Adhikarana ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਧ੍ਯਾਯਃ ----- ਅਜਗਲ੍ਲਿਕਾਯਾਮਪਕ੍ਵਾਯਾਂ ਜਲੌਕੋਭਿਰ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਃ (੨-੧) · Śloka ੧
ਅਥੈਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵਿਵਕ੍ਸੁਰਾਹ ਅਥਾਤਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ|
(ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨|
ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਜ੍ਜਲੌਕਾਭਿਰਪਕ੍ਵਾਮਜਗਲ੍ਲਿਕਾਮ੍|
|੧|
View original
अथैषां चिकित्सितं विवक्षुराह अथातः क्षुद्ररोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे)|२|
विस्रावयेज्जलौकाभिरपक्वामजगल्लिकाम्|
|१|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦ - ਅਜਗਲ੍ਲਿਕਾਮਪਕ੍ਵਾਂ ਜਲਜਨ੍ਮਭਿਰ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍|
Adhikarana ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ੍ਵੇਦੋ ਦਾਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਲੇਪਸ਼੍ਚ (੧-੨) · Śloka ੨
|
ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾਂ ਵਿਲਯਾਯ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧||
ਦਾਰੁਕੁਸ੍ਠਮਨੋਹ੍ਵਾਲੈਰ੍|
|੨|
View original
|
स्वेदयित्वा यवप्रख्यां विलयाय प्रलेपयेत्||१||
दारुकुष्ठमनोह्वालैर्|
|२|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਲਾਯਨਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਦ੍ਦਾਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ|
Adhikarana ਅਲਜੀਕਚ੍ਛਪੀਪਨਸਿਕਾਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭੇਸੁ ਏਸ ਵਿਧਿਃ, ਜਗਲ੍ਲਿਕੇਸ੍ਵੇਤੇਸੁ ਪਕ੍ਵੇਸੁ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ ਵਿਧਿਃ (੨) · Śloka ੨
ਇਤ੍ਯਾਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਾਤ੍|
ਵਿਧਿਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਚਰੇਤ੍ਪਕ੍ਵਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਸਾਜਗਲ੍ਲਿਕਾਨ੍||੨||
View original
इत्यापाषाणगर्दभात्|
विधिस्तांश्चाचरेत्पक्वान् व्रणवत्साजगल्लिकान्||२||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਂ ਯਾਵਦੇਸ ਵਿਧਿਃ| ਤੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿ(ਅਲਜੀ)ਕਚ੍ਛਪਸ਼ਾਲੂਕ(ਪਨਸਿਕਾ)ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਨ੍ ਅਜਗਲ੍ਲਿਕਾਂ ਚ ਵ੍ਰਣਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|
Adhikarana ਮੁਖਦੂਸਿਕੇ ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਪ੍ਰਲੇਪਃ, ਨਾਰਿਕੇਲਸ਼ੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਲੇਪਃ, ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਵਮਨਂ ਨਸ੍ਯਂ ਚ, ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਲਲਾਟੇ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ (੩-੪) · Śloka ੪
ਰੋਧ੍ਰਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੁਵਚਾਃ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਮੁਖਦੂਸਿਕੇ|
ਵਟਪਲ੍ਲਵਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾ ਨਾਰਿਕੇਲੋਤ੍ਥਸ਼ੁਕ੍ਤਯਃ||੩||
ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਵਮਨਂ ਨਸ੍ਯਂ ਲਲਾਟੇ ਚ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ|
|੪|
View original
रोध्रकुस्तुम्बरुवचाः प्रलेपो मुखदूषिके|
वटपल्लवयुक्ता वा नारिकेलोत्थशुक्तयः||३||
अशान्तौ वमनं नस्यं ललाटे च सिराव्यधः|
|४|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਮੁਖਦੂਸਿਕੇ ਰੋਧ੍ਰਾਦਯਃ ਪ੍ਰਲੇਪਃ, ਵਟਪਲ੍ਲਵਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਰਿਕੇਲਸ਼ੁਕ੍ਤਯੋ ਵਾ| ਏਵਮਪ੍ਯਨੁਪਸ਼ਮੇ ਵਮਨਂ ਨਸ੍ਯਂ ਚ ਹਿਤਮ੍| ਲਲਾਟੇ ਚ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਃ|
Adhikarana ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕੇ ਵਮਨਂ ਨਿਮ੍ਬਘਤਪਾਨਂ, ਨਿਮ੍ਬਾਦਿਲੇਪਸ਼੍ਚ (੪-੫) · Śloka ੫
|
ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਵਾਨ੍ਤੋ ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਸਾਧਿਤਂ ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕੇ||੪||
ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨਿਮ੍ਬਾਰਗ੍ਵਧਲੇਪਨਮ੍|
|੫|
View original
|
निम्बाम्बुवान्तो निम्बाम्बुसाधितं पद्मकण्टके||४||
पिबेत्क्षौद्रान्वितं सर्पिर्निम्बारग्वधलेपनम्|
|५|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕੇ ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਨਾ ਕਤਵਮਨੋ ਨਿਮ੍ਬਕ੍ਵਾਥਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਨਿਮ੍ਬਕਰ੍ਣਿਕਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਲੇਪਃ|
Adhikarana ਵਿਵਤਾਮਸੂਰਿਕਾਵਿਸ੍ਫੋਟਵਿਦ੍ਧਾਗਰ੍ਦਭੀਕਕ੍ਸਾਗਨ੍ਧਨਾਮਾਰਾਜਿਕਾਜਾਲਗਰ੍ਦਭੇਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾਸੁ ਪਿਤ੍ਤਵੀਸਰ੍ਪਵਤ੍, ਅਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਪਿਤ੍ਤਵੀਸਰ੍ਪਵਤ੍ (੫) · Śloka ੫
ਵਿਵਤਾਦੀਂਸ੍ਤੁ ਜਾਲਾਨ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍ਸੇਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾਨ੍|
ਪਿਤ੍ਤਵੀਸਰ੍ਪਵਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣੀਮ੍||੫||
View original
विवृतादींस्तु जालान्तांश्चिकित्सेत्सेरिवेल्लिकान्|
पित्तवीसर्पवत्तद्वत् प्रत्याख्यायाग्निरोहिणीम्||५||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਵਤਾਦੀਨ੍ ਜਾਲਾਨ੍ਤਾਨ੍ਨਿਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਮਿਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਅਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣੀਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍|
Adhikarana ਜਾਲਗਰ੍ਦਭੇ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿ ਸਦਾਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ (੬) · Śloka ੬
ਵਿਲਙ੍ਘਨਂ ਰਕ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਸਣਂ ਚ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ ਕਾਯਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਚ|
ਧਾਤ੍ਰੀਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾ ਜਾਲਕਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯ||੬||
View original
विलङ्घनं रक्तविमोक्षणं च विरूक्षणं कायविशोधनं च|
धात्रीप्रयोगान् शिशिरप्रदेहान् कुर्यात्सदा जालकगर्दभस्य||६||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਜਾਲਕਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ਵਿਦਾਰਿਕਾਯਾਂ ਰਕ੍ਤੇ ਹਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਤ੍ (੭) · Śloka ੭
ਵਿਦਾਰਿਕਾਂ ਹਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਦਾਚਰੇਤ੍|
|੭|
View original
विदारिकां हृते रक्ते श्लेष्मग्रन्थिवदाचरेत्|
|७|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਦਾਰਿਕਾਂ ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰੁਤੇ ਕਫਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਿਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍|
Adhikarana ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਬੁਦੇ ਮੇਦੋਰ੍ਬੁਦਕ੍ਰਿਯਾ (੭) · Śloka ੭
|
ਮੇਦੋਰ੍ਬੁਦਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਤਰਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਬੁਦੇ||੭||
View original
|
मेदोर्बुदक्रियां कुर्यात्सुतरां शर्करार्बुदे||७||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਬੁਦੇ ਸੁਸ੍ਠੁ ਮੇਦੋਰ੍ਬੁਦਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ਵਲ੍ਮੀਕੇ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇ ਵਰ੍ਜਨੀਯਤ੍ਵਮ੍ (੮) · Śloka ੮
ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਸੁਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਸਸ਼ੋਫਂ ਮਰ੍ਮਣਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍|
ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦੇ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍|੮|
View original
प्रवृद्धं सुबहुच्छिद्रं सशोफं मर्मणि स्थितम्|
वल्मीकं हस्तपादे च वर्जयेद्|८|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦੇ ਜਾਤਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|
Adhikarana ਵਲ੍ਮੀਕੇ ਇਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਾਵਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਸ਼੍ਚ (੮-੯) · Śloka ੯
|
ਇਤਰਤ੍ਪੁਨਃ||੮||
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਸ੍ਰੇ ਹਤੇ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ ਸਪਟ੍ਵਾਰੇਵਤਾਮਤੈਃ|
ਸ਼੍ਯਾਮਾਕੁਲਤ੍ਥਿਕਾਮੂਲਦਨ੍ਤੀਪਲਲਸਕ੍ਤੁਭਿਃ||੯||
View original
|
इतरत्पुनः||८||
शुद्धस्यास्रे हृते लिम्पेत् सपट्वारेवतामृतैः|
श्यामाकुलत्थिकामूलदन्तीपललसक्तुभिः||९||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਇਤਰਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤੇ ਹਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਭਿਃ ਸਲਵਣਕਰ੍ਣਿਕਾਰਗੁਡੂਚੀਭਿਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍|
Adhikarana ਵਲ੍ਮੀਕੇ ਪਕ੍ਵੇ ਦੁਸ੍ਟਮਾਂਸਸ਼ੋਧਨਾਦਿ (੧੦) · Śloka ੧੦
ਪਕ੍ਵੇ ਤੁ ਦੁਸ੍ਟਮਾਂਸਾਨਿ ਗਤੀਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍|
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਯਗਨੁ ਚ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਜ੍ਵਲਨੇਨ ਵਾ||੧੦||
View original
पक्वे तु दुष्टमांसानि गतीः सर्वाश्च शोधयेत्|
शस्त्रेण सम्यगनु च क्षारेण ज्वलनेन वा||१०||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਪਕ੍ਵੇ ਤੁ [ਵਲ੍ਮੀਕੇ] ਦੁਸ੍ਟਮਾਂਸਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਗਤੀਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਕੇਨ ? ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ| ਕਥਮ੍ ? ਸਮ੍ਯਕ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਗ੍ਨਿਨਾ ਚ (ਵਾ)|
Adhikarana ਕਦਰੇ ਉਤ੍ਕਤ੍ਯ ਦਹਨਮ੍ (੧੧) · Śloka ੧੧
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣੋਤ੍ਕਤ੍ਯ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਕਦਰਂ ਦਹੇਤ੍|
|੧੧|
View original
शस्त्रेणोत्कृत्य निःशेषं स्नेहेन कदरं दहेत्|
|११|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਦਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨਿਃਸ਼ੇਸਮੁਤ੍ਕਤ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਦਹੇਤ੍|
Adhikarana ਰੁਦ੍ਧਗੁਦੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਵਤ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ (੧੧) · Śloka ੧੧
|
ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਵਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਧਪਾਯੋਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧੧||
View original
|
निरुद्धमणिवत्कार्यं रुद्धपायोश्चिकित्सितम्||११||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰੁਦ੍ਧਗੁਦੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਸਦਸ਼ਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|
Adhikarana ਚਿਪ੍ਪੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ (੧੨) · Śloka ੧੨
ਚਿਪ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਜਿਤੋਸ੍ਮਾਣਂ ਸਾਧਯੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਾ|
|੧੨|
View original
चिप्यं शुद्ध्या जितोष्माणं साधयेच्छस्त्रकर्मणा|
|१२|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਚਿਪ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਵਿਰੇਕਾਦਿਕਯਾ, ਜਿਤੋਸ੍ਮਾਣਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਾ ਸਾਧਯੇਤ੍|
Adhikarana ਕੁਨਖੇਪ੍ਯੇਵਮੇਵ (੧੨) · Śloka ੧੨
|
ਦੁਸ੍ਟਂ ਕੁਨਖਮਪ੍ਯੇਵਂ|੧੨|
View original
|
दुष्टं कुनखमप्येवं|१२|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕੁਨਖਂ ਦੁਸ੍ਟਮਪ੍ਯੇਵਮੇਵ ਸਾਧਯੇਤ੍|
Adhikarana ਅਲਸੇ ਚਰਣਯੋਃ ਕਾਸੀਸਾਦਿਲੇਪਃ (੧੨-੧੩) · Śloka ੧੩
|
ਚਰਣਾਵਲਸੇ ਪੁਨਃ||੧੨||
ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਸਿਕ੍ਤੌ ਕਾਸੀਸਪਟੋਲੀਰੋਚਨਾਤਿਲੈਃ|
ਸਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੈਰਾਲਿਮ੍ਪੇਦ੍|੧੩|
View original
|
चरणावलसे पुनः||१२||
धान्याम्लसिक्तौ कासीसपटोलीरोचनातिलैः|
सनिम्बपत्रैरालिम्पेद्|१३|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਅਲਸੇ ਤੁ ਚਰਣੌ ਕਞ੍ਜਿਕਸਿਕ੍ਤੌ ਕਾਸੀਸਾਦਿਭਿਃ ਸਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੈਰਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍|
Adhikarana ਤਿਲਕਾਲਕੇਸੁ ਮਸੇਸੁ ਚ ਸੂਰ੍ਯਂਕਾਨ੍ਤਾਦਿਨਾ ਦਹਨਮ੍ (੧੩-੧੪) · Śloka ੧੪
|
ਦਹੇਤ੍ਤੁ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍||੧੩||
ਮਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤੇਨ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਯਦਿ ਵਾਗ੍ਨਿਨਾ|
|੧੪|
View original
|
दहेत्तु तिलकालकान्||१३||
मषांश्च सूर्यकान्तेन क्षारेण यदि वाऽग्निना|
|१४|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍ ਮਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਦਿਭਿਰ੍ਦਹੇਤ੍|
Adhikarana ਚਰ੍ਮਕੀਲਜਤੂਮਣ੍ਯੋਰੁਤ੍ਕਤ੍ਯ ਤਦ੍ਵਦ੍ਦਹੇਤ੍ (੧੪) · Śloka ੧੪
|
ਤਦ੍ਵਦੁਤ੍ਕਤ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਰ੍ਮਕੀਲਜਤੂਮਣੀ||੧੪||
View original
|
तद्वदुत्कृत्य शस्त्रेण चर्मकीलजतूमणी||१४||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਚਰ੍ਮਕੀਲਜਤੂਮਣੀ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣੋਦ੍ਧ(ਤ੍ਕ)ਤ੍ਯ ਤਥੈਵ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਾਦਿਭਿਰ੍ਦਹੇਤ੍|
Adhikarana ਲਾਞ੍ਛਨ ਵ੍ਯਙ੍ਗਨੀਲਿਕਾਸੁ ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਤ੍ਵਗਾਦਿਲੇਪਸ਼੍ਚ (੧੫) · Śloka ੧੫
ਲਾਞ੍ਛਨਾਦਿਤ੍ਰਯੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਮ੍|
ਲੇਪਯੇਤ੍ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਤ੍ਵਗਙ੍ਕੁਰੈਃ||੧੫||
View original
लाञ्छनादित्रये कुर्याद्यथासन्नं सिराव्यधम्|
लेपयेत्क्षीरपिष्टैश्च क्षीरिवृक्षत्वगङ्कुरैः||१५||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਲਾਞ੍ਛਨਾਦਿਸੁ ਤ੍ਰਿਸੁ-ਲਾਞ੍ਛਨਵ੍ਯਙ੍ਗਨੀਲਿਕਾਸੁ, ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਤ੍ਵਗ੍ਭਿਰਙ੍ਕੁਰੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਅਰ੍ਜੁਨਤ੍ਵਗਾਦਿਲੇਪਾਃ (੧੬) · Śloka ੧੬
ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਚਾਰ੍ਜੁਨਤ੍ਵਗ੍ਵਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾ|
ਲੇਪਃ ਸਨਵਨੀਤਾ ਵਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਖੁਰਜਾ ਮਸੀ||੧੬||
View original
व्यङ्गेषु चार्जुनत्वग्वा मञ्जिष्ठा वा समाक्षिका|
लेपः सनवनीता वा श्वेताश्वखुरजा मषी||१६||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਸੁ ਚਾਯਂ ਲੇਪੋਰ੍ਜੁਨਵਲ੍ਕਂ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਹਿਤਾ ਵਾ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਖੁਰਜਾ ਮਸੀ ਸਨਵਨੀਤਾ ਵਾ|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਾਦਿਲੇਪਾਃ (੧੭) · Śloka ੧੭
ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਰੋਧ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ ਵਟਾਙ੍ਕੁਰਾ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਙ੍ਗਘ੍ਨਾ ਮੁਖਕਾਨ੍ਤਿਦਾਃ||੧੭||
View original
रक्तचन्दनमञ्जिष्ठाकुष्ठरोध्रप्रियङ्गवः वटाङ्कुरा मसूराश्च व्यङ्गघ्ना मुखकान्तिदाः||१७||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਾਦਯੋ ਵ੍ਯਙ੍ਗਹਰਾ ਮੁਖਕਾਨ੍ਤਿਕਰਾਃ 'ਲੇਪਾਃ' ਇਤਿ ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਗਮ੍ਯਤੇ|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਦ੍ਵਿਜੀਰਕਾਦਿਲੇਪਃ, ਮਸੂਰਾਦਿਲੇਪਃ, ਕੋਲਮਜ੍ਜਾਦਿਲੇਪਃ, ਕੁਸ੍ਠਾਦਿਲੇਪਃ, ਮੌਸ਼ਲੀਜਟਾਲੇਪਃ, ਗਵ੍ਯਾਸ੍ਥਿਲੇਪਃ (੧੮-੨੧) · Śloka ੨੧
ਦ੍ਵੇ ਜੀਰਕੇ ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਃ ਸਰ੍ਸਪਾਃ ਪਯਸਾ ਸਹ|
ਪਿਸ੍ਟਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਨ੍ਦੁਮਪਾਸ੍ਤਵ੍ਯਙ੍ਗਲਾਞ੍ਛਨਮ੍||੧੮||
ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾ ਭਸ੍ਟਨਿਸ੍ਤੁਸਾਃ|
ਮਸੂਰਾਃ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾ ਵਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਕਣ੍ਟਕਾਃ||੧੯||
ਸਗੁਡਃ ਕੋਲਮਜ੍ਜਾ ਵਾ ਸ਼ਸ਼ਾਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਲ੍ਕਿਤਃ|
ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਥਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਾ ਮਧੁਨਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨੦||
ਪਿਸ੍ਟਾ ਵਾ ਛਾਗਪਯਸਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਮੌਸ਼ਲੀ ਜਟਾ|
ਗੋਰਸ੍ਥਿ ਮੁਸ਼ਲੀਮੂਲਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸਾਜ੍ਯਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੨੧||
View original
द्वे जीरके कृष्णतिलाः सर्षपाः पयसा सह|
पिष्टाः कुर्वन्ति वक्त्रेन्दुमपास्तव्यङ्गलाञ्छनम्||१८||
क्षीरपिष्टा घृतक्षौद्रयुक्ता वा भृष्टनिस्तुषाः|
मसूराः क्षीरपिष्टा वा तीक्ष्णाः शाल्मलिकण्टकाः||१९||
सगुडः कोलमज्जा वा शशासृक्षौद्रकल्कितः|
सप्ताहं मातुलुङ्गस्थं कुष्ठं वा मधुनाऽन्वितम्||२०||
पिष्टा वा छागपयसा सक्षौद्रा मौशली जटा|
गोरस्थि मुशलीमूलयुक्तं वा साज्यमाक्षिकम्||२१||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਜੀਰਕਦ੍ਵਯਾਦਯੋ ਲੇਪੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨਿਰਸ੍ਤਵ੍ਯਙ੍ਗਲਾਞ੍ਛਨਂ ਵਿਦਧਤਿ| ਵਕ੍ਤ੍ਰਮੇਵੇਨ੍ਦੁਃ, ਵ੍ਯਙ੍ਗਮੇਵ ਲਾਞ੍ਛਨਮਿਤਿ ਰੂਪਕਾਲਙ੍ਕਾਰਃ| ਮਸੂਰਾ ਭਸ੍ਟਾ ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾ ਲੇਪਃ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਕਣ੍ਟਕਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾ ਵਾ ਲੇਪਃ| ਕੋਲਸ੍ਯ-ਅਮ੍ਲਬਦਰਸ੍ਯ, ਮਜ੍ਜਾ ਸ਼ਸ਼ਾਸਕ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਸ੍ਟੋ ਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤੋ ਲੇਪਃ| ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਬੀਜਪੂਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਤਂ ਵਾ ਲੇਪਃ| ਮੋਉਸ਼ਲੀ ਜਟਾ-ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਮੂਲਂ, ਛਗਲੀਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਾ ਲੇਪਃ| ਗਵ੍ਯਮਸ੍ਥਿ ਤਾਲਪਤ੍ਰੀਮੂਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਵਾ ਲੇਪਃ
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਵਰ੍ਣਕਤ੍ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾਦਿਕੋ ਲੇਪਃ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾ ਮਸ੍ਤੁ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਨਵੋ ਗੁਡਃ|
ਲੇਪਃ ਸਵਰ੍ਣਕਤ੍ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ ਤਿਨ੍ਦੁਕਮ੍||੨੨||
View original
जम्ब्वाम्रपल्लवा मस्तु हरिद्रे द्वे नवो गुडः|
लेपः सवर्णकृत् पिष्टं स्वरसेन च तिन्दुकम्||२२||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾਦਿਕੋ ਲੇਪਃ ਸਵਰ੍ਣਕਰਃ| ਤਿਨ੍ਦੁਕਂ ਚ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਪਿਸ੍ਟਂ ਲੇਪਃ ਸਵਰ੍ਣਕਰਃ|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਉਤ੍ਪਲਾਦਿਕਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮ੍ (੨੩) · Śloka ੨੩
ਉਤ੍ਪਲਮੁਤ੍ਪਲਕੁਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਲੀਯਕਂ ਬਦਰਮਜ੍ਜਾ|
ਇਦਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮਾਸ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਸਂਕਾਸ਼ਮ੍||੨੩||
View original
उत्पलमुत्पलकुष्ठं प्रियङ्गुकालीयकं बदरमज्जा|
इदमुद्वर्तनमास्यं करोति शतपत्रसंकाशम्||२३||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਉਤ੍ਪਲਾਦਿਕਮੇਤਦੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਪਦ੍ਮਸਦਸ਼ਂ ਮੁਖਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ| ਆਰ੍ਯਾ|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਏਭਿਰੇਵੌਸਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਮੁਖਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਯ (੨੪) · Śloka ੨੪
ਏਭਿਰੇਵੌਸਧੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮੁਖਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਯ ਸਾਧਯੇਤ੍|
ਯਥਾਦੋਸਰ੍ਤੁਕਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਸਂਯੁਤੈਃ||੨੪||
View original
एभिरेवौषधैः पिष्टैर्मुखाभ्यङ्गाय साधयेत्|
यथादोषर्तुकान् स्नेहान् मधुकक्वाथसंयुतैः||२४||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਏਭਿਰੇਵ-ਪੂਰ੍ਵੋਦਿਤੈਃ, ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਾਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਮੁਖਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਰ੍ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਪਾਚਯੇਤ੍|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਯਵਾਦ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਃ (੨੫-੨੬) · Śloka ੨੬
ਯਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਰੋਧ੍ਰਮੁਸ਼ੀਰਂ ਮਦਨਂ ਮਧੁ|
ਘਤਂ ਗੁਡਂ ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਪਚੇਦਾਦਰ੍ਵਿਲੇਪਨਾਤ੍||੨੫||
ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਨੀਲਿਕਾਵ੍ਯਙ੍ਗਦੂਸਿਕਾਨ੍|
ਮੁਖਂ ਕਰੋਤਿ ਪਦ੍ਮਾਭਂ ਪਾਦੌ ਪਦ੍ਮਦਲੋਪਮੌ||੨੬||
View original
यवान् सर्जरसं रोध्रमुशीरं मदनं मधु|
घृतं गुडं च गोमूत्रे पचेदादर्विलेपनात्||२५||
तदभ्यङ्गान्निहन्त्याशु नीलिकाव्यङ्गदूषिकान्|
मुखं करोति पद्माभं पादौ पद्मदलोपमौ||२६||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਯਵਾਦੀਨ੍ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਂ ਯਾਵਦ੍ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਏਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ ਦ੍ਰਾਗੇਵ ਨੀਲਿਕਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਸਦਸ਼ਂ ਕਰੋਤਿ| ਚਰਣੌ ਪਙ੍ਕਜਪਤ੍ਰਤੁਲ੍ਯੌ ਵਿਦਧਾਤਿ|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਦਿਤੈਲਨਸ੍ਯਂ ਨੀਲਿਕਾਦਿਘ੍ਨਮ੍ (੨੭-੩੦) · Śloka ੩੦
ਕੁਙ੍ਕੁਮੋਸ਼ੀਰਕਾਲੀਯਲਾਕ੍ਸਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਨ੍ਦਨਮ੍|
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਾਦਾਂਸ੍ਤਰੁਣਾਨ੍ ਪਦ੍ਮਕਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍||੨੭||
ਸਨੀਲੋਤ੍ਪਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਂ ਪਾਲਿਕਂ ਸਸਿਲਾਢਕੇ|
ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਤੇਨ ਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ||੨੮||
ਲਾਕ੍ਸਾਪਤ੍ਤਙ੍ਗਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਕੁਙ੍ਕੁਮੈਃ|
ਅਜਾਕ੍ਸੀਰਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਂ ਤੈਲਸ੍ਯ ਕੁਡਵਂ ਪਚੇਤ੍||੨੯||
ਨੀਲਿਕਾਪਲਿਤਵ੍ਯਙ੍ਗਵਲੀਤਿਲਕਦੂਸਿਕਾਨ੍|
ਹਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਨਸ੍ਯਮਭ੍ਯਸ੍ਤਂ ਮੁਖੋਪਚਯਵਰ੍ਣਕਤ੍||੩੦||
View original
कुङ्कुमोशीरकालीयलाक्षायष्ट्याह्वचन्दनम्|
न्यग्रोधपादांस्तरुणान् पद्मकं पद्मकेसरम्||२७||
सनीलोत्पलमञ्जिष्ठं पालिकं ससिलाढके|
पक्त्वा पादावशेषेण तेन पिष्टैश्च कार्षिकैः||२८||
लाक्षापत्तङ्गमञ्जिष्ठायष्टीमधुककुङ्कुमैः|
अजाक्षीरं द्विगुणितं तैलस्य कुडवं पचेत्||२९||
नीलिकापलितव्यङ्गवलीतिलकदूषिकान्|
हन्ति तन्नस्यमभ्यस्तं मुखोपचयवर्णकृत्||३०||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਦਿਕਂ ਸਨੀਲੋਤ੍ਪਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਜਲਾਢਕੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਲਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਸ੍ਤੈਲਸ੍ਯ ਕੁਡਵਂ ਛਾਗੀਕ੍ਸੀਰਂ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍-ਤੈਲਂ, ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਿਤਂ ਨੀਲਿਕਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਮੁਖੋਪਚਯਕਰਂ ਵਰ੍ਣਕਰਂ ਚ|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਕਮ੍ (੩੧-੩੨) · Śloka ੩੨
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਸ਼ਬਰੋਦ੍ਭਵਸ੍ਤੁਵਰਿਕਾ ਲਾਕ੍ਸਾ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਂ ਨੇਪਾਲੀ ਹਰਿਤਾਲਕੁਙ੍ਕੁਮਗਦਾ ਗੋਰੋਚਨਾ ਗੈਰਿਕਮ੍|
ਪਤ੍ਰਂ ਪਾਣ੍ਡੁ ਵਟਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨਯੁਗਂ ਕਾਲੀਯਕਂ ਪਾਰਦਂ ਪਤਙ੍ਗਂ ਕਨਕਤ੍ਵਚਂ ਕਮਲਜਂ ਬੀਜਂ ਤਥਾ ਕੇਸਰਮ੍||੩੧||
ਸਿਕ੍ਥਂ ਤੁਤ੍ਥਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦ੍ਯੋ ਵਸਾਜ੍ਯਂ ਮਜ੍ਜਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁ ਚਾਗ੍ਨੌ|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਨੀਲ੍ਯਾਦਿਨਾਸ਼ੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਛਾਯਾਮੈਨ੍ਦਵੀਂ ਚਾਸ਼ੁ ਧਤ੍ਤੇ||੩੨||
View original
मञ्जिष्ठा शबरोद्भवस्तुवरिका लाक्षा हरिद्राद्वयं नेपाली हरितालकुङ्कुमगदा गोरोचना गैरिकम्|
पत्रं पाण्डु वटस्य चन्दनयुगं कालीयकं पारदं पतङ्गं कनकत्वचं कमलजं बीजं तथा केसरम्||३१||
सिक्थं तुत्थं पद्मकाद्यो वसाऽऽज्यं मज्जा क्षीरं क्षीरिवृक्षाम्बु चाग्नौ|
सिद्धं सिद्धं व्यङ्गनील्यादिनाशे वक्त्रे छायामैन्दवीं चाशु धत्ते||३२||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਕਨਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍-ਕਨਕਤ੍ਵਕ੍, ਤਾਂ ਕਨਕਤ੍ਵਚਮ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦੀਨਿ ਵਸਾ ਘਤਂ ਮਜ੍ਜਾ ਗੋਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕ੍ਵਾਥ ਏਤਦਗ੍ਨੌ ਪਕ੍ਵਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਨਾਸ਼ੇ ਸਿਦ੍ਧਂ-ਅਵ੍ਯਾਹਤਸ਼ਕ੍ਤਿ| ਮੁਖਸ੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਸੀਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਰੋਤਿ| ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੌ ਵਤ੍ਤੇ|
Adhikarana ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸਾਦਿਨਾਵਨਮ੍ (੩੩) · Śloka ੩੩
ਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸਕ੍ਸੀਰਤੋਯਾਨੀਸ੍ਟਾਨਿ ਨਾਵਨੇ|
|੩੩|
View original
मार्कवस्वरसक्षीरतोयानीष्टानि नावने|
|३३|
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਨਾਵਨੇ-ਨਸ੍ਯੇ, ਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸਾਦੀਨਿ|
Adhikarana ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌ ਵਾਤਕੁਸ੍ਠੋਕ੍ਤਂ ਵਹ੍ਨਿਦਾਹਸ਼੍ਚ (੩੩) · Śloka ੩੩
|
ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌ ਵਾਤਕੁਸ੍ਠੋਕ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਾਹਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਨਾ||੩੩||
View original
|
प्रसुप्तौ वातकुष्ठोक्तं कुर्याद्दाहं च वह्निना||३३||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌ ਵਾਤਕੁਸ੍ਠਵਿਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਚ ਦਹੇਤ੍|
Adhikarana ਉਤ੍ਕੋਠੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਕ੍ਤਮ੍ (੩੪) · Śloka ੩੪
ਉਤ੍ਕੋਠੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਕ੍ਤਂ|
||੩੪||
View original
उत्कोठे कफपित्तोक्तं|
||३४||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਉਤ੍ਕੋਠੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤਵਿਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|
Adhikarana ਕੋਠੇ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਸ੍ਠੋਕ੍ਤਮ੍ (੩੨) · Śloka ੩੨
ਕੋਠੇ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਕੌਸ੍ਠਿਕਮ੍|
੩੩ ੧/੨|
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੨||
View original
कोठे सर्वं च कौष्ठिकम्|
३३ १/२|
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने क्षुद्ररोगप्रतिषेधो नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः||३२||
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਕੋਠੇ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਸ੍ਠੋਕ੍ਤਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ||੩੨||