Adhikarana அத்யாய ப்ரதிஜ்ஞா (௧) · Śloka ௧
அதாதோ ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातो रक्तपित्तचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அத க்ரமப்ராப்தஸ்ய ரக்தபித்தஸ்ய சிகித்ஸாஂ தர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||
Adhikarana மார்கபேதாநுஸாரஂ ஸாத்யாஸாத்யதா (௨) · Śloka ௨
ஊர்த்வகஂ பலிநோऽவேகமேகதோஷாநுகஂ நவம்| ரக்தபித்தஂ ஸுகே காலே ஸாதயேந்நிருபத்ரவம்| அதோகஂ யாபயேத்ரக்தஂ யச்சதோஷத்வயாநுகம்| ஶாந்தஂ ஶாந்தஂ புநஃ குப்யந்மார்காந்மார்காந்தரஞ்ச யத்| அதிப்ரவத்தஂ மந்தாக்நேஸ்திதோஷஂ த்விபதஂ த்யஜேத்||௨||
ऊर्ध्वगं बलिनोऽवेगमेकदोषानुगं नवम्| रक्तपित्तं सुखे काले साधयेन्निरुपद्रवम्| अधोगं यापयेद्रक्तं यच्चदोषद्वयानुगम्| शान्तं शान्तं पुनः कुप्यन्मार्गान्मार्गान्तरञ्च यत्| अतिप्रवृत्तं मन्दाग्नेस्तिदोषं द्विपथं त्यजेत्||२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஊர்த்வகமித்யாதிவிஶிஷ்டஂ ரக்தபித்தஂ ஸாதயேத் சிகித்ஸேத்| அதோகமித்யாதியுக்தஞ்ச யாபயேத்| யத் வ்ரஜந் அதிப்ரவத்தத்வாதியுக்தந்து த்யஜேத் சிகித்ஸேதித்யர்தஃ| ஸுகஃ காலோ த்விவிதோऽப்யபிபதஃ| உபத்ரவாஃ விகதவ்யாதிவிஜ்ஞாநீயே ப்ரதர்ஶிதாஃ||௨||
Adhikarana சிகித்ஸாஸூத்ரம் (௩) · Śloka ௩
ஜ்ஞாத்வா நிதாநமயநஂ மலாவநுபலௌ பலம்| தேஶகாலாத்யவஸ்தாஞ்ச ரக்தபித்தே ப்ரயோஜயேத்| லங்கநஂ பஂஹணஂ சாதௌ ஶோதநஂ ஶமநஂ ததா||௩||
ज्ञात्वा निदानमयनं मलावनुबलौ बलम्| देशकालाद्यवस्थाञ्च रक्तपित्ते प्रयोजयेत्| लङ्घनं बृंहणं चादौ शोधनं शमनं तथा||३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸாத்யே ச ரக்தபித்தே நிதாநாதிகஂ ஜ்ஞாத்வா ததாநுகுண்யேந கதாசிதாதாவேவ லங்கநஂ யோஜயேத்| கதாசித் பஂஹணமிதி| ததா கதாசிச்சோதநஂ கதாசிச்சமநம்| அநுபலௌ மலௌ வாதகபௌ||௩||
Adhikarana ஶோதநஶமநயோர்விஷயவிஶேஷஃ (௪) · Śloka ௪
ஸந்தர்பணோத்தஂ பலிநோ பஹுதோஷஸ்ய ஸாதயேத்| ஊர்த்வபாகஂ விரேகேண வமநேந த்வதோகதம்| ஶமநைர்பஂஹணைஶ்சாந்யல்லங்க்யபஂஹ்யாநவேக்ஷ்ய ச||௪||
सन्तर्पणोत्थं बलिनो बहुदोषस्य साधयेत्| ऊर्ध्वभागं विरेकेण वमनेन त्वधोगतम्| शमनैर्बृंहणैश्चान्यल्लङ्घ्यबृंह्यानवेक्ष्य च||४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶோதநாதேஃ ஸாமாந்யேநோக்தத்வாத் ஸஂதர்பணோத்தமித்யாதிநா விஶேஷ உச்யதே| `து'ஶப்தாத் ஸந்தர்பணோத்தத்வாதியுக்தமேவாதோபாகஂ வமநேந| அந்யதித்யபதர்பணோத்தஂ அபலஸ்யால்பதோஷஸ்ய ச யத்ரக்தபித்தஂ தச்சமநைற்பஂஹணைஶ்ச ஸாதயேத்| லங்க்யபஂஹ்யாநவேக்ஷ்ய ச ரக்தபித்தஂ ஸாதயேதிதி| அநேநைததுக்தஂ வ்யாதிகர்ஶிதாதயோ பஂஹ்யத்வேந யே பூர்வமுக்தாஸ்தேஷாஂ ஸந்தர்பணோத்தத்வாதியுக்தம் ஶோதநேந ததா ஸாதயேத்யதா பஂஹத்வாத் லங்கநஂ ந தோஷாய பவதி| ததா யேऽபி மேஹ்யாதயோ லங்க்யத்வேந படிதாஸ்தேஷாமபதர்பணோத்தத்வாதித்யுக்தஂ ததாவிதாப்யாஂ ஶமநபஂஹணாப்யாஂ ஸாதயேத்யதாவிதாப்யாஂ லங்க்யஸ்ய பாதா ந ஸம்பத்யத இதி||௪||
Adhikarana மார்கபேதாநுஸாரஂ ஶமநவிஷயஃ (௫) · Śloka ௫
ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தே ஶமநௌ ரஸௌ திக்தகஷாயகௌ| உபவாஸஶ்ச நிஶ்ஶுண்டீஷடங்கோதகபாயிநஃ| அதோகே ரக்தபித்தே து பஂஹணோ மதுரோ ரஸஃ||௫||
ऊर्ध्वं प्रवृत्ते शमनौ रसौ तिक्तकषायकौ| उपवासश्च निश्शुण्ठीषडङ्गोदकपायिनः| अधोगे रक्तपित्ते तु बृंहणो मधुरो रसः||५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஊர்த்வஂ ப்ரவத்த இத்யாதிநா ஶமநபஹணயோர்மார்கவிஶேஷேண விஷயப்ரதர்ஶநம்| ஷடங்கஂ கநதிஸாதிதமுதகஂ ஜ்வரபடிதம்| மதுரோ ரஸோ நாநாவிதயா பக்ஷ்யாதிகல்பநயா||௫||
Adhikarana தர்பணஂ பேயாஞ்ச (௬) · Śloka ௬
ஊர்த்வகே தர்பணஂ யோஜ்யஂ பேயாபூர்வமதோகதே||௬||
ऊर्ध्वगे तर्पणं योज्यं पेयापूर्वमधोगते||६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஊர்த்வகே யதாऽந்நஂ ப்ரயுஜ்யதே ததா ப்ரதமஂ தர்பணஂ லாஜஸக்தவஃ| அதோகே து பேயா ப்ரயோஜ்யா||௬||
Adhikarana அவிதாரணீயஂ விதாரணீயஞ்ச ரக்தபித்தம் (௭) · Śloka ௭
அஶ்நதோ பலிநோऽஶுத்தஂ ந தார்யஂ தத்தி ரோககத்| தாரயேதந்யதா ஶீக்ரமக்நிவச்சீக்ரகாரி தத்||௭||
अश्नतो बलिनोऽशुद्धं न धार्यं तद्धि रोगकृत्| धारयेदन्यथा शीघ्रमग्निवच्छीघ्रकारि तत्||७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அஶுத்தஂ ரக்தமஶ்நதோஃ பலிநஶ்ச ப்ரவத்தஂ நைவ தார்யஂ ஸ்தம்பநாதிநா தத்விதாரிதஂ ரோககத்பவதி| அந்யதா புநர்யத்போஜநரஹிதஸ்யாபலஸ்ய ச ப்ரவத்தஂ ஶுத்தஞ்ச தச்சீக்ரஂ தாரயேத்| யதஸ்தத்ரக்தபித்தாமக்நிவச்சீக்ரகாரி ரக்தக்ஷயாச்சீக்ரஂ மாரயதீத்யர்தஃ||௭||
Adhikarana விரேசநப்ரயோகாஃ (௮) · Śloka ௮
த்ரிவதாத்ரிபலாதாத்ரீத்ராயந்த்யாரக்வதாபயாஃ| கவாக்ஷீக்ஷுரஸக்ஷீரத்ராக்ஷாக்ஷோத்ராஸிதோத்கடாஃ| யதாஸ்வஂ கல்பவிஹிதா விரேகார்தஂ ப்ரயோஜயேத்| த்ரிவச்ச்யாமாகஷாயேண கல்கேந ச ஸஶர்கரம்| ஸாதயேத்விதிவல்லேஹஂ லிஹ்யாத் பாணிதலஂ ததஃ| த்ரிபலாத்ரிவதாஶ்யாமாபிப்பலீஶர்கராமது| மோதகஃ ஸந்நிபாதோர்த்வரக்தபித்தஜ்வரபஹஃ| த்ரிவத்ஸமஸிதா தத்வத் பிப்பலீபாதஸஂயுதா||௮||
त्रिवृतात्रिफलाधात्रीत्रायन्त्यारग्वधाभयाः| गवाक्षीक्षुरसक्षीरद्राक्षाक्षोद्रासितोत्कटाः| यथास्वं कल्पविहिता विरेकार्थं प्रयोजयेत्| त्रिवृच्छ्यामाकषायेण कल्केन च सशर्करम्| साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात् पाणितलं ततः| त्रिफलात्रिवृताश्यामापिप्पलीशर्करामधु| मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तपित्तज्वरपहः| त्रिवृत्समसिता तद्वत् पिप्पलीपादसंयुता||८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
த்ரிவத்தாதயோऽபயாந்தாஃ பதக்கல்போக்தேந விதநேந யதாஸ்வஂ விஷயேஷு கவாக்ஷீக்ஷுரஸாதிபிர்யதாயோகமேகத்வித்ரைருத்கடா விரேகார்தஂ ரக்தபித்தே ப்ரயோஜயேத்| த்ரிவதஃ ஶாமாயஶ்ச க்வாதஂ ஶர்கராஞ்ச விபாச்ய தத்ரைவ ச லேஹத்வாபாதநயோக்யஂ த்ரிவச்ச்யாமாகல்கஂ தத்வா லேஹஂ ஸாதயேத்| த்ரிபலதிபிஃ ஸமைஃ ஶர்கரயா பித்தஜயாயாதிகயா மாக்ஷிகேண கதோ மோதகஃ ஸந்நிபாதமூர்த்வப்ரவத்தஂ ரக்தஂ ஶோபஂ ஜ்வரஂ சாபஹந்தி| த்ரிவதஶ்சதுர்குணேந பாகேந பிப்பலீ| தத்வதிதி மோதகஃ| ஸந்நிபாதாதிஹரஃ| மாக்ஷிகமநுக்தமபி தத்வத்க்ரஹணேந மோதகத்வால்லப்யதே| இதி விரேசநாநி ரக்தபித்தே||௮||
Adhikarana வமநம் (௯) · Śloka ௯
வமநஂ பலஸஂயுக்தஂ தர்பணஂ ஸஸிதா மது| ஸஸிதஂ வா ஜலஂ க்ஷௌத்ரயுக்தஂ வா மதுகோதகம்| பலேந்த்ரயவகாங்கேயீமதுகஂ வா ஸமாக்ஷிகம்| க்ஷீரஂ வா ரஸமிக்ஷோர்வா ||௯||
वमनं फलसंयुक्तं तर्पणं ससिता मधु| ससितं वा जलं क्षौद्रयुक्तं वा मधुकोदकम्| फलेन्द्रयवगाङ्गेयीमधुकं वा समाक्षिकम्| क्षीरं वा रसमिक्षोर्वा ||९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பலஸஂயுக்தஂ தர்பணாதிகமதோகதே ரக்தபித்தே வமநஂ பவதி| தர்பணஂ லாஜஸக்தவோ மதநஸிதாமதுயுக்தம்| ஸஸிதஂ வா ஜலமிதி வாஶப்தாத் பலஸஂயுக்தமேவ| க்ஷீரேக்ஷுரஸயோரநுக்தாந்யபி பலாநி வமநத்வாத் ப்ராதாந்யாச்ச லப்யந்தே||௯||
Adhikarana ஶோதநோத்தரோ விதிஃ (௧௦) · Śloka ௧௦
ஶுத்தஸ்யாநந்தரோ விதிஃ| யதாஸ்வஂ மந்தபேயாதிஃ ப்ரயோஜ்யோ ரக்ஷதா பலம்||௧௦||
शुद्धस्यानन्तरो विधिः| यथास्वं मन्थपेयादिः प्रयोज्यो रक्षता बलम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஏவஂ விரேகேண வமநேந வா ஶுத்தஸ்ய யதாஸ்வஂ விஷயேஷ்வநந்தரோ வக்ஷ்யமாணோ விதிஃ க்வசிந்மந்தாதிஃ ப்ரயோஜ்யஃ| க்வசித் பேயாதிஃ| ததா ச ப்ரயோஜ்யோ யதா பலஹாநிர்ந பவதி||௧௦||
Adhikarana தத்ர மந்தாஃ (௧௧) · Śloka ௧௧
அந்தோ ஜ்வரோக்தோ த்ராக்ஷாதிஃ பித்தக்நைர்வா பலைஃ கதஃ| மதுகர்ஜூரமத்வீகாபரூஷகதிதாம்பஸா| மந்தோ வா பஞ்சஸாரேண ஸகதைர்லாஜஸக்துபிஃ| தாடிமாமலகாம்லோ வா மந்தாக்ந்யம்லாபிலாஷிணஃ||௧௧||
अन्थो ज्वरोक्तो द्राक्षादिः पित्तघ्नैर्वा फलैः कृतः| मधुखर्जूरमृद्वीकापरूषकतिताम्भसा| मन्थो वा पञ्चसारेण सघृतैर्लाजसक्तुभिः| दाडिमामलकाम्लो वा मन्दाग्न्यम्लाभिलाषिणः||११||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஜ்வரோக்தோ த்ராக்ஷதிர்மந்தஃ- த்ராக்ஷாதாடிமகாஶ்மர்யபத்யாபில்வபரூஷகைஃ| ஸமதூகைஃ ஸபதரைஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ஸஸிதோத்பலைஃ|| ஜ்வரக்நைஸ்தோயமதிதைஃ||இதி| அந்யைர்வா பித்தக்நைஃ பலைஃ கதஃ| அதவா பஞ்சஸாராதந்யேநாம்பஸா கரணபூதேந கதாக்தைர்லாஜஸக்துபிஃ கதோ மந்தஃ| அந்யைஃ பஞ்சஸாரஶ்ப்தேந க்ஷதக்ஷயகாஸசிகித்ஸிதே படிதஂ - ஶர்கராபிப்பலீசூர்ணைஃ ஸர்பிஷா மாக்ஷிகேண ச| ஸஂயுக்தஂ வா ஶதஂ க்ஷீரஂ || இதி க்ஷீரஂ வ்யாக்யாதம்| தத்ர த ஏவ பண்டிதாஃ ப்ரமாணம்| மந்தாக்நேரம்லாபிலாஷிணஶ்ச ரக்தபித்தவதோ தாடிமேநாம்லகைஶ்சாபாதிதாம்லத்வோ மந்தஃ பித்தஶ்லேஷ்மாதிக்யாதிநா பேயாயோக்யஸ்யைதே மந்தாஃ| தத்ர ச ஜ்வரோக்தஂ ஸ்மரணீயம்||௧௧||
Adhikarana பேயாஃ (௧௨) · Śloka ௧௨
கமலோத்பல்கிஞ்ஜல்கபஶ்நிபர்ணீப்ரியங்குகாஃ| உஶீரஂ ஶாபரஂ லோத்ரஂ ஶங்கிவேரஂ குசந்தநம்| ஹ்ரீபேரஂ தாதகீபுஷ்பஂ பில்வமத்யஂ துராலபா| அர்தார்தைர்விஹிதாஃ பேயா வக்ஷந்தே பாதயௌகிகாஃ| பூநிம்பஸேவ்யஜலதாஶ்சந்தநாம்புப்ரியங்கவஃ| ஶாலிபர்ண்யா யுதா முத்கா பஶ்நிபர்ண்யா மஸூரகாஃ| துவர்யோ வாऽதிபலயா பலயா வா ஹரேணவஃ| தத்கஷாயே ஹிதா பேயா மாஂஸபேயாஸ்ததா ரஸாஃ| அநஶ்ம்லாஃ கிஞ்சிதம்லா வா ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கராஃ||௧௨||
कमलोत्पल्किञ्जल्कपृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः| उशीरं शाबरं लोध्रं शृङ्गिवेरं कुचन्दनम्| ह्रीबेरं धातकीपुष्पं बिल्वमध्यं दुरालभा| अर्धार्धैर्विहिताः पेया वक्षन्ते पादयौगिकाः| भूनिम्बसेव्यजलदाश्चन्दनाम्बुप्रियङ्गवः| शालिपर्ण्या युता मुद्गा पृश्निपर्ण्या मसूरकाः| तुवर्यो वाऽतिबलया बलया वा हरेणवः| तत्कषाये हिता पेया मांसपेयास्तथा रसाः| अनश्म्लाः किञ्चिदम्ला वा सघॄतक्षौद्रशर्कराः||१२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
யத்ர து யோக்யாஃ பேயாஸ்தத்ர கமலாத்யுஶீராதிஹ்ரீபேராதிபிஸ்த்ரிபிரர்தஶ்லோகைராசார்யைர்விஹிதாஃ பேயா ரக்தபித்தே| பூநிம்பேத்யாதிநா ஶ்லோகசதுர்பாகைஃ ஷட் பேயா வக்ஷ்யந்தே| துவர்ய ஆடக்யஃ| ஏஷாஂ சாநந்தரோக்தாநாஂ பேயௌஷதாநாஂ க்வாதே ஸித்தாஃ தோஷாத்யபேக்ஷயா கதாசித் பேயாஃ கேவலா ஹிதாஃ| கதாசிந்மாஂஸபேயாஃ கதாசிந்மாஂஸரஸாஃ| தே ச பேயாதய ஔஷதக்வாதஸித்தாஃ கதாசித்தாடிமாமலகாதிநாம்லாஃ ஸர்வே ச கதாதியுக்தாஃ||௧௨||
Adhikarana தாந்யஶாகாதிகம் (௧௩) · Śloka ௧௩
ஶூகஶிம்பீபவஂ தாந்யஂ ஶாகஂ மாஂஸஂ ச ஶஸ்யதே| அந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநே யதுக்தஂ லகுஶீதலம்||௧௩||
शूकशिम्बीभवं धान्यं शाकं मांसं च शस्यते| अन्नस्वरूपविज्ञाने यदुक्तं लघुशीतलम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநீயேऽத்யாயே ஶூகதாந்யாதிகஂ யல்லகுஶீதஂ சோக்தஂ தத்ரக்தே ஶஸ்யதே, ந து யவகாதிமாஷாதிகாகமாச்யாதி||௧௩||
Adhikarana அம்புபாநம் (௧௪) · Śloka ௧௪
பூர்வோக்தமம்புபாநீயஂ பஞ்சமூலேந வா ஶதம்| லகுநா ஶதஶீதஂ வா மத்வம்போ வா பலாம்பு வா||௧௪||
पूर्वोक्तमम्बुपानीयं पञ्चमूलेन वा शृतम्| लघुना शृतशीतं वा मध्वम्भो वा फलाम्बु वा||१४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பூர்வோக்தமம்பு நிஶ்ஶுண்டீஷடங்கம்| அதவா லகுநா ஹ்ரஸ்வேந பஞ்சமூலேந ஸித்தம்| ஶதஶீதஂ வா கேவலம்| பலாம்பு த்ராக்ஷாஶர்கராகர்ஜூராதிமதிதபூர்வகம்||௧௪||
Adhikarana அந்நபாநே பத்மகாதிகணாநாமுபயோகஃ (௧௫) · Śloka ௧௫
பத்மகாத்யஞ்ஜநாதிஞ்ச ஸாரிவாதிஞ்ச கல்பயேத்| அந்நபாநே கணஂ தத்வத்தஶகஂ தாஹநாஶநம்| கபாநுகே யூஷஶாகஂ மாருதாநுகதே ரஸம்||௧௫||
पद्मकाद्यञ्जनादिञ्च सारिवादिञ्च कल्पयेत्| अन्नपाने गणं तद्वद्दशकं दाहनाशनम्| कफानुगे यूषशाकं मारुतानुगते रसम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அந்நபாநே ச பத்மகாத்யஞ்ஜநாதிஸாரிவாதிகஂ கணஂ தாஹநாஶநம் ச தஶகஂ கல்பயேத்| ஏஷாஂ க்வாதேந ஸாதயேத்பாநஂ சேத்யர்தஃ| அதவாந்நஂ பாநஂ யதாயோகமேதைஃ ஸஂயுக்தஂ காரயேத்| பத்மகலாஜோஶீரஂ மதுகோத்பலஸாரிவாஸிதோதீச்யம்| காஶ்மர்யபலஂ சந்தநமேஷ கணோ தாஹநாஶநஃ ப்ரோக்தஃ|| ஸுபோதம்| ரஸோ மாஂஸரஸஃ||௧௫||
Adhikarana மாஂஸரஸாஃ (௧௬) · Śloka ௧௬
அபீரோரங்குரைர்லாவாஃ ஸஹ முத்காஃ படோலஜைஃ| மகுஷ்டா தாந்யயாஸோத்தை ரக்தபித்தே பரஂ மதாஃ| ஶஶஃ ஸவாஸ்துகஃ ஶஸ்தோ விபந்தே தித்திரிஃ புநஃ| உதும்பரஸ்ய நிர்யூஹே ஸாதிதோ மாருதேऽதிகே| ப்லக்ஷஸ்ய பர்ஹிணஸ்தத்வந்ந்யக்ரோதஸ்ய ச குக்குடஃ| பிஸோத்பலமணாலாநாஂ வர்தகக்ரகரௌ ஹிதௌ| வர்திகாம்போஜநாலாநாமஶ்வத்தஸ்ய கபிஞ்ஜலஃ| யத்கிஞ்சத்ரக்தபித்தஸ்ய நிதாநஂ தச்ச வர்ஜயேத்||௧௬||
अभीरोरङ्कुरैर्लावाः सह मुद्गाः पटोलजैः| मकुष्ठा धान्ययासोत्थै रक्तपित्ते परं मताः| शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे तित्तिरिः पुनः| उदुम्बरस्य निर्यूहे साधितो मारुतेऽधिके| प्लक्षस्य बर्हिणस्तद्वन्न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| बिसोत्पलमृणालानां वर्तकक्रकरौ हितौ| वर्तिकाम्भोजनालानामश्वत्थस्य कपिञ्जलः| यत्किञ्चद्रक्तपित्तस्य निदानं तच्च वर्जयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
லாவா நாம பக்ஷிணஃ| அபீரோஃ ஶதாவர்யாஃ அங்குரைஃ ஸஹ ஸித்தாஃ| ததா மகுஷ்டாதுராலபோத்தைஶ்சாங்குரைஃ| ஸுபோதம்| புநஃ ஶப்தாத்தித்திரிரபி ஸவாஸ்துகஃ| மாருதாதிகே ரக்தபித்தே உதும்பரக்வாதஸாதிதஃ தித்திரிஃ| க்வசிந்மாருதேऽதிகே ப்லக்ஷஸ்ய நிர்யூஹே பர்ஹிணோ மயூரஃ| பலபர்ஹாப்யாமிநங்மத்வர்தீயஃ| ததா பிஸாதீநாமந்யதமஸ்ய நிர்யூஹே வர்தகஃ க்ரகரோ வா ஹிதஃ| மணாலஂ பிஸா~க்குரஃ| ஸர்வா ஷஷ்டீ நிர்யூஹாபேக்ஷயா| பஶோஷ்ணதீக்ஷ்ணாதி ஸர்வஂ ரக்தபித்தகாரணஂ ரக்தபித்தீ வர்ஜயேத்||௧௬||
Adhikarana வாஸாரஸாதியோகாஃ (௧௭) · Śloka ௧௭
வாஸாரஸேந பலிநீமல்லோத்ராஞ்ஜநமாக்ஷிகம்| பித்தஸக்ஶமயேத்பீதஂ நிர்யாஸோ வாऽடரூஷகாத்| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஃ கேவலோ வா ஶதோऽபி வா| வஷஃ ஸத்யஃ ஜயத்யஸ்ரஂ ஸ ஹ்யஸ்ய பரமௌஷதம்| வாஸாரஸேந பூநிம்பகடுகாஶர்கராஃ பிபேத்| தேநைவ வா க்ஷௌத்ரயுதஂ பத்மகேஸரபத்மகம்| ஸலோத்ரநாககுஸுமஶாட்வலோத்பலவாஸ்துகம்||௧௭||
वासारसेन फलिनीमृल्लोध्राञ्जनमाक्षिकम्| पित्तसृक्शमयेत्पीतं निर्यासो वाऽटरूषकात्| शर्करामधुसंयुक्तः केवलो वा शृतोऽपि वा| वृषः सद्यः जयत्यस्रं स ह्यस्य परमौषधम्| वासारसेन भूनिम्बकटुकाशर्कराः पिबेत्| तेनैव वा क्षौद्रयुतं पद्मकेसरपद्मकम्| सलोध्रनागकुसुमशाड्वलोत्पलवास्तुकम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பலிந்யாதி வாஸாஸ்வரஸேந பீதஂ பித்தாஸக்ஶமநம் அதவா கேவல ஏவாடரூஷஸ்ய வாஸாயா நிர்யாஸஃ ஸ்வரஸஃ| அதவா ந கேவலோऽபி து ஶர்கராமதுஸஂயுத்க்தஃ ஸ வாஸாநிர்யாஸஃ| அதவா ஶதஃ க்வதிதஃ| வஷஃ ஸத்யோ ஜயத்யஸ்ரம்| ஹிஶப்தோ யஸ்மாதர்தே| யஸ்மாத் ஸர்வப்ரகாரோऽபி வஷோऽஸ்ய ரக்தஸ்ய பரஂ ப்ரதாநமௌஷதம்| பூநிம்பாதிசூர்ணஂ வாஸாரஸேந ப்ரயோகஃ| தேநைவ மாக்ஷிகயுக்தஂ பத்மகேஸராதி வாஸ்துகாந்தஂ ப்ரயோகஃ||௧௭||
Adhikarana ப்ரயோகாந்தராணி (௧௮) · Śloka ௧௮
லிஹ்யாத்வா மதுஸர்பிர்ப்யாஂ கவாஶ்வஶகதோ ரஸம்| பத்யா ரஜந்யஹிஂஸ்ரா வா பலாண்டுஂ தத்வதேவ வா| பலிநீலோத்ரகதிரஶால்மலீகோவிதாரஜம்| ஶிரீஶஶேலுககுபவிந்துவாராதிமுக்தஜம்| பலாஶயூதிகாஶிக்ருமதூகாஸநஜந்ம ச| மதுநா சூர்ணிதஂ புஷ்பமேகத்ர பதகேவ வா| புஷ்பைரேபிர்விபக்வஂ ச ஸக்ஷௌத்ரஂ மாஹிஷஂ கதம்| லிஹ்யாத்க்ஷௌத்ரேண பத்யாஂ வா கிஞ்ஜல்கஂ கமலஸ்ய வா| லாஜாஃ ஶங்காடகஂ முஸ்தஂ கர்ஜூரஂ கஷ்ணமத்திகாம்| க்ஷீரிவக்ஷாங்குராந் த்ராக்ஷாஂ தவக்ஷீரீஂ ஸிதோபலாஂம்| கைரிகஂ மதுகஂ லோத்ரஂ ஶங்கஂ ஶம்பூகமஞ்ஜநம்| தண்டுலீயகமூலஂ வா பீஜஂ வா வாஸ்துகோத்பவம்| படோலமாலதீநிம்பசந்தநத்வயபத்மகம்| லோத்ரோ வஷஸ்தண்டுலீயஃ கஷ்ணா மந்மதயந்திகா| ஶதாவரீ கோபகந்யா காகோல்யௌ மதுயஷ்டிகா| ரக்தபித்தஹராஃ க்வாதாஸ்த்ரயஃ ஸமதுஶர்கராஃ| ஸக்ஷௌத்ரஂ க்ரதிதே ரக்தே லிஹ்யாத்பாராவதாச்சகத்||௧௮||
लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां गवाश्वशकृतो रसम्| पथ्या रजन्यहिंस्रा वा पलाण्डुं तद्वदेव वा| फलिनीलोध्रखदिरशाल्मलीकोविदारजम्| शिरीशशेलुककुभविन्दुवारातिमुक्तजम्| पलाशयूथिकाशिग्रुमधूकासनजन्म च| मधुना चूर्णितं पुष्पमेकत्र पृथगेव वा| पुष्पैरेभिर्विपक्वं च सक्षौद्रं माहिषं घृतम्| लिह्यात्क्षौद्रेण पथ्यां वा किञ्जल्कं कमलस्य वा| लाजाः शृङ्गाटकं मुस्तं खर्जूरं कृष्णमृत्तिकाम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरान् द्राक्षां तवक्षीरीं सितोपलांम्| गैरिकं मधुकं लोध्रं शङ्खं शम्बूकमञ्जनम्| तण्डुलीयकमूलं वा बीजं वा वास्तुकोद्भवम्| पटोलमालतीनिम्बचन्दनद्वयपद्मकम्| लोध्रो वृषस्तण्डुलीयः कृष्णा मृन्मदयन्तिका| शतावरी गोपकन्या काकोल्यौ मधुयष्टिका| रक्तपित्तहराः क्वाथास्त्रयः समधुशर्कराः| सक्षौद्रं ग्रथिते रक्ते लिह्यात्पारावताच्छकृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கவாஶ்வஸ்ய ஶகத்ரஸோ கதமாக்ஷிகாப்யாஂ லேஹப்ரயோகஃ| பத்யாதீநாஂ தத்வந்மதுஸர்பிர்ப்யாஂ ப்ரயோகஃ| ததா பலாண்டோஃ| பலிந்யாதீநாஂ யதா ஸம்பவஂ புஷ்பஂ பதங்மிஶ்ரிதஂ வா சூர்ணிதஂ மதுநா ப்ரயோகஃ| அதவா த்ரிபிஃ ஶ்லோகாத்யைஸ்த்ரயஃ ப்ரயோகாஃ| ஸுபோதம்||௧௮||
Adhikarana ரக்தாநிதிஃஸ்ருதௌ யோகாஃ (௧௯) · Śloka ௧௯
அதிநிஃஸ்ருதரக்தோ வா க்ஷௌத்ரேண ருதிரஂ பிபேத்| ஜாங்கலஂ பக்ஷயேத்வாஜஂ மாஂஸஂ பித்தயுதஂ யகத்| லோத்ரகாலீயகோஶீரபலிநீஶங்ககைரிகம்| படோலபத்ரஂ துஃஸ்பர்ஶா ஸமங்கா ஸாரிவா லதா| த்வக்ஜம்புவேதஸாஶ்வத்தஹயாஹ்வோதும்பரார்ஜுநாத்| கிராததிக்தக்ரமுகமுஸ்தகட்பலபத்மகம்| ப்ரபௌண்டரீகஹ்ரீபேர கமலோத்பலபர்படம்| சந்தநேந பதக்யுக்தஂ ஸமஸ்தஂ வா ஸஶர்கரம்| பாண்டீகதஂ ஶதஂ ஶீதஂ சூர்ணஂ வா தண்டுலாம்பஸா| பீதமாஶு ஜயத்யஸ்ரஂ தட்தாஹதமகாநபி||௧௯||
अतिनिःस्रुतरक्तो वा क्षौद्रेण रुधिरं पिबेत्| जाङ्गलं भक्षयेद्वाजं मांसं पित्तयुतं यकृत्| लोध्रकालीयकोशीरफलिनीशङ्ख़गैरिकम्| पटोलपत्रं दुःस्पर्शा समङ्गा सारिवा लता| त्वग्जम्बुवेतसाश्वत्थहयाह्वोदुम्बरार्जुनात्| किराततिक्तक्रमुकमुस्तकट्फलपद्मकम्| प्रपौण्डरीकह्रीबेर कमलोत्पलपर्पटम्| चन्दनेन पृथग्युक्तं समस्तं वा सशर्करम्| फाण्टीकृतं शृतं शीतं चूर्णं वा तण्डुलाम्भसा| पीतमाशु जयत्यस्रं तृड्दाहतमकानपि||१९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸதமேவ நிஃஸ்ருதம்| ஜாங்கலஜீவப்ரபாவாத்ருதிரஂ ஜாங்கலம்| அதவா ஆஜஂ யகதபக்வஂ ஸஜாதீயபித்தஸஂயுக்தஂ பக்ஷயேத்| லோத்ராதிபிர்தோஷாத்யபேக்ஷஂ பதங்மிஶ்ரைர்வா பாண்டஂ ஶதஂ ஶீதஂ வா சூர்ணஂ வா தண்டுலாம்புமிஶ்ரஂ ஸர்வமேவ சந்தநஶர்கராப்யாஂ ஸஂயுக்தஂ பீதமஸ்ராதீநாமாஶு ஜயதி| அர்ஜுநாந்தாநாஂ த்வசா ஸம்பந்தஃ||௧௯||
Adhikarana சந்தநாதி கஷாயஃ (௨௦) · Śloka ௨௦
சந்தநோஶீரஜலதலாஜமுத்ககணாயவைஃ| பலாஜலே பர்யுஷிதைஃ கஷாயோ ரக்தபித்தஹா||௨௦||
चन्दनोशीरजलदलाजमुद्गकणायवैः| बलाजले पर्युषितैः कषायो रक्तपित्तहा||२०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பலாயாஃ க்வாதஸ்ய ஷட்ஸு பலேஷு சந்தநாதீநாஂ பலஂ ராத்ரிஸ்திதஂ த்விதீயேऽஹ்நி ப்ராதஃ கஷாயோ ரக்தபித்தக்நஃ||௨௦||
Adhikarana நீலோத்பலாதிஶீதகஷாயஃ (௨௨) · Śloka ௨௨
நீலோத்பலஂ ஸிதா யஷ்டீ மதுகஂ பத்மகேஸரம்| சிந்நோத்பவா ச ஶீதோऽயஂ கஷாயோ ரக்தபித்தஜித்| அதிதேஶேந பித்தஜ்வரக்நாஃ கஷாயாஃ யே ச பித்தஜ்வரே ப்ரோக்தாஃ கஷாயாஸ்தாஂஶ்ச யோஜயேத்||௨௨||
नीलोत्पलं सिता यष्टी मधुकं पद्मकेसरम्| छिन्नोद्भवा च शीतोऽयं कषायो रक्तपित्तजित्| अतिदेशेन पित्तज्वरघ्नाः कषायाः ये च पित्तज्वरे प्रोक्ताः कषायास्तांश्च योजयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
நீலோத்பலாதிபிஃ ஶீதகஷாயஃ| சிந்நோத்ப்வா குடூசீ| ஸுபோதம்||௨௨||
Adhikarana க்ஷீரவிஷயஃ யோகாஶ்ச (௨௩) · Śloka ௨௩
கஷாயைர்விவிதைரேபிர்தீப்யதேऽக்நௌ விஜிதே கபே| ரக்தபித்தஂ ந சேச்சாம்யேத்தத்ர வாதோல்பணே பயஃ| யுஞ்ஜாச்சாகஂ ஶதஂ தத்வத்கவ்யஂ பஞ்சகுணேऽம்பஸி| பஞ்சமூலேந லகுநா ஶதஂ வா ஸஸிதா மது| ஜீவகர்ஷபகத்ராக்ஷாபலாகோக்ஷுரநாகரைஃ| பதக்பதக் ஶதஂ ஶீதஂ ஸகதஂ ஸிதயாऽதவா| க்ஷீரேண வமநீபுஷ்பஂ மதுகஂ மதுஶர்கராம்||௨௩||
कषायैर्विविधैरेभिर्दीप्यतेऽग्नौ विजिते कफे| रक्तपित्तं न चेच्छाम्येत्तत्र वातोल्बणे पयः| युञ्जाच्छागं शृतं तद्वद्गव्यं पञ्चगुणेऽम्भसि| पञ्चमूलेन लघुना शृतं वा ससिता मधु| जीवकर्षभकद्राक्षाबलागोक्षुरनागरैः| पृथक्पृथक् शृतं शीतं सघृतं सितयाऽथवा| क्षीरेण वमनीपुष्पं मधुकं मधुशर्कराम्||२३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கஷாயைர்விவிதைரித்யாதிநா க்ஷீரவிஷயோ தர்ஶிதஃ| தத்வதிதி கவ்யஂ பயஃ ஶதமேதல்லகுபஞ்சமூலஶதமேவ ஸஸிதா மது| பதக்பதகிதி கதாசிஜ்ஜீவகேந கதாசித்வஷபகேணேத்யேவஂ ஸர்வைஃ| அதவா ஶர்கரயா ஶதஂ ஸர்வதா ஸகதம்| வமநீபுஷ்பாதிகஂ பதக் க்ஷீரேண சூர்ணிதமாலோட்ய| வமநீ சர்தநபலா| வாடயா கார்பாஸநக்நிகா||௨௩||
Adhikarana அதோகே பயோயோகாஃ (௨௪) · Śloka ௨௪
கோகண்டகாபீருஶதஂ பர்ணிநீபிஸ்ததா பயஃ| ஹந்த்யாஶு ரக்தஂ ஸருஜஂ விஶேஷாந்மூத்ரமாகஜம்| விண்மார்ககே விஶேஷேண ஹிதஂ மோசரஸேந து| வடப்ரரோஹைஃ ஶுங்கைர்வா ஶுண்ட்யுதீச்யோத்பலைரபி||௨௪||
गोकण्टकाभीरुशृतं पर्णिनीभिस्तथा पयः| हन्त्याशु रक्तं सरुजं विशेषान्मूत्रमागजम्| विण्मार्गगे विशेषेण हितं मोचरसेन तु| वटप्ररोहैः शुङ्गैर्वा शुण्ठ्युदीच्योत्पलैरपि||२४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கோகண்டகஶதாவரீப்யாஂ ஶதமதவா பர்ணிநீபிஃ| பர்ணிந்யோ முத்க-மாஷஸாலபஶ்நிபர்ண்யஃ| மோசரஸேந ஶதஂ பய இதி ஸம்பந்தஃ| நிர்யாஸோ யஸ்து ஶால்மல்யாஃ ஸ மோசரஸஸஂஜ்ஞிதஃ| ப்ரரோஹாऽங்குரஃ| ஶுங்கஂ ப்ரதமோத்பிந்நஂ கிஸலயம்| தச்ச ப்ரகரணாத்வடஸ்யைவ||௨௪||
Adhikarana ரக்தாதிஸாரதுர்நாமசிகித்ஸாதிதேஶஃ (௨௫) · Śloka ௨௫
ரக்தாதிஸாரதுர்நாமசிகித்ஸாஂ சாத்ர கல்பயேத்||௨௫||
रक्तातिसारदुर्नामचिकित्सां चात्र कल्पयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
அத்ர ச ரக்தபித்தே தோஷாத்யபேக்ஷயா ரக்தாதிஸாரசிகித்ஸாஂ ரக்தார்ஶஶ்சிகித்ஸாஂ ச கல்பயேத்||௨௫||
Adhikarana ஸித்தகதவிஷயஃ (௨௬) · Śloka ௨௬
பீத்வா கஷாயாந் பயஸா புஞ்ஜீத பயஸைவ து| கஷாயயோகைரேபிர்வா விபக்வஂ பாயயேத் கதம்||௨௬||
पीत्वा कषायान् पयसा भुञ्जीत पयसैव तु| कषाययोगैरेभिर्वा विपक्वं पाययेद् घृतम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கஷாயாஂஶ்சூர்ணாதீந் பயஸா பீத்வா பயஸைவ புஞ்ஜீத| யதாதோஷாதி ச பூர்வோக்தைர்நாநாவிதகல்பநோபாயோகைரௌஷதைர்விபக்வஂ கதஂ பாயயேத்||௨௬||
Adhikarana வஷகதம் (௨௭) · Śloka ௨௭
ஸமூலமஸ்தகஂ க்ஷுண்ணஂ வஷமஷ்டகுணேऽம்பஸி| பக்த்வாஷ்டாஂஶாவஶேஷேண கதஂ தேந விபாசயேத்| தத்புஷ்பகர்பஂ தச்சீதஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ பித்தஶோணிதம்| பித்தகுல்மஜ்வரஶ்வாஸகாஸஹத்ரோககாமிலாஃ| திமிரப்ரமவீஸர்பஸ்வரஸாதாஂஶ்ச நாஶயேத்||௨௭||
समूलमस्तकं क्षुण्णं वृषमष्टगुणेऽम्भसि| पक्त्वाष्टांशावशेषेण घृतं तेन विपाचयेत्| तत्पुष्पगर्भं तच्छीतं सक्षौद्रं पित्तशोणितम्| पित्तगुल्मज्वरश्वासकासहृद्रोगकामिलाः| तिमिरभ्रमवीसर्पस्वरसादांश्च नाशयेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஸமூலஶாகஸ்யார்த்ரவஷஸ்யோலூகக்தே க்ஷுண்ணஸ்ய ஷோடஶபலாந்யஷ்டாவிஂஶேந ஶதேந ஜலபலாநாஂ பக்த்வா பக்வஸ்ய ச ஷோடஶபலாநி கஹீத்வா தேந தாவதேவ கதஂ கதாச்சதுர்தாஂஶேந ஶௌநகமதேந ஷஷ்டாஂஶேந வா வஷபுஷ்பாணி கர்பே தத்வா விபசேத்| ஸுபோதம்||௨௭||
Adhikarana கதாந்தராணி (௨௮) · Śloka ௨௮
பலாஶவந்தஸ்வரஸே தத்கர்பஂ ச கதஂ பசேத்| ஸக்ஷௌத்ரஂ தச்ச ரக்தக்நஂ தத்வத்வத்ஸகஸாதிதம்| லோத்ரோத்பலஸமங்காபிஸ்ததைவ த்ராயமாணயா||௨௮||
पलाशवृन्तस्वरसे तद्गर्भं च घृतं पचेत्| सक्षौद्रं तच्च रक्तघ्नं तद्वद्वत्सकसाधितम्| लोध्रोत्पलसमङ्गाभिस्तथैव त्रायमाणया||२८||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
பலாஶவந்தாநாஂ ஸ்வரஸஃ ஸாமாந்யபரிபாஷயா கதாச்சதுர்குணஸ்தேஷாமேவ கர்பசூர்ணஸ்ய கதாச்சதுர்தாஂஶத்வஂ ஶௌநகமதே அஷ்டமாஂஶஂ கல்கஸ்ய| அநேநைவ விதிநா வத்ஸகலோத்ராதித்ராயமாணாஸாதிதாநி த்ரீணி கதாநி| வந்தஂ பத்ரம்||௨௮||
Adhikarana உத்காரிகா (௨௯) · Śloka ௨௯
லாஜகோதூமமதுகஸிதாசூர்ணஂ பயோத்ரவம்| கதேநோத்காரிகாஂ கத்வா காதேத்பித்தாஸ்ரவாரிணீம்||௨௯||
लाजगोधूममधुकसिताचूर्णं पयोद्रवम्| घृतेनोत्कारिकां कृत्वा खादेत्पित्तास्रवारिणीम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
உத்காரிகா யா பிஷ்டமாலோட்ய ஸஂவேத்ய ச பிண்டீக்ரியதே||௨௯||
Adhikarana க்ஷாரயோகாஃ (கண்டகே ரக்தே) (௩௦) · Śloka ௩௦
ரக்தே ஸபிச்சே ஸகபே க்ரதிதே கண்டமார்ககே| லிஹ்யாந்மாக்ஷிகஸர்பிப்யாஂ க்ஷாரமுத்பலநாலஜம்| மணாலாம்போஜகிஞ்ஜல்கஶ்யாமாஸநமதூகஜம்| தத்வத்பதக் பதக் க்ஷாரஂ ||௩௦||
रक्ते सपिच्छे सकफे ग्रथिते कण्ठमार्गगे| लिह्यान्माक्षिकसर्पिभ्यां क्षारमुत्पलनालजम्| मृणालाम्भोजकिञ्जल्कश्यामासनमधूकजम्| तद्वत्पृथक् पृथक् क्षारं ||३०||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
கண்டமார்ககே ரக்தே பிச்சாத்வாதியுதே நீலோத்பலநாலஜஃ க்ஷாரோ மதுஸர்பிப்யாஂ லேஹ்யஃ| பிச்சாமணுப்ராயம்| க்ரதிதஂ ஸஂஹதம்| மணாலாதீநாமந்யதமஸ்ய க்ஷாரோ தோஷாத்யபேக்ஷயா ப்ரயுக்தஸ்தத்வத் ஸர்பிர்மதுப்யாஂ லீட உத்பலநாலவத்விஜ்ஞேயஃ||௩௦||
Adhikarana அபீர்வாதிகதாநி (௩௧) · Śloka ௩௧
கதஂ க்ஷீரேண ஸாதயேத்| பிஷ்டைரபீருகாகோலீமேதாவக்ஷாம்லதாடிமைஃ| பலபூரகமூலேந விதார்யா மதுகேந ச| தத்விபந்த்ஜ்வராநாஹஶூலகாஸாஸ்ரபித்தஜித்||௩௧||
घृतं क्षीरेण साधयेत्| पिष्टैरभीरुकाकोलीमेदावृक्षाम्लदाडिमैः| फलपूरकमूलेन विदार्या मधुकेन च| तद्विबन्ध्ज्वरानाहशूलकासास्रपित्तजित्||३१||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
க்ஷீரேண ஸமகதேந| புநர்வஸுமதே சதுர்தாஂஶேநாபீர்வாதிகல்கேந கதஂ பசேத ஜலஂ விநா த்ரவ்யாணி ந ஸஂஸ்காரயோக்யாநி பவந்தீத்யநுக்தாவப்யாசார்யாஃ ஸர்பிஷா ஸமஂ ஜலமிச்சந்தி| அபீருஃ ஶதாவரீ| வக்ஷாம்லஂ திந்திணீகம்| பலபூரகஂ பீஜபூரகம்||௩௧||
Adhikarana பஸ்திவிஷயஃ (௩௨) · Śloka ௩௨
பஞ்சபிஃ பஞ்சமூலைஶ்ச ஸித்தமாத்யைஸ்ததர்தகத்| குதாகமே விஶேஷேண ஶோணிதே பஸ்திரிஷ்யதே||௩௨||
पञ्चभिः पञ्चमूलैश्च सिद्धमाद्यैस्तदर्थकृत्| गुदागमे विशेषेण शोणिते बस्तिरिष्यते||३२||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஆத்யாநி பஞ்ச பஞ்சமூலாநி மஹத் ஹ்ரஸ்வமத்யஜீவநதணாக்யாநி| ததர்தகதிதி விபந்தஜ்வராதிஜித்| அத்ர கதாச்சதுர்குணஂ ஜலம்| பஞ்சமூலகல்கஶ்ச கதாச்சதுர்தாஂஶேந| ஸுபோதம்||௩௨
Adhikarana பஸ்திப்ரயோகாஃ (௩௩) · Śloka ௩௩
மதுகாஞ்ஜநமஞ்ஜிஷ்டாமணாலோத்பலகைரிகைஃ| ஸுவர்ணலோத்ரகாலீயஸமங்காம்புஜசந்தநைஃ| ஸௌகந்திகஸிதாஶங்கைஃ பிஷ்டைர்மதுகதாந்விதைஃ| க்ஷீரேணஸ்தாபயேதேநஂ ஸ்நாதஞ்ச ஶிஶிராம்பஸா| க்ஷீரேணைவாஶயேச்சாலீஂஸ்ததோ மதுகஸர்பிஷா| காலேऽநுவாஸயேதேவமதிஸாரேऽபி துஸ்தரே| ஜீர்ணேऽஸக்ப்ரபலே குர்யாத்விரேகே சாதியோகிநி| விதார்யாதிகணேநேஷ்டஂ ஶதஂ வாஸ்தாபநே பயஃ| ஸக்ஷௌத்ரஶர்கராஸர்பிஃ ஸர்பிஶ்சைவாநுவாஸநே| மூத்ராஶயஸ்தஂ ஶமயேத்ரக்தமுத்தரபஸ்திபிஃ| ஈதஶைரேவ தத்வச்ச ப்ரதரேऽபி விதிஃ ஸ்மதஃ| சேதபேதாதிபிஶ்சாதிப்ரவத்தே ஶுத்தஶோணிதே| விஶேஷாத்ப்ரதரஸ்யோக்தஂ யோநிரோகேஷு சௌஷதம்||௩௩||
मधुकाञ्जनमञ्जिष्ठामृणालोत्पलगैरिकैः| सुवर्णलोध्रकालीयसमङ्गाम्बुजचन्दनैः| सौगन्धिकसिताशङ्खैः पिष्टैर्मधुघृतान्वितैः| क्षीरेणस्थापयेदेनं स्नातञ्च शिशिराम्भसा| क्षीरेणैवाशयेच्छालींस्ततो मधुकसर्पिषा| कालेऽनुवासयेदेवमतिसारेऽपि दुस्तरे| जीर्णेऽसृक्प्रबले कुर्याद्विरेके चातियोगिनि| विदार्यादिगणेनेष्टं शृतं वास्थापने पयः| सक्षौद्रशर्करासर्पिः सर्पिश्चैवानुवासने| मूत्राशयस्थं शमयेद्रक्तमुत्तरबस्तिभिः| ईदृशैरेव तद्वच्च प्रदरेऽपि विधिः स्मृतः| छेदभेदादिभिश्चातिप्रवृत्ते शुद्धशोणिते| विशेषात्प्रदरस्योक्तं योनिरोगेषु चौषधम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
மதுகாதிபிஃ பிஷ்டைர்கதமாக்ஷிகயுக்தைஶ்ச க்ஷீரேண ஸஹாஸ்தாபயேத்| ஸுவர்ணஂ பத்மகம்| காலீயஂ பீதசந்தநம்| ஸமங்கா மஞ்ஜிஷ்டா| ஸௌகந்திகமத்ர பத்மகம்| அம்பு வாலகம்| அநேநேஸ்தாபிதஂ ஸ்நாதாஶிதஞ்ச மதுயஷ்ட்யா ஸஂயுக்தேந ஸித்தேந வா ஸர்பிஷா ஸூத்ரோக்தேந விதிநா காலேऽநுவாஸயேத்| அயஞ்ச உக்தோ பஂஹணோ ரக்தபித்தக்ரமஃ ஸ புராணே ரக்தாதிகேऽதிஸாரே விரேசநாதியோகே ச விதேயஃ| ஸுபோதம்| ஸக்ஷௌத்ரேத்யாதி பயோவிஶேஷணம்| ஈதஶைரேவேதி ய ஏவ பஸ்தயோ குதேநோக்தாஸ்த ஏவ மேட்ரேண யோஜ்யா இத்யர்தஃ| அயஞ்ச மேட்ரப்ரவத்தரக்தநிபர்ஹோ விதிஃ ப்ரதரேऽபி யோநிப்ரவத்தே ரஜஸி குஹ்யரோகே வக்ஷ்யமாணே விதேயஃ| ததாயமேவ ரக்தபித்தவிதிர்பஂஹணஃ சேதாபிகாதாதிநாதிப்ரவத்தே ஶுத்தஶோணிதே ச விதேயஃ| ப்ரதரஸ்ய ச யோநிப்ரவத்தஸ்ய ச ரக்தஸ்ய யோநிரோகோக்தஂ ரக்தஶமநாயௌஷதஂ விஶேஷாத்விஶேஷதஃ||௩௩||
Adhikarana க்ராணப்ரவத்தரக்தசிகித்ஸிதம் (௩௪) · Śloka ௩௪
க்ராணகே ருதிரே ஶுத்தே நாவநஂ சாநுஷேசயேத்| கஷாயயோகாந் பூர்வோக்தாந் க்ஷீரேக்ஷ்வாதிரஸாத்யுதாந்| க்ஷீராதீந் ஸஸிதஂ தோயஂ கேவலஂ வா ஹிதஂ ஜலம்| ரஸோ தாடிமபுஷ்பாணாமாம்ரஸ்த்நஃ ஶாட்வலஸ்ய ச||௩௪||
घ्राणगे रुधिरे शुद्धे नावनं चानुषेचयेत्| कषाययोगान् पूर्वोक्तान् क्षीरेक्ष्वादिरसाद्युतान्| क्षीरादीन् ससितं तोयं केवलं वा हितं जलम्| रसो दाडिमपुष्पाणामाम्रस्थ्नः शाड्वलस्य च||३४||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
க்ராணப்ரவத்தே ஶுத்தே ரக்தே நஸ்யமநுஷேசயேத்| கிமித்யாஹ - பூர்வோக்தாஂஶ்சூர்ணாதிகஷாயயோகாந் க்ஷீரேக்ஷ்வாத்யந்யதமரஸேநாலோடிதாநதவா க்ஷீரேக்ஷுரஸாதீந் ஸஶர்கராஂஸ்தோயஂ வா ஸஶர்கரஂ கேவலமேவ வா தோயம்| ஸுபோதம்||௩௪||
Adhikarana அதிதேஶேந சிகித்ஸிதம் (௩௫-௩) · Śloka ௩
கல்பயேச்சீதவர்கஂ ச ப்ரதேஹாப்யஞ்ஜநாதிஷு| யச்ச பித்தஜ்வரே ப்ரோக்தஂ பஹிரந்தஶ்ச பேஷஜம்| ரக்தபித்தே ஹிதஂ தச்ச க்ஷதக்ஷீணே ஹிதஞ்ச தத்||௩௫|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே ரக்தபித்தசிகித்ஸிதந்நாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||
कल्पयेच्छीतवर्गं च प्रदेहाभ्यञ्जनादिषु| यच्च पित्तज्वरे प्रोक्तं बहिरन्तश्च भेषजम्| रक्तपित्ते हितं तच्च क्षतक्षीणे हितञ्च तत्||३५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने रक्तपित्तचिकित्सितन्नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon
ஶஶிலேக வ்யாக்யா (இந்து கத)
ஶீதோ வர்கஃ பித்தஶமநோ தூர்வாதிஃ ஶோதநாதிர்கணபடிதஃ அதவா மஹாகஷாயஸஂக்ரஹபடிதஃ பத்மகலாஜாதிர்தாஹஹா தஶகஃ ஶீதஃ| ஸுபோதஃ ஶ்லோகஃ||௩௫|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே ததீயோऽத்யாயஃ