Adhikarana அபஸ்மாரப்ரதிஷேதாத்யாயஃ||௭|| (௨-௩) · Śloka ௩
அதாதோऽபஸ்மாரப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ|
(கத்யஸூத்ரே|௨|
)|௩|
View original
अथातोऽपस्मारप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे|२|
)|३|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
அஸ்மாதநந்தரமபஸ்மாரப்ரதிஷேத உச்யதே, சிகித்ஸாஸாமாந்யாத்|
Adhikarana அபஸ்மாரஸ்ய ஸ்வருபமபஸ்மாரஸ்ய நிதாநம் அபஸ்மாரஸ்ய ஸம்ப்ராப்திஃ அபஸ்மாரஸ்ய ஸாமாந்யஂ லக்ஷணம் (௧-௫) · Śloka ௫
ஸ்மத்யபாயோ ஹ்யபோஸ்மாரஃ ஸ தீஸத்த்வாபிஸஂப்லவாத்|
ஜாயதேऽபிஹதே சித்தே சிந்தாஶோகபயாதிபிஃ||௧||
உந்மாதவத்ப்ரகுபிதைஶ்சித்ததேஹகதைர்மலைஃ|
ஹதே ஸத்த்வே ஹதி வ்யாப்தே ஸஂஜ்ஞாவாஹிஷு கேஷு ச||௨||
தமோ விஶந் மூடமதிர்பீபத்ஸாஃ குருதே க்ரியாஃ|
தந்தாந் காதந் வமந் பேநஂ ஹஸ்தௌ பாதௌ ச விக்ஷிபந்||௩||
பஶ்யந்நஸந்தி ரூபாணி ப்ரஸ்கலந் பததி க்ஷிதௌ|
விஜிஹ்யக்ஷிப்ருவோ தோஷவேகேऽதீதே விபுத்யதே||௪||
காலாந்தரேண ஸ புநஶ்சைவமேவ விசேஷ்டதே|
|௫|
View original
स्मृत्यपायो ह्यपोस्मारः स धीसत्त्वाभिसंप्लवात्|
जायतेऽभिहते चित्ते चिन्ताशोकभयादिभिः||१||
उन्मादवत्प्रकुपितैश्चित्तदेहगतैर्मलैः|
हते सत्त्वे हृदि व्याप्ते संज्ञावाहिषु खेषु च||२||
तमो विशन् मूढमतिर्बीभत्साः कुरुते क्रियाः|
दन्तान् खादन् वमन् फेनं हस्तौ पादौ च विक्षिपन्||३||
पश्यन्नसन्ति रूपाणि प्रस्खलन् पतति क्षितौ|
विजिह्यक्षिभ्रुवो दोषवेगेऽतीते विबुध्यते||४||
कालान्तरेण स पुनश्चैवमेव विचेष्टते|
|५|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸ்மதேரபாயோ-விநாஶஃ, அபஸ்மார உச்யதே| ஸ ச-ஸ்மதிவிநாஶோ, புத்த்யாதிவிநாஶாச்சித்தே சிந்தாத்யபிஹதே, ததோந்மாதவச்சித்ததேஹகதைர்தோஷைஃ ப்ரகபிதைஃ ஸத்த்வே ஹதே, ஹதயே வ்யாப்தே, ததா ஸஂஜ்ஞாவாஹிஷு ஸ்ரோதஃஸு வ்யாப்தேஷு ஸத்ஸு, ஜாயதே| தஸ்மிஂஶ்ச ஜாதே ஸதி மூடமதிஃ ஸந் தமோ-மோஹஂ, விஶந் பீபத்ஸாஃ-நிந்திதாஃ, க்ரியாஃகுருதே| ந து தமோ த்ரவ்யவிஶேஷ இஹ கஹ்யதே, தஸ்ய திவாऽஸம்பவஸ்யாபி தர்ஶநஂ ஸம்பாவ்யத ஏவ, ரோகஸ்வபாவாத்| அத ஏவ வக்ஷ்யதி,-"பஶ்யந்நஸந்தி ரூபாணி" இதி| தா ஏவ க்ரியா வக்தி-தந்தாநித்யாதி யாவத்விஜிஹ்வாக்ஷிப்ருவ இதி| விஜிஹ்யமக்ஷிப்ருவஂ யஸ்ய ஸ ஏவம்| அக்ஷிப்ருவஶப்தோऽசதுராதிநிபாதஃ| தோஷவேகே சாதிக்ராந்தே விபுத்யதே-ப்ரகதிஂ யாதி| காலாந்தரைண ஸஃ-அபஸ்மரீம் ஏவமேவ-பூர்வவத், கரோதி|
Adhikarana அபஸ்மாரஸ்ய சதுர்விதத்வம் (௫) · Śloka ௫
|
அபஸ்மாரஶ்சதுர்பேதோ வாதாத்யைர்நிசயேந ச||௫||
View original
|
अपस्मारश्चतुर्भेदो वाताद्यैर्निचयेन च||५||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அபஸ்மாரஶ்சதுஃப்ரகாரஃ| கதம் ? இத்யாஹ-வாதாதிபிஃ ஸந்நிபாதேந ச|
Adhikarana அபஸ்மாரஸ்ய பூர்வரூபம் (௬-௮) · Śloka ௮
ரூபமுத்பத்ஸ்யமாநேऽஸ்மிந் ஹத்கம்பஃ ஶூந்யதா ப்ரமஃ|
தமஸோ தர்ஶநஂ த்யாநஂ ப்ரூவ்யுதாஸோऽக்ஷிவைகதம்||௬||
அஶப்தஶ்ரவணஂ ஸ்வேதோ லாலாஸிங்காணகஸ்ருதிஃ|
அவிபாகோऽருசிர்மூர்ச்சா குக்ஷ்யாடோபோ பலக்ஷயஃ||௭||
நித்ராநாஶோऽங்கமர்தஸ்தட் ஸ்வப்நே காநஂ ஸநர்தநம்|
பாநஂ தைலஸ்ய மத்யஸ்ய தயோரேவ ச மேஹநம்||௮||
View original
रूपमुत्पत्स्यमानेऽस्मिन् हृत्कम्पः शून्यता भ्रमः|
तमसो दर्शनं ध्यानं भ्रूव्युदासोऽक्षिवैकृतम्||६||
अशब्दश्रवणं स्वेदो लालासिङ्घाणकस्रुतिः|
अविपाकोऽरुचिर्मूर्च्छा कुक्ष्याटोपो बलक्षयः||७||
निद्रानाशोऽङ्गमर्दस्तृट् स्वप्ने गानं सनर्तनम्|
पानं तैलस्य मद्यस्य तयोरेव च मेहनम्||८||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அஸ்மிந்நபஸ்மார உத்புபூஷதி ஸதி ஹத்கம்பாதயஃ ஸ்யுஃ| காநாதி ஸ்யாத், தைலமத்யயோஃ பாநஂ ஸ்யாத், ததா தயோரேவ-தைல மத்யயோஃ, மேஹநஂ-மூத்ரணஂ, ஸ்யாத்|
Adhikarana ௧ வாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௯-௧௨) · Śloka ௧௨
தத்ர வாதாத்ஸ்புரத்ஸக்திஃ ப்ரபதஂஶ்ச முஹுர்முஹுஃ|
அபஸ்மரதி ஸஂஜ்ஞாஂ ச லபதே விஸ்வரஂ ருதந்||௯||
உத்பிண்டிதாக்ஷஃ ஶ்வஸிதி பேநஂ வமதி கம்பதே|
ஆவித்யதி ஶிரோதந்தாந் தஶத்யாத்மாதகந்தரஃ||௧௦||
பரிதோ விக்ஷிபத்யங்கஂ விஷமஂ விநதாங்குலிஃ|
ரூக்ஷ்ஶ்யாவாருணாக்ஷித்வங்நகாஸ்யஃ கஷ்ணமீக்ஷதே||௧௧||
சபலஂ பருஷஂ ரூபஂ விரூபஂ விகதாநநம்|
|௧௨|
View original
तत्र वातात्स्फुरत्सक्थिः प्रपतंश्च मुहुर्मुहुः|
अपस्मरति संज्ञां च लभते विस्वरं रुदन्||९||
उत्पिण्डिताक्षः श्वसिति फेनं वमति कम्पते|
आविध्यति शिरोदन्तान् दशत्याध्मातकन्धरः||१०||
परितो विक्षिपत्यङ्गं विषमं विनताङ्गुलिः|
रूक्ष्श्यावारुणाक्षित्वङ्नखास्यः कृष्णमीक्षते||११||
चपलं परुषं रूपं विरूपं विकृताननम्|
|१२|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்ர-தேஷு மத்யாத், வாதாதபஸ்மாரே ஸதி ஸ்புரத்ஸகத்யாதிகஃ ஸ்யாத்|
Adhikarana ௨ பித்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௧௨-௧௩) · Śloka ௧௩
|
அபஸ்மரதி பித்தேந முஹுஃ ஸஂஜ்ஞா ச விந்ததி||௧௨||
பீதபேநாக்ஷிவக்த்ரத்வகாஸ்பாலயதி மேதிநீம்|
பைரவாதீப்தருஷிதரூபதர்ஶீ தஷாந்விதஃ||௧௩||
View original
|
अपस्मरति पित्तेन मुहुः संज्ञा च विन्दति||१२||
पीतफेनाक्षिवक्त्रत्वगास्पालयति मेदिनीम्|
भैरवादीप्तरुषितरूपदर्शी तृषान्वितः||१३||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தேநாபஸ்மாரே ஸதி புநஃபுநஃ ஸஂஜ்ஞாஂ-சேதநாஂ ச லபதே| பீதபேநாக்ஷிமுகத்வஂ ஸ்யாத்| அத்ர ச வக்த்ரக்ரஹணேநைவாக்ஷிக்ரஹணே ஸித்தேऽக்ஷிக்ரஹணமதிஶயார்தம்| ததாऽऽஸ்பாலயதி மேதிநீமித்யாதி ச ஸ்யாத்|
Adhikarana ௩ கபஜஸ்ய லக்ஷணம் (௧௪-௧௫) · Śloka ௧௫
கபாச்சிரேண க்ரஹணஂ சிரேணைவ விபோதநம்|
சேஷ்டாऽல்பா பூயஸீ லாலா ஶுக்லநேத்ரநகாஸ்யதா||௧௪||
ஶுக்லாபரூபதர்ஶித்வஂ|
|௧௫|
View original
कफाच्चिरेण ग्रहणं चिरेणैव विबोधनम्|
चेष्टाऽल्पा भूयसी लाला शुक्लनेत्रनखास्यता||१४||
शुक्लाभरूपदर्शित्वं|
|१५|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபாச்சிரேண காலேந க்ரஹணம்| சிரேணைவ விமோக்ஷணஂ ஸ்யாத்| ஶ்சேஷ்டாऽல்பேத்யாதி ச|
Adhikarana ௪ த்ரிதோஷஜஸ்ய லக்ஷணம் (௧௫) · Śloka ௧௫
ஸர்வலிங்கஂ து வர்ஜயேத்|
|௧௫|
View original
सर्वलिङ्गं तु वर्जयेत्|
|१५|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸர்வலிங்கமபஸ்மாரஂ வர்ஜயேத்-நோபக்ரமேத்|
Adhikarana தீசித்தஹ்ரத்காநாஂ ப்ரபோதநம் (௧௫-௧௬) · Śloka ௧௬
|
அதாऽऽவதாநாஂ தீசித்தஹத்காநாஂ ப்ராக்ப்ரபோதநம்||௧௫||
தீக்ஷ்ணைஃ குர்யாதிஅபஸ்மாரே கர்மபிர்வமநாதிபிஃ|
|௧௬|
View original
|
अथाऽऽवृतानां धीचित्तहृत्खानां प्राक्प्रबोधनम्||१५||
तीक्ष्णैः कुर्यादिअपस्मारे कर्मभिर्वमनादिभिः|
|१६|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அத-ஏவமபஸ்மாரஸ்வரூபமவகம்ய, தீசித்தஹதயஸ்ரோதஸாஂ பூர்வஂ ப்ரபோதநஂ குர்யாத்| கைஃ ? வமநாதிபிஃ தீக்ஷ்ணைஃ கர்மபிஃ|
Adhikarana வாதாதிஜாநாஂ ஶோதநம் (௧௬-௧௭) · Śloka ௧௭
|
வாதிகஂ பஸ்திபூயிஷ்டைஃ, பைத்தஂ ப்ராயோ விரேசநைஃ||௧௬||
ஶ்லைஷ்மிகஂ வமநப்ராயைரபஸ்மாரமுபாசரேத்|
|௧௭|
View original
|
वातिकं बस्तिभूयिष्ठैः, पैत्तं प्रायो विरेचनैः||१६||
श्लैष्मिकं वमनप्रायैरपस्मारमुपाचरेत्|
|१७|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாதிகமபஸ்மாரஂ பஸ்திப்ராயைருபாசரேத்| பைத்தஂ விரேசநப்ராயைருபாசரேத்| ஶ்லைஷ்மிகஂ வமநப்ராயைருபாசரேத்|
Adhikarana அபஸ்மாரஹராஃ ஶமநயோகாஃ (௧௭-௧௮) · Śloka ௧௮
|
ஸர்வதஃ ஸுவிஶுத்தஸ்ய ஸம்யகாஶ்வாஸிதஸ்ய ச||௧௭||
அபஸ்மாரவிமோக்ஷார்தஂ யோகாந் ஸஂஶமநாந் ஶணு|
|௧௮|
View original
|
सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च||१७||
अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनान् शृणु|
|१८|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸர்வதஃ-அத உபரிஷ்டாச்ச விஶுத்தஸ்ய, ததா ஸம்யகாஶ்வாஸிதஸ்ய ச-கதபேயாத்யந்நஸஂஸர்கிகஸ்ய ச ஸம்யகாஶ்வாஸநஂ ஸம்பத்யதே| தஸ்யாபஸ்மாரிணஃ, அபஸ்மாரவிஶோதநாய வக்ஷ்யமாணாநிமாந் யோகாநாகர்ணய|
Adhikarana அபஸ்மாரஹராஃ கோமயஸ்வரஸாதிகதம் (௧௮-௧௯) · Śloka ௧௯
தாநேவாஹ |
கோமயஸ்வரஸக்ஷீரததிமூத்ரைஃ ஶதஂ ஹவிஃ||௧௮||
அபஸ்மாரஜ்வரோந்மாதகாமலாந்தகரஂ பிபேத்|
|௧௯|
View original
तानेवाह |
गोमयस्वरसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं हविः||१८||
अपस्मारज्वरोन्मादकामलान्तकरं पिबेत्|
|१९|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கோமயஸ்வரஸாதிபிர்க்ருதஂ பக்வமபஸ்மாராதிக்நஂ பிபேத்|
Adhikarana அபஸ்மாரஹராஃ மஹத் பஞ்சகவ்யஂ கதம் (௧௯-௨௪) · Śloka ௨௪
|
த்விபஞ்சமூலத்ரிபலாத்விநிஶாகுடஜத்வசஃ||௧௯||
ஸப்தபர்ணமபாமார்கஂ நீலிநீஂ கடுரோஹிணீம்|
ஶம்யாகபுஷ்கரஜடாபல்குமூலதுராலபாஃ||௨௦||
த்விபலாஃ ஸலிலத்ரோணே பக்த்வா பாதாவஶேஷிதே|
பார்கீபாடாடகீகும்பநிகும்பவ்யோஷரோஹிஷைஃ||௨௧||
மூர்வாபூதீகபூநிம்பஶ்ரேயஸீஸாரிவாத்வயைஃ|
மதயந்த்யக்நிநிசுலைரக்ஷாஂஶைஃ ஸர்பிஷஃ பசேத்||௨௨||
ப்ரஸ்தஂ தத்வத் த்ரவைஃ பூர்வைஃ பஞ்சகந்யமிதஂ மஹத்|
ஜ்வராபஸ்மாரஜடரபகந்தரஹரஂ பரம்||௨௩||
ஶோபார்ஶஃகாமலாபாண்டுகுல்மகாஸக்ரஹாபஹம்|
|௨௪|
View original
|
द्विपञ्चमूलत्रिफलाद्विनिशाकुटजत्वचः||१९||
सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्|
शम्याकपुष्करजटाफल्गुमूलदुरालभाः||२०||
द्विपलाः सलिलद्रोणे पक्त्वा पादावशेषिते|
भार्गीपाठाढकीकुम्भनिकुम्भव्योषरोहिषैः||२१||
मूर्वाभूतीकभूनिम्बश्रेयसीसारिवाद्वयैः|
मदयन्त्यग्निनिचुलैरक्षांशैः सर्पिषः पचेत्||२२||
प्रस्थं तद्वद् द्रवैः पूर्वैः पञ्चगन्यमिदं महत्|
ज्वरापस्मारजठरभगन्दरहरं परम्||२३||
शोफार्शःकामलापाण्डुगुल्मकासग्रहापहम्|
|२४|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்விபஞ்சமூலாதீநி பதக் த்விபலப்ரமாணாநி ஜலத்ரோணே பக்த்வா பாதாவஶேஷிதே க்வாதே பார்க்யாதிபிஃ கர்ஷாஶைஃ கல்கீகதைர்கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ தத்வத் பூர்வைஃ-கோமயஸ்வரஸாதிபிர்த்ரவைஃ, பாசயேத்| மஹதிதஂ பஞ்சகவ்யஂ பரஂ ஜ்வராதிஹரம், ஶோபாதிக்நஂ ச| பஹுத்ரவ்யயோகாச்சாஸ்ய மஹத்த்வம், யதா மஹாகல்யாணகாதேஃ|
Adhikarana அபஸ்மாரஹராஃ ப்ராஹ்யாதிகதம் (௨௪-௨௫) · Śloka ௨௫
|
ப்ராஹ்மீரஸவசாகுஷ்டஶங்கபுஷ்பீஶதஂ கதம்||௨௪||
புராணஂ மேத்யமுந்மாதாலக்ஷ்ம்யபஸ்மாரபாஓமஜித்|
|௨௫|
View original
|
ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीशृतं घृतम्||२४||
पुराणं मेध्यमुन्मादालक्ष्म्यपस्मारपाओमजित्|
|२५|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ராஹ்ம்யாதிபிஃ புராணஂ ஸர்பிஃ பக்வஂ மேத்யமுந்மாதாதிஜித்|
Adhikarana அபஸ்மாரஹராஃ ஸித்தஂ தைலகதம் (௨௫-௨௬) · Śloka ௨௬
|
தைலப்ரஸ்தஂ கதப்ரஸ்தஂ ஜீவநீயைஃ பலோந்மிதைஃ||௨௫||
க்ஷீரத்ரோணே பசேத்ஸித்தமபஸ்மாரவிமோக்ஷணம்|
|௨௬|
View original
|
तैलप्रस्थं घृतप्रस्थं जीवनीयैः पलोन्मितैः||२५||
क्षीरद्रोणे पचेत्सिद्धमपस्मारविमोक्षणम्|
|२६|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தைலப்ரஸ்தஂ க்ருதப்ரஸ்தஂ ஜீவநியைஃ ரஜீகதைஃ பலப்ரமாணைஃ க்ஷீரத்ரோணே பசேத்| தத்ஸித்தமபஸ்மாரவிமோசநம்|
Adhikarana வாதபித்தாபஸ்மாரஹரஂ க்ஷீராதிகதம் (௨௬-௨௭) · Śloka ௨௭
|
கஂஸே க்ஷீரேக்ஷுரஸயோஃ காஶ்மர்யேऽஷ்டகுணே ரஸே||௨௬||
காற்ஷிகைர்ஜீவநீயைஶ்ச ஸர்பிஃப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்|
வாதபித்தோத்பவஂ க்ஷிப்ரமபஸ்மாரஂ நிஹந்தி தத்||௨௭||
View original
|
कंसे क्षीरेक्षुरसयोः काश्मर्येऽष्टगुणे रसे||२६||
काऱ्षिकैर्जीवनीयैश्च सर्पिःप्रस्थं विपाचयेत्|
वातपित्तोद्भवं क्षिप्रमपस्मारं निहन्ति तत्||२७||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-க்ஷீரேக்ஷுரஸயோஃ கஂஸே-ஆடகே, ததா காஶ்மர்யரஸேऽஷ்டகுணே-அஷ்டப்ரஸ்தபரிமாணே, கதாதஸ்யாஷ்டகுணத்வம்| ஜீவநியைஃகார்ஷிகைர்கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| தத் வாதபித்தஜமபஸ்மாரஂ ஶீக்ரமேவ நிஹந்தி| நநு, த்வந்த்வஜஸ்யாபஸ்மாரஸ்யாஸம்பவாத் கதமுக்தஂ வாதபித்தோத்பவஂ ஹந்தீதி? உச்யதே| வாதபித்தோத்தயோர்த்வயோரப்யபஸ்மாரயோர்ஹந்தீத்யேததிஹோக்த மித்யதோஷஃ|
Adhikarana வாதபித்தாபஸ்மாரஹரஂ காஶாதிக்ஷீரம் (௨௮) · Śloka ௨௮
தத்வத் காஶவிதாரீக்ஷுகுஶக்வாதஶதஂ பயஃ|
|௨௮|
View original
तद्वत् काशविदारीक्षुकुशक्वाथशृतं पयः|
|२८|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்வத்-பூர்வவத், காஶாதிக்வாதே ஶதஂ க்ஷீரஂ ஸ்யாத்|
Adhikarana அபஸ்மாரஹரஂ கூஷ்மாண்டாதிகதம் (௨௮-௨௯) · Śloka ௨௯
|
கூஷ்மாண்டஸ்வரஸே ஸர்பிரஷ்டாதஶகுணே ஶதம்||௨௮||
யஷ்டீகல்கமபஸ்மாரஹரஂ தீவாக்ஸ்வரப்ரதம்|
|௨௯|
View original
|
कूष्माण्डस्वरसे सर्पिरष्टादशगुणे शृतम्||२८||
यष्टीकल्कमपस्मारहरं धीवाक्स्वरप्रदम्|
|२९|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கூஷ்மாண்டஸ்வரஸேऽஷ்டாதஶகுணே மதுயஷ்டிகாகல்கஂ கதப்ரஸ்தஂ பக்வமபஸ்மாரஜித் புத்த்யாதிப்ரதஂ ச|
Adhikarana அபஸ்மாரஹரஂ கபிலகவாதிநாஂ பித்தஂ நஸ்யம் (௨௯-௩௦) · Śloka ௩௦
|
கபிலாநாஂ கவாஂ பித்தஂ நாவநே பரமஂ ஹிதம்||௨௯||
ஶ்வஶகாலபிடாலாநஂ ஸிஂஹாதீநாஂ ச பூஜிதம்|
|௩௦|
View original
|
कपिलानां गवां पित्तं नावने परमं हितम्||२९||
श्वशृगालबिडालानं सिंहादीनां च पूजितम्|
|३०|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபிலாநாஂ கவாஂ பித்தஂ நஸ்யே ஸுஷ்ட்ரு ஹிதம், ந கஷ்ணாநாம் கவாம், அசிந்த்யத்வாத்ப்ரபாவஸ்ய| ஶ்வாதீநாமபி பித்தஂ ஹிதம்|
Adhikarana அபஸ்மாரஹரஂ கோதாதிதைலஂ நஸ்யம் (௩௦-௩௧) · Śloka ௩௧
|
கோதாநகுலநாகாநாஂ பஷதர்க்ஷகவமபி||௩௦||
பித்தேஷு ஸாதிதஂ தைலஂ நஸ்யேऽப்யங்கே ச ஶஸ்யதே|
|௩௧|
View original
|
गोधानकुलनागानां पृषतर्क्षगवमपि||३०||
पित्तेषु साधितं तैलं नस्येऽभ्यङ्गे च शस्यते|
|३१|
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கோதாதீநாஂ ச பித்தேஷு ஸாதிதஂ தைலஂ நஸ்யேऽப்யங்கே ச ஶஸ்யதே|
Adhikarana அபஸ்மாரஹரஂ த்ரிபலாதிதைலஂ நஸ்யம் (௩௧-௩௨) · Śloka ௩௨
|
த்ரிபலாப்யோஷபீதத்ருயவக்ஷாரபணிஜ்ஜகைஃ||௩௧||
ஶ்ர்யாஹ்வாபாமார்ககாரஞ்ஜபீஜைஸ்தைலஂ விபாசிதம்|
பஸ்தமூத்ரே ஹிதஂ நஸ்யஂ சூர்ணஂ வா த்மாபயேத்பிஷக்||௩௨||
View original
|
त्रिफलाब्योषपीतद्रुयवक्षारफणिज्जकैः||३१||
श्र्याह्वापामार्गकारञ्जबीजैस्तैलं विपाचितम्|
बस्तमूत्रे हितं नस्यं चूर्णं वा ध्मापयेद्भिषक्||३२||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்ரிபலாதிபிஃ கல்கிதைஶ்சாகமூத்ரே சதுர்குணே ஸாதிதஂ தைலஂ நஸ்யமுந்மாதாபஸ்மாரிணோர்ஹிதம்| சூர்ணஂ த்ரிபலாதேர்வா வைத்யோ நாஸாயா மத்யே த்மாபயேத்|
Adhikarana அபஸ்மாரஹரஂ நகுலாதிதுண்டாதிநா தூபஃ (௩௩) · Śloka ௩௩
நகுலோலூகமார்ஜாரகத்ரகீடாஹிகாகஜைஃ|
துண்டைஃ பக்ஷைஃ புரீஷைஶ்ச தூபமஸ்ய ப்ரயோஜயேத்||௩௩||
View original
नकुलोलूकमार्जारगृध्रकीटाहिकाकजैः|
तुण्डैः पक्षैः पुरीषैश्च धूपमस्य प्रयोजयेत्||३३||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-நகுலாதீநாஂ யதாஸம்பவஂ துண்டாதிபிரபஸ்மாரிணோ தூமஂ (பஂ) யோஜயேத்|
Adhikarana அபஸ்மாரஹரஂ தைலலஶுநாதிஶீலநம் (௩௪) · Śloka ௩௪
ஶீலயேத்தைலலஶுநஂ பயஸ வா ஶதாவரீம்|
ப்ராஹ்மீரஸஂ குஷ்டரஸஂ வசாஂ வா மதுஸஂயுதாம்||௩௪||
View original
शीलयेत्तैललशुनं पयस वा शतावरीम्|
ब्राह्मीरसं कुष्ठरसं वचां वा मधुसंयुताम्||३४||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா தைலலஶுநஂ ஶீலயேத்| க்ஷீரேண வா ஶதாவரீமத்யாத்| ப்ராஹ்மீரஸஂ வா குஷ்டரஸஂ மதுநா ஸமப்யஸேத், வசாஂ வா|
Adhikarana துஶ்சிகித்ஸ்யஸ்ய ரஸாயநாநி அபஸ்மாரார்தஸ்யாக்நிதோயாதேஃ ரக்ஷணம் (௩௫-௩௬) · Śloka ௩௬
ஸமஂ க்ருத்தைரபஸ்மாரோ தோஷைஃ ஶாரீரமாநஸைஃ|
யஜ்ஜாயதே யதஶ்சைஷ மஹாமர்மஸமாஶ்ரயஃ||௩௫||
தஸ்மாத்ரஸாயநைரேநஂ துஶ்சிகித்ஸ்யமுபாசரேந்|
ததார்தஂ சாக்நிதோயாதேர்விஷமாத்பாலயேத்ஸதா||௩௬||
View original
समं क्रुद्धैरपस्मारो दोषैः शारीरमानसैः|
यज्जायते यतश्चैष महामर्मसमाश्रयः||३५||
तस्माद्रसायनैरेनं दुश्चिकित्स्यमुपाचरेन्|
तदार्तं चाग्नितोयादेर्विषमात्पालयेत्सदा||३६||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யத்-யஸ்மாத், அபஸ்மாரோ யுகாபத்ப்ரகோபிதைஃ ஶாரீரமாநஸைர்தோஷைர்ஜாயதே, யதஶ்சைஷ மஹாமர்மாஶ்ரயஃ, தத ஏநஂ-அபஸ்மாரஂ, துஶ்சிகித்ஸ்யஂ ரஸாயநைருபாசரேத்| அபஸ்மாரார்தஂ சாக்நிஜலாதேர்விஷமாத் ஸத பாலயேத்|
Adhikarana த்வமித்தஂ கதமிதி ந ப்ரூயாத் இஷ்டைர்விஷயைர்மநோபஂஹணம் (௩௭-௭) · Śloka ௭
முக்தஂ மநோ விகாரேண த்வமித்தஂ கதவாநிதி|
ந ப்ரூயாத்விஷயைரிஷ்டைஃ க்லிஷ்டஂ சேதோऽஸ்ய பஂஹயேத்||௩௭||
இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிர- சிதாயாமஷ்டாஙஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநேऽபஸ்மாரப்ரதிஷேதோ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||
View original
मुक्तं मनो विकारेण त्वमित्थं कृतवानिति|
न ब्रूयाद्विषयैरिष्टैः क्लिष्टं चेतोऽस्य बृंहयेत्||३७||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थानेऽपस्मारप्रतिषेधो नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
Hide commentary
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மநோவிகாரேண ச முக்தஂ ஸந்தஂ த்வமித்தஂ கதவாநிதி ந ப்ரூயாத்| அஸ்ய ச மநஃ க்லிஷ்டமிஷ்டைர்விஷயைருபபஂஹயேதிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநேऽபஸ்மார- ப்ரதிஷேதோ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௭|| இத்யஷ்டாங்கஹதயே பூததந்த்ரஂ ததீயஂ ஸமாப்தம்