Adhikarana ਅਧ੍ਯਾਯੋਪਕ੍ਰਮਃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ-
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
੨੯. ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਯਃ
Adhikarana ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਸ਼੍ਲੀਦਾਪਚੀਨਾਡੀਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਯਃ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਨਿਰੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ (੨-੧) · Śloka ੧
ਅਥਾਤੋ ਗ੍ਰਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਕਫਪ੍ਰਧਾਨਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮੇਦੋਮਾਂਸਾਸ੍ਰਗਾ ਮਲਾਃ| ਵਤ੍ਤੋਨ੍ਨਤਂ ਯਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਸ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਗ੍ਰਥਨਾਤ੍ਸ੍ਮਤਃ||੧||
View original
अथातो ग्रथ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) कफप्रधानाः कुर्वन्ति मेदोमांसास्रगा मलाः| वृत्तोन्नतं यं श्वयथुं स ग्रन्थिर्ग्रथनात्स्मृतः||१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਮੇਦੋਮਾਂਸਰਕ੍ਤਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕਫਪ੍ਰਧਾਨਾ ਦੋਸਾ ਵਤ੍ਤੋਨ੍ਨਤਂ ਯਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ, ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ, ਸ ਗ੍ਰਥਨਾਦ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ੍ਮਤਃ|
Adhikarana ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਃ ਨਵਵਿਧਤ੍ਵਮ੍ (੨) · Śloka ੨
ਦੋਸਾਸ੍ਰਮਾਂਸਮੇਦੋਸ੍ਥਿਸਿਰਾਵ੍ਰਣਭਵਾ ਨਵ| ਤੇ|੨|
View original
दोषास्रमांसमेदोस्थिसिराव्रणभवा नव| ते|२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਤੇ ਚ-ਗ੍ਰਨ੍ਥਯੋ, ਦੋਸਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਨਵਸਙ੍ਖ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ|
Adhikarana ੧ ਵਾਤਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨-੩) · Śloka ੩
| ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਾਦਾਯਾਮਤੋਦਮ੍ਭੇਦਾਨ੍ਵਿਤੋਸਿਤਃ||੨|| ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਤਰਗਤਿਰਕਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਨਿਵਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਮਦੁਰ੍ਬਸ੍ਤਿਰਿਵਾਨਦ੍ਧੋ ਵਿਭਿਨ੍ਨੋਚ੍ਛਂ ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਸਕ੍||੩||
View original
| तत्र वातादायामतोदम्भेदान्वितोऽसितः||२|| स्थानात्स्थानान्तरगतिरकस्माद्धानिवृद्धिमान्| मृदुर्बस्तिरिवानद्धो विभिन्नोऽच्छं स्रवत्यसृक्||३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਤੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਤਾਦਾਯਾਮਾਦਿਗੁਣਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸ ਚ ਵਿਭਿਨ੍ਨੋ ਲੋਹਿਤਮਚ੍ਛਂ ਸ੍ਰਵਤਿ|
Adhikarana ੨ ਪਿਤ੍ਤਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪) · Śloka ੪
ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਸਦਾਹਃ ਪੀਤਾਭੋ ਰਕ੍ਤੋ ਵਾ, ਪਚ੍ਯਤੇ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਭਿਨ੍ਨੋਸ੍ਰਮੁਸ੍ਣਂ ਸ੍ਰਵਤਿ|੪|
View original
पित्तात्सदाहः पीताभो रक्तो वा, पच्यते द्रुतम्| भिन्नोऽस्रमुष्णं स्रवति|४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਦਾਹਯੁਤਃ ਪੀਤਚ੍ਛਵਿਰਥਵਾ ਰਕ੍ਤਃ| ਸ਼ੋਫਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਚ੍ਯਤੇ| ਭਿਨ੍ਨਃ ਸ ਉਸ੍ਣਮਸਕ੍ ਸ੍ਰਵਤਿ|
Adhikarana ੩ ਕਫਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪-੫) · Śloka ੫
| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਨੀਰੁਜੋ ਘਨਃ||੪|| ਸ਼ੀਤਃ ਸਵਰ੍ਣਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਨ੍, ਪਕ੍ਵਃ ਪੂਯਂ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਘਨਮ੍| |੫|
View original
| श्लेष्मणा नीरुजो घनः||४|| शीतः सवर्णः कण्डूमान्, पक्वः पूयं स्रवेद्घनम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਕਫੇਨ ਨੀਰੁਜੋ ਘਨਃ ਸ਼ੋਫਃ ਸ਼ੀਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਰੀਰਸਮਾਨਵਰ੍ਣਃ ਕਣ੍ਡੂਯੁਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸ ਪਕ੍ਵਃ ਪੂਯਂ ਘਨਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍|
Adhikarana ੪ ਰਕ੍ਤਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੫-੬) · Śloka ੬
| ਦੋਸੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟੇਸਜਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤ੍ਸੁ ਜਨ੍ਤੁਸੁ||੫|| ਸਿਰਾਮਾਂਸਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਸ੍ਵਾਪਃ ਪਿਤ੍ਤਲਕ੍ਸਣਃ| |੬|
View original
| दोषैर्दुष्टेऽसृजि ग्रन्थिर्भवेन्मूर्च्छत्सु जन्तुषु||५|| सिरामांसं च संश्रित्य सस्वापः पित्तलक्षणः| |६|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਦੋਸੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟੇ ਲੋਹਿਤੇ ਸਤਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਜਨ੍ਤੁਸੁ-ਕਮਿਸੁ, ਵਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁ ਸਿਰਾਮਾਂਸਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਪਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼ੋਫਃ ਪਿਤ੍ਤਸਮਾਨਲਕ੍ਸਣਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੫ ਮਾਂਸਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੬-੭) · Śloka ੭
| ਮਾਂਸਲੈਰ੍ਦੂਸਿਤਂ ਮਾਂਸਮਾਹਾਰੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਾਵਹੇਤ੍||੬|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਕਠਿਨਂ ਸਿਰਾਨਦ੍ਧਂ ਕਫਾਕਤਿਮ੍| |੭|
View original
| मांसलैर्दूषितं मांसमाहारैर्ग्रन्थिमावहेत्||६|| स्निग्धं महान्तं कठिनं सिरानद्धं कफाकृतिम्| |७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਮਾਂਸਲੈਰਾਹਾਰੈਰ੍ਮਾਂਸਂ ਦੂਸਿਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਂ ਕਫਾਕਾਰਂ ਕਰੋਤਿ|
Adhikarana ੬ ਮੋਦੋਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੭-੯) · Śloka ੯
| ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਮੇਦੁਰੈਰ੍ਮੇਦੋ ਨੀਤਂ ਮਾਂਸੇਥਵਾ ਤ੍ਵਚਿ||੭|| ਵਾਯੁਨਾ ਕੁਰੁਤੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿ ਭਸ਼ਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਮਦੁਂ ਚਲਮ੍| ਸ਼੍ਲੇਸਮਤੁਲ੍ਯਾਕਤਿਂ ਦੇਹਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੋਦਯਮ੍||੮|| ਸ ਵਿਭਿਨ੍ਨੋ ਘਨਂ ਮੇਦਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਸਿਤਸਿਤਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| |੯|
View original
| प्रवृद्धं मेदुरैर्मेदो नीतं मांसेऽथवा त्वचि||७|| वायुना कुरुते ग्रन्थि भृशं स्निग्धं मृदुं चलम्| श्लेषमतुल्याकृतिं देहक्षयवृद्धिक्षयोदयम्||८|| स विभिन्नो घनं मेदस्ताम्रासितसितं स्रवेत्| |९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਮੇਦੁਰੈਰ੍ਭੋਜਨੈਰ੍ਮੇਦਃ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਵਾਯੁਨਾ ਮਾਂਸੇ ਨੀਤਮਥਵਾ ਤ੍ਵਚਿ ਨੀਤਂ ਮੇਦੋਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਭਸ਼ਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਗੁਣਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਮਾਨਾਕਾਰਂ ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸਯੋਦਯੌ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਤਾਦਸ਼ਂ ਕਰੋਤਿ| ਸ ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਿਨ੍ਨਃ ਸਨ੍ ਘਨਂ ਤਾਮ੍ਰਮਸਿਤਂ ਸਿਤਂ ਚ ਮੇਦਃ ਸ੍ਰਵਤਿ|
Adhikarana ੭ ਅਸ੍ਥਿਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੯-੧੦) · Śloka ੧੦
| ਅਸ੍ਥਿਭਾਙ੍ਗਾਭਿਘਾਤਾਭ੍ਯਾਮੁਨ੍ਨਤਾਵਨਤਂ ਤੁ ਯਤ੍||੯|| ਸੋਸ੍ਥਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ| |੧੦|
View original
| अस्थिभाङ्गाभिघाताभ्यामुन्नतावनतं तु यत्||९|| सोऽस्थिग्रन्थिः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਅਸ੍ਥਿਭਾਙ੍ਗੇਨਾਭਿਘਾਤੇਨ ਵਾਸ੍ਥ੍ਨ੍ਯੁਨ੍ਨਤਮਵਨਤਂ ਵਾ ਯਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਸੋਸ੍ਥਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ |
Adhikarana ੮ ਸਿਰਾਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੦-੧੧) · Śloka ੧੧
ਪਦਾਤੇਸ੍ਤੁ ਸਹਸਾਮ੍ਭੋਵਗਾਹਨਾਤ੍| ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਦ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸਿਰਾਜਾਲਂ ਸਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੧੦|| ਵਾਯੁਃ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਸਙ੍ਕੋਚ੍ਯ ਵਕ੍ਰੀਕਤ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਚ| ਨਿਃਸ੍ਫੁਰਂ ਨੀਰੁਜਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ ਸਿਰਾਹ੍ਵਯਃ||੧੧||
View original
पदातेस्तु सहसाऽम्भोवगाहनात्| व्यायामाद्वा प्रतान्तस्य सिराजालं सशोणितम्||१०|| वायुः सम्पीड्य सङ्कोच्य वक्रीकृत्य विशोष्य च| निःष्फुरं नीरुजं ग्रन्थिं कुरुते स सिराह्वयः||११||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਪਦਾਤੇਃ ਸਹਸੈਵ ਜਲਾਵਗਾਹਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਦ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਾਨ੍ਤਸ੍ਯਗ੍ਲਾਨਸ੍ਯ, ਪਵਨਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸਰਕ੍ਤਂ ਸਿਰਾਜਾਲਂ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਤਥਾ ਸਙ੍ਕੋਚ੍ਯ ਵਕ੍ਰੀਕਤ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਚ ਨਿਃਸ੍ਫੁਰਂ ਨੀਰੁਜਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ ਸਿਰਾਸਂਜ੍ਞਃ| ਨਿਃਸ੍ਫੁਰਮਿਤਿ "ਸ੍ਫੁਰਤਿਸ੍ਫੁਲਤ੍ਯੋਃ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਤ੍ਵਮ੍|
Adhikarana ੯ ਵ੍ਰਣਜਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੨-੧੩) · Śloka ੧੩
ਅਰੁਢੇ ਰੂਢਮਾਤ੍ਰੇ ਵਾ ਵ੍ਰਣੇ ਸਰ੍ਵਰਸਾਸ਼ਿਨਃ| ਸਾਰ੍ਦ੍ਰੇ ਵਾ ਬਨ੍ਧਰਹਿਤੇ ਗਾਤ੍ਰੇਸ਼੍ਮਾਭਿਹਤੇਥਵਾ||੧੨|| ਵਾਤੋਸ੍ਰਮਸ੍ਰੁਤਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਸਂਸ਼ੋਸ੍ਯ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਵ੍ਰਣਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾਹਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰਯਂ ਸ੍ਮਤਃ||੧੩||
View original
अरुढे रूढमात्रे वा व्रणे सर्वरसाशिनः| सार्द्रे वा बन्धरहिते गात्रेऽश्माभिहतेऽथवा||१२|| वातोऽस्रमस्रुतं दुष्टं संशोष्य ग्रथितं व्रणम्| कुर्यात्सदाहः कण्डूमान् व्रणग्रन्थिरयं स्मृतः||१३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਅਰੁਢੇ ਵ੍ਰਣੇ ਤਥਾ ਰੂਢਮਾਤ੍ਰੇ-ਸਦ੍ਯੋਰੂਢੇ ਵ੍ਰਣੇ, ਸਰ੍ਵਰਸਾਸ਼ਿਨੋ ਨਰਸ੍ਯਾਥਵਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਰੇ ਵ੍ਰਣੇ ਬਨ੍ਧਰਹਿਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇਸ਼੍ਮਾਭਿਹਤੇ ਵਾ ਵਾਤੋ ਰਕ੍ਤਮਸ੍ਰੁਤਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਸਂਸ਼ੋਸ੍ਯ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਵ੍ਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਦਾਹਾਦਿਯੁਤ ਏਸ ਵ੍ਰਣਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ੍ਮਤੋ ਮੁਨਿਭਿਃ|
Adhikarana ਏਤੇਸਾਂ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ (੧੪) · Śloka ੧੪
ਸਾਧ੍ਯਾ ਦੋਸਾਸ੍ਰਮੇਦੋਜਾਃ, ਨ ਤੁ ਸ੍ਥੂਲਖਰਾਸ਼੍ਚਲਾਃ| ਮਰ੍ਮਕਣ੍ਠੋਦਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ|੧੪|
View original
साध्या दोषास्रमेदोजाः, न तु स्थूलखराश्चलाः| मर्मकण्ठोदरस्थाश्च|१४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਦੋਸਾਸ੍ਰਮੇਦੋਜਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ| ਨ ਪੁਨਃ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਖਰਾਸ਼੍ਚਲਾਸ੍ਤਥਾ ਮਰ੍ਮਸ੍ਥਾਃ ਕਣ੍ਠਸ੍ਥਾ ਉਦਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ |
Adhikarana ਅਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤੋ ਮਹਤ੍ਵਮ੍,ਅਰ੍ਬੁਦ ਸਡੂਵਿਧਤ੍ਵਮ੍,ਅਰ੍ਬੁਦਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨ ਪਚ੍ਯਤੇ, (੧੪-੧੫) · Śloka ੧੫
| ਮਹਤ੍ਤੁ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤੋਰ੍ਬੁਦਮ੍||੧੪|| ਤਲ੍ਲਕ੍ਸਣਂ ਚ ਮੇਦੋਨ੍ਤੈਃ ਸੋਢਾ ਦੋਸਾਦਿਭਿਸ੍ਤੁ ਤਤ੍| ਪ੍ਰਾਯੋ ਮੇਦਃ ਕਫਾਢ੍ਯਤ੍ਵਾਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਨ ਪਚ੍ਯਤੇ||੧੫||
View original
| महत्तु ग्रन्थितोऽर्बुदम्||१४|| तल्लक्षणं च मेदोन्तैः षोढा दोषादिभिस्तु तत्| प्रायो मेदः कफाढ्यत्वास्थिरत्वाच्च न पच्यते||१५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਰ੍ਯਨ੍ਮਹਤ੍ ਤਦਰ੍ਬੁਦਮ੍| ਤਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸਟ੍ ਪ੍ਰਕਾਰਮ੍| ਕਥਮ੍ ? ਦੋਸੈਸ੍ਤ੍ਰੀਣਿ, ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਮੇਦੋਭਿਸ੍ਤ੍ਰੀਣੀਤਿ| ਤਚ੍ਚ-ਅਰ੍ਬੁਦਂ, ਮੇਦਃਕਫਬਾਹੁਲ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਚਨਂ ਨ ਯਾਤਿ|
Adhikarana ੧/੨/੩/੪/੫/ ਵਾਤਜਪਿਤ੍ਤਜਕਫਜਮਾਂਸਜਮੇਦੋਜਾਨਾਮ੍ਰ੍ਬੁਦਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਰਨ੍ਥਿਲਕ੍ਸਣ ਤੁਲ੍ਯਂਜ੍ਞੇਯਮ੍,੬ ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੧੬-੧੭) · Śloka ੧੭
ਸਿਰਾਸ੍ਥਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਦੋਸਃ ਸਙ੍ਕੋਚ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਚ| ਪਾਚਯੇਤ ਤਦਾਨਦ੍ਧਂ ਸਾਸ੍ਰਾਵਂ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡਿਤਮ੍||੧੬|| ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰੈਸ਼੍ਚਿਤਂ ਯਾਤਿ ਵਦ੍ਧਿ ਚਾਸ਼ੁ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ਤਤਃ| ਅਜਸ੍ਰਂ ਦੁਸ੍ਟਰੁਧਿਰਂ ਭੂਰਿ ਤਚ੍ਛੋਣਿਤਾਰ੍ਬੁਦਮ੍||੧੭||
View original
सिरास्थं शोणितं दोषः सङ्कोच्यान्तः प्रपीड्य च| पाचयेत तदानद्धं सास्रावं मांसपिण्डितम्||१६|| मांसाङ्कुरैश्चितं याति वृद्धि चाशु स्रवेत्ततः| अजस्रं दुष्टरुधिरं भूरि तच्छोणितार्बुदम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਸਿਰਾਸ੍ਥਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਦੋਸੋ-ਵਾਤਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਃ, ਸਙ੍ਕੋਚ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ, ਚ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਚ ਸਦਾਨਦ੍ਧਂ ਸਾਸ੍ਰਾਵਂ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡਿਤਂ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰੈਸ਼੍ਚਿਤਂ ਵਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਵਦ੍ਧਂ ਚ ਸਦਾਸ਼ੁ ਸਤਤਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰੁਧਿਰਂ ਪ੍ਰਭੂਤਂ ਸ੍ਰਵਤਿ| ਤਤ੍-ਏਵਂਵਿਧਂ, ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਬੁਦਂ ਗਦ੍ਯਤੇ| ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਮੇਦੋਰ੍ਬੁਦਯੋਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸਣਂ ਤਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਲਕ੍ਸਣੇਨੈਵੋਕ੍ਤਪ੍ਰਾਯਤ੍ਵਾਨ੍ਨੇਹੋਕ੍ਤਮ੍|
Adhikarana ਅਰ੍ਬੁਦਾਨਾਂ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ (੧੮) · Śloka ੧੮
ਤੇਸ੍ਵਸਙ੍ਮਾਂਸਜੇ ਵਰ੍ਜ੍ਯੇ, ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਸਾਧਯੇਤ੍| |੧੮|
View original
तेष्वसृङ्मांसजे वर्ज्ये, चत्वार्यन्यानि साधयेत्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਤੇਸੁ-ਸਟ੍ਸ੍ਵਰ੍ਬੁਦੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ,ਸ਼ੋਣਿਤਮਾਂਸਜੇ ਦ੍ਵੇ ਅਰ੍ਬੁਦੇ ਨੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਅਪਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸਾਧਯੇਤ੍|
Adhikarana ਸ਼੍ਲੀਪਦਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਤ੍ਪਿਤ੍ਲਕ੍ਸਣਂ ਚ (੧੮-੧੯) · Śloka ੧੯
| ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੋਓਰ੍ਵਾਦਿਮਧਃਕਾਯਂ ਕਫੋਲ੍ਬਣਾਃ||੧੮|| ਦੋਸਾ ਮਾਂਸਾਸ੍ਰਗਾਃ ਪਾਦੌ ਕਾਲੇਨਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਰ੍ਘਨਂ ਸ਼ੋਫਂ ਸ਼੍ਲੀਪਦਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ||੧੯||
View original
| प्रस्थिता वङ्क्षणोओर्वादिमधःकायं कफोल्बणाः||१८|| दोषा मांसास्रगाः पादौ कालेनाश्रित्य कुर्वते| शनैःशनैर्घनं शोफं श्लीपदं तत्प्रचक्षते||१९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਅਧਃਕਾਯਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੋਰੁਪ੍ਰਭਤਿ ਦੋਸਾ ਗਤਾਃ ਕਫੋਲ੍ਬਣਾ ਮਾਂਸਲੋਹਿਤਗਾਃ ਕਾਲੇਨ ਪਾਦੌ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਬਿਡਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਦਧਤਿ| ਤਦੇਤਦ੍ਛ੍ਲੀਪਦਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ |
Adhikarana ਵਾਤਜਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੀਪਦਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੦) · Śloka ੨੦
ਪਰਿਪੋਟਯੁਤਂ ਕਸ੍ਣਮਨਿਮਿਤ੍ਤਰੁਜਂ ਖਰਮ੍| ਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਵਾਤਾਤ੍|੨੦|
View original
परिपोटयुतं कृष्णमनिमित्तरुजं खरम्| रूक्षं च वातात्|२०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਸ਼੍ਲੀਪਦਂ ਵਾਤਾਤ੍ ਪਰਿਪੋਟੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣਮਹੇਤੁਪੀਡਂ ਖਰਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ਪਿਤ੍ਤਜਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੀਪਦਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੦) · Śloka ੨੦
| ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਪੀਤਂ ਦਾਹਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨੦||
View original
| पित्तात्तु पीतं दाहज्वरान्वितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪੀਤਂ ਦਾਹਜ੍ਵਰਯੁਤਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ਕਫਜਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੀਪਦਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੧) · Śloka ੨੧
| ਕਫਾਦ੍ਗੁਰੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਰੁਕ੍ ਚਿਤਂ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰੈਰ੍ਬਹਤ੍|੨੧|
View original
| कफाद्गुरु स्निग्धमरुक् चितं मांसाङ्कुरैर्बृहत्|२१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਕਫੇਨ ਗੁਰੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਰੁਜਾਰਹਿਤਂ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰੈਸ਼੍ਚਿਤਂ ਮਹਚ੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ਸ਼੍ਲੀਪਦਸ੍ਯ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ (੨੧) · Śloka ੨੧
| ਤਤ੍ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਵਤ੍ਸਰਾਤੀਤਂ ਸੁਮਹਤ੍ ਸੁਪਰਿਸ੍ਰੁਤਿ||੨੧||
View original
| तत्त्यजेद्वत्सरातीतं सुमहत् सुपरिस्रुति||२१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਤਤ੍-ਸ਼੍ਲੀਪਦਂ, ਵਰ੍ਸਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸੁਮਹਤ੍ ਸੁਪਰਿਸ੍ਰਾਵਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍|
Adhikarana ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਸ਼੍ਲੀਪਦਮਿਤ੍ਯੇਕੇ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਪਾਣਿਨਾਸੌਸ੍ਠਕਰ੍ਣੇਸੁ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਕੇ ਤੁ ਪਾਦਵਤ੍| ਸ਼੍ਲੀਪਦਂ ਜਾਯਤੇ ਤਚ੍ਚ ਦੇਸ਼ੇਨੂਪੇ ਭਸ਼ਂ ਭਸ਼ਮ੍||੨੨||
View original
पाणिनासौष्ठकर्णेषु वदन्त्येके तु पादवत्| श्लीपदं जायते तच्च देशेऽनूपे भृशं भृशम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਪਾਦਵਚ੍ਛ੍ਲੀਪਦਂ ਜਾਯਤ ਇਤ੍ਯੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਤਚ੍ਚਾਨੂਪਦੇਸ਼ੇਤਿਸ਼ਯੇਨ ਰੋਗਸ੍ਵਭਾਵਾਜ੍ਜਾਯਤੇ|
Adhikarana ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਯਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਤ੍ਪਿਰ੍ਲਕ੍ਸਣਂ ਚ (੨੩-੨੫) · Śloka ੨੫
ਮੇਦਸ੍ਥਾਃ ਕਣ੍ਠਮਨ੍ਯਾਕ੍ਸਕਕ੍ਸਾਵਙ੍ਕ੍ਸਣਗਾ ਮਲਾਃ| ਸਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਕਠਿਨਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਵਾਰ੍ਤਾਕਾਮਲਕਾਕਤੀਨ੍||੨੩|| ਅਵਗਾਢਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਗਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚਿਰਪਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਪਚ੍ਯਨ੍ਤੇਲ੍ਪਰੁਜਸ੍ਤੇਨ੍ਯੇ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇਤਿਕਣ੍ਡੁਰਾਃ||੨੪|| ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਾਨੁਬਨ੍ਧਿਨਃ| ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਪਚੀ ਚੇਯਂ ਦੂਰ੍ਵੇਵ ਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਭਾਕ੍|੨੫|
View original
मेदस्थाः कण्ठमन्याक्षकक्षावङ्क्षणगा मलाः| सवर्णान् कठिनान् स्निग्धान् वार्ताकामलकाकृतीन्||२३|| अवगाढान् बहून् गण्डांश्चिरपाकांश्च कुर्वते| पच्यन्तेऽल्परुजस्तेऽन्ये स्रवन्त्यन्येऽतिकण्डुराः||२४|| नश्यन्त्यन्ये भवन्त्यन्ये दीर्घकालानुबन्धिनः| गण्डमालाऽपची चेयं दूर्वेव क्षयवृद्धिभाक्|२५|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਮੇਦਸ੍ਥਾਃ ਕਣ੍ਠਾਦਿਗਾ ਦੋਸਾਃ ਸਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਕਠਿਨਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਵਾਰ੍ਤਾਕਾਮਲਕਾਕਾਰਾਨਵਗਾਢਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਗਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚਿਰਪਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਤੇ ਚ-ਗਣ੍ਡਾਃ ਸ੍ਤੋਕਪੀਡਾਃ ਪਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ| ਅਪਰੇ ਚਾਤਿਕਣ੍ਡੁਰਾਃ, ਕਣ੍ਡੁਂ ਰਾਨ੍ਤਿ ਦਦਤ ਇਤਿ ਕਣ੍ਡੁਰਾਃ| ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਅਨ੍ਯੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਾਨੁਬਨ੍ਧਿਨਃ| ਇਯਂ-ਈਦਸ਼ੀ, ਗਣ੍ਡਮਾਲਾ ਅਪਚੀ ਚੋਚ੍ਯਤੇ| ਦੂਰ੍ਵੇਵ ਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਭਾਕ੍|
Adhikarana ਗਣ੍ਡਾ ਅਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੫) · Śloka ੨੫
ਤਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍ਕਾਸਪੀਨਸਾਮ੍| ||੨੫||
View original
तां त्यजेत्सज्वरच्छर्दिपार्श्वरुक्कासपीनसाम्| ||२५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਤਾਂ-ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਂ, ਜ੍ਵਰਾਦਿਯੁਤਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਅਥ ਨਾਡੀਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਹ--
Adhikarana ਨਾਡ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਤ੍ਪਿਰ੍ਲਕ੍ਸਣਂ ਚ (੨੬-੨੮) · Śloka ੨੮
| ਅਭੇਦਾਤ੍ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਫਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣੇ ਚਾਪਥ੍ਯਸੇਵਿਨਃ||੨੬|| ਅਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਾਂਸਾਦੀਨ੍ ਦੂਰਂ ਪੂਯੋਭਿਧਾਵਤਿ| ਗਤਿਃ ਸਾ ਦੂਰਗਮਨਾਨ੍ਨਾਡੀ ਨਾਡੀਵ ਸਂਸ੍ਰੁਤੇਃ||੨੭|| ਨਾਡ੍ਯੇਕਾਨਜੁਰਨ੍ਯੇਸਾਂ ਸੈਵਾਨੇਕਗਤਿਰ੍ਗਤਿਃ| |੨੮|
View original
| अभेदात्पक्वशोफस्य व्रणे चापथ्यसेविनः||२६|| अनुप्रविश्य मांसादीन् दूरं पूयोऽभिधावति| गतिः सा दूरगमनान्नाडी नाडीव संस्रुतेः||२७|| नाड्येकाऽनृजुरन्येषां सैवानेकगतिर्गतिः| |२८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ਼ਾਮ੍-ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਫਸ੍ਯਾਭੇਦਨਾਦਪਥ੍ਯਸੇਵਿਨਸ਼੍ਚ ਪੁਂਸੋ ਵ੍ਰਣੇ ਪੂਯੋ ਮਾਂਸਾਦੀਨਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਦੂਰਂ ਵ੍ਰਜਤਿ| ਸਾ ਦੂਰਗਮਨਾਤ੍ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਨਾਡੀਵ ਸਂਸ੍ਰੁਤੇਰ੍ਨਾਡੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਯੇਸਾਂ ਤੁ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਤਾਂ ਮਤ ਏਕਾ ਨਾਡ੍ਯਨਜੁਃ-ਵਕ੍ਰਾ, ਨਾਡੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਸੈਵ ਨਾਡ੍ਯਨੇਕਗਤਿਰ੍ਗਤਿਰਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤ ਇਤਿ |
Adhikarana ਨਾਡ੍ਚਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਤ੍ਵਮ੍ (੨੮) · Śloka ੨੮
| ਸਾ ਦੋਸੈਃ ਪਥਗੇਕਸ੍ਥੈਃ ਸ਼ਲ੍ਯਹੇਤੁਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮੀ||੨੮||
View original
| सा दोषैः पृथगेकस्थैः शल्यहेतुश्च पञ्चमी||२८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਸਾ-ਨਾਡੀ, ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਸ੍ਤ੍ਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾ, ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਚਤੁਰ੍ਥੀ, ਪਞ੍ਚਮੀ ਸ਼ਲ੍ਯਹੇਤੁਃ |
Adhikarana ੧ ਵਾਤਜਾਯਾ ਨਾਡ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੯) · Śloka ੨੯
ਵਾਤਾਤ੍ ਸਰੁਕ੍ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮੂਖੀ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਫੇਨਿਲੋਦ੍ਵਮਾ| ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕਂ ਰਾਤ੍ਰੌ|੨੯|
View original
वातात् सरुक्सूक्ष्ममूखी विवर्णा फेनिलोद्वमा| स्रवत्यभ्यधिकं रात्रौ|२९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਵਾਤਾਤ੍ ਸਰੁਜਾਦਿਗੁਣਾ|
Adhikarana ੨ ਪਿਤ੍ਤਜਾਯਾਃ ਨਾਡ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੯-੩੦) · Śloka ੩੦
| ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤਡ੍ਜ੍ਵਰਦਾਹਕਤ੍||੨੯|| ਪੀਤੋਸ੍ਣਪੂਤਿਪੂਯਸ੍ਰੁਦ੍ਦਿਵਾ ਚਾਤਿ ਨਿਸਿਞ੍ਚਤਿ| |੩੦|
View original
| पित्तात्तृड्ज्वरदाहकृत्||२९|| पीतोष्णपूतिपूयस्रुद्दिवा चाति निषिञ्चति| |३०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤਡਾਦਿਕਤ੍| ਪੀਤੋਸ੍ਣਪੂਤਿਪੂਯਸ੍ਰਾਵੀ| ਦਿਵਸੇ ਚਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਸ੍ਰਵਤਿ |
Adhikarana ੩ ਕਫਜਾਯਾਃ ਨਾਡ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ਯ੍ (੩੦-੩੧) · Śloka ੩੧
| ਘਨਪਿਚ੍ਛਿਲਸਂਸ੍ਰਾਵਾ ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਕਠਿਨਾ ਕਫਾਤ੍|੩੦| ਨਿਸ਼ਿ ਚਾਭ੍ਯਧਿਕਕ੍ਲੇਦਾ| |੩੧|
View original
| घनपिच्छिलसंस्रावा कण्डूला कठिना कफात्|३०| निशि चाभ्यधिकक्लेदा| |३१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਕਫਾਤ੍ ਗ਼ਨਪਿਚ੍ਛਿਲਸ੍ਰਾਵਾ ਕਣ੍ਡੂਮਤੀ ਕਠਿਨਾ ਨਿਸ਼ਿਚਾਭ੍ਯਧਿਕ੍ਲੇਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੩ ਕਫਜਾਯਾਃ ਨਾਡ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ਯ੍ (੩੦-੩੧) · Śloka ੩੧
| ਘਨਪਿਚ੍ਛਿਲਸਂਸ੍ਰਾਵਾ ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਕਠਿਨਾ ਕਫਾਤ੍||੩੦|| ਨਿਸ਼ਿ ਚਾਭ੍ਯਧਿਕਕ੍ਲੇਦਾ| |੩੧|
View original
| घनपिच्छिलसंस्रावा कण्डूला कठिना कफात्||३०|| निशि चाभ्यधिकक्लेदा| |३१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਕਫਾਤ੍ ਗ਼ਨਪਿਚ੍ਛਿਲਸ੍ਰਾਵਾ ਕਣ੍ਡੂਮਤੀ ਕਠਿਨਾ ਨਿਸ਼ਿਚਾਭ੍ਯਧਿਕ੍ਲੇਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ੫ ਸ਼ਲ੍ਯਜਾਯਾਃ ਨਾਡ੍ਯਾਃ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੯) · Śloka ੨੯
ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮਨਾਹਤਂ ਤੁ ਕਰੋਤਿ ਨਾਡੀਂ ਵਹਤੇ ਚ ਸਾਸ੍ਯ| ਫੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧਂ ਤਨੁਮਲ੍ਪਮੁਸ੍ਣਂ ਸਾਸ੍ਰਂ ਚ ਪੂਯਂ ਸਰੁਜਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮ੍||੩੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿ- ਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੯||
View original
अन्तःस्थितं शल्यमनाहृतं तु करोति नाडीं वहते च साऽस्य| फेनानुविद्धं तनुमल्पमुष्णं सास्रं च पूयं सरुजं च नित्यम्||३१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीविज्ञानीयं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः||२९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸਂ-ਅਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਮਨਾਕਸ੍ਟਂ ਸਨ੍ਨਾਡੀਂ ਕਰੋਤਿ| ਅਸ੍ਯ ਚ-ਸ਼ਲ੍ਯਵਤਃ ਪੁਂਸਃ, ਸਾ-ਨਾਡੀ, ਫੇਨਿਲਂ ਤਨ੍ਵਾਦਿਗੁਣਂ ਚ ਪੂਯਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸਰੁਜਂ ਵਹਤ ਇਤਿ| ਉਪਜਾਤਿਵਤ੍ਤਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮ੍ੜਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ- ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯ ਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮ ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂ- ਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੯||