Adhikarana அத ஶ்வாஸஹித்மாநிதாநஂ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ |ப்ரதிஜ்ஞா (௧) · Śloka ௧
அதாதஃ ஶ்வாஸஹித்மாநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातः श्वासहिध्मानिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
காஸோபேக்ஷயா ஶ்வாஸஸ்ய ஸம்பவாத்ததேகரூபத்வாச்ச ஹித்மாயாஃ தயோர்நிர்ணயாயைகாத்யாயாரம்பஃ| அதேத்யாதி ஸர்வேஷ்வத்யாயேஷு பூர்வவத்வ்யாக்யேயம்|| ௧||
Adhikarana ஶ்வாஸநிதாநம் (௨) · Śloka ௨
காஸவத்தயா பவேச்ச்வாஸஃ பூர்வைர்வா தோஷகோபநைஃ| ஆமாதிஸாரவமதுவிஷபாண்டுஜ்வரைரபி| ரஜோதூமாநிலைர்மர்மகாதாததிஹிமாம்புநா||௨||
कासवृद्धया भवेच्छ्वासः पूर्वैर्वा दोषकोपनैः| आमातिसारवमथुविषपाण्डुज्वरैरपि| रजोधूमानिलैर्मर्मघातादतिहिमाम्बुना||२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶ்வாஸஃ காஸஸ்ய வத்தயா பவேத்| அதிகீபூதஃ காஸ ஏவ காரணஂ ஶ்வாஸஸ்ய| ரோகஸ்ய ச ரோகஃ காரணஂ பவதீத்யுக்தஂ ப்ராக்| அதவா பூர்வஂ தோஷகோபநைஃ காஸஸ்ய ஹேதுத்வேநோக்தைஃ ஶ்வாஸோ பவதி| தாநி ச கஷாயவிஜ்ஜலாஸாத்ம்யாதீநி ( அ. ஸஂ. நி. - ௧௨௨ ) அதவா பூர்வாணி தோஷகோபநாநி ஸர்வம் ரோகஂ நிதாநபடிதாநி திக்தகடுகாதீநி ( அ. ஸஂ. நி. - ௨௬ )| தைர்யதாஸம்பவமாமாதிபிரபி ஶ்வாஸோ பவத்யதிஹிமாம்ப்வதைஃ| இதி ஶ்வாஸஸ்ய நிதாநாநி|| ௨||
Adhikarana ஶ்வாஸப்ரபேதாஃ (௩) · Śloka ௩
க்ஷுத்ரகஸ்தமஶ்சிந்நோ மஹாநூர்த்வஶ்ச பஞ்சமஃ| கபோபருத்தகமநஃ பவநோ விஷ்வகாஸ்திதாஃ| ப்ராணோதகாந்நவாஹீநி துஷ்டஃ ஸ்த்ரோதாஂஸி தூஷயந்| உரஸ்தஃ குருதே ஶ்வாஸமாமாஶயஸமுத்தவம்||௩||
क्षुद्रकस्तमश्छिन्नो महानूर्ध्वश्च पञ्चमः| कफोपरुद्धगमनः पवनो विष्वगास्थिताः| प्राणोदकान्नवाहीनि दुष्टः स्त्रोतांसि दूषयन्| उरस्थः कुरुते श्वासमामाशयसमुद्धवम्||३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
க்ஷுத்ராதீநி தஸ்யைவ ரூபபேதேந பஞ்ச நாமாநி| கபோபருத்தேத்யாதிநா ஶ்வாஸஸ்ய ஸம்ப்ராப்திருச்யதே| ஸ்வஹேதுபிர்துஷ்டஃ ஸந் பவநஃ கபேந ச காரணவிஶேஷாதுபருத்தகமநஃ ஸமந்தாதாஸ்திதஶ்ச ப்ராணதிவாஹீநி ஸ்த்ரோதாஂஸி தூஷயந்நுரஸ்த ஏவாமாஶயஸமுத்பவரூபஂ ஶ்வாஸஂ குருதே| ஆமாஶயப்ரவத்திஃ ஶ்வாஸஸ்ய வ்யாபாரஃ|| ௩||
Adhikarana ஶ்வாஸபூர்வரூபம் (௪) · Śloka ௪
ப்ராக்ரூபஂ தஸ்ய ஹத்பார்ஶ்வஶூலஂ ப்ராணவிலோமதா| ஆநாஹஃ ஶங்கபேதஶ்ச||௪||
प्राग्रूपं तस्य हृत्पार्श्वशूलं प्राणविलोमता| आनाहः शङ्खभेदश्च||४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வஸ்ய ஶ்வாஸஸ்ய ஹத்பார்ஶ்வஶூலாதி பூர்வரூபம்| ப்ரணாஸ்ய வாயோர்விலோமதாவிபரீதகமநஂ கார்யாஜ்ஜ்ஞாயதே|| ௪||
Adhikarana க்ஷுத்ரஶ்வாஸஃ (௫) · Śloka ௫
தத்ராயாஸாதிபோஜநைஃ| ப்ரேரிதஃ ப்ரேரயேத்க்ஷுத்ரஂ ஸ்வயஂ ஸஂஶமநஂ மருத்||௫||
तत्रायासातिभोजनैः| प्रेरितः प्रेरयेत्क्षुद्रं स्वयं संशमनं मरुत्||५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ரேத்யாதிநா க்ஷுத்ராதிக்ரமேண ஶ்வாஸாநாஂ லக்ஷணமுச்யதே| ஆயாஸாதிப்ரேரிதோ மருத் க்ஷுத்ரஂ நாம்நா ஸ்வயஂ ஸஂஶமநஂ ஶ்வாஸஂ ப்ரேரயேத்| வேகஂ கத்வா ஸ்வயஂ ஶாம்யதீத்யர்தஃ| ப்ரதிலோமமித்யாதிநா தமகஸ்ய லக்ஷணமுச்யதே|| ௫||
Adhikarana தமகஶ்வாஸஃ, தஸ்ய ஸாத்யாஸாத்யத்வஞ்ச (௬) · Śloka ௬
ப்ரதிலோமஂ ஸிரா கச்சந்நுதீர்ய்ய பவநஃ கபம்| பரிகஹ்ய ஶிரோக்ரீவமுரஃ பாஶ்வை ச பீடயந்| காஸ குர்குரகஂ மோஹமருசிஂ பீநஸஂ தஷம்| கரோதி தீவ்ரவேகஞ்ச ஶ்வாஸஂ ப்ராணோபதாபிநம்| ப்ரதாம்யேத்தஸ்ய வேகேந நிஷ்ட்யூதாந்தே க்ஷணஂ ஸுகீ| கச்ச்ராச்சயாநஃ ஶ்வஸிதி நிஷண்ணஃ ஸ்வாஸ்த்யமச்சதி| உச்ச்ரிதாக்ஷோ லலாடேந ஸ்வித்யதா பஶமர்த்திமாந்| விஶுஷ்காஸ்யோ முஹுஃ ஶ்வாஸீ காஂக்ஷத்யுஷ்ணஂ ஸவேபதுஃ| மேகாம்புஶீதப்ராக்வாதைஃ ஶ்லேஷ்மலைஶ்ச விவர்த்ததே| ஸ யாப்யஸ்தமகஃ ஸாத்யோ நவோ வா பலிநோ பவேத்||௬||
प्रतिलोमं सिरा गच्छन्नुदीर्य्य पवनः कफम्| परिगृह्य शिरोग्रीवमुरः पाश्वै च पीडयन्| कास घुर्घुरकं मोहमरुचिं पीनसं तृषम्| करोति तीव्रवेगञ्च श्वासं प्राणोपतापिनम्| प्रताम्येत्तस्य वेगेन निष्ठ्यूतान्ते क्षणं सुखी| कृच्छ्राच्छयानः श्वसिति निषण्णः स्वास्थ्यमृच्छति| उच्छ्रिताक्षो ललाटेन स्विद्यता भृशमर्त्तिमान्| विशुष्कास्यो मुहुः श्वासी कांक्षत्युष्णं सवेपथुः| मेघाम्बुशीतप्राग्वातैः श्लेष्मलैश्च विवर्द्धते| स याप्यस्तमकः साध्यो नवो वा बलिनो बवेत्||६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பவநஃ ப்ரதிலோமஂ விபரீதஂ கத்வா ஸிராஂ கச்சஂஸ்தேந கமநேந கபமுதீர்ய்ய ஶிரோக்ரீவாஂ ச பரிகஹ்ய பார்ஶ்வமுரஶ்ச பீடயந் காஸாதிகஂ தவ்ரவேகஂ ப்ராணோபதாபிநஂ ஶ்வாஸஞ்ச கரோதி| தஸ்ய ச ததாவிதஸ்ய ஶ்வாஸஸ்ய வேகேந புருஷஃ ப்ரதாம்யேத்| நிஷ்ட்யூதாந்தே ச க்ஷணஂ ஸுகீ பவதி| ஶய்யாயாஂ ஸ்திதஶ்ச கச்ச்ரேண ஶ்வஸிதி பித்யாதோஉ நிஷண்ணஃ ஸ்வாஸ்த்யமச்சதி| ஸுபோதம்| ஸ ச ஶ்வாஸோ மேகாம்ப்வாதிபிஃ ஶ்லேஷ்மலைஶ்சாஹாரைர்விவர்த்ததே| ஏவம்பூதஃ ஶ்வாஸோ யாப்யோ பவேத்| நாம்நா ச தமகஃ| அதவா பலிநஃ புருஷஸ்ய நவஃ ஸந் ஸாத்யோ பவேத்|| ௬||
Adhikarana ப்ரதமகலக்ஷணம் (௭) · Śloka ௭
ஜ்வரமூர்ச்சாயுதஃ ஶீதைஃ ஶாம்யேத் ப்ரதமகஸ்து ஸஃ||௭||
ज्वरमूर्च्छायुतः शीतैः शाम्येत् प्रतमकस्तु सः||७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஏவரூபஂ ஏவ ஶ்வாஸோ ஜ்வரமூர்ச்சாயுதோ பவதி| ஶீதைஶ்சாஹாராதிபிஃ ஶாம்யேத்| ஸ தமகவிஶேஷஃ ப்ரதமகஸஂஜ்ஞிதஃ|| ௭||
Adhikarana சிந்நஶ்வாஸலக்ஷணம் (௮) · Śloka ௮
சிந்நா ச்ச்வஸிதி விச்சிந்நஂ மர்மச்சேதரூஜார்ததஃ| ஸஸ்வேதமூர்ச்சஃ ஸாநாஹோ பஸ்திதாஹநிரோதவாந்| அதோதக்விப்லுதாக்ஷஶ்ச முஹ்யந் ரக்தைகலோசநஃ| ஶுஷ்காஸ்யஃ ப்ரலபந்தீநோ நஷ்டச்சாயோ விசேதநஃ||௮||
छिन्ना च्छ्वसिति विछ्छिन्नं मर्मच्छेदरूजार्दतः| सस्वेदमूर्च्छः सानाहो बस्तिदाहनिरोधवान्| अधोदृग्विप्लुताक्षश्च मुह्यन् रक्तैकलोचनः| शुष्कास्यः प्रलपन्दीनो नष्टच्छायो विचेतनः||८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
சிந்நாச்ச்வஸாத்விச்சிந்நஂ விராமைஶ்ச ஶ்வஸிதி| மர்மச்சேதரூபயா ருஜயார்திதஃ ( தீநஃ ) ஸ்வேதாதியுதஶ்ச பவதி|| ௮||
Adhikarana மஹாஶ்வாஸலக்ஷணம் (௯) · Śloka ௯
மஹதா-மஹதா தீநோ நாதேந ஶ்வஸிதி க்ரதந்| உத்தூயமாநஃ ஸஂரப்தோ மத்தர்ஷப இவாநிஶம்| ப்ரணஷ்டஜ்ஞாநவிஜ்ஞாநோ விப்ராந்தநயநாநநஃ| வக்ஷஃ ஸமாக்ஷிபந்பத்தமூத்ரவர்சா விஶீர்ணவாக்| ஶுஷ்கவடோ முஹுர்முஹ்யந் கர்ணஶங்கஶிரோऽதிருக்||௯||
महता-महता दीनो नादेन श्वसिति क्रथन्| उद्धूयमानः संरब्धो मत्तर्षभ इवानिशम्| प्रणष्टज्ञानविज्ञानो विभ्रान्तनयनाननः| वक्षः समाक्षिपन्बद्धमूत्रवर्चा विशीर्णवाक्| शुष्कवठो मुहुर्मुह्यन् कर्णशङ्खशिरोऽतिरुक्||९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மஹதாக்யேந து ஶ்வாஸேந மஹதா நாதேந ஶ்வஸிதி| தீநஃ க்ரயஶ்ச ஶ்வஸிதி| க்ரதநஂ நாஸாஶப்தஃ| உத்தூயமாந உத்ப்லாவ்யமாநஃ மர்த்தர்ஷப இவ ஸஂரப்தஃ| ஜ்ஞாநாஂ சேதநா| விஜ்ஞாநஂ விசாரஃ || ௯||
Adhikarana ஊர்த்வஶ்வாஸலக்ஷணம் (௧௦) · Śloka ௧௦
தீர்கமூர்த்வஂ ஶ்வஸித்யூர்த்வாந்ந ச ப்ரத்யாஹரத்யதஃ| ஶ்லேஷ்மாவதமுகஸ்த்ரோதா க்ருத்தகந்தவஹார்திதஃ| ஊர்த்வதக்வீக்ஷதே ப்ராந்தமக்ஷிணீ பரிதஃ க்ஷிபந்| மர்மஸு சித்யமாநேஷு பரிதேவீ நிருத்தவாக்||௧௦||
दीर्घमूर्ध्वं श्वसित्यूर्ध्वान्न च प्रत्याहरत्यधः| श्लेष्मावृतमुखस्त्रोता क्रुद्धगन्धवहार्दितः| ऊर्ध्वदृग्वीक्षते भ्रान्तमक्षिणी परितः क्षिपन्| मर्मसु छिद्यमानेषु परिदेवी निरुद्धवाक्||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஊர்த்வஶ்வாஸ உச்யதே| ஊர்த்வாச்ச்வாஸாதூர்த்வ தீர்கஂ ஶ்வஸிதி| தீர்கஂ ஶ்வாஸஂ முஞ்சதீத்யர்தஃ| ந ச ஶ்வாஸமதஃ ப்ரத்யாஹரதி| முக்தஂ புநர்நைவ ப்ரவேஶஜயதீத்யர்தஃ| ஶ்லேஷ்மணா ஆவதஂ முகஂ ஸ்த்ரோதாஂஸி ச யஸ்ய ஸ ததோக்தஃ| கந்தாவஹோ வாயுஃ தேந க்ருத்தேநார்திதஃ ஸுபோதம்|
Adhikarana ஶ்வாஸாநாஂ ஸாத்யாஸாத்யத்வம் (௧௧) · Śloka ௧௧
ஏதே ஸித்யேயுரவ்யக்தா வ்யக்தாஃ ப்ராணஹராஃ த்ருவம்||௧௧||
एते सिध्येयुरव्यक्ता व्यक्ताः प्राणहराः ध्रुवम्||११||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸாத்யாஸாத்யவிபாகஂ தர்ஶயதி| ஏதே ஸர்வே ஶ்வாஸா அவ்யக்தா அபரிபூர்ணத்வாதாஸ்புடா ஸந்தஃ ஸித்யேயுஃ| வ்யக்தாஃ புநஃ த்ருவமவஶ்யஂ ப்ராணஹராஃ| இத்யுக்தாஃ ஶ்வாஸாஃ|| ௧௧||
Adhikarana ஹித்மாவர்ணநம், ஹித்மாயாஃ ஹேத்வாதீநி (௧௨) · Śloka ௧௨
ஶ்வாஸைகஹேதுப்ராக்ரூபஸங்க்யாப்ரகதிஸஂஶ்ரயாஃ| ஹித்மாஃ||௧௨||
श्वासैकहेतुप्राग्रूपसङ्ख्याप्रकृतिसंश्रयाः| हिध्माः||१२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அநந்தரஂ ஹித்மா நிர்ணீயந்தே-ஶ்வாஸேதி| ஶ்வாஸேநைகஂ ஸதஶஂ ஹேத்வாதி யஸ்யாஃ ஸா ததோக்தா ஸங்க்யாப்ரகதிஃ ஸங்கயாஸ்வரூபம்| ஸஂஶ்ரயாஶ்ரயோத்பவஸ்தாநம்|| ௧௨||
Adhikarana ஹித்மாயாஃ பேதாஃ (௧௩) · Śloka ௧௩
பக்தோத்பவா க்ஷுத்ரா யமலா மஹதீதி ச| கம்பீரா ச ||௧௩||
भक्तोद्भवा क्षुद्रा यमला महतीति च| गम्भीरा च ||१३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பக்தோத்பவாதீநி பஞ்ச ஹித்மாவிஶேஷநாமாநி|| ௧௩||
Adhikarana அந்நஜஹித்மாலக்ஷணம் (௧௪) · Śloka ௧௪
மருதத்ர த்வரயாऽயுக்திஸேவிதைஃ| ரூக்ஷதீக்ஷ்ணகராஸாத்ம்யைரந்நபாநைஃ ப்ரபீடிதஃ| கரோதி ஹித்மாருஜாஂ மந்தஶப்தாஂ க்ஷவாநுகாம்| ஶமஂ ஸாத்ம்யாந்நபாநேந யா ப்ரயாதி வ ஸாந்நஜா||௧௪||
मरुतत्र त्वरयाऽयुक्तिसेवितैः| रूक्षतीक्ष्णखरासात्म्यैरन्नपानैः प्रपीडितः| करोति हिध्मारुजां मन्दशब्दां क्षवानुगाम्| शमं सात्म्यान्नपानेन या प्रयाति व सान्नजा||१४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தத்ர ஹித்மாஸு மத்யே மருத்வாயுரந்நபாநைஸ்த்வரயா வைபரீத்யேந ச ஸேவிதைஃ ருக்ஷாதிபிஃ ப்ரபீடிதஃ ஸந் மந்தஶப்தாஂ க்ஷவாநுகாஂ ச ஹித்மாஂ கரோதி| ஸாத்ம்யாந்நபாநோபஶயாச்சாந்நஜா பக்தோத்பவோச்யதே|
Adhikarana க்ஷுத்ரஹித்மாலக்ஷணம் (௧௫) · Śloka ௧௫
ஆயாஸாத்பவநஃ க்ருத்தஃ க்ஷுத்ராஂ ஹித்மாஂ ப்ரவர்த்தயேத்| ஜத்ருமூலப்ரவிஸதாமல்பவேகாஂ மதஂ ச ஸா| வத்திமாயாஸ்யதோ யாதி புக்தமாத்ரே ச மார்தவம்||௧௫||
आयासात्पवनः क्रुद्धः क्षुद्रां हिध्मां प्रवर्त्तयेत्| जत्रुमूलप्रविसृतामल्पवेगां मृदं च सा| वृद्धिमायास्यतो याति भुक्तमात्रे च मार्दवम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
க்ஷுத்ராஂ ஹித்மாஂ பவநோ வாயுராயாஸாத்தேதோஃ க்ஷுத்ரஃ ஸ்வல்பஃ ப்ரவர்த்தயேத்| ஸா து ஜத்ருமூலோத்பவாऽல்பவேகா மதுஶ்ச| ஆயாஸஂ குர்வதோ வத்திஂ யாதி| புக்தமாத்ரே ச மார்தவஂ யாதீதி க்ஷுத்ரா|| ௧௫||
Adhikarana யமலஹித்மாலக்ஷணம் (௧௬) · Śloka ௧௬
சிரேண யமலைர்வேகைராஹாரே யா ப்ரவர்த்ததே| பரிணாமோந்முகே வத்திம்பரிணாமே ச கச்சதி| கம்பயந்தீ ஶிரோக்ரீவாமாத்மாதஸ்யாதிதஷ்யதஃ| ப்ரலாபச்சர்த்யதீஸாரநேத்ரவிப்லுதிஜம்பிணஃ| யமலா வேகிநீ ஹித்மாபரிணாமவதீ ச ஸா||௧௬||
चिरेण यमलैर्वेगैराहारे या प्रवर्त्तते| परिणामोन्मुखे वृद्धिम्परिणामे च गच्छति| कम्पयन्ती शिरोग्रीवामाध्मातस्यातितृष्यतः| प्रलापच्छर्द्यतीसारनेत्रविप्लुतिजृम्भिणः| यमला वेगिनी हिध्मापरिणामवती च सा||१६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யமலா நாம ஹித்மா யா சிரேண யமலைர்வேகைஃ த்வாப்யாஂ வேகாப்யாஂ பவதி| பரிணாமோந்முக ஆஹாரே ப்ரவர்த்ததே பரிணதே ச| ஶிரோக்ரீவாஂ கம்பயந்த்யாத்மாநாதிமதஃ புருஷஸ்ய வத்திஂ யாதீதி யமலா| தஸ்யாஸ்த வேகிநீ பரிணாமவதீ சேதி நாமத்வயம்|| ௧௬||
Adhikarana மஹாஹித்மாலக்ஷணம் (௧௭) · Śloka ௧௭
த்வஸ்தப்ரூஶங்கயுக்மஸ்ய ஸாऽஸ்த்ரவிப்லுதசக்ஷுஷஃ| ஸ்தம்பயந்தீ தநுஂ வாசஂ ஸ்மதிஂ ஸஂஜ்ஞாஂ ச மஷ்ணதீ| ருந்ததீ மார்கமந்நஸ்ய குர்வதீ மர்மகட்டநம்| பஷ்டதோ நமநஂ ஶோஷஂ மஹாஹித்மா ப்ரவர்த்ததே| மஹாமூலா மஹாஶப்தா மஹாவேகா மஹாபலா||௧௭||
ध्वस्तभ्रूशङ्खयुग्मस्य साऽस्त्रविप्लुतचक्षुषः| स्तम्भयन्ती तनुं वाचं स्मृतिं संज्ञां च मृष्णती| रुन्धती मार्गमन्नस्य कुर्वती मर्मघट्टनम्| पृष्ठतो नमनं शोषं महाहिध्मा प्रवर्त्तते| महामूला महाशब्दा महावेगा महाबला||१७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மஹேத்யுச்யதே| த்வஸ்தப்ரூஶங்கயுக்மத்வாதியுக்தஸ்ய புருஷஸ்ய வாக்தநுஸ்தம்பாதிகஂ குர்வதீ மஹாஹித்மா ப்ரவர்த்ததே| ஸா ச மஹாமூலத்வாதிருபா| விப்லுதே அநிபத்தே இவ சக்ஷுஷீ| மர்மகட்டநஂ ஹதயாதி ருக்| பஷ்டதோ நமநஂ வக்ஷஸோ பஹிர்நிஸ்ஸரணம்| மஹாமூலா ஆமாஶயே ப்ரதமோத்பத்திர்யஸ்யாஃ| தத்ர பஹுவ்யாபாரவதீ தஶ்யத இத்யர்தஃ| இதி மஹதீ|| ௧௭||
Adhikarana கம்பீரஹித்மாலக்ஷணம் (௧௮) · Śloka ௧௮
பக்வாஶயாத்வா நாபேர்வா பூர்வவத்யா ப்ரவர்த்ததே| தத்ரூபா ஸா முஹுஃ குர்ய்யாஜ்ஜம்பாமங்கப்ரஸாரணம்| கம்பீரேணாநுநாதேந கம்பீரா||௧௮||
पक्वाशयाद्वा नाभेर्वा पूर्ववद्या प्रवर्त्तते| तद्रूपा सा मुहुः कुर्य्याज्जृम्भामङ्गप्रसारणम्| गम्भीरेणानुनादेन गम्भीरा||१८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கம்பீரா ச பக்வாஶயாதித்யாதிநோச்யதே-பூர்வவதிதி| மஹதீவ த்வஸ்தப்ரூயுக்மாதிமதஸ்தநுஸ்தம்பாதிகஂ குர்வதீ சேத்யர்தஃ| தத்ரூபா மஹா மூலத்வாதிரூபா| கம்பீராயாஸ்து விஶேஷோ ஜம்பாமங்கப்ரஸாரணஞ்ச முஹுர்வேகேஷு குர்ய்யாத்| கம்பீரேண சாநுநாதேந பவதி| இத்யுக்தாஃ பஞ்ச ஹித்மாஃ|
Adhikarana ஹித்மாநாஂ ஸாத்யாஸாத்யத்வம் (௧௯) · Śloka ௧௯
தாஸு ஸாதயேத்| ஆத்யே த்வே வர்ஜயேதந்த்யே ஸர்வலிங்காஞ்ச வேகிநீம்| ஸர்வாஶ்ச ஸஞ்சிதாமஸ்ய ஸ்தவிரஸ்ய வ்யவாயிநஃ| வ்யாதிபிஃ க்ஷீணதேஹஸ்ய பக்தச்சேதக்ஷராதஸ்ய வா||௧௯||
तासु साधयेत्| आद्ये द्वे वर्जयेदन्त्ये सर्वलिङ्गाञ्च वेगिनीम्| सर्वाश्च सञ्चितामस्य स्थविरस्य व्यवायिनः| व्याधिभिः क्षीणदेहस्य भक्तच्छेदक्षरातस्य वा||१९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
தாஸு ஹித்மாஸு மத்யே ஆத்யே த்வே பக்தேதோத்பவா க்ஷுத்ரா ச ஸாத்யே அந்த்யே த்வே மஹதீ கம்பீராக்யே சோபேக்ஷணீயே| யா ச வேகிநீ நாம ஹித்மா ஸாஸம்பூர்ணலக்ஷணயுக்தா ஸத்யுபேக்ஷணீயா| ஸர்வாஶ்ச ஹித்மாஃ ஸஞ்சிதாமத்வாதியுக்தாஸ்யோத்பந்நா வர்ஜ்யாஃ| யஃ புநஃ புருஷோ வ்யாதிபிஃ க்ஷீணதேஹஃ| அதவா ஆஹாராவிச்சேதேந க்ஷதஸ்தஸ்ய|| ௧௯||
Adhikarana ஹித்மாஶ்வாஸயோஃ ஶீக்ரகாரித்வம் (௨௦-௪) · Śloka ௪
ஸர்வேऽபி ரோகா நாஶாய ந த்வேவஂ ஶீக்ரகாரிணஃ| ஹித்மாஶ்வாஸௌ யதா தௌ ஹிமத்யுகாலே கதாலயௌ||௨௦|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே ஶ்வாஸஹித்மாநிதாநஂ நாம சதுர்தோத்யாயஃ||௪||
सर्वेऽपि रोगा नाशाय न त्वेवं शीघ्रकारिणः| हिध्माश्वासौ यथा तौ हिमृत्युकाले कृतालयौ||२०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसग्रहसंहितायां निदानस्थाने श्वासहिध्मानिदानं नाम चतुर्थोध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸர்வேऽபி ரோகா நாஶாய பவந்தி| ந கேவலஂ ஹித்மாஶ்வாஸாவேவேதி| தே ச ரோகா ஏவம்பூதா அபி ஶீக்ரகாரிணஸ்ததா ந பவந்தி| யதா ஹித்மாஶ்வாஸௌ ஶீக்ரகாரிணாவிதி| ஶீக்ரஂ ஸ்வஂ கர்ம மாரணஂ குருத இதி யதோக்தௌ| யஸ்மாத்தௌ மத்யுகாலே கதாலயாவவஶ்யம்பாவிநௌ| ஏதேநாநயோஃ ஶீக்ரசிகித்ஸிதத்வஂ ப்ரதர்ஶிதமிதி|| ௨௦|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் ஷ்டாங்கஸங்க்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே சதுர்தோऽத்யாயஃ