Adhikarana ಅಥಾತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀನಿದಾನಂ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ | ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ (೧) · Śloka ೧
ಅಥಾತೋಽತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀದೋಷನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातोऽतीसारग्रहणीदोषनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸನ್ನಪಾವಕಾಽಧೋಗದೋಷಹೇತುತ್ವ-ಸಾಮಾನ್ಯಾರ್ಶೋನಿದಾನಾನನ್ತರಮತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀ-ನಿರ್ಣಯಾಯಾಽಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ|| ೧||
Adhikarana ಅತೀಸಾರಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾರೂಪಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ (೨) · Śloka ೨
ದೋಷೈರ್ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ಭಯಾಚ್ಛೋಕಾಚ್ಚ ಷಙ್ವಿಧಃ| ಅತೀಸಾರಃ ||೨||
दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च भयाच्छोकाच्च षङ्विधः| अतीसारः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತಾದಿಭೇದೇನ ಷಙ್ವಿಧೋಽತೀಸಾರಃ|| ೨||
Adhikarana ಅತೀಸಾರನಿದಾನಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಶ್ಚ (೩) · Śloka ೩
ಸ ಸುತರಾಂ ಜಾಯತೇಽತ್ಯಮ್ಬುಪಾನತಃ| ಕೃಶಶುಷ್ಕಾಽಮಿಷಾಸಾತ್ಮ್ಯತಿಲಪಿಷ್ಟವಿರೂಢಕೈಃ| ಮದ್ಯರೂಕ್ಷಾತಿಮಾತ್ರಾನ್ನೈರಶೋರ್ಭಿಃ ಸ್ನೇಹವಿಭ್ರಮಾತ್| ಕೃಮಿಭ್ಯೋ ವೇಗರೋಧಾಚ್ಚ ತದ್ವಿಧೈಃ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ| ವಿಸ್ತ್ರಂಸಯತ್ಯಧೋಽಬ್ಧಾತುಂ ಹತ್ವಾ ತೇನೈವ ಚಾಽನಲಮ್| ವ್ಯಾಪಯ್ಯಾನುಶಕೃತ್ ಕೋಷ್ಠಂ ಪುರೀಷಂ ದ್ರವತಾಂ ನಯನ್| ಪ್ರಕಲ್ಪತೇಽತಿಸಾರಾಯ||೩||
स सुतरां जायतेऽत्यम्बुपानतः| कृशशुष्काऽमिषासात्म्यतिलपिष्टविरूढकैः| मद्यरूक्षातिमात्रान्नैरशोर्भिः स्नेहविभ्रमात्| कृमिभ्यो वेगरोधाच्च तद्विधैः कुपितोऽनिलः| विस्त्रंसयत्यधोऽब्धातुं हत्वा तेनैव चाऽनलम्| व्यापय्यानुशकृत् कोष्ठं पुरीषं द्रवतां नयन्| प्रकल्पतेऽतिसाराय||३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸ ತ್ವತ್ಯಮ್ಬುಪಾನೇನ ಸುತರಾಂ ಜಾಯತೇ| ಕೃಶೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸರ್ವಾತೀಸಾರಾಣಾಂ ದೋಷಜಾನಾಂ ನಿದಾನಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಶ್ಚೋಚ್ಯತೇ| ಕೃಶಾಽಮಿಷಾದಿಭಿರನ್ಯೈಶ್ಚ ವಾತಾಪ್ರಕೋಪಕಾರಣೈರೇವಂ ಪ್ರಾಯೈರನಿಲಃ ಕುಪಿತಃ ಸನ್ನಿದಾಮಿದಂ ಕೃತ್ವಾಽತೀಸಾರಾಯ ಕಲ್ಪತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೩||
Adhikarana ಅತೀಸಾರಪೂರ್ವರೂಪಮ್ (೪) · Śloka ೪
ಲಕ್ಷಣಂ ತಸ್ಯ ಭಾವಿನಃ| ತೋದೋ ಹೃದ್ಗುದಕೋಷ್ಠೇಷು ಗಾತ್ರಸಾದೋ ಮಲಗ್ರಹಃ| ಆಧ್ಮಾನಮವಿಪಾಕಶ್ಚ ||೪||
लक्षणं तस्य भाविनः| तोदो हृद्गुदकोष्ठेषु गात्रसादो मलग्रहः| आध्मानमविपाकश्च ||४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಹತ್ತೋದಾದಿಸರ್ವಾತೀಸಾರಪೂರ್ವಲಿಙ್ಗಮ್| ಸುಬೋಧಮ್|| ೪||
Adhikarana ವಾತಾತೀಸಾರಲಕ್ಷಣಮ್ (೫) · Śloka ೫
ತತ್ರ ವಾತೇನ ವಿಜ್ಜಲಮ್| ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಶಬ್ದಶೂಲಾಢ್ಯಂ ವಿಬದ್ಧಮುಪವೇಶ್ಯತೇ| ರೂಕ್ಷಂ ಸಫೇನಮಚ್ಛಂ ಚ ಗ್ರಥಿತಂ ವಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ| ತದಾ ದಗ್ಧಗುಡಾಭಾಸಂ ಸಪಿಚ್ಛಾಪರಿಕರ್ತ್ತಿಕಮ್| ಶುಷ್ಕಾಸ್ಯೋ ಭ್ರಷ್ಟಾಪಾಯುಶ್ಚ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ವಿನಿಷ್ಠನನ್||೫||
तत्र वातेन विज्जलम्| अल्पाल्पं शब्दशूलाढ्यं विबद्धमुपवेश्यते| रूक्षं सफ़ेनमच्छं च ग्रथितं वा मुहुर्मुहुः| तदा दग्धगुडाभासं सपिच्छापरिकर्त्तिकम्| शुष्कास्यो भ्रष्टापायुश्च हृष्टरोमा विनिष्ठनन्||५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಿಜ್ಜಲಂ ಕ್ಲಿನ್ನೋದಕಪ್ರಾಯಮ್| ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವಿಶೇಷವಶೇನಾಚ್ಛಂ ವಾ ಗ್ರಥಿತಂ ವಾಂ| ವಿನಿಷ್ಠನನ್ ನಿಸ್ತಾನಿಕಾಂ ಕುರ್ವನ್| ಇತಿ ವಾತಜೇ|| ೫||
Adhikarana ಪಿತ್ತಾತೀಸಾರಲಕ್ಷಣಮ್ (೬) · Śloka ೬
ಪಿತ್ತೇನ ಪೀತಮಸಿತಂ ಹಾರಿದ್ರಂ ಶಾದ್ವಲಪ್ರಭಮ್| ಸರಕ್ತಮತಿದುರ್ಗನ್ಧಂ ತೃಣ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾಸ್ವೇದದಾಹವಾನ್| ಸಶೂಲಃ ಪಾಯುಸನ್ತಾಪಪಾಕವಾನ್ ||೬||
पित्तेन पीतमसितं हारिद्रं शाद्वलप्रभम्| सरक्तमतिदुर्गन्धं तृण्मूर्च्छास्वेददाहवान्| सशूलः पायुसन्तापपाकवान् ||६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಾಯುಪಾಕಾನ್ತಂ ಪಿತ್ತಾತೀಸಾರಲಿಙಮ್|| ೬||
Adhikarana ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತೀಸಾರಲಕ್ಷಣಮ್ (೭) · Śloka ೭
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಧನಮ್| ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ತನ್ತುಮಚ್ಛ್ವೇತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾಮಂ ಕಫನ್ವಿತಮ್| ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಗುರು ದುರ್ಗನ್ಧಂ ವಿಬದ್ಧಮನುಬದ್ಧರುಕ್| ನಿದ್ರಾಲುರಲಸೋಽನ್ನದ್ವಿಡಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಸಪ್ರವಾಹಿಕಮ್| ಸರೋಮಹರ್ಷಃ ಸೋತ್ಕ್ಲೇಶೋ ಗುರುಬಸ್ತಿಗುದೋದರಃ| ಕೃತೇಽಪ್ಯಕೃತಸಂಜ್ಞಶ್ಚ ||೭||
श्लेष्मणा धनम्| पिच्छिलं तन्तुमच्छ्वेतं स्निग्धमामं कफन्वितम्| अभीक्ष्णं गुरु दुर्गन्धं विबद्धमनुबद्धरुक्| निद्रालुरलसोऽन्नद्विडल्पाल्पं सप्रवाहिकम्| सरोमहर्षः सोत्क्लेशो गुरुबस्तिगुदोदरः| कृतेऽप्यकृतसंज्ञश्च ||७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಘನಾದಿಕಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತೀಸಾರಲಿಙ್ಗಮ್| ಕಫಾದಿಕಮಿತಿ ಸ್ವರೂಪೇಣಾತೀಸಾರೇ ಕಫಪ್ರವೃತ್ತಿಃ| ಸಪ್ರವಾಹಿಕಂ ಸನಿಸ್ತಾನಿಕಮ್| ಉತ್ಕ್ಲೇಶೋ ದೋಷಾಣಾಮ್| ಕೃತೇಽಪ್ಯತೀಸಾರೇ ಗುರುತ್ವಾದಕೃತಸಂಜ್ಞಃ|| ೭||
Adhikarana ಸನ್ನಿಪಾತಾತೀಸಾರಲಕ್ಷಣಮ್ (೮) · Śloka ೮
ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಃ||೮||
सर्वात्मा सर्वलक्षणः||८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
೦೦
Adhikarana ಭಯಜಾತೀಸಾರಲಕ್ಷಣಮ್ (೯) · Śloka ೯
ಭಯೇನ ಕ್ಷೋಭಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಸಪಿತ್ತೋ ದ್ರಾವಯೇಚ್ಛಕೃತ್| ವಾಯುಸ್ತತೋಽತಿಸಾರ್ಯ್ಯೇತ ಕ್ಷಿಪ್ರಮುಷ್ಣಂ ದ್ರವಂ ಪ್ಲವಮ್| ವಾತಪಿತ್ತಸಮಂ ಲಿಙ್ಗೈರಾಹುಃ ತದ್ವಚ್ಚ ಶೋಕತಃ||೯||
भयेन क्षोभिते चित्ते सपित्तो द्रावयेच्छकृत्| वायुस्ततोऽतिसार्य्येत क्षिप्रमुष्णं द्रवं प्लवम्| वातपित्तसमं लिङ्गैराहुः तद्वच्च शोकतः||९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಭಯಶೋಕಯೋರ್ವಾಯುಃ ಸಪಿತ್ತಃ ಶಕೃತೋ ದ್ರವತ್ವಂ ಕರೋತಿ|| ೯||
Adhikarana ಅತೀಸಾರಸ್ಯ ದ್ವಿವಿಧಂ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್ (೧೧) · Śloka ೧೧
ಅತೀಸಾರಃ ಸಮಾಸೇನ ದ್ವೇಧಾ ಸಾಮೋ ನಿರಾಮಕಃ| ಸಾಸೃಙ್ನಿರಸ್ತ್ರಃ ||೧೧||
अतीसारः समासेन द्वेधा सामो निरामकः| सासृङ्निरस्त्रः ||११||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
೦೦
Adhikarana ಸಾಮಾತೀಸಾರಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೨) · Śloka ೧೨
ತತ್ರಾದ್ಯೇ ಗೌರವಾದಪ್ಸು ಮಜ್ಜತಿ| ಶಕೃದ್ದುರ್ಗನ್ಧಮಾಟೋಪವಿಷ್ಟಮ್ಭಾಽರ್ತ್ತಿಪ್ರಸೇಕಿನಃ||೧೨||
तत्राद्ये गौरवादप्सु मज्जति| शकृद्दुर्गन्धमाटोपविष्टम्भाऽर्त्तिप्रसेकिनः||१२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
೦೦
Adhikarana ನಿರಾಮಾತೀಸಾರಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೩) · Śloka ೧೩
ವಿಪರೀತೋ ನಿರಾಮಸ್ತು ||೧೩||
विपरीतो निरामस्तु ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಾಮನಿರಾಮಯೋಃ ಪ್ರಯೋಜನತ್ವಾಲ್ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಸಾಸೃಙ್ನಿರಸ್ತ್ರಯೋರಸ್ತ್ರಮೇವ ಲಿಙ್ಗಮ್| ಆದ್ಯೇ ಸಾಮೇ| ಆಮಸ್ಯ ಗುರುತ್ವಾಚ್ಛ್ಕೃದಪ್ಸು ಜಲೇ ನಿಮಜ್ಜತಿ| ತಚ್ಚ ದುರ್ಗನ್ಧಂ ಭವತಿ| ಆಟೋಪಾದಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ| ಆಟೋಪ ಆನಾಹಪ್ರಾಯಃ|| ೧೩||
Adhikarana ಕಫಾತೀಸಾರೇ ವಿಶೇಷಃ (೧೪) · Śloka ೧೪
ಕಫಾತ್ಪಕ್ವೋಽಪಿ ಮಜ್ಜತಿ||೧೪||
कफात्पक्वोऽपि मज्जति||१४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಫಾದ್ಧೇತೋರ್ಯೋಽತೀಸಾರಃ ಸ ಪಕ್ವೋಽಪಿ ನಿರಾಮೋಽಪ್ಯಪ್ಸು ಮಜ್ಜತಿ| ಇತ್ಯಯುಕ್ತೋಽತೀಸಾರಃ|| ೧೪||
Adhikarana ಗ್ರಹಣೀನಿದಾನಮ್, ಗ್ರಹಣೀರೋಗನಿದಾನಮ್ (೧೫) · Śloka ೧೫
ಅತೀಸಾರೇಷು ಯೋ ನಾಽತಿಯತ್ನವಾನ್ ಗ್ರಹಣೀಗದಃ| ತಸ್ಯ ಸ್ಯಾದಗ್ನಿವಿಧ್ವಂಸಕರೈರನ್ಯಸ್ಯ ಸೇವಿತೈಃ||೧೫||
अतीसारेषु यो नाऽतियत्नवान् ग्रहणीगदः| तस्य स्यादग्निविध्वंसकरैरन्यस्य सेवितैः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅಥ ಗ್ರಹಣೀದೋಷ ಉಚ್ಯತೇ| ಅತೀಸಾರೇಷು ವರ್ಜ್ಯವರ್ಜನೇ ಸೇವ್ಯಸೇವನೇ ಚ ಯೋ ನಾಽತಿಯತ್ನವಾನ್ ಭವತಿ| ತಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಗ್ರಹಣೀಗದಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾಽನ್ಯಸ್ಯಾಽಪ್ಯಗ್ನಿನಾಶಕರೈಃ ಸೇವಿತೈರ್ಗ್ರಹಣೀದೋಷಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ|| ೧೫||
Adhikarana ಅತಿಸಾರಗ್ರಹಣ್ಯೋರ್ಭೇದಃ, ಅತಿಸಾರಶಬ್ದನಿರುಕ್ತಿಶ್ಚ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಸಾಮಂ ಶಕೃನ್ನಿರಾಮಂ ವಾ ಜೀರ್ಣೇ ಯೇನಾತಿಸಾರ್ಯ್ಯತೇ| ಸೋಽತಿಸಾರೋಽತಿಸರಣಾದಾಶುಕಾರೀ ಸ್ವಭಾವತಃ| ಸಾಮಂ ಸಾಽನ್ನಮಜೀರ್ಣೇಽನ್ನೇ ಜೀರ್ಣೇ ಪಕ್ವಂ ತು ನೈವ ವಾ| ಅಕಸ್ಮಾದ್ವಾ ಮುಹುರ್ಬದ್ಧಮಕಸ್ಮಾಚ್ಛಿಥಿಲಂ ಮುಹುಃ| ಚಿರಕೃದ್ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಃ ಸಞ್ಚಯಾಚ್ಚೋಪವೇಶಯೇತ್||೧೬||
सामं शकृन्निरामं वा जीर्णे येनातिसार्य्यते| सोऽतिसारोऽतिसरणादाशुकारी स्वभावतः| सामं साऽन्नमजीर्णेऽन्ने जीर्णे पक्वं तु नैव वा| अकस्माद्वा मुहुर्बद्धमकस्माच्छिथिलं मुहुः| चिरकृद् ग्रहणीदोषः सञ्चयाच्चोपवेशयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಅತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀದೋಷಯೋಃ ಸಾದೃಶ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷಣವಿಶೇಷ ಉಚ್ಯತೇ| ಯೇನ ರೋಗವಿಶೇಷೇಣ ಜೀರ್ಣೇಽನ್ನೇ ಪುರೀಷಂ ಸಾಮಂ ವಾ ನಿರಾಮಂ ವಾ ಪುರುಷೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ ಸೋಽತೀಸಾರಃ| ಸ ಚ ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ಸರ್ವಮಾಶು ಕರೋತಿ| ಏವಮತೀಸಾರಃ| ಗ್ರಹಣೀದೋಷೇ ಪುನನಿಯಮೇನಾತಿಸಾರ್ಯ್ಯತೇ ಜೀರ್ಣೇ ಚಾಽಜೀರ್ಣೇ ಚ| ತತ್ರ ಯದಜೀರ್ಣೇಽತಿಸಾರ್ಯ್ಯತೇ ತತ್ ಸಾಮಂ ಸಾನ್ನಂ ಚ ಭವತಿ| ಯತ್ತು ಜೀರ್ಣೇಽತಿಸಾರ್ಯ್ಯತೇ ತತ್ ಪಕ್ವಮಥವಾ ಜೀರ್ಣಂ ಕದಾಚಿನ್ನಾತಿಸಾರ್ಯ್ಯತೇ| ಅಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ಬದ್ಧಮಕಸ್ಮಾಚ್ಛಿಥಿಲಂ ಮುಹುಃ| ಪುನರಯಂ ತು ಗ್ರಹಣೀದೋಷಶ್ಚಿರಕೃತ್| ಅತ್ರ ಸಞ್ಚಿತೇ ದೋಷೇ ಶಕೃದುಪವೇಶ್ಯತೇ|| ೧೬||
Adhikarana ಗ್ರಹಣೀಪ್ರಭೇದಾಃ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಸ ಚತುರ್ಧಾ ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ಸನ್ನಿಪಾತಾಚ್ಚ ಜಾಯತೇ||೧೭||
स चतुर्धा पृथग्दोषैः सन्निपाताच्च जायते||१७||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪೃಥಗ್ವಾತಾದಿಭಿಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇನೇತಿ ಚತ್ವಾರೋ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಾಃ|| ೧೭||
Adhikarana ಗ್ರಹಣೀಪೂರ್ವರೂಪಮ್ (೧೮) · Śloka ೧೮
ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ತಸ್ಯ ಸದನಂ ಚಿರಾತ್ಪಚನಮಮ್ಲಕಃ| ಪ್ರಸೇಕೋ ವಕ್ತ್ರವೈರಸ್ಯಮರುಚಿಸ್ತೃಟ್ಕ್ಲಮೋ ಭ್ರಮಃ| ಆನದ್ಧೋದರತಾ ಛರ್ದಿಃ ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಲಾನ್ತ್ರಕೂಜನಮ್||೧೮||
प्राग्रूपं तस्य सदनं चिरात्पचनमम्लकः| प्रसेको वक्त्रवैरस्यमरुचिस्तृट्क्लमो भ्रमः| आनद्धोदरता छर्दिः कर्णक्ष्वेलान्त्रकूजनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸರ್ವಸ್ಯ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಸ್ಯಾಽಗ್ನಿಸದನಾದಿ ಪೂರ್ವರೂಪಮ್|| ೧೮||
Adhikarana ಗ್ರಹಣ್ಯಾಃ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೯) · Śloka ೧೯
ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ಧೂಮಕ್ಸ್ತಮಕೋ ಜ್ವರಃ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಸಿರೋರುಗ್ವಿಷ್ಟಮ್ಭಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಕರಣಾದಯೋಃ||೧೯||
सामान्यलक्षणं कार्श्यं धूमक्स्तमको ज्वरः| मूर्च्छा सिरोरुग्विष्टम्भः श्वयथुः करणादयोः||१९||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಕಾರ್ಶ್ಯಾದಿವಾತಾದಿಷು ಸಾಧಾರಣಲಿಙ್ಗಮ್||೧೯||
Adhikarana ವಾತಜಗ್ರಹಣೀಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೦) · Śloka ೨೦
ತತ್ರಾನಿಲಾತ್ತಾಲುಶೋಷಸ್ತಿಮಿರಂ ಕರ್ಣಯೋಃ ಸ್ವನಃ| ಪಾರ್ಶ್ವೋರುವಂಕ್ಷಣಗ್ರೀವಾರುಜಾಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಷೂಚಿಕಾ| ರಸೇಷು ಗೃದ್ಧಿಃ ಸರ್ವೇಷು ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾ ಪರಿಕರ್ತ್ತಿಕಾ| ಜೀರ್ಣೇ ಜೀರ್ಯತಿ ಚಾಽಧ್ಮಾನಂ ಭುಕ್ತೇ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಸಮಶ್ನುತೇ| ವಾತಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾಽರ್ಶಃ ಪ್ಲೀಹಾಪಾಣ್ಡುತ್ವಶಙ್ಕಿತಃ| ಚಿರಾದ್ದುಃ ಖಂ ದ್ರವಂ ಶುಷ್ಕಸ್ತನ್ವಾಮಂ ಶಬ್ದಫೇನವತ್| ಪುನಃ-ಪುನಃ ಸೃಜೇದ್ವರ್ಚಃ ಪಾಯುರುಕ್ಶ್ವಾಸಕಾಸವಾನ್||೨೦||
तत्रानिलात्तालुशोषस्तिमिरं कर्णयोः स्वनः| पार्श्वोरुवंक्षणग्रीवारुजाभीक्ष्णं विषूचिका| रसेषु गृद्धिः सर्वेषु क्षुत्तृष्णा परिकर्त्तिका| जीर्णे जीर्यति चाऽध्मानं भुक्ते स्वास्थ्यं समश्नुते| वातहृद्रोगगुल्माऽर्शः प्लीहापाण्डुत्वशङ्कितः| चिराद्दुः खं द्रवं शुष्कस्तन्वामं शब्दफ़ेनवत्| पुनः-पुनः सृजेद्वर्चः पायुरुक्श्वासकासवान्||२०||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ತಾಲುಶೋಷಾದಿವಿಶೇಷೋ ವಾತಾತ್| ವಾತಹೃದ್ರೋಗಾದಿಶಙ್ಕಿತಃ ತದ್ರೂಪತ್ವಾತ್|
Adhikarana ಪಿತ್ತಜಗ್ರಹಣೀಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೧) · Śloka ೨೧
ಪೂತ್ಯಮ್ಲೋದ್ಗಾರಹೃತ್ಕಣ್ಠದಾಹಾರುಚಿತೃಡರ್ದಿತಃ| ಪಿತ್ತೇನ ನೀಲಂ ಪೀತಾಭಂ ಪೀತಾಭಃ ಸೃಜತಿ ದ್ರವಮ್||೨೧||
पूत्यम्लोद्गारहृत्कण्ठदाहारुचितृडर्दितः| पित्तेन नीलं पीताभं पीताभः सृजति द्रवम्||२१||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಪಿತ್ತಾನ್ನೀಲಾದಿಕಂ ವಿಶೇಷಃ|| ೨೧||
Adhikarana ಕಫಜಗ್ರಹಣೀಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೨) · Śloka ೨೨
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಪಚ್ಯತೇ ದುಃಖಮನ್ನಂ ಛರ್ದಿರರೋಚಕಃ| ಆಸ್ಯೋಪದೇಹನಿಷ್ಠೀವಕಾಸಹೃಲ್ಲಾಸಪೀನಸಾಃ| ಹೃದಯಂ ಮನ್ಯತೇ ಸ್ತ್ಯಾನಮುದರಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಗುರು| ಉದ್ಗಾರೋ ದುಷ್ಟಮಧುರಃ ಸದನಂ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಹರ್ಷಣಮ್| ಭಿನ್ನಾಮಶ್ಲೇಷ್ಮಸಂಸೃಷ್ಟಗುರುವರ್ಚಃಪ್ರವರ್ತ್ತನಮ್| ಅಕೃಶಸ್ಯಾಪಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ||೨೨||
श्लेष्मणा पच्यते दुःखमन्नं छर्दिररोचकः| आस्योपदेहनिष्ठीवकासहृल्लासपीनसाः| हृदयं मन्यते स्त्यानमुदरं स्तिमितं गुरु| उद्गारो दुष्टमधुरः सदनं स्त्रीष्वहर्षणम्| भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्त्तनम्| अकृशस्यापि दौर्बल्यं||२२||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋಽನ್ನಸ್ಯ ದುಃಖಯಾಕಾದಿ|| ೨೨||
Adhikarana ಸರ್ವಜಗ್ರಹಣೀಲಕ್ಷಣಮ್ (೨೩) · Śloka ೨೩
ಸರ್ವಜೇ ಸರ್ವಸಙ್ಕರಃ||೨೩||
सर्वजे सर्वसङ्करः||२३||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
೦೦
Adhikarana ವಿಷಮಾದ್ಯಗ್ನಯೋಽಪಿ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಾಃ, ಸಮಸ್ತಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಹೇತುಃ (೨೪) · Śloka ೨೪
ಸಿರಾವಿಭಾಗೇ ಯೇ ಚೋಕ್ತೋ ವಿಷಮಾದ್ಯಾಸ್ತ್ರಯೋಽಗ್ನಯಃ| ತೇಽಪಿ ಸ್ಯುರ್ಗ್ರಹಣೀದೋಷಃ ಸಮಸ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕಾರಣಮ್||೨೪||
सिराविभागे ये चोक्तो विषमाद्यास्त्रयोऽग्नयः| तेऽपि स्युर्ग्रहणीदोषः समस्तु स्वास्थ्यकारणम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ಸಿರಾವಿಭಾಗೇಽಧ್ಯಾಯೇ ( ಅ. ಸಂ. ಶಾ. - ೪೫-೪೫೨ ) ವಿಷಮತೀಕ್ಷ್ಣಮನ್ದಾಖ್ಯಾ ಯೇಽಗ್ನ್ಯ ಉಕ್ತಾಸ್ತೇಽಪಿ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಶ್ರಿತತ್ವಾದ್ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಾ ಭವನ್ತ್ಯೇವ|| ೨೪||
Adhikarana ಅಷ್ಟೌ ಮಹಾರೋಗಾಃ (೨೫-೮) · Śloka ೮
ವಾತವ್ಯಾಧ್ಯಶ್ಮರೀಕುಷ್ಠಮೇಹೋದರಭಗನ್ದರಾಃ| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀತ್ಯಷ್ಟೌ ಮಹಾರೋಗಾಃ ಸುದುಸ್ತರಾಃ||೨೫|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇಽತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀನಿದಾನಂ ನಾಮಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||
वातव्याध्यश्मरीकुष्ठमेहोदरभगन्दराः| अर्शांसि ग्रहणीत्यष्टौ महारोगाः सुदुस्तराः||२५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थानेऽतीसारग्रहणीनिदानं नामष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon
ಶಶಿಲೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ಇನ್ದು ಕೃತ)
ವಾತವ್ಯಾಧೀತ್ಯಾದಿನಾ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಽಷ್ಟೌ ಮಹಾರೋಗಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇಽಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ