Adhikarana ഉത്തരസ്ഥാനമ് · Śloka
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
ശ്രീഗണേശായ നമഃ| അനന്തരമുത്തരസ്ഥാനാരമ്ഭഃ| യതഃ കായാഖ്യമാദ്യമങ്ഗമ്| തച്ച പൂര്വൈഃ സ്ഥാനൈഃ സര്വമുക്തമ്| അധുനാ ബാലാദീനാമുത്തരേഷാമങ്ഗാനാമവസര ഇത്യുത്തരാഖ്യം സ്ഥാനമുച്യതേ| തത്രാപി യഥോദ്ദേശസ്തഥാ നിര്ദേശ ഇതി ബാലാഖ്യമങ്ഗം വിവക്ഷുരാഹ-
Adhikarana ബാലോപചരണീയാധ്യായഃ (൨) · Śloka ൨
അഥാതോ ബാലോപചരണീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| ഗദ്യസൂത്രേ|൨|
अथातो बालोपचरणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ബാലസ്യ-ശിശോഃ, ഉപചരണം ബാലോപചരണമ്, തസ്മൈ ഹിതഃ| ശേഷം പൂര്വവത്| ഇതീത്യാദിനാ സ്വമനീഷികാപരികല്പിതത്വമസ്യ തന്ത്രസ്യ നിരാകരോതി|
Adhikarana ബാലസ്യ ഉല്ബാദ്വിശോധനമ് ബാലസ്യ ബലാതൈലേന സേചനമ് ബാലസ്യ കര്ണമൂലേऽശ്മനോര്വ്ദനമ് (൧-൨) · Śloka ൨
ജാതമാത്രം വിശോധ്യോല്ബാദ്ബാലം സൈന്ധവസര്പിഷാ| പ്രസൂതിക്ലേശിതം ചാനു ബലാതൈലേന സേചയേത്||൧|| അശ്മനോര്വാദനം ചാസ്യ കര്ണമൂലേ സമാചരേത്| അഥാസ്യ ദക്ഷിണേ കര്ണേ മന്ത്രമുച്ചാരയേദിമമ്||൨||
जातमात्रं विशोध्योल्बाद्बालं सैन्धवसर्पिषा| प्रसूतिक्लेशितं चानु बलातैलेन सेचयेत्||१|| अश्मनोर्वादनं चास्य कर्णमूले समाचरेत्| अथास्य दक्षिणे कर्णे मन्त्रमुच्चारयेदिमम्||२||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ജാതമാത്രം-സദ്യ ഏവോദ്ഭൂതം, ബാലമുല്ബാത്-അപരാപരപര്യായാത്, സൈന്ധവയുക്തേന ഘൃതേന വിവിധൈഃ പ്രകാരൈഃ ശോധയിത്വാ പശ്ചാത് പ്രസൂത്യാ-പ്രസവേന, ക്ലേശിതം ബാലം ബലാതൈലേന സേചയേത്| പശ്ചാത് പാഷാണയോര്വാദനമസ്യ കര്ണമൂലേ കാരയേദ്വൈദ്യഃ| അനന്തരമസ്യ ദക്ഷിണേ കര്ണേ ഇമം-വക്ഷ്യമാണം, മന്ത്രമുച്ചാരയേത്| തമേവ മന്ത്രമാഹ-
Adhikarana ബാലസ്യ ദക്ഷിണേ കര്ണേ മന്ത്രോച്ചാരണമ് (൩-൪) · Śloka ൪
തമേവ മന്ത്രമാഹ "അങ്ഗാദങ്ഗാത്സമ്ഭവസി ഹൃദയാദഭിജായസേ| ആത്മാ വൈ പുത്രനാമാസി സഞ്ജീവ ശരദാം ശതമ്||൩|| ശതായുഃ ശതവര്ഷോऽസി ദീര്ഘമായുരവാപ്നുഹി| നക്ഷത്രാണി ദിശോ രാത്രിരഹശ്ച ത്വാऽഭിരക്ഷതു"||൪||
तमेव मन्त्रमाह "अङ्गादङ्गात्सम्भवसि हृदयादभिजायसे| आत्मा वै पुत्रनामासि सञ्जीव शरदां शतम्||३|| शतायुः शतवर्षोऽसि दीर्घमायुरवाप्नुहि| नक्षत्राणि दिशो रात्रिरहश्च त्वाऽभिरक्षतु"||४||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-അങ്ഗാദിത്യാദി|
Adhikarana ബാലസ്യ നാഭ്യാ ബന്ധനം ച്ഛേദനം ഗ്രീവാവസഞ്ജനം കുഷ്ഠതൈലസേചനം ച ബാലസ്യ ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായാദിനാ സ്നാപനമ് (൫-൭) · Śloka ൭
സ്വസ്ഥീഭൂതസ്യ നാഭിം ച സൂത്രേണ ചതുരങ്ഗുലാത്| ബധ്ദ്വോര്ധ്വം വര്ധയിത്വാ ച ഗ്രീവായാമവസഞ്ജയേത്||൫|| നാഭിം ച കുഷ്ടതൈലേന സേചയേത്സ്നാപയേദനു| ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായേണ സര്വഗന്ധോദകേന വാ||൬|| കോഷ്ണേന തപ്തരജതതപനീയനിമജ്ജനൈഃ| |൭|
स्वस्थीभूतस्य नाभिं च सूत्रेण चतुरङ्गुलात्| बध्द्वोर्ध्वं वर्धयित्वा च ग्रीवायामवसञ्जयेत्||५|| नाभिं च कुष्टतैलेन सेचयेत्स्नापयेदनु| क्षीरिवृक्षकषायेण सर्वगन्धोदकेन वा||६|| कोष्णेन तप्तरजततपनीयनिमज्जनैः| |७|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-സമാശ്വസ്തസ്യ ച ബാലസ്യ നാഭിം ചതുരങ്ഗുലാദൂര്ധ്വം സൂത്രേണ ബധ്ദ്വാऽനന്തരം ഛേദയിത്വാ ഗ്രീവായാം യോജയേത്| നാഭിം ച കുഷ്ടതൈലേന സേചയേത്| അനു-പശ്ചാത്, ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായേണ സ്നാപയേത്| അഥവാ സര്വേഷാം ഗന്ധാനാം-ചന്ദനാദീനാം, ജലേന സ്നാപയേത്| കിമ്ഭൂതേന ? കോഷ്ണേന| കഥമ് ? തപ്താഭ്യാം-ഉഷ്ണാഭ്യാം, രൂപ്യസുവര്ണാഭ്യാം നിമജ്ജനൈഃ-അസകൃത്സേചനൈഃ|
Adhikarana ബാലസ്യ താലൂന്നമനാദി ബാലസ്യ ലേഹപ്രാശനമ് (൭-൯) · Śloka ൯
| തതോ ദക്ഷിണതര്ജന്യാ താലൂന്നമ്യാവഗുണ്ഠയേത്||൭|| ശിരസി സ്നേഹപിചുനാ, പ്രാശ്യം ചാസ്യ പ്രയോജയേത്| ഹരേണുമാത്രം മേധായുര്ബലാര്ഥമഭിമന്ത്രിതമ്||൮|| ഐന്ദ്രീബ്രാഹ്മീവചാശങ്ഖപുഷ്പീകല്കം ഘൃതം മധു| |൯|
| ततो दक्षिणतर्जन्या तालून्नम्यावगुण्ठयेत्||७|| शिरसि स्नेहपिचुना, प्राश्यं चास्य प्रयोजयेत्| हरेणुमात्रं मेधायुर्बलार्थमभिमन्त्रितम्||८|| ऐन्द्रीब्राह्मीवचाशङ्खपुष्पीकल्कं घृतं मधु| |९|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-അനന്തരം ദക്ഷിണഹസ്തതര്ജന്യാ വൈദ്യസ്താലു ഉന്നമ്യ ശിരസി പിചുനാ തൈലാക്തേനാവഗുണ്ഠയേത്| അസ്യ ച-ബാലസ്യ, പ്രാശ്യം-ലേഹം, മേധാദ്യര്ഥം പ്രയോജയേത്| കിയന്മാത്രമ് ? ഹരേണുപ്രമാണമ്| തഥാऽഭിമന്ത്രിതം-പ്രാങ്മന്ത്രേണ| കിം തത്പ്രാശ്യമ് ? ഇത്യാഹ-ഐന്ദ്രീത്യാദി| ഐന്ദ്രീ-ഇന്ദ്രവാരുണീ| ബ്രാഹ്മീ-മണ്ഡൂകപര്ണീ|
Adhikarana ബാലസ്യ ചാമീകരാദി ലേഹാന്തരമ് (൯-൧൦) · Śloka ൧൦
| ചാമീകരവചാബ്രാഹ്മീതാപ്യപഥ്യാ രജീകൃതാഃ||൯|| ലിഹ്യാന്മധുഘൃതോപേതാ ഹേമധാത്രീരജോऽഥവാ| |൧൦|
| चामीकरवचाब्राह्मीताप्यपथ्या रजीकृताः||९|| लिह्यान्मधुघृतोपेता हेमधात्रीरजोऽथवा| |१०|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-അഥവാ സുവര്ണാദികം സൂക്ഷ്മചൂര്ണികൃത്യ ലിഹ്യാത്| രജീകൃതാ ഇതി "അരുര്മനഃ" ഇത്യാദിനാ സുലോപ ഇത്വം ച| ഹേമധാത്രീചൂര്ണം വാ മധുഘൃതയുക്തം ലിഹ്യാത്|
Adhikarana ബാലസ്യ ഗര്ഭാമ്ഭോവമനമ് (൧൦) · Śloka ൧൦
| ഗര്ഭാമ്ഭഃ സൈന്ധവവതാ സര്പിഷാ വാമയേത്തതഃ||൧൦||
| गर्भाम्भः सैन्धववता सर्पिषा वामयेत्ततः||१०||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-തതഃ-അനന്തരം, ഗര്ഭാമ്ഭഃ സര്പിഷാ സൈന്ധവയുക്തേന വാമയേത്|
Adhikarana ബാലസ്യ ജാതകര്മാണി (൧൧) · Śloka ൧൧
പ്രാജാപത്യേന വിധിനാ ജാതകര്മാണി കാരയേത്| |൧൧|
प्राजापत्येन विधिना जातकर्माणि कारयेत्| |११|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-തതോ ജാതകര്മാണി-വേദവിഹിതാനി, പ്രാജാപത്യേന-യോ വേദോക്തോ വിധിസ്തേന ഗൃഹ്യോക്തേന, വിധിനാ ഭിഷക് കാരയേത്|
Adhikarana സ്ത്രീണാം സ്തന്യപ്രവര്തനദിവസഃ (൧൧-൧൨) · Śloka ൧൨
സ്തന്യപ്രവര്തനഹേതുമാഹ | സിരാണാം ഹൃദയസ്ഥാനാം വിവൃതത്വാത് പ്രസൂതിതഃ||൧൧|| തൃതീയേऽഹ്നി ചതുര്ഥേ വാ സ്ത്രീണാം സ്തന്യം പ്രവര്തതേ| |൧൨|
स्तन्यप्रवर्तनहेतुमाह | सिराणां हृदयस्थानां विवृतत्वात् प्रसूतितः||११|| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा स्त्रीणां स्तन्यं प्रवर्तते| |१२|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ഹൃദയാശ്രിതാനാം സിരാണാം പ്രസവാദ്ധേതോര്യദ്വിവൃതത്വം തസ്മാത്കാരണാത് തൃതീയേ ദിവസേ കദാചിച്ചതുര്ഥേ യോഷിതാം സ്തന്യം പ്രവര്തതേ|
Adhikarana ബാലസ്യ പ്രഥമേ ദിവസേ മധുസര്പിഃപ്രാശനമ് (൧൨-൧൩) · Śloka ൧൩
| പ്രഥമേ ദിവസേ തസ്മാത്ത്രികാലം മധുസര്പിഷീ||൧൨|| അനന്താമിശ്രിതേ മന്ത്രപാവിതേ പ്രാശയേച്ഛിശുമ്| |൧൩|
| प्रथमे दिवसे तस्मात्त्रिकालं मधुसर्पिषी||१२|| अनन्तामिश्रिते मन्त्रपाविते प्राशयेच्छिशुम्| |१३|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-യത ഏവം ദിനത്രിചതുര്മാത്രം ക്ഷീരാഭാവഃ, തസ്മാദ്ധേതോഃ പ്രഥമേऽഹ്നി ത്രീന് കാലാന് മധുഘൃതേ യവാസകയുക്തേ മന്ത്രേണ പാവിതേ ശിശും പ്രാശയേത്|
Adhikarana ബാലസ്യ ദ്വിതീയാദിദിവസേ ഘൃതാദിപ്രാശനമ് (൧൩-൧൪) · Śloka ൧൪
| ദ്വിതീയേ ലക്ഷ്മണാസിദ്ധം തൃതീയേ ച ഘൃതം, തതഃ||൧൩|| പ്രാങ്നിഷിദ്ധസ്തനസ്യാസ്യ തത്പാണിതലസമ്മിതമ്| സ്തന്യാനുപാനം ദ്വൌ കാലൌ നവനീതം പ്രയോജയേത്||൧൪||
| द्वितीये लक्ष्मणासिद्धं तृतीये च घृतं, ततः||१३|| प्राङ्निषिद्धस्तनस्यास्य तत्पाणितलसम्मितम्| स्तन्यानुपानं द्वौ कालौ नवनीतं प्रयोजयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സം-ദ്വിതീയേ ദിവസേ തൃതീയേ ച ദിവസേ ലക്ഷ്മണയാ സിദ്ധം ഘൃതം ത്രീനേവ കാലാന് ഭോജയേത്| അനന്തരം തസ്യ-ശിശോഃ, പാണേസ്തലേന- മധ്യേന, സമ്മിതം-തത്പ്രമാണം, നവനീതപ്രയോഗാത് പൂര്വം നിവാരിതസ്തനസ്യാസ്യ-ബാലസ്യ, ദ്വൌ കാലൌ നവനീതം സ്തന്യാനുപാനം പ്രയോജയേത്|
Adhikarana ബാലസ്യ മാതുരേവ സ്തന്യം വരമ് മാതൃസ്തന്യാഭാവേ വത്സലാദിഗുണയുക്തേ ദ്വേ സ്തന്യധാത്ര്യൌ (൧൫-൧൭) · Śloka ൧൭
മാതുരേവ പിബേത്സ്തന്യം തധ്ദ്യലം ദേഹവൃദ്ധയേ| സ്തന്യധാത്ര്യാവുഭേ കാര്യേ തദസമ്പദി വത്സലേ||൧൫|| അവ്യങ്ഗേ ബ്രഹ്മചാരിണ്യൌ വര്ണപ്രകൃതിതഃ സമേ| നീരുജേ മധ്യവയസൌ ജീവദ്വത്സേ ന ലോലുപേ||൧൬|| ഹിതാഹാരവിഹാരേണ യത്നാദുപചരേച്ച തേ| |൧൭|
मातुरेव पिबेत्स्तन्यं तध्द्यलं देहवृद्धये| स्तन्यधात्र्यावुभे कार्ये तदसम्पदि वत्सले||१५|| अव्यङ्गे ब्रह्मचारिण्यौ वर्णप्रकृतितः समे| नीरुजे मध्यवयसौ जीवद्वत्से न लोलुपे||१६|| हिताहारविहारेण यत्नादुपचरेच्च ते| |१७|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ബാലോ മാതുഃ-ജനന്യാ ഏവ, സ്തന്യം പിബേത്| കുതഃ ? യസ്മാച്ച തസ്യാഃ സ്തന്യമതിശയേന ദേഹസ്യ വൃദ്ധയേ സ്യാത്| തദസമ്പദി-മാതൃസ്തന്യാസമ്പത്തൌ, ദ്വേ സ്തന്യധാത്ര്യൌ ച വത്സലേ-സ്നേഹലേ, കാര്യേ| തഥാ വ്യങ്ഗരഹിതേ, ബ്രഹ്മചാരിണ്യൌ-വര്ജിതമൈഥുനേ, വര്ണേന പ്രകൃത്യാ ച തുല്യേ, തഥാ നിരമയേ, മധ്യവയസ്കേ, ജീവദ്വത്സേ, [ ന ലോലുപേ-] ലൌല്യവര്ജിതേ ആദരയുക്തേ, തേ ഹിതേനാഹാരവിഹാരേണ യത്നാദുപചരേത്|
Adhikarana സ്തന്യനാശഹേതവഃ സ്തന്യവര്ധനഹേതവഃ (൧൭-൧൮) · Śloka ൧൮
| ശുക്ക്രോധലങ്ഘനായാസാഃ സ്തന്യനാശസ്യ ഹേതവഃ||൧൭|| സ്തന്യസ്യ സീധുവര്ജ്യാനി മദ്യാന്യാനൂപജാ രസാഃ| ക്ഷീരം ക്ഷീരിണ്യ ഓഷധ്യഃ ശോകാദേശ്ച വിപര്യയഃ||൧൮||
| शुक्क्रोधलङ्घनायासाः स्तन्यनाशस्य हेतवः||१७|| स्तन्यस्य सीधुवर्ज्यानि मद्यान्यानूपजा रसाः| क्षीरं क्षीरिण्य ओषध्यः शोकादेश्च विपर्ययः||१८||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ശുഗാദീനി സ്തന്യനാശസ്യ കാരണാനി| ശുക്-ശോകഃ| സ്തന്യസ്യ മദ്യാനി ഹേതവഃ| കിംഭൂതാനി ? സീധുവര്ജ്യാനി| ആനൂപജാശ്ച രസാഃ| തഥാ ക്ഷീരവത്യ ഓഷധയഃ-ജീവന്ത്യാദ്യാഃ| ശോകാദിവൈപരീത്യം ച|
Adhikarana രോഗകരം സ്തന്യമ് (൧൯) · Śloka ൧൯
വിരുദ്ധാഹാരഭുക്തായാഃ ക്ഷുധിതായാ വിചേതസഃ| പ്രദുഷ്ടധാതോര്ഗര്ഭിണ്യാഃ സ്തന്യം രോഗകരം ശിശോഃ||൧൯||
विरुद्धाहारभुक्तायाः क्षुधिताया विचेतसः| प्रदुष्टधातोर्गर्भिण्याः स्तन्यं रोगकरं शिशोः||१९||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-തഥാ വിരുദ്ധ ആഹാരോ ഭുക്തോ യയാ തസ്യാഃ, തഥാ ബുഭുക്ഷിതായാ നിന്ദിതായാശ്ച, തഥാ പ്രദുഷ്ടദോഷായാ ഗര്ഭിണ്യാശ്ച സമ്ബന്ധി സ്തന്യമുപയുക്തം ബാലസ്യ രോഗഹേതുഃ|
Adhikarana സ്തന്യാഭാവേ ഛാഗാദിപയഃ (൨൦) · Śloka ൨൦
സ്തന്യാഭാവേ പയശ്ഛാഗം ഗവ്യം വാ തദ്ഗുണം പിബേത്| ഹ്രസ്വേന പഞ്ചമൂലേന സ്ഥിരാഭ്യാം വാ സിതായുതമ്||൨൦||
स्तन्याभावे पयश्छागं गव्यं वा तद्गुणं पिबेत्| ह्रस्वेन पञ्चमूलेन स्थिराभ्यां वा सितायुतम्||२०||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-സ്തന്യസ്യാഭാവേ സതി ഛാഗം പയഃ, ഗവ്യം വാ ഛാഗതുല്യഗുണം പിബേത്| ഛാഗസമാനഗുണം ഗവ്യം കഥം സ്യാത് ? തത്രാഹ-ഹ്രസ്വേനേത്യാദി| ഹ്രസ്വേന പഞ്ചമൂലേന സിദ്ധം ശാലിപര്ണീപൃശ്നിപര്ണീസിദ്ധം വാ ശര്കരായുതം പിബേത്|
Adhikarana ഷഷ്ഠ്യാം രാത്രൌ ജാഗരാദിവിധിഃ (൨൧) · Śloka ൨൧
ഷഷ്ഠീം നിശാം വിശേഷേണ കൃതരക്ഷാബലിക്രിയാഃ| ജാഗൃയുര്ബാന്ധവാസ്തസ്യ ദധതഃ പരമാം മുദമ്||൨൧||
षष्ठीं निशां विशेषेण कृतरक्षाबलिक्रियाः| जागृयुर्बान्धवास्तस्य दधतः परमां मुदम्||२१||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-അന്യദാऽ തസ്യ-ശിശോഃ, ബാന്ധവാ വിഹിതരക്ഷാദയോ നിശാം ജാഗൃയുഃ| ഷഷ്ഠീം പുനസ്തമസ്വിനീം വിശേഷേണ-യത്നേന, ജാഗൃയുഃ| കിം കുര്വന്തഃ ? പരം ഹര്ഷം ധാരയന്തഃ|
Adhikarana ഏകാദശേ ദിവസേ സൂതികോത്ഥാനമ് ബാലസ്യ നാമകരണമ് (൨൨-൨൩) · Śloka ൨൩
ദശമേ ദിവസേ പൂര്ണേ വിധിഭിഃ സ്വകുലോചിതൈഃ| കാരയേത്സൂതികോത്ഥാനം നാമ ബാലസ്യ ചാര്ചിതമ്||൨൨|| ബിഭ്രതോऽങ്ഗൈര്മനോഹ്ലാലരോചനാഗുരുചന്ദനമ്| നക്ഷത്രദേവതായുക്തം ബാന്ധവം വാ സമാക്ഷരമ്||൨൩||
दशमे दिवसे पूर्णे विधिभिः स्वकुलोचितैः| कारयेत्सूतिकोत्थानं नाम बालस्य चार्चितम्||२२|| बिभ्रतोऽङ्गैर्मनोह्लालरोचनागुरुचन्दनम्| नक्षत्रदेवतायुक्तं बान्धवं वा समाक्षरम्||२३||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ദശമേ ദിനേ പൂര്ണേ സതി സൂതികായാ ഉത്ഥാനം കാരയേത്| കഥം കാരയേത് ? സ്വകുലയോഗ്യൈര്വിധാനൈഃ| ബാലസ്യ നാമ അര്ചിതം-പ്രശസ്തമനുഗതം കുലജാത്യാദിഭിഃ| കിമ്ഭൂതസ്യ ? അങ്ഗൈഃ-പാണ്യാദിഭിഃ, മനോഹ്ലാദീനി ധാരയതഃ| കിമ്ഭൂതം നാമ ? നക്ഷത്രസ്യ യാऽസൌ ദേവതാ തയാ യുക്തമ്| അഥവാ ബാന്ധവം-ജ്ഞാതിപൂര്വജം, സമവര്ണം-ന തു വിഷമാക്ഷരമ്|
Adhikarana ബാലസ്യ ആയുഃപരീക്ഷണമ് ബാലസ്യ ശയ്യാസ്തരണവാസാംസി (൨൪-൨൫) · Śloka ൨൫
തതഃ പ്രകൃതിഭേദോക്തരൂപൈരായുഃപരീക്ഷണമ്| പ്രാഗുദക്ശിരസഃ കുര്യാത് ബാലസ്യ ജ്ഞാനവാന് ഭിഷക്||൨൪|| ശുചിധൌതോപധാനാനി നിര്വലീനി മൃദൂനി ച| ശയ്യാസ്തരണവാസാംസി രക്ഷോഘ്നൈര്ധൂപിതാനി ച||൨൫||
ततः प्रकृतिभेदोक्तरूपैरायुःपरीक्षणम्| प्रागुदक्शिरसः कुर्यात् बालस्य ज्ञानवान् भिषक्||२४|| शुचिधौतोपधानानि निर्वलीनि मृदूनि च| शय्यास्तरणवासांसि रक्षोघ्नैर्धूपितानि च||२५||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-തതോ-നാമകരണാദനന്തരം, പ്രകൃതിഭേദേ-വികൃതിവിജ്ഞാനീയേ (ശാ.അ. ൫) , ഉക്താനി യാനി രൂപാണി തൈരായുഷഃ പരീക്ഷണം ബാലസ്യ ജ്ഞാനവാന്-സുമതിഃ, വൈദ്യഃ കുര്യാത്| കിമ്ഭൂതസ്യ ? പ്രാക്ശിരസ ഉത്തരശിരസോ വാ| തഥാ ശുച്യാദിഗുണയുക്താനി ഉപധാനാനി ശയ്യായാമാസ്തരണാര്ഥം വാസാംസി കുര്യാത്| തഥാ രക്ഷോഘ്നൈര്ദ്രവ്യൈര്ധൂപിതാനി|
Adhikarana ബാലസ്യ വസ്ത്രാദിധൂപനേ കാകഃ ശസ്തഃ (൨൬) · Śloka ൨൬
കാകോ വിശസ്തഃ ശസ്തശ്ച ധൂപനേ ത്രിവൃതാന്വിതഃ| |൨൬|
काको विशस्तः शस्तश्च धूपने त्रिवृतान्वितः| |२६|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-കാകശ്ച വസ്ത്രാദിധൂപനേ ശസ്തഃ| കിമ്ഭൂതഃ ? വിശസ്തഃ വ്യാപാദിതോ, ന തു സ്വയം മൃതഃ| തഥാ ത്രിവൃതായുക്തഃ|
Adhikarana ബാലസ്യ മണ്യൌഷധ്യാദിധാരണമ് (൨൬-൨൮) · Śloka ൨൮
| ജീവത്ഖങ്ഗാദിശൃങ്ഗോത്ഥാന് സദാ ബാലഃ ശുഭാന് മണീന്||൨൬|| ധാരയേദൌഷധീഃ ശ്രേഷ്ഠാ ബ്രാഹ്മയൈന്ദ്രീജീവകാദികാഃ| ഹസ്താഭ്യാം ഗ്രീവയാ മൂര്ധ്നാ വിശേഷാത്സതതം വചാമ്||൨൭|| ആയുര്മേധാസ്മൃതിസ്വാസ്ഥ്യകരീം രക്ഷോഭിരക്ഷിണീമ്| |൨൮|
| जीवत्खङ्गादिशृङ्गोत्थान् सदा बालः शुभान् मणीन्||२६|| धारयेदौषधीः श्रेष्ठा ब्राह्मयैन्द्रीजीवकादिकाः| हस्ताभ्यां ग्रीवया मूर्ध्ना विशेषात्सततं वचाम्||२७|| आयुर्मेधास्मृतिस्वास्थ्यकरीं रक्षोभिरक्षिणीम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ബാലഃ സര്വദാ ശുഭഹേതൂന് മണീന് ബിഭൃയാത്| കിമ്ഭൂതാന് ? ജീവന്തശ്ച തേ ഖങ്ഗാദയശ്ച, തേഷാം ശൃങ്ഗാണി, തേഭ്യ ഉത്ഥാനം യേഷാം താന്, ജീവതാമേവ യേ ഗൃഹീതാ ഇത്യര്ഥഃ| ശൃങ്ഗഗ്രഹണമുപലക്ഷണാര്ഥമ്, അത ഏവ സര്പാദിജാനപി മണീന് ധാരയേത്| തഥാ, ഓഷധീര്ബ്രാഹ്മ്യാദീഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ-ശുഭാഃ, ധാരയേത്| കൈഃ ? പാണ്യാദിഭിഃ| വിശേഷേണ സര്വദാ വചാം ധാരയേത്| കിമ്ഭൂതാം വചാമ് ? ആയുരാദികരണഹേതും തഥാ രക്ഷോനിവാരിണീമ്|
Adhikarana ബാലസ്യ കര്ണവേധനമാസാഃ (൨൮-൨൯) · Śloka ൨൯
| ഷട്സപ്താഷ്ടമമാസേഷു നീരുജസ്യ ശുഭേऽഹനി||൨൮|| കര്ണൌ ഹിമാഗമേ വിധ്യേദ്ധാത്ര്യങ്കസ്ഥസ്യ സാന്ത്വയന്| |൨൯|
| षट्सप्ताष्टममासेषु नीरुजस्य शुभेऽहनि||२८|| कर्णौ हिमागमे विध्येद्धात्र्यङ्कस्थस्य सान्त्वयन्| |२९|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-അനന്തരം ഷഷ്ഠേ മാസി സപ്തമേऽഷ്ടമേ വാ ബാലസ്യ നീരുജസ്യ ഹിമാഗമേ ശുഭേ ദിവസേ കര്ണൌ വിധ്യേത്, ധാത്ര്യുത്സങ്ഗസ്ഥിതസ്യ| ധാത്രീ-മാതാ സ്തനദായിനീ ച| കഥം വിധ്യേത് ? സാന്ത്വയന് പ്രീതി വചനാദിനാ|
Adhikarana ബാലസ്യ കര്ണവേധനവിധിഃ (൨൯-൩൨) · Śloka ൩൨
കുത ഇത്യാഹ | പ്രാഗ്ദക്ഷിണം കുമാരസ്യ ഭിഷഗ്വാമം തു യോഷിതഃ||൨൯|| ദക്ഷിണേന ദധത്സൂചീം പാലിമന്യേന പാണിനാ| മധ്യതഃ കര്ണപീഠസ്യ കിഞ്ചിദ്ഗണ്ഡാശ്രയം പ്രതി||൩൦|| ജരായുമാത്രപ്രച്ഛന്നേ രവിരശ്മ്യവഭാസിതേ| ധൃതസ്യ നിശ്ചലം സമ്യഗലക്തകരസാങ്കിതേ||൩൧|| വിധ്യേദ്ദൈവകൃതേ ഛിദ്രേ സകൃദേവര്ജു ലാഘവാത്| നോര്ധ്വം ന പാര്ശ്വതോ നാധഃ|൩൨|
कुत इत्याह | प्राग्दक्षिणं कुमारस्य भिषग्वामं तु योषितः||२९|| दक्षिणेन दधत्सूचीं पालिमन्येन पाणिना| मध्यतः कर्णपीठस्य किञ्चिद्गण्डाश्रयं प्रति||३०|| जरायुमात्रप्रच्छन्ने रविरश्म्यवभासिते| धृतस्य निश्चलं सम्यगलक्तकरसाङ्किते||३१|| विध्येद्दैवकृते छिद्रे सकृदेवर्जु लाघवात्| नोर्ध्वं न पार्श्वतो नाधः|३२|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-കുമാരസ്യ പ്രാക്-പൂര്വം, ദക്ഷിണം കര്ണം യോഷിതസ്തു വാമം വൈദ്യോ വിധ്യേത്| കിം കുര്വന് ? ദക്ഷിണേന ഹസ്തേന സൂചീം ദധത്, വാമേന പാണിനാ പാലിം ദധത്| ക്വ വിധ്യേത് ? കര്ണപീഠസ്യ മധ്യ ഭാഗേ കിഞ്ചിത്-മനാക്, ഗണ്ഡസ്ഥാനാഭിമുഖമ്| കീദൃശസ്യ ബാലസ്യ ? സമ്യങ് നിശ്ചലം ധൃതസ്യ| ക്വ വിധ്യേത് ? ദൈവകൃതേ ഛിദ്രേ| കിമ്ഭൂതേ ? ജരായുമാത്രേണ പ്രച്ഛന്നേ-സ്ഥഗിതേ| തഥാ രവിരശ്മിഭിരവഭാസിതേ-ഉദ്യോതിതേ| തഥാऽലക്തകരസേനാങ്കിതേ-ചിന്ഹിതേ| കഥം വിധ്യേത് ? ലാഘവാത് സകൃത്-ഏകവാരമേവ, തഥാ ഋജു-സരലം കൃത്വാ നോപരിഷ്ടാന്നാധസ്താന്ന പാര്ശ്വതോ വിധ്യേത്|
Adhikarana ബാലസ്യ കര്ണസിരാവ്യധാദ്രാഗാദയഃ (൩൨-൩൩) · Śloka ൩൩
| ശിരാസ്തത്ര ഹി സംശ്രിതാഃ||൩൨|| കാലികാമര്മരീരക്താഃ തദ്വ്യധാദ്രാഗരുഗ്ജ്വരാഃ| സശോഫദാഹസംരമ്ഭമന്യാസ്തമ്ഭാപതാനകാഃ||൩൩||
| शिरास्तत्र हि संश्रिताः||३२|| कालिकामर्मरीरक्ताः तद्व्यधाद्रागरुग्ज्वराः| सशोफदाहसंरम्भमन्यास्तम्भापतानकाः||३३||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ഹി-യസ്മാത്, തത്ര ശിരാ ആശ്രിതാഃ| ത ഏവാഹ കാലികേത്യാദി സം-താസാം ച വ്യധാത് രാഗാദയഃ സ്യുഃ|
Adhikarana ബാലസ്യ രാഗാദീനാം ചികിത്സിതമ് (൩൪) · Śloka ൩൪
തേഷാം യഥാമയം കുര്യാദ്വിഭജ്യാശു ചികിത്സിതമ്| |൩൪|
तेषां यथामयं कुर्याद्विभज्याशु चिकित्सितम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-തേഷാം ച രാഗാദീനാം യഥാസ്വം നിരൂപ്യ ചികിത്സിതം കുര്യാത്|
Adhikarana ബാലസ്യ ഉക്തസ്ഥാനവ്യധേ ഫലമ് (൩൪) · Śloka ൩൪
| സ്ഥാനേ വ്യധാന്ന രുധിരം ന രുഗ്രാഗാദിസമ്ഭവഃ||൩൪||
| स्थाने व्यधान्न रुधिरं न रुग्रागादिसम्भवः||३४||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-സ്ഥാനേ വ്യധാത് രുധിരം ന ഭ(സ്ര)വതി, ന ച രുഗാദീനാം സമ്ഭവഃ|
Adhikarana ബാലസ്യ കര്ണച്ഛിദ്രേ സൂത്രസ്ഥാപനാദി (൩൫-൩൬) · Śloka ൩൬
സ്നേഹാക്തം സൂച്യനുസ്യൂതം സൂത്രം ചാനു നിധാപയേത്| ആമതൈലേന സിഞ്ചേച്ച ബഹലാം തദ്വദാരയാ||൩൫|| വിധ്യേത്പാലീം ഹിതഭുജഃ സഞ്ചാര്യാऽഥ സ്ഥവീയസീ| വര്തിസ്ത്ര്യഹാത്തതോ രൂഢം വര്ധയേത ശനൈഃ ശനൈഃ||൩൬||
स्नेहाक्तं सूच्यनुस्यूतं सूत्रं चानु निधापयेत्| आमतैलेन सिञ्चेच्च बहलां तद्वदारया||३५|| विध्येत्पालीं हितभुजः सञ्चार्याऽथ स्थवीयसी| वर्तिस्त्र्यहात्ततो रूढं वर्धयेत शनैः शनैः||३६||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സം-അനു-കര്ണവ്യധസ്യ പശ്ചാത്, സൂത്രം സ്നേഹലിപ്തം സൂച്യാऽനുസ്യൂതം കര്ണേ നിധാപയേത്| ആമതൈലേന ച സേചയേത്| ബഹലാം-ഘനാം, പാലീം തദ്വത്-പൂര്വവത്, ആരയാ വിധ്യേത് ഹിതാശിനഃ സതഃ| അനന്തരം ത്ര്യഹാദൂര്ധ്വം സ്ഥൂലതരാ വര്തിഃ സഞ്ചാര്യാ| തതോ രൂഢം കര്ണം ശനൈഃ ശനൈര്വര്ധയേത്|
Adhikarana ബാലസ്യ ജാതദന്തസ്യ സ്തനാദപസാരണമ് ബാലസ്യ അന്നമ് (൩൭) · Śloka ൩൭
അഥൈനം ജാതദശനം ക്രമേണാപനയേത്സ്തനാത്| പൂര്വോക്തം യോജയേത്ക്ഷീരമന്നം ച ലഘു ബൃംഹണമ്||൩൭||
अथैनं जातदशनं क्रमेणापनयेत्स्तनात्| पूर्वोक्तं योजयेत्क्षीरमन्नं च लग़ु बृंहणम्||३७||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സം-അനന്തരമേനം-ശിശും, ജാതദന്തം സന്തം സ്തനാത് ക്രമേണാപസാരയേത്-ന സഹസാ| പൂര്വോക്തം-ഛാഗാദികം, ക്ഷീരമന്നം ച ലഘു ബൃംഹണം യോജയേത്|
Adhikarana ബാലസ്യ അപസ്തനസ്യ പ്രീണനോ മോദകഃ (൩൮-൩൯) · Śloka ൩൯
പ്രിയാലമജ്ജമധുകമധുലാജസിതോപലൈഃ| അപസ്തനസ്യ സംയോജ്യഃ പ്രീണനോ മോദകഃ ശിശോഃ||൩൮|| ദീപനോ ബാലബില്വൈലാശര്കരാലാജസക്തുഭിഃ| സങ്ഗ്രാഹീ ധാതുകീപുഷ്പശര്കരാലാജതര്പണൈഃ||൩൯||
प्रियालमज्जमधुकमधुलाजसितोपलैः| अपस्तनस्य संयोज्यः प्रीणनो मोदकः शिशोः||३८|| दीपनो बालबिल्वैलाशर्करालाजसक्तुभिः| सङ्ग्राही धातुकीपुष्पशर्करालाजतर्पणैः||३९||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-പ്രിയാലാദിഭിര്മോദകോऽപസ്തനസ്യ ശിശോഃ പ്രീണനോ യോജ്യഃ| ബാലബില്വാദിഭിര്ദീപനോ മോദകോ യോജ്യഃ| ധാതുക്യാദിഭിഃ സങ്ഗ്രാഹീ യോജ്യഃ|
Adhikarana ബാലസ്യ രോഗജയാര്ഥം സൌമ്യൌഷധോപചാര (൪൦) · Śloka ൪൦
രോഗാംശ്ചാസ്യ ജയേത്സോമ്യൈര്ഭേഷജൈരവിഷാദകൈഃ| അന്യത്രാത്യയികാദ്വ്യാഘേര്വിരേകം സുതരാം ത്യജേത്||൪൦||
रोगांश्चास्य जयेत्सोम्यैर्भेषजैरविषादकैः| अन्यत्रात्ययिकाद्व्याघेर्विरेकं सुतरां त्यजेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-യഥാവസ്ഥമസ്യ-ശിശോഃ, സോമ്യൈരൌഷധൈരവിഷാദകൈഃ-അക്ഷോഭകൈഃ, ആമയാന് ജയേത്| വിരേകമതിശയേന വര്ജയേദാത്യയികം വ്യാധിമന്തരേണ|
Adhikarana ബാലം ന ത്രാസയേത് (൪൧) · Śloka ൪൧
ത്രാസയേന്നാവിധേയം തം ത്രസ്തം ഗൃഹ്ണന്തി ഹി ഗ്രഹാഃ| |൪൧|
त्रासयेन्नाविधेयं तं त्रस्तं गृह्णन्ति हि ग्रहाः| |४१|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ന ച തം-ബാലം, അവിധേയം-അനായത്തം കൃത്വാ, ത്രാസയേത്- ന ഭായയേത്| യതസ്ത്രസ്തം ബാലം ഗ്രഹാ ഗൃഹ്ണന്തി|
Adhikarana ബാലം വസ്ത്രവാതാദിഭ്യോ രക്ഷേത് (൪൧) · Śloka ൪൧
| വസ്ത്രവാതാത് പരസ്പര്ശാത് പാലയേല്ലങ്ഘനാച്ച തമ്||൪൧||
| वस्त्रवातात् परस्पर्शात् पालयेल्लङ्घनाच्च तम्||४१||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വസ്ത്രവാതാദിഭ്യശ്ച തം രക്ഷയേത്|
Adhikarana ബ്രാഹ്യാദി ഘൃതമ് (൪൨-൪൩) · Śloka ൪൩
ബ്രാഹ്മീസിദ്ധാര്ഥകവചാസാരിവാകുഷ്ഠസൈന്ധവൈഃ| സകണൈഃ സാധിതം പീതം വാങ്മേധാസ്മൃതികൃദ് ഘൃതമ്||൪൨|| ആയുഷ്യം പാപ്മരക്ഷോഘ്നം ഭൂതോന്മാദനിബര്ഹണമ്| |൪൩|
ब्राह्मीसिद्धार्थकवचासारिवाकुष्ठसैन्धवैः| सकणैः साधितं पीतं वाङ्मेधास्मृतिकृद् घृतम्||४२|| आयुष्यं पाप्मरक्षोघ्नं भूतोन्मादनिबर्हणम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ബ്രാഹ്മ്യാദിഭിഃ കല്കീകൃതൈഃ സാധിതം സര്പിര്വാങ്മേധാദികൃത്| ആയുഷ്യം പാപ്മാദിഹരം ഭൂതോന്മാദനിബര്ഹണം ച|
Adhikarana അഷ്ടാങ്ഗം ഘൃതമ് (൪൩-൪൫) · Śloka ൪൫
| വചേന്ദുലേഖാമണ്ഡൂകീശങ്ഖപുഷ്പീശതാവരീഃ||൪൩|| ബ്രഹ്മസോമാമൃതാബ്രാഹ്മീഃ കല്കീകൃത്യ പലാംശികാഃ| അഷ്ടാങ്ഗം വിപചേത്സര്പിഃ പ്രസ്ഥം ക്ഷീരചതുര്ഗുണമ്||൪൪|| തത്പീതം ധന്യമായുഷ്യം വാങ്മേധാസ്മൃതിബുദ്ധികൃത്| |൪൫|
| वचेन्दुलेखामण्डूकीशङ्खपुष्पीशतावरीः||४३|| ब्रह्मसोमामृताब्राह्मीः कल्कीकृत्य पलांशिकाः| अष्टाङ्गं विपचेत्सर्पिः प्रस्थं क्षीरचतुर्गुणम्||४४|| तत्पीतं धन्यमायुष्यं वाङ्मेधास्मृतिबुद्धिकृत्| |४५|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വചാദിഭിഃ പാലികൈശ്ചതുര്ഗുണക്ഷീരാത് ഘൃതപ്രസ്ഥമഷ്ടാങ്ഗം പചേത്| അഷ്ടാവങ്ഗാനി-വചാദീനി യസ്മിംസ്തദഷ്ടാങ്ഗമ്| ഏതത്പീതം ധന്യാദിഗുണമ്|
Adhikarana സാരസ്വതം ഘൃതമ് (൪൫-൪൬) · Śloka ൪൬
| അജാക്ഷീരാഭയാവ്യോഷപാഠോഗ്രാശിഗ്രുസൈന്ധവൈഃ||൪൫|| സിദ്ധം സാരസ്വതം സര്പിര്വാങ്മോധാസ്മൃതിവഹ്നികൃത്| |൪൬|
| अजाक्षीराभयाव्योषपाठोग्राशिग्रुसैन्धवैः||४५|| सिद्धं सारस्वतं सर्पिर्वाङ्मोधास्मृतिवह्निकृत्| |४६|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-അജാക്ഷീരാദിഭിഃ സിദ്ധം സാരസ്വതം ഘൃതം വാങ്മേധാദികരമ്|
Adhikarana വചാദിഘൃതമ് (൪൬-൪൭) · Śloka ൪൭
| വചാമൃതാശഠീപഥ്യാശങ്ഖിനീവേല്ലനാഗരൈഃ||൪൬|| അപാമാര്ഗേണ ച ഘ്രുതം സാധിതം പൂര്വവദ്ഗുണൈഃ| |൪൭|
| वचामृताशठीपथ्याशङ्खिनीवेल्लनागरैः||४६|| अपामार्गेण च घ्रुतं साधितं पूर्ववद्गुणैः| |४७|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വചാദിഭിഃ സാധിതം ഘൃതം പൂര്വേണ സമാനമ്|
Adhikarana ഹേമാദയശ്ചത്വാരഃ പ്രാശാഃ (൪൭-൪൯) · Śloka ൪൯
| ഹേമ ശ്വേതവചാ കുഷ്ഠമര്കപുഷ്പീ സകാഞ്ചനാ||൪൭|| ഹേമ മത്സ്യാക്ഷകഃ ശങ്ഖഃ കൈഡര്യഃ കനകം വചാ| ചത്വാര ഏതേ പാദോക്താഃ പ്രാശാ മധുഘൃതപ്ലുതാഃ||൪൮|| വര്ഷം ലീഢാ വപുര്മേധാബലവര്ണകരാഃ ശുഭാഃ| |൪൯|
| हेम श्वेतवचा कुष्ठमर्कपुष्पी सकाञ्चना||४७|| हेम मत्स्याक्षकः शङ्खः कैडर्यः कनकं वचा| चत्वार एते पादोक्ताः प्राशा मधुघृतप्लुताः||४८|| वर्षं लीढा वपुर्मेधाबलवर्णकराः शुभाः| |४९|
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-ഹേമാദിശ്ലോകോക്താഃ പാദികാശ്ചത്വാരോ യോഗാ മധുഘൃതാഭ്യാം സദ്രവാ വര്ഷം ലീഢാ വപുരാദികൃതഃ ശുഭാശ്ച|
Adhikarana വചാദിചൂര്ണം വാക്ശുദ്ധികരമ് (൧) · Śloka ൧
| വചായഷ്ട്യാഹ്വസിന്ധൂത്ഥപഥ്യാനാഗരദീപ്യകൈഃ||൪൯|| ശുധ്ദ്യതേ വാഗ്ഘവിര്ലീഢൈഃ സകുഷ്ഠകണജീരകൈഃ| ൪൯ ൧/൨| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ- യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ബാലോ- പചരണീയോ നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ||൧||
| वचायष्ट्याह्वसिन्धूत्थपथ्यानागरदीप्यकैः||४९|| शुध्द्यते वाग्घविर्लीढैः सकुष्ठकणजीरकैः| ४९ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने बालो- पचरणीयो नाम प्रथमोऽध्यायः||१||
🔊 Audio coming soon
സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ വ്യാഖ്യാ ( കൃത)
സ൦-വചാദിഭിഃ സര്പിര്ലീഢൈര്വാക് ശസ്യതേ| ശുധ്യത ഇതി ചിന്ത്യമ്, "കര്മവത്കര്മകര്താ" ഇത്യസ്യ ത്വവിഷയഃ| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്രശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയ- ടീകായാം |സര്വാങ്ഗസുന്ദരാഖ്യായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ബാലോപ- ചരണീയോ നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ||൧||