௨௯. க்ரந்த்யர்புதஶ்லீபதாபசீநாடீவிஜ்ஞாநீயாத்யாயஃ

Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka

Adhikarana க்ரந்த்யர்புஶ்லீதாபசீநாடீவிஜ்ஞாநீயாத்யாயஃ க்ரந்தேஃ ஸம்ப்ராப்திர்நிருக்திஶ்ச (௨-௧) · Śloka ௧

அதாதோ க்ரத்யர்புதஶ்லீபதாபசீநாடீவிஜ்ஞாநீயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) கபப்ரதாநாஃ குர்வந்தி மேதோமாஂஸாஸ்ரகா மலாஃ| வத்தோந்நதஂ யஂ ஶ்வயதுஂ ஸ க்ரந்திர்க்ரதநாத்ஸ்மதஃ||௧||

Adhikarana க்ரந்தேஃ நவவிதத்வம் (௨) · Śloka ௨

தோஷாஸ்ரமாஂஸமேதோஸ்திஸிராவ்ரணபவா நவ| தே|௨|

Adhikarana ௧ வாதஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௨-௩) · Śloka ௩

| தத்ர வாதாதாயாமதோதம்பேதாந்விதோऽஸிதஃ||௨|| ஸ்தாநாத்ஸ்தாநாந்தரகதிரகஸ்மாத்தாநிவத்திமாந்| மதுர்பஸ்திரிவாநத்தோ விபிந்நோऽச்சஂ ஸ்ரவத்யஸக்||௩||

Adhikarana ௨ பித்தஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௪) · Śloka ௪

பித்தாத்ஸதாஹஃ பீதாபோ ரக்தோ வா, பச்யதே த்ருதம்| பிந்நோऽஸ்ரமுஷ்ணஂ ஸ்ரவதி|௪|

Adhikarana ௩ கபஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௪-௫) · Śloka ௫

| ஶ்லேஷ்மணா நீருஜோ கநஃ||௪|| ஶீதஃ ஸவர்ணஃ கண்டூமாந், பக்வஃ பூயஂ ஸ்ரவேத்கநம்| |௫|

Adhikarana ௪ ரக்தஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௫-௬) · Śloka ௬

| தோஷைர்துஷ்டேऽஸஜி க்ரந்திர்பவேந்மூர்ச்சத்ஸு ஜந்துஷு||௫|| ஸிராமாஂஸஂ ச ஸஂஶ்ரித்ய ஸஸ்வாபஃ பித்தலக்ஷணஃ| |௬|

Adhikarana ௫ மாஂஸஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௬-௭) · Śloka ௭

| மாஂஸலைர்தூஷிதஂ மாஂஸமாஹாரைர்க்ரந்திமாவஹேத்||௬|| ஸ்நிக்தஂ மஹாந்தஂ கடிநஂ ஸிராநத்தஂ கபாகதிம்| |௭|

Adhikarana ௬ மோதோஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௭-௯) · Śloka ௯

| ப்ரவத்தஂ மேதுரைர்மேதோ நீதஂ மாஂஸேऽதவா த்வசி||௭|| வாயுநா குருதே க்ரந்தி பஶஂ ஸ்நிக்தஂ மதுஂ சலம்| ஶ்லேஷமதுல்யாகதிஂ தேஹக்ஷயவத்திக்ஷயோதயம்||௮|| ஸ விபிந்நோ கநஂ மேதஸ்தாம்ராஸிதஸிதஂ ஸ்ரவேத்| |௯|

Adhikarana ௭ அஸ்திஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௯-௧௦) · Śloka ௧௦

| அஸ்திபாங்காபிகாதாப்யாமுந்நதாவநதஂ து யத்||௯|| ஸோऽஸ்திக்ரந்திஃ| |௧௦|

Adhikarana ௮ ஸிராஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௧௦-௧௧) · Śloka ௧௧

பதாதேஸ்து ஸஹஸாऽம்போவகாஹநாத்| வ்யாயாமாத்வா ப்ரதாந்தஸ்ய ஸிராஜாலஂ ஸஶோணிதம்||௧௦|| வாயுஃ ஸம்பீட்ய ஸங்கோச்ய வக்ரீகத்ய விஶோஷ்ய ச| நிஃஷ்புரஂ நீருஜஂ க்ரந்திஂ குருதே ஸ ஸிராஹ்வயஃ||௧௧||

Adhikarana ௯ வ்ரணஜஸ்ய க்ரந்தேர்லக்ஷணம் (௧௨-௧௩) · Śloka ௧௩

அருடே ரூடமாத்ரே வா வ்ரணே ஸர்வரஸாஶிநஃ| ஸார்த்ரே வா பந்தரஹிதே காத்ரேऽஶ்மாபிஹதேऽதவா||௧௨|| வாதோऽஸ்ரமஸ்ருதஂ துஷ்டஂ ஸஂஶோஷ்ய க்ரதிதஂ வ்ரணம்| குர்யாத்ஸதாஹஃ கண்டூமாந் வ்ரணக்ரந்திரயஂ ஸ்மதஃ||௧௩||

Adhikarana ஏதேஷாஂ ஸாத்யாஸாத்யத்வம் (௧௪) · Śloka ௧௪

ஸாத்யா தோஷாஸ்ரமேதோஜாஃ, ந து ஸ்தூலகராஶ்சலாஃ| மர்மகண்டோதரஸ்தாஶ்ச|௧௪|

Adhikarana அர்புதஸ்ய க்ரந்திதோ மஹத்வம்,அர்புத ஷடூவிதத்வம்,அர்புதஂ ப்ராயோ ந பச்யதே, (௧௪-௧௫) · Śloka ௧௫

| மஹத்து க்ரந்திதோऽர்புதம்||௧௪|| தல்லக்ஷணஂ ச மேதோந்தைஃ ஷோடா தோஷாதிபிஸ்து தத்| ப்ராயோ மேதஃ கபாட்யத்வாஸ்திரத்வாச்ச ந பச்யதே||௧௫||

Adhikarana ௧/௨/௩/௪/௫/ வாதஜபித்தஜகபஜமாஂஸஜமேதோஜாநாம்ர்புதாநாஂ லக்ஷணஂ தத்தத்ரந்திலக்ஷண துல்யஂஜ்ஞேயம்,௬ ஶோணிதார்புதஸ்ய லக்ஷணம் (௧௬-௧௭) · Śloka ௧௭

ஸிராஸ்தஂ ஶோணிதஂ தோஷஃ ஸங்கோச்யாந்தஃ ப்ரபீட்ய ச| பாசயேத ததாநத்தஂ ஸாஸ்ராவஂ மாஂஸபிண்டிதம்||௧௬|| மாஂஸாங்குரைஶ்சிதஂ யாதி வத்தி சாஶு ஸ்ரவேத்ததஃ| அஜஸ்ரஂ துஷ்டருதிரஂ பூரி தச்சோணிதார்புதம்||௧௭||

Adhikarana அர்புதாநாஂ ஸாத்யாஸாத்யத்வம் (௧௮) · Śloka ௧௮

தேஷ்வஸங்மாஂஸஜே வர்ஜ்யே, சத்வார்யந்யாநி ஸாதயேத்| |௧௮|

Adhikarana ஶ்லீபதஸ்ய ஸம்ப்ராத்பித்லக்ஷணஂ ச (௧௮-௧௯) · Śloka ௧௯

| ப்ரஸ்திதா வங்க்ஷணோஓர்வாதிமதஃகாயஂ கபோல்பணாஃ||௧௮|| தோஷா மாஂஸாஸ்ரகாஃ பாதௌ காலேநாஶ்ரித்ய குர்வதே| ஶநைஃஶநைர்கநஂ ஶோபஂ ஶ்லீபதஂ தத்ப்ரசக்ஷதே||௧௯||

Adhikarana வாதஜஸ்ய ஶ்லீபதஸ்ய லக்ஷணம் (௨௦) · Śloka ௨௦

பரிபோடயுதஂ கஷ்ணமநிமித்தருஜஂ கரம்| ரூக்ஷஂ ச வாதாத்|௨௦|

Adhikarana பித்தஜஸ்ய ஶ்லீபதஸ்ய லக்ஷணம் (௨௦) · Śloka ௨௦

| பித்தாத்து பீதஂ தாஹஜ்வராந்விதம்||௨௦||

Adhikarana கபஜஸ்ய ஶ்லீபதஸ்ய லக்ஷணம் (௨௧) · Śloka ௨௧

| கபாத்குரு ஸ்நிக்தமருக் சிதஂ மாஂஸாங்குரைர்பஹத்|௨௧|

Adhikarana ஶ்லீபதஸ்ய ஸாத்யாஸாத்யத்வம் (௨௧) · Śloka ௨௧

| தத்த்யஜேத்வத்ஸராதீதஂ ஸுமஹத் ஸுபரிஸ்ருதி||௨௧||

Adhikarana பாண்யாதிஷ்வபி ஶ்லீபதமித்யேகே (௨௨) · Śloka ௨௨

பாணிநாஸௌஷ்டகர்ணேஷு வதந்த்யேகே து பாதவத்| ஶ்லீபதஂ ஜாயதே தச்ச தேஶேऽநூபே பஶஂ பஶம்||௨௨||

Adhikarana கண்டமாலாயாஃ ஸம்ப்ராத்பிர்லக்ஷணஂ ச (௨௩-௨௫) · Śloka ௨௫

மேதஸ்தாஃ கண்டமந்யாக்ஷகக்ஷாவங்க்ஷணகா மலாஃ| ஸவர்ணாந் கடிநாந் ஸ்நிக்தாந் வார்தாகாமலகாகதீந்||௨௩|| அவகாடாந் பஹூந் கண்டாஂஶ்சிரபாகாஂஶ்ச குர்வதே| பச்யந்தேऽல்பருஜஸ்தேऽந்யே ஸ்ரவந்த்யந்யேऽதிகண்டுராஃ||௨௪|| நஶ்யந்த்யந்யே பவந்த்யந்யே தீர்ககாலாநுபந்திநஃ| கண்டமாலாऽபசீ சேயஂ தூர்வேவ க்ஷயவத்திபாக்|௨௫|

Adhikarana கண்டா அஸாத்யலக்ஷணம் (௨௫) · Śloka ௨௫

தாஂ த்யஜேத்ஸஜ்வரச்சர்திபார்ஶ்வருக்காஸபீநஸாம்| ||௨௫||

Adhikarana நாட்யாஃ ஸம்ப்ராத்பிர்லக்ஷணஂ ச (௨௬-௨௮) · Śloka ௨௮

| அபேதாத்பக்வஶோபஸ்ய வ்ரணே சாபத்யஸேவிநஃ||௨௬|| அநுப்ரவிஶ்ய மாஂஸாதீந் தூரஂ பூயோऽபிதாவதி| கதிஃ ஸா தூரகமநாந்நாடீ நாடீவ ஸஂஸ்ருதேஃ||௨௭|| நாட்யேகாऽநஜுரந்யேஷாஂ ஸைவாநேககதிர்கதிஃ| |௨௮|

Adhikarana நாட்சா பஞ்சவிதத்வம் (௨௮) · Śloka ௨௮

| ஸா தோஷைஃ பதகேகஸ்தைஃ ஶல்யஹேதுஶ்ச பஞ்சமீ||௨௮||

Adhikarana ௧ வாதஜாயா நாட்யாஃ லக்ஷணம் (௨௯) · Śloka ௨௯

வாதாத் ஸருக்ஸூக்ஷ்மமூகீ விவர்ணா பேநிலோத்வமா| ஸ்ரவத்யப்யதிகஂ ராத்ரௌ|௨௯|

Adhikarana ௨ பித்தஜாயாஃ நாட்யாஃ லக்ஷணம் (௨௯-௩௦) · Śloka ௩௦

| பித்தாத்தட்ஜ்வரதாஹகத்||௨௯|| பீதோஷ்ணபூதிபூயஸ்ருத்திவா சாதி நிஷிஞ்சதி| |௩௦|

Adhikarana ௩ கபஜாயாஃ நாட்யாஃ லக்ஷணம்ய் (௩௦-௩௧) · Śloka ௩௧

| கநபிச்சிலஸஂஸ்ராவா கண்டூலா கடிநா கபாத்|௩௦| நிஶி சாப்யதிகக்லேதா| |௩௧|

Adhikarana ௩ கபஜாயாஃ நாட்யாஃ லக்ஷணம்ய் (௩௦-௩௧) · Śloka ௩௧

| கநபிச்சிலஸஂஸ்ராவா கண்டூலா கடிநா கபாத்||௩௦|| நிஶி சாப்யதிகக்லேதா| |௩௧|

Adhikarana ௫ ஶல்யஜாயாஃ நாட்யாஃ லக்ஷணம் (௨௯) · Śloka ௨௯

அந்தஃஸ்திதஂ ஶல்யமநாஹதஂ து கரோதி நாடீஂ வஹதே ச ஸாऽஸ்ய| பேநாநுவித்தஂ தநுமல்பமுஷ்ணஂ ஸாஸ்ரஂ ச பூயஂ ஸருஜஂ ச நித்யம்||௩௧|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசி- தாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே க்ரந்த்யர்புதஶ்லீபதாபசீநாடீவிஜ்ஞாநீயஂ நாமைகோநத்ரிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௯||