Adhikarana లింగనాశప్రతిషేధాధ్యాయః||౧౪|| కఫజే లింగనాశే సుజాతే వ్యధః (౨-౧) · Śloka ౧
అథాతో లింగనాశప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః|
ఇతి హ స్మాహురాత్రయాదయో మహర్షయః|
(గద్యసూత్రే|2|
) విధ్యేత్సుజాతం నిఃప్రేక్ష్యం లింగనాశం కఫోద్భవం|
ఆవర్తక్యాదిభిః షడ్భిర్వివర్జితముపద్రవైః||1||
View original
अथातो लिङ्गनाशप्रतिषेधं व्याख़्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे|२|
) विध्येत्सुजातं निःप्रेक्ष्यं लिङ्गनाशं कफोद्भवम्|
आवर्तक्यादिभिः षड्भिर्विवर्जितमुपद्रवैः||१||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
లింగనాశస్తిమిరప్రతిషేధాత్పృథగుచ్యతే, బహువక్తవ్యత్వాత్| స0-సుజాతం-సుష్ఠు ఘనీభూతం, లింగనాశం నిఃప్రేక్ష్యం కఫోద్భవం విధ్యేత్| శేషాస్తు లింగనాశా అసాధ్యా ఇతి న తాన్ విధ్యేత్| తథాఽఽవర్తక్యాదిభిర్వక్ష్యమాణైః షడ్భిరుపద్రవైర్వివర్జితం|
Adhikarana కఫజే లింగనాశే వ్యధహేతుః (౨-౩) · Śloka ౩
సుజాతం కస్మాద్విధ్యేత్ ? ఇత్యాహ సోఽసంజాతో హి విషమో దధిమస్తునిభస్తనుః|
శలాకయాఽవకృష్టోఽపి పునరూర్ధ్వం ప్రపద్యతే||2||
కరోతి వేదనాం తీవ్రాం దృష్టిం చ స్థగయేత్పునః|
శ్లేష్మలైః పూర్యతే చాశు సోఽన్యైః సోపద్రవశ్చిరాత్||3||
View original
सुजातं कस्माद्विध्येत् ? इत्याह सोऽसञ्जातो हि विषमो दधिमस्तुनिभस्तनुः|
शलाकयाऽवकृष्टोऽपि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते||२||
करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिं च स्थगयेत्पुनः|
श्लेष्मलैः पूर्यते चाशु सोऽन्यैः सोपद्रवश्चिरात्||३||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-స లింగనాశో యస్మాదసంజాతో విషమో-న సమసంస్థానః, తథా దధిమస్తుసదృశస్తథా తనుః-న ఘనః, శలాకయాఽవకృష్టోఽపి సన్ పునరూర్ధ్వం ప్రవర్తతే| తీవ్రాం రుజం కరోతి| పునరపి-కృతవ్యధోఽపి సన్ భూయోఽపి, దృష్టిమాచ్ఛాదయేత్| శ్లేష్మలైరాహారైరాశు పూర్యతే| సోఽపరైశ్చ-అశ్లేష్మలైరాహారైః, సోపద్రవై(వ)శ్చిరాత్పూర్యతే|
Adhikarana కఫజలింగనాశస్య లక్షణం వాతపిత్తలింగనాశస్య లక్షణం (౪) · Śloka ౪
శ్లైష్మికో లింగనాశో హి సితత్వాచ్ఛ్లేష్మణః సితః|
తస్యాన్యదోషాభిభవాద్భవత్యానీలతా గదః|4|
View original
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः|
तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः|४|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-యస్మాచ్ఛ్లైష్మికో లింగనాశః శ్లేష్మణశ్చ శుక్లత్వాచ్ఛుక్లః|తస్య-లింగనాశస్య, అన్యదోషేణ-వాతాదినా, అభిభవాదానీలతా భవతి గదః|
Adhikarana కఫజలింగనాశస్య లక్షణం వాతపిత్తలింగనాశస్య లక్షణం (౪) · Śloka ౪
శ్లైష్మికో లింగనాశో హి సితత్వాచ్ఛ్లేష్మణః సితః|
తస్యాన్యదోషాభిభవాద్భవత్యానీలతా గదః||4||
View original
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः|
तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः||४||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-యస్మాచ్ఛ్లైష్మికో లింగనాశః శ్లేష్మణశ్చ శుక్లత్వాచ్ఛుక్లః|తస్య-లింగనాశస్య, అన్యదోషేణ-వాతాదినా, అభిభవాదానీలతా భవతి గదః|
Adhikarana శర్కరాయాః లక్షణం (౫) · Śloka ౫
|
శర్కరాఽర్కపయోలేశనిచితేవ ఘానాతి చ||5||
View original
|
शर्कराऽर्कपयोलेशनिचितेव ग़ानाति च||५||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
సం-శర్కరాఽర్కక్షీరలవనిచితేవ తథాఽతిఘన స్యాత్|
Adhikarana రాజీమత్యాః లక్షణం (౬) · Śloka ౬
రాజీమతీ దృఙ్నిచితా శాలిశూకాభరాజిభిః|
|6|
View original
राजीमती दृङ्निचिता शालिशूकाभराजिभिः|
|६|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-రాజీమతీ దృష్టిః శాలిశూకసదృశీభీ రాజీభిర్నిచితా స్యాత్|
Adhikarana ఛిన్నాంశుకాయాః లక్షణం (౬) · Śloka ౬
|
విషమచ్ఛిన్నదగ్ధాభా సరుక్ ఛిన్నాంశుకా స్మృతా||6||
View original
|
विषमच्छिन्नदग्धाभा सरुक् छिन्नांशुका स्मृता||६||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-విషమా ఛిన్నదగ్ధాభా తథా సరుజా ఛిన్నాంశుకా దృష్టిః స్మృతా|
Adhikarana చంద్రక్యాః లక్షణం (౭) · Śloka ౭
దృష్టిః కాంస్యసమచ్ఛాయా చంద్రకీ చంద్రకాకృతిః|
|7|
View original
दृष्टिः कांस्यसमच्छाया चन्द्रकी चन्द्रकाकृतिः|
|७|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-చంద్రకీ దృష్టిః కాంస్యతుల్యచ్ఛాయా చంద్రకాకారా స్యాత్|
Adhikarana ఛత్రక్యాః లక్షణం (౭) · Śloka ౭
|
ఛత్రాభా నైకవర్ణా చ ఛత్రకీ నామ నీలికా||7||
View original
|
छत्राभा नैकवर्णा च छत्रकी नाम नीलिका||७||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-ఛత్రాభాఽనేకవర్ణా చ ఛత్రకీ నామ నీలికా స్యాత్|
Adhikarana అసిరార్హాదీనాం న వ్యధః (౮) · Śloka ౮
న విధ్యేదసిరార్హాణాం న తృట్పీనసకాసినాం|
నాజీర్ణభీరువమితశిరఃకర్ణాక్షిశూలినాం||8||
View original
न विध्येदसिरार्हाणां न तृट्पीनसकासिनाम्|
नाजीर्णभीरुवमितशिरःकर्णाक्षिशूलिनाम्||८||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-అసిరార్హాదీనాం నరాణాం లింగనాశం న విధ్యేత్|
Adhikarana వ్యధవిధిః (౯-౧౩) · Śloka ౧౩
అథ సాధారణే కాలే శుద్ధసంభోజితాత్మనః|
దేశే ప్రకాశో పూర్వాహ్ణే భిషగ్జానూచ్చపీఠగః||9||
యంత్రితస్యోపవిష్టస్య స్విన్నాక్షస్య ముఖానిలైః|
అంగుష్ఠమృదితే నేత్రే దృష్టౌ దృష్ట్వోత్ప్లుతం మలం||10||
స్వాం నాసాం ప్రేక్షమాణస్య నిష్కంపం మూర్ధ్ని ధారితే|
కృష్ణాదర్ధాంగులం ముక్త్వా తథాఽర్ధార్ధమపాంగతః||11||
తర్జనీమధ్యమాంగుష్ఠైః శలాకాం నిశ్చలం ధృతాం|
దైవచ్ఛిద్రం నయేత్పార్శ్వాదూర్ధ్వమామంథయన్నివ||12||
సవ్యం దక్షిణహస్తేన నేత్రం సవ్యేన చేతరత్|
విధ్యేత్|13|
View original
अथ साधारणे काले शुद्धसम्भोजितात्मनः|
देशे प्रकाशो पूर्वाह्णे भिषग्जानूच्चपीठगः||९||
यन्त्रितस्योपविष्टस्य स्विन्नाक्षस्य मुखानिलैः|
अङ्गुष्ठमृदिते नेत्रे दृष्टौ दृष्ट्वोत्प्लुतं मलम्||१०||
स्वां नासां प्रेक्षमाणस्य निष्कम्पं मूर्ध्नि धारिते|
कृष्णादर्धाङ्गुलं मुक्त्वा तथाऽर्धार्धमपाङ्गतः||११||
तर्जनीमध्यमाङ्गुष्ठैः शलाकां निश्चलं धृताम्|
दैवच्छिद्रं नयेत्पार्श्वादूर्ध्वमामन्थयन्निव||१२||
सव्यं दक्षिणहस्तेन नेत्रं सव्येन चेतरत्|
विध्येत्|१३|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-అథేతి మఙ్లార్థః| కృతమంగలస్య శుద్ధస్య తథా సంభోజితాత్మన ఆతురస్య సాధరణే కాలే ప్రకాశే దేశే పూర్వాహ్ణే జానుతుల్యాసనస్థితో వైద్య ఆతురస్య యంత్రితస్యోపవిష్టస్య, తథా స్విన్నేఽక్షిణీ యస్య తస్య స్విన్నాక్షస్య| కైః ? ముఖవాయుభిః| తథాఽంగుష్ఠేన మలితే నయనే సతి దృష్టౌ మలముత్ప్లుతం-ఉద్గతం దృష్ట్వా, స్వాం నాసికాం వీక్షమాణస్య మూర్ధ్ని నిష్కంపం ధారితే సతి కృష్ణమండలాదర్ధాంగులం హిత్వాఽపాంగాచ్చాంగులచతుర్భాగం ముక్త్వా తర్జనీమధ్యమాంగుష్ఠైః శలాకాం నిశ్చలం యథా భవతి తథా ధృతాం దైవచ్ఛిద్రస్య పార్శ్వం నయేత్ ఊర్ధ్వమాలోడయన్నివ| సవ్యం నేత్రం దక్షిణకరేణ, వామేన చ హస్తేన దక్షిణమక్షి, విధ్యేత్|
Adhikarana సువిద్ధే సాంత్వనాది (౧౩-౧౮) · Śloka ౧౮
|
సువిద్ధే శబ్దః స్యాదరుక్ చాంబులవస్రుతిః||13||
సాంత్వయన్నాతురం చాను నేత్రం స్తన్యేన సేచయేత్|
శలాకాయాస్తతోఽగ్రేణ నిర్లిఖేణ్ణేత్రమండలం||14||
అబాధమానః శనకైర్నాసాం ప్రతి నుదంస్తతః|
ఉచ్ఛింఘనాచ్చాపహరేద్దృష్టిమందలగం కఫం||15||
స్థిరే దోషే చలే వాఽతి స్వేదయేదక్షి బాహ్యతః|
అథ దృష్టేషు రూపేషు శలాకామాహరేచ్ఛనైః||16||
ఘృతాప్లుతం పిచుం దత్త్వా బద్ధాక్షం శాయయేత్తతః|
విద్ధాదన్యేన పార్శ్వేన తముత్తానం ద్వయోర్వ్యధే||17||
నివాతే శయనేఽభ్యక్తశిరఃపాదం హితే రతం|
|18|
View original
|
सुविद्धे शब्दः स्यादरुक् चाम्बुलवस्रुतिः||१३||
सान्त्वयन्नातुरं चानु नेत्रं स्तन्येन सेचयेत्|
शलाकायास्ततोऽग्रेण निर्लिखेण्णेत्रमण्डलम्||१४||
अबाधमानः शनकैर्नासां प्रति नुदंस्ततः|
उच्छिङ्घनाच्चापहरेद्दृष्टिमण्दलगं कफम्||१५||
स्थिरे दोषे चले वाऽति स्वेदयेदक्षि बाह्यतः|
अथ दृष्टेषु रूपेषु शलाकामाहरेच्छनैः||१६||
घृताप्लुतं पिचुं दत्त्वा बद्धाक्षं शाययेत्ततः|
विद्धादन्येन पार्श्वेन तमुत्तानं द्वयोर्व्यधे||१७||
निवाते शयनेऽभ्यक्तशिरःपादं हिते रतम्|
|१८|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-సువిద్ధే సతి శబ్దః స్యాత్| తథాఽరుగ్ జలలవస్య చ స్రుతిః స్యాత్| సాంత్వయన్ రోగిణమను-పశ్చాత్, నేత్రం స్తన్యేన సేచయేత్| తతః-అనంతరం, శలాకాయా అగ్రేణ దృష్టిమండలం నిర్లిఖేత్| కథం ? అపీడయన్| తథా శనైర్నాసాం ప్రతి కఫం నుదన్| తత ఉచ్ఛింఘనాచ్చ దృష్టిమండలగం కఫం హరేత్| దోషే చలే స్థిరే వా సత్యక్షిబాహ్యతోఽతి స్వేదయేత్| అనంతరం రూపేషు-వస్తుషు, దృష్టేషు సత్సు శనైః శలాకామార్కర్షేత్| తతో ఘృతాప్లుతం పిచుం దత్త్వా పట్టికయా బద్ధాక్షం విద్ధాదన్యేన పార్శ్వేన శాయయేత్| ద్వయోరక్ష్ణోర్వ్యధే సతి తముత్తానం నివాతే శయనేఽభ్యక్తశిరః పాదం హితే రతం శాయయేత్|
Adhikarana సువిద్ధే సప్తాహం క్షవథ్వాదినిషేధః (౧౮-౧౯) · Śloka ౧౯
|
క్షవథుం కాసముద్గారం ష్ఠీవనం పానమంభసః||18||
అధోముఖస్థితిం స్నానం దంతధావనభక్షణం|
సప్తాహం నాచారేత్స్నేహపీతవచ్చాత్ర యంత్రణా||19||
View original
|
क्षवथुं कासमुद्गारं ष्ठीवनं पानमम्भसः||१८||
अधोमुखस्थितिं स्नानं दन्तधावनभक्षणम्|
सप्ताहं नाचारेत्स्नेहपीतवच्चात्र यन्त्रणा||१९||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-క్షవథ్వాదీన్ సప్తాహం నాచరేత్| అత్ర చ స్నేహపీత ఇవ యంత్రణా|
Adhikarana సువిద్ధే శక్తితో లంఘనాది (౨౦-౨౧) · Śloka ౨౧
శక్తితో లంఘయేత్సేకో రుజి కోష్ణేన సర్పిషా|
సవ్యోషామలకం వాట్యమశ్నీయాత్సఘృతం ద్రవం||20||
విలేపీం వా త్ర్యహాచ్చాస్య క్వాథైర్ముక్త్వాఽక్షి సేచయేత్|
వాతఘ్నైః సప్తమే త్వహ్ని సర్వథైవాక్షి మోచయేత్||21||
View original
शक्तितो लङ्ग़येत्सेको रुजि कोष्णेन सर्पिषा|
सव्योषामलकं वाट्यमश्नीयात्सग़ृतं द्रवम्||२०||
विलेपीं वा त्र्यहाच्चास्य क्वाथैर्मुक्त्वाऽक्षि सेचयेत्|
वातग़्नैः सप्तमे त्वह्नि सर्वथैवाक्षि मोचयेत्||२१||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-శక్త్యనుసారేణ చ తం లంఘయేత్| పీడాయాం సత్యాం కోష్ణేన ఘృతేన సేకో హితః| తథా వ్యోషామలకయుక్తం వాఠ్యం ద్రవం సఘృతం త్ర్యహం భుంజీత విలేపికాం వా| త్ర్యహాదంతరం నయనం ముక్త్వా క్వాథైర్వాతఘ్నైః సేవయేత్| సప్తమే తు దినే సర్వథైవాక్షి మోచయేత్|
Adhikarana సువిద్ధే సూక్ష్మాదిదర్శననిషేధః (౨౨) · Śloka ౨౨
యంత్రణామనురుధ్యేత దృష్టేరాస్థైర్యలాభతః|
రూపాణి సూక్ష్మదీప్తాని సహసా నావలోకయేత్||22||
View original
यन्त्रणामनुरुध्येत दृष्टेरास्थैर्यलाभतः|
रूपाणि सूक्ष्मदीप्तानि सहसा नावलोकयेत्||२२||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-దృష్టేశ్చ యంత్రణాం కుర్యాత్| అతిసూక్ష్మభాసురాదీన్ నేక్షేతేత్యర్థః| స్థైర్యలాభో యావదక్ష్ణి స్యాత్| స్థిరీభూతాయామపి దృశి సూక్ష్మణి రూపాణి భాసురాణి చ సహసా నావలోకయేత్|
Adhikarana వేధదోషేఽహితాచరణే చ శోఫాది (౨౩) · Śloka ౨౩
శోఫరాగరుజాదీనామధిమంథస్య చోద్భవః|
అహితైర్వేధదోషాచ్చ యథాస్వం తానుపాచరేత్||23||
View original
शोफरागरुजादीनामधिमन्थस्य चोद्भवः|
अहितैर्वेधदोषाच्च यथास्वं तानुपाचरेत्||२३||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-అహితైరాచరితైస్తథా వేధదోషాచ్చ శోఫాదీనామధిమంథస్య చోద్భూతిః| తాంశ్చ యథాయోగముపక్రమేత్|
Adhikarana రుజారాగశమనే దూర్వాదిలేపః (౨౪) · Śloka ౨౪
కల్కితాః సఘృతా దూర్వాయవగైరికసారివాః|
ముఖాలేపే ప్రయోక్తవ్యా రుజారాగోపశాంతయే||24||
View original
कल्किताः सघृता दूर्वायवगैरिकसारिवाः|
मुखालेपे प्रयोक्तव्या रुजारागोपशान्तये||२४||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-దూర్వాదయః కల్కితాః సఘృతా ముఖాలేపే ప్రయోక్తవ్యా రూగ్రాగశమాయ|
Adhikarana రుజారాగశమనే తిలాదిలేపః (౨౫) · Śloka ౨౫
ససర్షపాస్తిలాస్తద్వన్మాతులుంగరసాప్లుతాః|
|25|
View original
ससर्षपास्तिलास्तद्वन्मातुलुङ्गरसाप्लुताः|
|२५|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-తిలాః సర్షపయుక్తా బీజపూరరసాప్లుతాః పూర్వగుణాః|
Adhikarana రుజారాగశమనే పయస్యాదిలేపః (౨౫-౨౬) · Śloka ౨౬
|
పయస్యాసారివాపత్రమంజిష్ఠామధుయష్టిభిః||25||
అజాక్షీరయుతైర్లేపః సుఖోష్ణః శర్మకృత్పరం|
|26|
View original
|
पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठामधुयष्टिभिः||२५||
अजाक्षीरयुतैर्लेपः सुखोष्णः शर्मकृत्परम्|
|२६|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-పయస్యాదిభిశ్ఛాగక్షీరాన్వితైః సుఖోష్ణో లేపః పరం సుఖకృత్|
Adhikarana రుజారాగశమనే రోధ్రాదిశృతక్షీరస్యాశ్చ్యోతనం (౨౬-౨౭) · Śloka ౨౭
|
రోధ్రసైంధవమృద్వీకామధుకైశ్ఛాగలం పయః||26||
శృతమాశ్చ్యోతనం యోజ్యం రుజారాగవినాశనం|
|27|
View original
|
रोध्रसैन्धवमृद्वीकामधुकैश्छागलं पयः||२६||
शृतमाश्च्योतनं योज्यं रुजारागविनाशनम्|
|२७|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-రోధ్రాదిభిరజాక్షీరం శృతమాశ్చ్యోతనే యోజ్యం రుజాదిహృత్|
Adhikarana రుజారాగశమనే మధుకాదిశ్రృతక్షీరస్యాశ్చ్యోతనం (౨౭) · Śloka ౨౭
|
మధుకోత్పలకుష్ఠైర్వ ద్రాక్షాలాక్షాసితాన్వితైః||27||
View original
|
मधुकोत्पलकुष्ठैर्व द्राक्षालाक्षासितान्वितैः||२७||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-మధుకాదిభిర్వా శృతమజాక్షీరమాశ్చ్యోతనం హితం|
Adhikarana ఏవమనుపశమే సిరామోక్షాది (౨౮-౨౯) · Śloka ౨౯
వాతఘ్నసిద్ధే పయసి శృతం సర్పిశ్చతుర్గుణే|
పద్మకాదిప్రతీవాపం సర్వకర్మసు శస్యతే||28||
సిరాం తథాఽనుపశమే స్నిగ్ధస్విన్నస్య మోక్షయేత్|
మంథోక్తాం చ క్రియాం కుర్యాద్వేధే రూఢేఽంజనం మృదు||29||
View original
वातघ्नसिद्धे पयसि शृतं सर्पिश्चतुर्गुणे|
पद्मकादिप्रतीवापं सर्वकर्मसु शस्यते||२८||
सिरां तथाऽनुपशमे स्निग्धस्विन्नस्य मोक्षयेत्|
मन्थोक्तां च क्रियां कुर्याद्वेधे रूढेऽञ्जनं मृदु||२९||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-వాతఘ్నశృతే క్షీరే చతుర్గుణే సర్పిః పద్మకాదిప్రతీవాపం సర్వకర్మసు శస్యతే| సం-ఏవమప్యనుపశాంతౌ స్నిగ్ధస్విన్నస్య సిరాం మోక్షయేత్| మంథోక్తం చోపక్రమం యుంజీత| వేధే రూఢే సతి మృద్వంజనం హితం|
Adhikarana విద్ధేఽక్ష్ణి ఆఢక్యాదివర్తిః (౩౦) · Śloka ౩౦
ఆఢకీమూలమరిచహరితాలరసాంజనైః|
విద్ధేఽక్ష్ణి సగుడా వర్తిర్యోజ్యా దివ్యాంబుపేషితా||30||
View original
आढकीमूलमरिचहरितालरसाञ्जनैः|
विद्धेऽक्ष्णि सगुडा वर्तिर्योज्या दिव्याम्बुपेषिता||३०||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-ఆఢక్యాదిభిః సగుడా వర్తిర్దివ్యాంబుపిష్ఠా విద్ధే నయనే యోజ్యా|
Adhikarana విద్ధేఽక్ష్ణి జాత్యాది పిండాంజనం (౩౧-౩౨) · Śloka ౩౨
జాతీశిరీషధవమేషవిషాణిపుష్ప వైడూర్యమౌక్తికఫలం పయసా సుపిష్టం|
ఆజేన తామ్రమమునా ప్రతను ప్రదిగ్ధం సప్తాహతః పునరిదం పయసైవ పిష్టం||31||
పిండాంజనం హితమనాతపశుష్కమక్ష్ణి విద్ధే ప్రసాదజననం బలకృచ్చ దృష్టేః|
- |32|
View original
जातीशिरीषधवमेषविषाणिपुष्प वैडूर्यमौक्तिकफलं पयसा सुपिष्टम्|
आजेन ताम्रममुना प्रतनु प्रदिग्धं सप्ताहतः पुनरिदं पयसैव पिष्टम्||३१||
पिण्डाञ्जनं हितमनातपशुष्कमक्ष्णि विद्धे प्रसादजननं बलकृच्च दृष्टेः|
- |३२|
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-జాత్యాదికమజాక్షీరేణ శ్లక్ష్ణపిష్టమేతేన చ తామ్రం ప్రతను ప్రదిగ్ధం సప్తాహాత్పునరజాక్షీరేణ చైతత్ పిష్టం పిండాంజనం ఛాయాశుష్కం విద్ధే నయనే ప్రసాదనం హితం| దృష్టేశ్చ బలకృత్|
Adhikarana విద్ధేఽక్ష్ణి స్రోతోజాది పిండాంజనం (౧౪) · Śloka ౧౪
- |
స్రోతోజవిద్రుమశిలాంబుధిఫేనతీక్ష్ణై- రస్యైవ తుల్యముదితం గుణకల్పనాభిః||32||
ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితా- యామష్టాంగహృదయసంహితాయాం షష్ఠే ఉత్తరస్థానే లింగనాశప్రతిషేధో నామ చతు ర్దశోఽధ్యాయః||14||
View original
- |
स्रोतोजविद्रुमशिलाम्बुधिफेनतीक्ष्णै- रस्यैव तुल्यमुदितं गुणकल्पनाभिः||३२||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने लिङ्गनाशप्रतिषेधो नाम चतु र्दशोऽध्यायः||१४||
Hide commentary
సర్వాంగసుందరీ వ్యాఖ్యా ( కృత)
స0-స్రోతోజాదిభిరజాక్షీరపిష్టైః పిండాంజనం పూర్వవదితి| వసంతతిలకం(కే) వృత్తం(త్తే)| ఇతి శ్రీమృగాంకదత్తపుత్రశ్రీమదరుణదత్తవిరచితాయామష్టాంగహృదయటీకాయాం సర్వాంగసుందరాఖ్యాయాం షష్ఠే ఉత్తరస్థానే లింగనాశప్రతిషేధో నామ చతుర్దశోఽధ్యాయః సమాప్తః|| 14||