶ್ಚಾತಿಸೇವಿತೈಃ|
ಕುಪಿತಃ ಕುರುತೇ ರೋಗಾನ್ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಯಾನ್|
ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಪ್ರದೋಷಾಽರ್ಶೋಗುದಭ್ರಂಶಾದಿಕಾನ್ ಬಹೂನ್||೨೧||
View original
अपानो रूक्षगुर्वन्नवेणाघातातिवाहनैः|
यानयानासनस्थानचङ्क्रमैश्चातिसेवितैः|
कुपितः कुरुते रोगान्कृच्छ्रान्पक्वाशयाश्रयान्|
मूत्रशुक्रप्रदोषाऽर्शोगुदभ्रंशादिकान् बहून्||२१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಪಾನೋ ರೂಕ್ಷಾದಿಭಿರ್ಯಾನಯಾನಾದಿಭಿಶ್ಚಾತಿಸೇವಿತೈಃ ಕುಪಿತಃ ಮೂತ್ರದೋಷಾದಿಕಾನ್ ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಿತಾನ್ ಅತಿಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಕುರುತೇ| ಸರ್ವತ್ರ ಚಾದಿಗ್ರಹಣಾನ್ಯಾಗಮಾಽವಿರುದ್ಧೇನಾನುಮಾನೇನ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಾನಿ|| ೨೧||
Adhikarana ಸಾಮವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಸರ್ವಞ್ಚ ಮಾರುತಂ ಸಾಮಂ ತನ್ದ್ರಾಸ್ತೈಮಿತ್ಯಗೌರವಃ|
ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾರೋಚಕಾಲಸ್ಯಶೈತ್ಯಶೋಫಾಗ್ನಿಹಾನಿಭಿಃ|
ಕಟೂರೂಕ್ಷಾಭಿಲಾಷೇಣ ತದ್ವಿಧೋಪಶಯೇನ ಚ|
ಯುಕ್ತಂ ವಿದ್ಯಾತ್||೨೨||
View original
सर्वञ्च मारुतं सामं तन्द्रास्तैमित्यगौरवः|
स्निग्धत्वारोचकालस्यशैत्यशोफाग्निहानिभिः|
कटूरूक्षाभिलाषेण तद्विधोपशयेन च|
युक्तं विद्यात्||२२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಂ ಚ ಪ್ರಾಣಾದಿಕಂ ಮಾರುತಂ ತನ್ದ್ರಾದಿಭಿರನ್ವಿತಂ ಸಾಮಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವೈದ್ಯ ಇತಿ ಶೇಷಃ|| ೨೨||
Adhikarana ನಿರಾಮವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೩) · Śloka ೨೩
ನಿರಾಮಂ ತು ತನ್ದ್ರಾದೀನಾಮ್ ವಿಪರ್ಯ್ಯಯಾತ್||೨೩||
View original
निरामं तु तन्द्रादीनाम् विपर्य्ययात्||२३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತನ್ದ್ರಾದಿವೈಪರೀತ್ಯಾನ್ನಿರಾಮಮ್||೨೩||
Adhikarana ವಾತಾಽಽವರಣಪ್ರಕಾರಾಃ (೨೪) · Śloka ೨೪
ವಾಯೋರಾಽಽವರಣಂ ಚಾಽತೋ ಬಹುಭೇದಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೨೪||
View original
वायोराऽऽवरणं चाऽतो बहुभेदं प्रवक्ष्यते||२४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತೋಽನ್ತರಂ ವಾಯೋಃ ಪಿತ್ತಾದಿವಿಶೇಷಾತ್ ಬಹುಭೇದಮಾಽಽವರಣಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ||೨೪||
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೫) · Śloka ೨೫
ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ದಾಹಸ್ತೃಷ್ಣಾಶೂಲಂ ಭ್ರಮಸ್ತಮಃ|
ಕಟುಕೋಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣೈರ್ವಿದಾಹಃ ಶೀತಕಾಮತಾ||೨೫||
View original
लिङ्गं पित्तावृते दाहस्तृष्णाशूलं भ्रमस्तमः|
कटुकोष्णाम्ललवणैर्विदाहः शीतकामता||२५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ದಾಹಾದಿಕಂ ಪಿತ್ತಾಽವೃತೇ ಲಿಙ್ಗಮ್|| ೨೫||
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೬) · Śloka ೨೬
ಶೈತ್ಯಗೌರವಶೂಲಾನಿ ಕಟ್ವಾದ್ಯಪಶಯೋಽಧಿಕಮ್|
ಲಙ್ಘನಾಯಾಸರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಕಾಮತಾ ಚ ಕಫಾವೃತೇ||೨೬||
View original
शैत्यगौरवशूलानि कट्वाद्यपशयोऽधिकम्|
लङ्घनायासरूक्षोष्णकामता च कफावृते||२६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶೈತ್ಯಾದಿಕಂ ಕಫಾವೃತೇ|| ೨೬||
Adhikarana ರಕ್ತಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೭) · Śloka ೨೭
ರಕ್ತಾವೃತೇ ಸದಾಹಾರ್ತ್ತಿಸ್ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾನ್ತರಜಾ ಭೃಶಮ್|
ಭವೇಚ್ಚ ರಾಗೀ ಶ್ವಯಥುರ್ಜಾಯನ್ತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ||೨೭||
View original
रक्तावृते सदाहार्त्तिस्त्वङ्मांसान्तरजा भृशम्|
भवेच्च रागी श्वयथुर्जायन्ते मण्डलानि च||२७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸದಾಹತ್ವಗಾರ್ತ್ತ್ಯಾದಿ ರಕ್ತಾವೃತೇ|| ೨೭||
Adhikarana ಮಾಂಸಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೮) · Śloka ೨೮
ಮಾಂಸೇನ ಕಠಿನಃ ಶೋಫೋ ವಿವರ್ಣಃ ಪಿಟಕಾಸ್ತಥಾ|
ಹರ್ಷಃ ಪಿಪೀಲಿಕಾನಾಂ ಚ ಸಞ್ಚಾರ ಇವ ಜಾಯತೇ||೨೮||
View original
मांसेन कठिनः शोफो विवर्णः पिटकास्तथा|
हर्षः पिपीलिकानां च सञ्चार इव जायते||२८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಠಿನಃ ಶೋಫಾದಿಮಾಂಸೇನ|| ೨೮||
Adhikarana ಮೇದಸಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೯) · Śloka ೨೯
ಚಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮೃದುಃ ಶೀತಃ ಶೋಫೋ ಗಾತ್ರೇಷ್ವರೋಚಕಃ|
ಆಢ್ಯವಾತ ಇತಿ ಜ್ಞೇಯಃ ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರೋ ಮೇದಸಾವೃತೇ||೨೯||
View original
चलः स्निग्धो मृदुः शीतः शोफो गात्रेष्वरोचकः|
आढ्यवात इति ज्ञेयः स कृच्छ्रो मेदसावृते||२९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಚಲತ್ವಾದಿಯುತಃ ಶೋಫ ಆಢ್ಯವಾತನಾಮಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯೋ ಮೇದಸಾವೃತೇ|| ೨೯||
Adhikarana ಅಸ್ಥ್ಯಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೦) · Śloka ೩೦
ಸ್ಪರ್ಶಮಸ್ಥ್ಯಾವೃತೇಽತ್ಯುಷ್ಣಂ ಪೀಡನಂ ಚಾಭಿನನ್ದತಿ|
ಸೂಚ್ಯೇವ ತುದ್ಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಮಙ್ಗಂ ಸೀದತಿ ಶೂಲ್ಯತೇ||೩೦||
View original
स्पर्शमस्थ्यावृतेऽत्युष्णं पीडनं चाभिनन्दति|
सूच्येव तुद्यतेऽत्यर्थमङ्गं सीदति शूल्यते||३०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಉಷ್ಣಸ್ಪರ್ಶಾದ್ಯಭಿನನ್ದನಾದ್ಯಸ್ಥ್ಯಾವೃತೇ||೩೦||
Adhikarana ಮಜ್ಜಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೧) · Śloka ೩೧
ಮಜ್ಜಾವೃತೇ ವಿನಮನಂ ಜೃಮ್ಭಣಂ ಪರಿವೇಷ್ಟನಮ್|
ಶೂಲಞ್ಚ ಪೀಡ್ಯಮಾನೇ ಚ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಲಭತೇ ಸುಖಮ್||೩೧||
View original
मज्जावृते विनमनं जृम्भणं परिवेष्टनम्|
शूलञ्च पीड्यमाने च पाणिभ्यां लभते सुखम्||३१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಙ್ಗವಿನಮನಾದಿಕಂ ಮಜ್ಜಾವೃತೇ|| ೩೧||
Adhikarana ಶುಕ್ರಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೨) · Śloka ೩೨
ಶುಕ್ರಾವೃತೇಽತಿವೇಗೋ ವಾ ನ ವಾ ನಿಷ್ಫಲತಾಽಪಿ ವಾ||೩೨||
View original
शुक्रावृतेऽतिवेगो वा न वा निष्फलताऽपि वा||३२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತಿವೇಗಾದಿಕಂ ಶುಕ್ರಾವೃತೇ| ಶುಕ್ರಫಲಸಂಸರ್ಗಃ||೩೨||
Adhikarana ಅನ್ನಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೩) · Śloka ೩೩
ಭುಕ್ತೇ ಕುಕ್ಷೌ ರುಜಾಜೀರ್ಣೇ ಶಾಮ್ಯತ್ಯನ್ನಾವೃತೇಽನಿಲೇ||೩೩||
View original
भुक्ते कुक्षौ रुजाजीर्णे शाम्यत्यन्नावृतेऽनिले||३३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನ್ನಾವೃತೇಽನಿಲೇ ಭುಕ್ತೇ ಕುಕ್ಷಿರುಜಾದಿ||೩೩||
Adhikarana ಮೂತ್ರಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೪) · Śloka ೩೪
ಮೂತ್ರಾಽಪ್ರವೃತ್ತಿರಾಧ್ಮಾನಂ ಬಸ್ತೇರ್ಮೂತ್ರಾವೃತೇ ಭವೇತ್||೩೪||
View original
मूत्राऽप्रवृत्तिराध्मानं बस्तेर्मूत्रावृते भवेत्||३४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಮೂತ್ರಾವೃತೇ ಮೂತ್ರಾಽಪ್ರವೃತ್ಯಾದಿಲಿಙ್ಗಮ್||೩೪||
Adhikarana ವಿಡಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೫) · Śloka ೩೫
ವಿಡಾವೃತೇ ವಿಬನ್ಧೋಽಧಃ ಸ್ವೇ ಸ್ಥಾನೇ ಪರಿಕೃನ್ತತಿ|
ವ್ರಜತ್ಯಾಽಽಶು ಜರಾಂ ಸ್ನೇಹೋ ಭುಕ್ತೋ ಚಾಽಽನಹ್ಯತೇ ನರಃ|
ಶಕೃತ್ಪೀಡಿತಮನ್ನೇನ ದುಃಖಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚಿರಾತ್ಸೃಜೇತ್||೩೫||
View original
विडावृते विबन्धोऽधः स्वे स्थाने परिकृन्तति|
व्रजत्याऽऽशु जरां स्नेहो भुक्तो चाऽऽनह्यते नरः|
शकृत्पीडितमन्नेन दुःखं शुष्कं चिरात्सृजेत्||३५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಶಾ ಪುರೀಷೇಣಾಽವೃತೇ ವಿಬನ್ಧಾದಿ||೩೫||
Adhikarana ಸರ್ವಧಾತ್ವಾವೃತಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೬) · Śloka ೩೬
ಸರ್ವಧಾತ್ವಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಪೃಷ್ಠರುಕ್|
ವಿಲೋಮೋ ಮಾರುತೋಽಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಹೃದಯಂ ಪೀಡ್ಯತೇಽತಿ ಚ||೩೬||
View original
सर्वधात्वावृते वायौ श्रोणिवङ्क्षपृष्ठरुक्|
विलोमो मारुतोऽस्वास्थ्यं हृदयं पीड्यतेऽति च||३६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ರೋಣಿರುಗಾದಿ ಯೌಗಪದ್ಯೇನ ಸರ್ವಧಾತ್ವಾವೃತೇ ಲಿಙ್ಗಮಿತಿ|| ೩೬||
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೭) · Śloka ೩೭
ಭ್ರಮೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ರುಜಾ ದಾಹಃ ಪಿತ್ತೇನ ಪ್ರಾಣ ಆವೃತೇ|
ವಿದಗ್ಧೇಽನ್ನೇ ಚ ವಮನಮ್ ||೩೭||
View original
भ्रमो मूर्च्छा रुजा दाहः पित्तेन प्राण आवृते|
विदग्धेऽन्ने च वमनम् ||३७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ವಾಯೋರಾಽಽವರಣಮುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಣಾದಿಭೇದೇನೋಚ್ಯತೇ| ಭ್ರಮಾದಿಯುಕ್ತಂ ಪಿತ್ತೇನ ಪ್ರಾಣಾಖ್ಯೇ ವಾಯಾವಾವೃತೇ ಭವತಿ|| ೩೭||
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯೋದಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೮) · Śloka ೩೮
ಉದಾನೇ ವಿಭ್ರಮಾದಯಃ|
ದಾಹೋಽನ್ತರ್ರುಜಾಭ್ರಂಶಶ್ಚ||೩೮||
View original
उदाने विभ्रमादयः|
दाहोऽन्तर्रुजाभ्रंशश्च||३८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತ್ತೇನೋದಾನ ಆವೃತೇ ವಿಭ್ರಮನ್ತರ್ದಾಹಾದಯಃ| ವಿಭ್ರಮೋ ಮೋಹಪ್ರಾಯಃ||೩೮||
Adhikarana ಪಿತ್ತವೃತಸ್ಯ ವ್ಯಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೯) · Śloka ೩೯
ದಾಹೋ ವ್ಯಾನೇ ತು ಸರ್ವಗಃ|
ಕ್ಲಮೋಽಙ್ಗಚೇಷ್ಟಾಸಙ್ಗಾಶ್ಚ ಸನ್ತಾಪಃ ಸಹವೇದನಃ||೩೯||
View original
दाहो व्याने तु सर्वगः|
क्लमोऽङ्गचेष्टासङ्गाश्च सन्तापः सहवेदनः||३९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತ್ತೇನ ವ್ಯಾನೇ ಆವೃತೇ ಸರ್ವಾಙ್ಗೀಣದಾಹಾದಿ ಲಕ್ಷಣಮ್|| ೩೯||
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯ ಸಮಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೦) · Śloka ೪೦
ಸಮಾನ ಊಷ್ಮೋಪಹತಿರತಿಸ್ವೇದೋಽರತಿಃ ಸತೃಟ್|
ದಾಹಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್||೪೦||
View original
समान ऊष्मोपहतिरतिस्वेदोऽरतिः सतृट्|
दाहश्च स्यात्||४०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಗ್ನ್ಯುಪಹತ್ವಾದಿದಾಹಾನ್ತಂ ಪಿತ್ತೇನ ಸಮಾನೇ ಆವೃತೇ|| ೪೦||
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯಾಽಪಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೧) · Śloka ೪೧
ಅಪಾನೇ ತು ಮಲೇ ಹಾರಿದ್ರವರ್ಣತಾ|
ರುಜೋಽತಿವೃದ್ಧಿಸ್ತಾಪಶ್ಚ ಯೋನಿಮೇಹನಪಾಯುಷು||೪೧||
View original
अपाने तु मले हारिद्रवर्णता|
रुजोऽतिवृद्धिस्तापश्च योनिमेहनपायुषु||४१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹಾರಿದ್ರಪುರೀಷತ್ವಾದಿಪಿತ್ತೇನಾಽಪಾನಾಖ್ಯೇಽನಿಲೇ ಆವೃತೇ ರೂಪಮ್|| ೪೧||
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾದಿಪಞ್ಚಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೨) · Śloka ೪೨
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ತ್ವಾವೃತೇ ಪ್ರಾಣೇ ಸಾದಸ್ತನ್ದ್ರಾಽರುಚಿರ್ವಮಿಃ|
ಷ್ಠೀವನಂ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರನಿಃಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಸಂಗ್ರಹಃ|
ಉದಾನೇ ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಮರುಚಿರ್ವಕ್ಸ್ವರಗ್ರಹಃ|
ಬಲವರ್ಣಪ್ರಣಾಶಶ್ಚ ವ್ಯಾನೇ ಪರ್ವಾಽಸ್ಥಿವಾಗ್ಗ್ರಹಃ|
ಗುರುತಾಽಙ್ಗೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಸ್ಖಲಿತಞ್ಚ ಗತೌ ಭೃಶಮ್|
ಸಮಾನೇಽತಿಹಿಮಾಙ್ಗತ್ವಮಸ್ವೇದೋ ಮನ್ದವಹ್ನಿತಾ|
ಅಪಾನೇ ಸಕಫಂ ಮೂತ್ರಶಕೃತೋಃ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರವರ್ತ್ತನಾಮ್||೪೨||
View original
श्लेष्मणा त्वावृते प्राणे सादस्तन्द्राऽरुचिर्वमिः|
ष्ठीवनं क्षवथूद्गारनिःश्वासोच्छ्वाससंग्रहः|
उदाने गुरुगात्रत्वमरुचिर्वक्स्वरग्रहः|
बलवर्णप्रणाशश्च व्याने पर्वाऽस्थिवाग्ग्रहः|
गुरुताऽङ्गेषु सर्वेषु स्खलितञ्च गतौ भृशम्|
समानेऽतिहिमाङ्गत्वमस्वेदो मन्दवह्निता|
अपाने सकफं मूत्रशकृतोः स्यात्प्रवर्त्तनाम्||४२||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪಿತ್ತವತ್ ಕ್ರಮೇಣೋಚ್ಯತೇ| ಕ್ಷವಥ್ಯಾದೀನಾಂ ಸಂಗ್ರಹಃ| ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್|| ೪೨||
Adhikarana ದ್ವಾವಿಂಶತಿವಿಧಂ ವಾಯೋರಾಽಽವರಣಮ್ (೪೩) · Śloka ೪೩
ಇತಿ ದ್ವಾವಿಶತಿವಿಧಂ ವಾಯೋರಾಽಽವರಣಂ ವಿದುಃ||೪೩||
View original
इति द्वाविशतिविधं वायोराऽऽवरणं विदुः||४३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏವಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ದೋಷಾಭ್ಯಾಂ ರಕ್ತಾದಿಭಿಃ ಷಡ್ಭಿರ್ಧಾತುಭಿರನ್ನೇನ ಮೂತ್ರೇಣ ವಿಶಾ ಸರ್ವಧಾತುಭಿಃ ಪುನಃ ಪ್ರಾಣಾದಿಪಞ್ಚಕಸ್ಯ ಪಿತ್ತೇನ ತದ್ವತ್ ಕಫೇನೇತಿ ದ್ವಾವಿಶತಿವಿಧಂ ವಾಯೋರಾಽಽವರಣಮುಕ್ತಮ್|| ೪೩||
Adhikarana ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮನ್ಯೋಽಽವರಣಸ್ಯ ಪ್ರಕಾರಾಃ (೪೪) · Śloka ೪೪
ಪ್ರಾಣಾದಯಸ್ತಥಾನ್ಯೋನ್ಯಮಾಽಽವೃಣ್ವನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್|
ಸರ್ವೇಽಪಿ ವಿಂಶತಿವಿಧಂ ವಿದ್ಯಾದಾಽಽವರಣಞ್ಚ ತತ್||೪೪||
View original
प्राणादयस्तथान्योन्यमाऽऽवृण्वन्ति यथाक्रमम्|
सर्वेऽपि विंशतिविधं विद्यादाऽऽवरणञ्च तत्||४४||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವೇಽಪಿ ಪ್ರಾಣಾದಯಃ ಪರಸ್ಪರೇಣ ಯಥಾಕ್ರಮಮಾಽಽವೃಣ್ವನ್ತಿ| ತಚ್ಚಾಽನ್ಯೋನ್ಯಾವರಣಂ ವಿಂಶತಿವಿಧಂ ವಿದ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಚ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಃ ಶೇಷಾಣಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಕ್ರಮೇಣಾಽಽವರಕೋ ಭವತಿ| ಏವಂ ಪಞ್ಚ ಪ್ರಾಣಾದಯಃ| ಯತಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಚತುರೋ ಭೇದಾನ್ ಯಾನ್ತ್ಯತೋ ವಿಂಶತಿವಿಧಮಾಽಽವರಣಮ್|| ೪೪||
Adhikarana ಪ್ರಾಣಾವೃತಸ್ಯೋದಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೫) · Śloka ೪೫
ನಿಃಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಸಂರೋಧಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಃ ಶಿರೋಗ್ರಹಃ|
ಹೃದ್ರೋಗೀ ಮುಖಶೋಷಶ್ಚ ಪ್ರಾಣೇನೋದನ ಆವೃತೇ||೪೫||
View original
निःश्वासोच्छ्वाससंरोधः प्रतिश्यायः शिरोग्रहः|
हृद्रोगी मुखशोषश्च प्राणेनोदन आवृते||४५||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಚ ಪ್ರಾಣೇನೋದಾನ ಆವೃತೇ ನಿಃಶ್ವಾಸರೋಧಾದಿಕಂ ಭವತಿ|| ೪೫||
Adhikarana ಉದಾನಾವೃತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೬) · Śloka ೪೬
ಉದಾನೇನಾವೃತೇ ಪ್ರಾಣೇ ವರ್ಣೌಜೋಬಲಸಂಕ್ಷಯಃ||೪೬||
View original
उदानेनावृते प्राणे वर्णौजोबलसंक्षयः||४६||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಏವಮುದಾನೇನಾವೃತೇ ಪ್ರಾಣೇ ಬಲಾದಿಕ್ಷಯಃ|| ೪೬||
Adhikarana ಆವರಣವಿಜ್ಞಾನೋಪಸಂಹಾರಃ (೪೭) · Śloka ೪೭
ದಿಶಾನಯಾ ಚ ವಿಭಜೇತ್ ಸರ್ವಮಾವರಣಂ ಭಿಷಕ|
ಸ್ಥಾನಾನ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯ ವಾತಾನಾಂ ವೃದ್ಧಿಹಾನಿಞ್ಚ ಕರ್ಮಣಾಮ್||೪೭||
View original
दिशानया च विभजेत् सर्वमावरणं भिषक|
स्थानान्यवेक्ष्य वातानां वृद्धिहानिञ्च कर्मणाम्||४७||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅನಯೈವ ದಿಶಾಽನುಕ್ತಮಾವರಣಂ ಸ್ವಬುದ್ಧ್ಯಾ ವೈದ್ಯೋ ವಿಭಜೇತ್| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ವಾತಾನಾಂ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ದೋಷಭೇದೀಯೋಕ್ತೇನ (ಅ. ಸಂ. ಸೂ. - ೨೦) ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯ ತಥಾ ಕರ್ಮಣಾಂ ಷ್ಠೀವನಾದೀನಾಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಹಾನಿಂ ಚಾವೇಕ್ಷ್ಯ| ತೇನೈವಂ ಭವತ್ಯಸ್ಯ ವಾಯೋರಯಂ ಪ್ರದೇಶಸ್ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಚೇದಂ ಕರ್ಮಾಽಽಮ್ನಾತಂ ತಚ್ಚ ಸಮ್ಪ್ರಯತ್ನೇನ ರೂಪೇಣ ವೃದ್ಧಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಯದಾ ದೃಶ್ಯತೇ ತದಾಽನುಮೀಯತೇಽನೇನಾಽಽವೃತೋಽಯಮಿತಿ| ನ ಕೇವಲಮೇತದೇವಾಽಽವರಣಂ ಯಾವದೇಭ್ಯೋಽನ್ಯದಪ್ಯಧಿಕಮಸ್ತೀತ್ಯಾಽಽಹ||೪೭||
Adhikarana ವಾಯೋರಾವರಣಸ್ಯಾಽಸಙ್ಖ್ಯೇಯತ್ವಮ್ (೪೮) · Śloka ೪೮
ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಞ್ಚ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಮಿಶ್ರಮಾಽಽವರಣಂ ಮಿಥಃ|
ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಮಿಶ್ರಾಣಾಂ ಮಿಶ್ರಿತೈಶ್ಚ ತೈಃ|
ಮಿಶ್ರೈಃ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿಸ್ತದ್ವನ್ಮಿಶ್ರಣಾಭಿರನೇಕಧಾ|
ತಾರತಮ್ಯವಿಕಲ್ಪಾಚ್ಚ ಯಾತ್ಯಾವೃತ್ತಿರಸಙ್ಖ್ಯತಾಮ್||೪೮||
View original
प्राणादीनाञ्च पञ्चानां मिश्रमाऽऽवरणं मिथः|
पित्तादिभिर्द्वादशभिर्मिश्राणां मिश्रितैश्च तैः|
मिश्रैः पित्तादिभिस्तद्वन्मिश्रणाभिरनेकधा|
तारतम्यविकल्पाच्च यात्यावृत्तिरसङ्ख्यताम्||४८||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಾಣಾದಯೋ ದ್ವ್ಯಾದಿಸಂಯೋಗೇನ ಮಿಶ್ರಾಃ ಕದಾಚಿದಾಽಽವಾರ್ಯ್ಯಾ ಭವನ್ತಿ| ಕದಾಚಿದಾಽಽವಾರಕಾ ಇತ್ಯಾವೃತ್ತಿರಸಂಖ್ಯತಾಂ ಯಾತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತಥೈವ ಪಿತ್ತಾದಿಮಿಶ್ರಾ ಅಪಿ ದ್ವೌ ದೋಷೌ| ಷಡ್ಧಾತವೋ ರಕ್ತಾದಯಃ| ಅನ್ನಂ ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಂ ಸರ್ವಧಾತುಶ್ಚೇತಿ| ತೈಶ್ಚ ಪಿತ್ತಾದೀನಿ ದ್ವ್ಯಾದಿಸಂಯೋಗೇನ ಮಿಶ್ರೈಃ ಅನೇಕಧಾ ಪ್ರಾಣಾದಿಮಿಶ್ರಣಾದಿಭಿಃ| ಸರ್ವೇಷು ಸಂಯೋಗೇಷು ಕಿಞ್ಚಿದಧಿಕತರಂ ಕಿಞ್ಚಿದಧಿಕತಮಮಿತಿ| ಏವಮನೇಕಧಾ ವಿಕಲ್ಪನಾಽಽವೃತಿರಸಙ್ಖ್ಯತಾಂ ಯಾತಿ|| ೪೮||
Adhikarana ವಾತಾವೃತ್ತ್ಯಾ ವೇದನಪ್ರಕಾರಃ (೪೯) · Śloka ೪೯
ತಾಂ ಲಕ್ಷಯೇದವಹಿತೋ ಯಥಾಸ್ವಂ ಲಕ್ಷಣೋದಯಾತ್|
ಶನೈಶ್ಶನೈಶ್ಚೋಪಶಯಾದ್ಗೂಢಾಮಪಿ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ||೪೯||
View original
तां लक्षयेदवहितो यथास्वं लक्षणोदयात्|
शनैश्शनैश्चोपशयाद्गूढामपि मुहुर्मुहुः||४९||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಾಞ್ಚಾಽನೇಕವಿಧಾಮಾವೃತ್ತಿಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ಲಕ್ಷಣೈರ್ದೋಷಾಣಾಂ ಲಕ್ಷಯೇತ್| ಗೂಢಾನ್ತು ಶನೈಶ್ಶನೈರ್ಮುಹುಶ್ಚೋಪಶಯೇನ ಲಕ್ಷಯೇತ್|| ೪೯||
Adhikarana ವಿಕೃತಾಽವಿಕೃತಯೋಃ ಪ್ರಾಣೋದಾನಯೋಃ ಸ್ವರೂಪಮ್ (೫೦) · Śloka ೫೦
ವಿಶೇಷಾಜ್ಜೀವಿತಂ ಪ್ರಾಣ ಉದಾನೋ ಬಲಮುಚ್ಯತೇ|
ಸ್ಯಾತ್ತಯೋಃ ಪೀಡನಾದ್ಧಾನಿರಾಽಽಯುಷಶ್ಚ ಬಲಸ್ಯ ಚ||೫೦||
View original
विशेषाज्जीवितं प्राण उदानो बलमुच्यते|
स्यात्तयोः पीडनाद्धानिराऽऽयुषश्च बलस्य च||५०||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರ ಚ ಪ್ರಾಣೋದಾನೌ ಯತ್ನತೋ ರಕ್ಷೇತ್| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ-ವಿಶೇಷಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೫೦||
Adhikarana ವಾತಾವೃತಸ್ಯ ವತ್ಸರಾದನನ್ತರಮಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್ (೫೧) · Śloka ೫೧
ಆವೃತಾ ವಾಯವೋಽಜ್ಞಾತಾ ಜ್ಞಾತಾ ವಾ ವತ್ಸರಂ ಸ್ಥಿತಾಃ|
ಪ್ರಯತ್ನೇನಾಪಿ ದುಃಸಾಧ್ಯಾ ಭವೇಯುರ್ವಾಽನುಪಕ್ರಮಾಃ||೫೧||
View original
आवृता वायवोऽज्ञाता ज्ञाता वा वत्सरं स्थिताः|
प्रयत्नेनापि दुःसाध्या भवेयुर्वाऽनुपक्रमाः||५१||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆವೃತಾಶ್ಚ ವಾಯವೋಽನುಪಲಕ್ಷಿತಾ ಲಕ್ಷಿತಾಶ್ಚಾಪ್ಯುಪೇಕ್ಷಿತಾ ಅತೀತಸಂವತ್ಸರಾಃ ಸನ್ತಃ ಪ್ರಯತ್ನೇನಾಪ್ಯುಪಚರ್ಯ್ಯಮಾಣಾ ದುಃಸಾಧ್ಯಾ ಏವ ವ ಭವೇಯುಃ| ಅತೋಽವಶ್ಯಮುಪಲಕ್ಷಯೇತ್|| ೫೧||
Adhikarana ಆವೃತವಾಯೂನಾಮುಪೇಕ್ಷಣಾಜ್ಜಾಯಮಾನಾ ಉಪದ್ರವಾಃ (೫೨-೫೩) · Śloka ೫೩
ವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾಽಗ್ನಿಸದನಾದಯಃ|
ಭವನ್ತ್ಯುಪದ್ರವಾಸ್ತೇಷಾಮಾವೃತಾನಾಮುಪೇಕ್ಷಣಾತ್||೫೨||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಂಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ವಾತಶೋಣಿತ ನಿದಾನಂ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೫೩||
View original
विद्रधिप्लीहहृद्रोगगुल्माऽग्निसदनादयः|
भवन्त्युपद्रवास्तेषामावृतानामुपेक्षणात्||५२||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावंष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां वातशोणित निदानं नाम षोडशोऽध्यायः||५३||
Hide commentary
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಆವೃತಾನಾಂ ವಾಯೂನಾಮುಪೇಕ್ಷಣಾದ್ವಿದ್ರಧ್ಯಾದಯೋ ಭವೇಯುರತೋ ನೋಪೇಕ್ಷೇತೇತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ