Adhikarana ਅਧ੍ਯਾਯੋਪਕ੍ਰਮਃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤੇਧ੍ਯਾਯੇ ਸ਼ਙ੍ਗਾਦੀਨ੍ ਲੋਹਿਤਾਵਸੇਚਨੋਪਾਯਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ 'ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਨੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤੇਸਾਂ ਵਿਸਯੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ| ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਸ੍ਯ ਤੁ ਬਹੁਵਕ੍ਤਵ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਥਗਧ੍ਯਾਯੌ ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-
Adhikarana ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਰਧ੍ਯਾਯਃ (੨) · Śloka ੨
ਅਥਾਤਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨|
अथातः सिराव्यधविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਰਤ੍ਯਾਭੀ ਰਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸਿਰਾਃ, ਤਾਸਾਂ ਵ੍ਯਧਃ, ਤਸ੍ਯ ਵਿਧਿਃ, ਤਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੀਤੇ-ਅਥੇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ. ੩੬)-"ਬਹਵੋ ਹਿ ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਚਨੋਪਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਗਭਿਹਿਤਾਃ| ਤੇਸਾਮਨ੍ਯੇਸਾਂ ਚ ਵਿਰੇਕਾਦੀਨਾਮੁਪਕ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤਤ੍ਸਾਧ੍ਯੇਸ੍ਵਾਮਯੇਸੁ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਃ ਪ੍ਰਧਾਨਮ੍| ਅਮੁਨਾ ਹਿ ਤੇ ਸਮੂਲਾਃ ਸ਼ੋਸਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਕੇਦਾਰਸੇਤੁਭੇਦੇਨ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਯ ਇਵ| ਤਥਾ ਚ| ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਸ਼੍ਛਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਸ਼ਲ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਮਤੋ ਯਦ੍ਵਦ੍ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ|| ਯਥਾ ਰਕ੍ਤਮਧਿਸ੍ਠਾਨਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਵਿਕਾਰਿਣਾਮ੍| ਅਨ੍ਯਨ੍ਨ ਹਿ ਤਥਾ ਦੂਸ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮੇਦਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤਃ|| ਤਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਹਾਰਸਾਰਭੂਤਂ ਰਸਾਖ੍ਯਮਵਿਕਤਮਵਿਕਤੇਨ ਤੇਜਸਾ ਰਞ੍ਜਿਤਂ ਰਕ੍ਤਮਾਹੁਃ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਰੋਗ੍ਯਹੇਤੁਤ੍ਵਮ੍ (੧-੨) · Śloka ੨
ਮਧੁਰਂ ਲਵਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਮਸਂਹਤਮ੍| ਪਦ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਹੇਮਾਵਿਸ਼ਸ਼ਲੋਹਿਤਲੋਹਿਤਮ੍||੧|| ਲੋਹਿਤਂ ਪ੍ਰਭਵਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ, ਤਨੋਸ੍ਤੇਨੈਵ ਚ ਸ੍ਥਿਤਿਃ| |੨|
मधुरं लवणं किञ्चिदशीतोष्णमसंहतम्| पद्मेन्द्रगोपहेमाविशशलोहितलोहितम्||१|| लोहितं प्रभवः शुद्धं, तनोस्तेनैव च स्थितिः| |२|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਲੋਹਿਤਂ ਮਧੁਰਗੁਣਂ(ਰਸਂ) , ਤਥਾ, ਈਸਲ੍ਲਵਣਂ, ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਬ੍ਦ ਈਸਦਰ੍ਥੇ, ਤਥਾਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਂ-ਨਞੀਸਦਰ੍ਥੇ, ਈਸਚ੍ਛੀਤਮੀਸਦੁਸ੍ਣਂ, ਤਥਾਸਂਹਤਂ-ਦ੍ਰਵਂ, ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਵਰ੍ਣਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਲੋਹਿਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਪਦ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਃ-ਮਗਨਕ੍ਸਤ੍ਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕੀਟਕਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਹੇਮ-ਕਨਕਮ੍| ਅਵਿਃ-ਮੇਸਃ| ਅਵਿਸ਼ਸ਼ਯੋਰ੍ਲੋਹਿਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਰਕ੍ਤਵਾਚਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪਦ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਃ| ਪਦ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਹੇਮਾਵਿਸ਼ਸ਼ਲੋਹਿਤਮਿਵ ਲੋਹਿਤਂ-ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ, ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਤਚ੍ਛੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਤਨੋਃ-ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ, ਪ੍ਰਭਵਃ-ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਃ| ਤੇਨੈਵਰਕ੍ਤੇਨ, ਤਨੋਃ ਸ੍ਥਿਤਿਃ-ਪ੍ਰਬਨ੍ਧਾਵਿਚ੍ਛੇਦਲਕ੍ਸਣਾ| ਅਨੇਕਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੋਪਾਦਾਨਂ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨੇਕਵਰ੍ਣਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਮਧੁਰਮਿਤਿ| ਅਸਂਹਤਂ-ਦ੍ਰਵਮ੍| ਹੇਮਾ-ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਰੋਗ੍ਯਹੇਤੁਤ੍ਵਮਾਹ-ਤਨੋਰਿਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ. ੩੬) "ਤਥਾ ਦੂਸ੍ਯਮ੍| ਦੋਸਮਿਤਿ ਕੇਚਿਤ੍| ਉਭਯਾਤ੍ਮਕਮਨ੍ਯੇ| ਤਚ੍ਚੈਵਂਵਿਧਮੇਵ ਵਿਧਿਵਦਾਹਾਰਵਿਹਾਰਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਬਲਵਰ੍ਣਸੁਖਾਯੁਸਾਂ ਯੋਨਿਃ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਿਕਾਰਣਮ੍ (੨) · Śloka ੨
| ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੂਸ੍ਯਤੇ|੨|
| तत्पित्तश्लेष्मलैः प्रायो दूष्यते|२|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਚ੍ਚ-ਰਕ੍ਤਂ, ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਰ੍ਦੂਸ੍ਯਤੇ| ਪਿਤ੍ਤਲੈਃ-ਕ੍ਸਾਰੋਸ੍ਣਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਭਿਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਃ-ਮਾਸਤਿਲਾਦਿਭਿਃ| ਤਥਾ ਪੁਰਾਕਤਾਦ੍ਦੈਵਾਦਪਿ, ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਾਤਲੈਰਪਿ ਦੂਸ੍ਯਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਿਕਾਰਣਮਾਹ-ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਰਿਤਿ|
Adhikarana ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨-੫) · Śloka ੫
| ਕੁਰੁਤੇ ਤਤਃ||੨|| ਵਿਸਰ੍ਪਵਿਦ੍ਰਧਿਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮਾਗ੍ਨਿਸਦਨਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਮੁਖਨੇਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਰੋਗਮਦਤਡ੍ਲਵਣਾਸ੍ਯਤਾਃ||੩|| ਕੁਸ੍ਠਵਾਤਾਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕਟ੍ਵਮ੍ਲੋਦ੍ਗਿਰਣਭ੍ਰਮਾਨ੍| ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੈਰੂਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਗਦਾਃ||੪|| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਾਧ੍ਯਾ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਕੋਪਜਾਃ| |੫|
| कुरुते ततः||२|| विसर्पविद्रधिप्लीहगुल्माग्निसदनज्वरान्| मुखनेत्रशिरोरोगमदतृड्लवणास्यताः||३|| कुष्ठवातास्रपित्तास्रकट्वम्लोद्गिरणभ्रमान्| शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैरूपक्रान्ताश्च ये गदाः||४|| सम्यक्साध्या न सिध्यन्ति ते च रक्तप्रकोपजाः| |५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤੋ-ਦੂਸਣਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍, ਵਿਸਰ੍ਪਾਦੀਨ੍ ਭ੍ਰਮਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ| ਤਥਾ, ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾ ਅਪਿ ਰੋਗਾ ਯੇ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਕੋਪਜਾਃ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਸਰ੍ਪਾਦਯਃ, ਇਤਿ ਚਾਰ੍ਥਃ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਵੇਦਨਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਮਾਹ-ਕੁਰੁਤ ਇਤਿ| ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣੇਤਿ| ਚਕਾਰਦ੍ਬਯਕਰਣਾਦੁਕ੍ਤੇਸ੍ਵਨੁਕ੍ਤੇਸੁ ਚੇਦਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍|
Adhikarana ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਃ (੫) · Śloka ੫
| ਤੇਸੁ ਸ੍ਰਾਵਯਿਤੁਂ ਰਕ੍ਤਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍||੫||
| तेषु स्रावयितुं रक्तमुद्रिक्तं व्यधयेत्सिराम्||५||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ, ਤੇਸੁ-ਵਿਸਰ੍ਪਾਦਿਸੁ ਰੋਗੇਸੁ, ਉਲ੍ਬਣਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਰਾਵਯਿਤਂ ਸਿਰਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਅਦਨ੍ਤਤ੍ਵਾਦਤ੍ਰ ਵਦ੍ਧੇਰਭਾਵਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਾਹ-ਤੇਸ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਉਨਸੋਡਸ਼ਾਬ੍ਦਾਦੀਨਾਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਾਧਨਿਸੇਧਃ (੬-੯) · Śloka ੯
ਨ ਤੂਨਸੋਡਸ਼ਾਤੀਤਸਪ੍ਤਤ੍ਯਬ੍ਦਸ੍ਰੁਤਾਸਜਾਮ੍| ਅਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਵੇਦਿਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਸ੍ਵੇਦਿਤਾਨਿਲਰੋਗਿਣਾਮ੍||੬|| ਗਰ੍ਭਿਣੀਸੂਤਿਕਾਜੀਰ੍ਣਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਿਨਾਮ੍| ਅਤੀਸਾਰੋਦਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਪਾਣ੍ਡੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸ਼ੋਫਿਨਾਮ੍||੭|| ਸ੍ਨੇਹਪੀਤੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਸੁ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਰ੍ਮਸੁ| ਨਾਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਨ੍ਨ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਗਾਪ੍ਯਨੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍||੮|| ਨਾਤਿਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਵਾਤਾਭ੍ਰੇਸ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਯਯਿਕਾਦ੍ਗਦਾਤ੍| |੯|
न तूनषोडशातीतसप्तत्यब्दस्रुतासृजाम्| अस्निग्धास्वेदितात्यर्थस्वेदितानिलरोगिणाम्||६|| गर्भिणीसूतिकाजीर्णपित्तास्रश्वासकासिनाम्| अतीसारोदरच्छर्दिपाण्डुसर्वाङ्गशोफिनाम्||७|| स्नेहपीते प्रयुक्तेषु तथा पञ्चसु कर्मसु| नायन्त्रितां सिरां विध्येन्न तिर्यङ्गाप्यनुत्थिताम्||८|| नातिशीतोष्णवाताभ्रेष्वन्यत्रात्ययिकाद्गदात्| |९|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਊਨਸੋਡਸ਼ਵਰ੍ਸਾਦੀਨਾਂ ਤੁ ਸਿਰਾਂ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਪੀਤੇ-ਪੀਤਸ੍ਨੇਹ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਆਹਿਤਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਨਿਪਾਤਃ| ਤਥਾ, ਪਞ੍ਚਸੁ-ਵਮਨਾਦਿਸੁ, ਕਰ੍ਮਸੁ ਵਿਹਿਤੇਸੁ ਸਤ੍ਸੁ, ਸਿਰਾਂ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਅਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਂ-ਅਬਦ੍ਧਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਨ ਤਿਰ੍ਯਕ੍, ਨ ਚਾਨੁਤ੍ਥਿਤਾਂ, ਨਾਤਿਸ਼ੀਤੇ, ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣੇ, ਨਾਤਿਵਾਤੇ, ਨ ਚ ਮੇਘੋਦਯੇ, ਸਿਰਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਆਤ੍ਯਯਿਕਾਤ੍-ਰੋਹਿਣੀਵਿਸਾਦਿਕਾਤ੍, ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਆਤ੍ਯਯਿਕੇ ਤੁ ਰੋਗੇ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਵਸ੍ਟੀਨਾਂ ਯਥਾਯਥਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਂ ਵਿਧਾਯ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਦੇਵ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਊਨਸੋਡਸ਼ਾਬ੍ਦਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਂ ਨਿਸੇਧਤਿ-ਨਤੂਨੇਤਿ| ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਰ੍ਮਸੁ-ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਨਿਰੂਹਾਨੁਵਾਸਨਨਸ੍ਯੇਸੁ| ਵਮਨਾਦੌ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨੇ ਯਾਵਤ੍ਤਤ੍ਕਤਦੋਸਕ੍ਸੋਭ(ਭਾ)ਨਿਵਤ੍ਤਿਸ੍ਤਾਵਨ੍ਨਿਸੇਧਃ| ਅਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਂ-ਅਕਤਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਮ੍| ਤਿਰ੍ਯਕ੍-ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤਾਮ੍| ਅਨੁਤ੍ਥਿਤਾਂ-ਅਪ੍ਰਕਟਾਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ.੩੬)-"ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਾਦਿਸੁ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਅਪਿ ਸ਼ਿਰਾ ਨ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਤਿਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਵਾ| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਰਵੀਭੂਤਾ ਦੋਸਾਃ ਸ਼ੋਣਿਤਮਨੁਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਨ੍ਤੇ| ਨ ਤ੍ਵੇਸ ਨਿਸੇਧੋ ਵਿਸਸਂਸਸ੍ਟੋਪਸਰ੍ਗਾਤ੍ਯਯਿਕਵ੍ਯਾਧਿਸੁ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ਼ਿਰੋਰੋਗੇ ਨੇਤ੍ਰਰੋਗੇ ਚ ਵੇਧ੍ਯਾਃ ਸਿਰਾਃ (੯-੧੦) · Śloka ੧੦
| ਸ਼ਿਰੋਨੇਤ੍ਰਵਿਕਾਰੇਸੁ ਲਲਾਟ੍ਯਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍||੯|| ਆਪਾਙ੍ਗ੍ਯਾਮੁਪਨਾਸ੍ਯਾਂ ਵਾ| |੧੦|
| शिरोनेत्रविकारेषु ललाट्यां मोक्षयेत्सिराम्||९|| आपाङ्ग्यामुपनास्यां वा| |१०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਿਰੋਨਯਨਵਿਕਾਰੇਸੁ ਲਲਾਟ੍ਯਾਂ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਲਲਾਟੇ ਭਵਾ-ਲਲਾਟ੍ਯਾ, ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਾਦ੍ਯਤ੍, ਏਵਮਗ੍ਰੇਪਿ| ਅਪਾਙ੍ਗੇ ਭਵਾਂ ਅਪਾਙ੍ਗ੍ਯਾਂ, ਨਾਸਿਕਾਸਮੀਪੇ ਭਵਾਂ-ਉਪਨਾਸ੍ਯਾਂ, ਵਾ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਿਰੋਰੋਗੇ ਨੇਤ੍ਰਰੋਗੇ ਚ ਵੇਧ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਸ਼ਿਰੋਨੇਤ੍ਰਵਿਕਾਰੇਸ੍ਵਿਤਿ| ਲਲਾਟੇ ਭਵਾ ਲਲਾਟ੍ਯਾਃ| "ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਾਦ੍ਯਤ੍" ਇਤਿ ਯਤ੍| ਏਵਮਪਾਙ੍ਗ੍ਯਾ ਉਪਨਾਸ੍ਯਾਃ [ਚ]| ਉਪਨਾਸ੍ਯਾਃ-ਕਨੀਨਿਕਾਭਵਾਃ (?)|
Adhikarana ਕਰ੍ਣਰੋਗੇਸੁ ਸਿਰਾਃ (੧੦) · Śloka ੧੦
ਕਰ੍ਣਰੋਗੇਸੁ ਕਰ੍ਣਜਾਮ੍| |੧੦|
कर्णरोगेषु कर्णजाम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਰ੍ਣਾਮਯੇਸੁ ਕਰ੍ਣਜਾਂ-ਕਰ੍ਣਸਮੀਪਭਵਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਕਰ੍ਣਰੋਗੇਸੁ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਕਰ੍ਣਰੋਗੇਸ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਨਾਸਾਰੋਗੇ ਸਿਰਾਃ (੧੦) · Śloka ੧੦
| ਨਾਸਾਰੋਗੇਸੁ ਨਾਸਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍|੧੦|
| नासारोगेषु नासाग्रे स्थिताम्|१०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਨਾਸਾਮਯੇਸੁ ਨਾਸਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਨਾਸਾਰੋਗੇਸੁ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਨਾਸਾਰੋਗੇਸ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਪੀਨਸੇ ਸਿਰਾਃ (੧੦-੧੧) · Śloka ੧੧
| ਨਾਸਾਲਲਾਟਯੋਃ||੧੦|| ਪੀਨਸੇ| |੧੧|
| नासाललाटयोः||१०|| पीनसे| |११|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪੀਨਸੇ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ, ਨਾਸਾਲਲਾਟਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪੀਨਸੇ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਨਾਸਾਲਲਾਟਯੋਰਿਤਿ|
Adhikarana ਮੁਖਰੋਗੇਸੁ ਸਿਰਾਃ (੧੧) · Śloka ੧੧
ਮੁਖਰੋਗੇਸੁ ਜਿਹ੍ਵੌਸ੍ਠਹਨੁਤਾਲੁਗਾਃ| |੧੧|
मुखरोगेषु जिह्वौष्ठहनुतालुगाः| |११|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੁਖਰੋਗੇਸੁ ਜਿਹ੍ਵਾਦਿਗਾਃ ਸਿਰਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੁਖਰੋਗੇਸੁ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਮੁਖਰੋਗੇਸ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਸਿਰਾਃ (੧੧) · Śloka ੧੧
| ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਗ੍ਰੀਵਾਕਰ੍ਣਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਿਰਃਸ਼੍ਰਿਤਾਃ||੧੧||
| जत्रूर्ध्वग्रन्थिषु ग्रीवाकर्णशङ्खशिरःश्रिताः||११||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ-ਵਕ੍ਸੋਂਸਯੋਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ, ਯੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਸ੍ਤੇਸੁ ਗ੍ਰੀਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਿਰਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਸਿਰਾਃ (੧੨) · Śloka ੧੨
ਉਰੋਪਾਙ੍ਗਲਲਾਟਸ੍ਥਾ ਉਨ੍ਮਾਦੇ| |੧੨|
उरोपाङ्गललाटस्था उन्मादे| |१२|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਉਰਃਸ੍ਥਾ ਅਪਾਙ੍ਗਸ੍ਥਾ ਲਲਾਟਾਸ਼੍ਰਿਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਉਰੋਪਾਙ੍ਗਲਲਾਟਸ੍ਥਾ ਇਤਿ|
Adhikarana ਅਪਸ੍ਮਾਰੇ ਸਿਰਾਃ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਦਿਸੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਃ ਸਿਰਾਃ (੧੨) · Śloka ੧੨
ਪਸ੍ਮਤੌ ਪੁਨਃ| ਹਨੁਸਨ੍ਧੌ ਸਮਸ੍ਤੇ ਵਾ ਸ਼ਿਰਾਂ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਗਾਮਿਨੀਮ੍||੧੨||
ऽपस्मृतौ पुनः| हनुसन्धौ समस्ते वा शिरां भ्रूमध्यगामिनीम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਪਸ੍ਮਾਰੇ ਤੁ ਹਨੁਸਨ੍ਧੌ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਸਮਸ੍ਤੇ-ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍, ਵਾ ਹਨੌ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਗਾਮਿਨੀਂ- ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਵਾਪਰਸ੍ਮਤੌ ਵਿਧ੍ਯੇਦਿਤਿ ਵਾਸ਼ਬ੍ਦੋਤ੍ਰਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਪਸ੍ਮਾਰੇ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਅਪਸ੍ਮਤਾਵਿਤਿ| ਉਕ੍ਤੇਸੁ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਦਿਸੁ ਸਮਾਨ੍ਯਤਃਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਸਮਸ੍ਤੇ ਵੇਤਿ|
Adhikarana ਵਿਦ੍ਰਧਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਚਸ਼ੂਲਯੋਃ ਸਿਰਾਃ (੧੩) · Śloka ੧੩
ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੇ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕਕ੍ਸਾਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ| |੧੩|
विद्रधौ पार्श्वशूले च पार्श्वकक्षास्तनान्तरे| |१३|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੇ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾਃ ਕਕ੍ਸਾਸ੍ਥਾਃ ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸਿਰਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵਿਦ੍ਰਧਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਯੋਃਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਵਿਦ੍ਰਧਾਵਿਤਿ|
Adhikarana ਤਤੀਯਕਜ੍ਵਰੇ ਸਿਰਾਃ (੧੩) · Śloka ੧੩
| ਤਤੀਯਕੇਂਸਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ|੧੩|
| तृतीयकेंऽसयोर्मध्ये|१३|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤੀਯਕੇ ਜ੍ਵਰੇਂਸਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ-ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਨ੍ਧੌ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ, ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਤਤੀਯਕਜ੍ਵਰੇ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਤਤੀਯਕ ਇਤਿ|
Adhikarana ਚਤੁਰ੍ਥਕਜ੍ਵਰੇ ਸਿਰਾਃ (੧੩) · Śloka ੧੩
| ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਯਾਧਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਕੇ||੧੩||
| स्कन्धस्याधश्चतुर्थके||१३||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਚਤੁਰ੍ਥਕੇ ਜ੍ਵਰੇ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਯਾਧੋਗਤਾਂ-ਅਨ੍ਯਤਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਚਤੁਰ੍ਥਕਜ੍ਵਰੇ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਯਾਧ ਇਤਿ|
Adhikarana ਸਸ਼ੂਲਪ੍ਰਾਵਾਹਿਕਾਯਾਂ ਸਿਰਾਃ (੧੪) · Śloka ੧੪
ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ੂਲਿਨ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੋਣਿਤੋ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ| |੧੪|
प्रवाहिकायां शूलिन्यां श्रोणितो द्व्यङ्गुले स्थितां| |१४|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ੂਲਯੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰੋਣਿਤਃ-ਕਠ੍ਯਾਃ, ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸਸ਼ੂਲਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਸ਼ੁਕ੍ਰਰੋਗੇਮੇਢ੍ਰਰੋਗੇ ਚ ਸਿਰਾਃ (੧੪) · Śloka ੧੪
| ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਢ੍ਰਾਮਯੇ ਮੇਢ੍ਰੇ|੧੪|
| शुक्रमेढ्रामये मेढ्रे|१४|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ੁਕ੍ਰਰੋਗੇ ਮੇਢ੍ਰਰੋਗੇ ਚ ਮੇਡ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ੁਕ੍ਰਰੋਗੇ ਮੇਢ੍ਰਰੋਗੇ ਚ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਢ੍ਰਾਮਯ ਇਤਿ|
Adhikarana ਗਲਗਣ੍ਡਯੋਃ ਸਿਰਾਃ (੧੪) · Śloka ੧੪
| ਊਰੁਗਾਂ ਗਲਗਣ੍ਡਯੋਃ||੧੪||
| ऊरुगां गलगण्डयोः||१४||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗਲਗਣ੍ਡਯੋਸ਼੍ਚੋਭਯੋਰੂਰੁਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਲਗਣ੍ਡਮਾਲਯੋਃ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਊਰੁਗਾਮਿਤਿ| ਦ੍ਵਿਵਚਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਗ੍ਰਹਣਮ੍|
Adhikarana ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਸਿਰਾਃ (੧੫) · Śloka ੧੫
ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਨੋਧਸ੍ਤਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ| |੧੫|
गृध्रस्यां जानुनोऽधस्तादूर्ध्वं वा चतुरङ्गुले| |१५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਨੋਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਜਾਨੁਨਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਅਪਚ੍ਯਾਂ ਸਿਰਾਃ (੧੫) · Śloka ੧੫
| ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤੇਰਧੋਪਚ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ|੧੫|
| इन्द्रबस्तेरधोऽपच्यां द्व्यङ्गुले|१५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਪਚੀਸਂਜ੍ਞੇ ਰੋਗੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤੇਰਧੋ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਃ-ਜਙ੍ਘਾਨ੍ਤਰੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਃ (ਹ. ਸ਼ਾ. ਅ. ੪|੫)
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਪਚ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤੇਰਿਤਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਃ-ਜਙ੍ਘਾਮਧ੍ਯੇ ਮਰ੍ਮ|
Adhikarana ਸਕ੍ਥਿਸ਼ੂਲੇ ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਸ਼ੀਰ੍ਸਕੇ ਚ ਸਿਰਾਃ (੧੫-੧੬) · Śloka ੧੬
| ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ||੧੫|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯ ਸਕ੍ਥ੍ਯਰ੍ਤੌ, ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਸ਼ੀਰ੍ਸਕੇ| |੧੬|
| चतुरङ्गुले||१५|| ऊर्ध्वं गुल्फस्य सक्थ्यर्तौ, तथा क्रोष्टुकशीर्षके| |१६|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਕ੍ਥਿਪੀਡਾਯਾਂ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਸ਼ੀਰ੍ਸਾਖ੍ਯੇ ਵਾਤਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸੇ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸਕ੍ਥਿਸ਼ੂਲੇ ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਸ਼ੀਰ੍ਸਕੇ ਚ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲ ਇਤਿ|
Adhikarana ਪਾਦਦਾਹਾਦਿਸੁ ਸਟ੍ਸੁ ਸਿਰਾਃ (੧੬-੧੭) · Śloka ੧੭
| ਪਾਦਦਾਹੇ ਖੁਡੇ ਹਰ੍ਸੇ ਵਿਪਾਦ੍ਯਾਂ ਵਾਤਕਣ੍ਟਕੇ||੧੬|| ਚਿਪ੍ਪੇ ਚ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵਿਧ੍ਯੇਦੁਪਰਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮਰ੍ਮਣਃ| |੧੭|
| पाददाहे खुडे हर्षे विपाद्यां वातकण्टके||१६|| चिप्पे च द्व्यङ्गुले विध्येदुपरि क्षिप्रमर्मणः| |१७|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਾਦਦਾਹਾਦਿਸੁ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮਮਰ੍ਣ ਉਪਰਿ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਖੁਡਂ-ਵਾਤਰਕ੍ਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪਾਦਦਾਹਾਦਿਸੁ ਸਟ੍ਸੁ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਪਾਦਦਾਹ ਇਤਿ| ਹਰ੍ਸੇ-ਪਾਦਹਰ੍ਸੇ| ਚਿਪ੍ਪੇ-ਨਖਰੋਗੇ| ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ-ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙ੍ਗੁਲਿਮਧ੍ਯੇ ਮਰ੍ਮ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ.੩੬)-"ਏਤੇਨੇਤਰਸਕ੍ਥਿਬਾਹੂ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੌ| ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਵਾਮਬਾਹਾਵਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤੋ ਬਾਹੁਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ| ਏਵਮੇਵ ਚ ਦਕ੍ਸਿਣਬਾਹੌ ਯਕਦਾਖ੍ਯੇ| ਤਥਾ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਯੋਰਪ੍ਯਾਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਂ ਸਿਰਾਃ (੧੭) · Śloka ੧੭
| ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਮਿਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਮ੍|੧੭|
| गृध्रस्यामिव विश्वाच्याम्|१७|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਂ ਗਧ੍ਰਸੀਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| "ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਨੋਧਸ੍ਤਾਤ੍ " ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਾ ਆਹ-ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਮਿਵੇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ.੩੬)-"ਬਾਹੁਸ਼ੋਸਾਵਬਾਹੁਕਯੋਰਪ੍ਯੇਕੇ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਯਥੋਕ੍ਤਸਿਰਾਣਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਦਾਸਨ੍ਨਾਃ ਸਿਰਾਃ (੧੭-੧੮) · Śloka ੧੮
| ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ||੧੭|| ਮਰ੍ਮਹੀਨੇ ਯਥਾਸਨ੍ਨੇ ਦੇਸ਼ੇਨ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਮ੍| |੧੮|
| यथोक्तानामदर्शने||१७|| मर्महीने यथासन्ने देशेऽन्यां व्यधयेत् सिराम्| |१८|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਤਿ ਮਰ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤੇ ਯਥਾਸਨ੍ਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਵ੍ਯਾਧਿਵਸ਼ਾਦਪਰਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਯਥੋਕ੍ਤਸ਼ਿਰਾਣਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਦਾਸਨ੍ਨਾ ਸ਼ਿਰਾ ਵੇਧ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਃ ਕਣ੍ਠੋਰ੍ਧਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੧੮-੨੨) · Śloka ੨੨
| ਅਥ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਨੁਃ ਸਜ੍ਜਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣੋ ਬਲੀ||੧੮|| ਕਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰਸਾਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿਭੋਜਿਤਃ| ਅਗ੍ਨਿਤਾਪਾਤਪਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਜਾਨੂਚ੍ਚਾਸਨਸਂਸ੍ਥਿਤਃ||੧੯|| ਮਦੁਪਟ੍ਟਾਤ੍ਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜਾਨੁਸ੍ਥਾਪਿਤਕੂਰ੍ਪਰਃ| ਮੁਸ੍ਟਿਭ੍ਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਰ੍ਭਾਭ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਯੇ ਗਾਢਂ ਨਿਪੀਡਯੇਤ੍||੨੦|| ਦਨ੍ਤਪ੍ਰਪੀਡਨੋਤ੍ਕਾਸਗਣ੍ਡਾਧ੍ਮਾਨਾਨਿ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਪਸ੍ਠਤੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਚ੍ਚੈਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਾਵੇਸ੍ਟਯਨ੍ਨਰਃ||੨੧|| ਕਨ੍ਧਰਾਯਾਂ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਵਾਮਤਰ੍ਜਨੀਮ੍| ਏਸੋਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣੇ ਵਿਧਿਃ||੨੨||
| अथ स्निग्धतनुः सज्जसर्वोपकरणो बली||१८|| कृतस्वस्त्ययनः स्निग्धरसान्नप्रतिभोजितः| अग्नितापातपस्विन्नो जानूच्चासनसंस्थितः||१९|| मृदुपट्टात्तकेशान्तो जानुस्थापितकूर्परः| मुष्टिभ्यां वस्त्रगर्भाभ्यां मन्ये गाढं निपीडयेत्||२०|| दन्तप्रपीडनोत्कासगण्डाध्मानानि चाचरेत्| पृष्ठतो यन्त्रयेच्चैनं वस्त्रमावेष्टयन्नरः||२१|| कन्धरायां परिक्षिप्य न्यस्यान्तर्वामतर्जनीम्| एषोऽन्तर्मुखवर्ज्यानां सिराणां यन्त्रणे विधिः||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥੇਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰ੍ਯੇ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਤਨੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਨੁਃ| ਤਥਾ, ਸਜ੍ਜਾਨਿ-ਪ੍ਰਗੁਣਾਨਿ, { ਸਰ੍ਵਾਣਿ } ਉਪਕਰਣਾਨਿ-ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਣ੍ਡਪਟੋਦਕਸ੍ਨੇਹਗੈਰਿਕਾਦੀਨਿ, ਯਸ੍ਯ ਸ ਸਜ੍ਜਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣਃ| ਤਥਾ, ਬਲੀਪੁਸ੍ਟਃ| ਤਥਾ, ਕਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ-ਬਲਿਮਙ੍ਗਲਹੋਮਾਦਿਕਂ, ਯਸ੍ਯ ਸ ਕਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਃ| ਤਥਾ, ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰਸਯੁਕ੍ਤੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਤਿਭੋਜਿਤਃ| ਤਥਾ, ਅਗ੍ਨਿਤਾਪਸ਼੍ਚਾਤਪਸ਼੍ਚ, ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਃ| ਤਥਾ, ਜਾਨੁਤੁਲ੍ਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਨੇ, ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ-ਸਮੁਪਵਿਸ੍ਟਃ| ਤਥਾ, ਮਦੁਨਾ-ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੇਣ, ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨਾਤ੍ਤੋ-ਗਹੀਤੋ ਬਦ੍ਧਃ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ, ਜਾਨੁਨੋਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤੌ ਕੂਰ੍ਪਰੌ ਯੇਨ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ, ਮੁਸ੍ਟਿਭ੍ਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਰ੍ਭਾਭ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਯੇਤਿਸ਼ਯੇਨ ਪੀਡਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਦਨ੍ਤਪ੍ਰਪੀਡਨਾਦੀਨ੍ਯਾਚਰੇਤ੍| ਏਨਂ ਚਾਤੁਰਂ ਪਸ੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਵਸਨਮਾਵੇਸ੍ਟਯਨ੍ਨਰੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ, ਤਥਾਨ੍ਤਃ-ਮਧ੍ਯੇ, ਵਾਮਤਰ੍ਜਨੀਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ| ਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣ ਏਸ ਵਿਧਿਃ-ਏਤਦ੍ਵਿਧਾਨਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ? ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਾਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਮਾਹ-ਅਥੇਤਿ| ਅਲ੍ਪਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਰਸਾਨ੍ਨਂ-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰਸਾਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿ| "ਸੁਪ੍ਪ੍ਰਤਿਨਾ ਮਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ" ਇਤ੍ਯ੍ਵ੍ਯਯੀਭਾਵਃ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ. ੩੬)-"ਵ੍ਯਾਧਿਬਲਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਜਾਙ੍ਗਲਰਸਂ ਯਵਾਗੂਂ ਵਾ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰਮਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇਪਰਾਹ੍ਣੇ ਵਾ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਸਿਰੋਤ੍ਥਾਪਨਵਿਧਿਃ (੨੩) · Śloka ੨੩
ਤਤੋ ਮਧ੍ਯਮਯਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਵੈਦ੍ਯੋਙ੍ਗੁਸ੍ਠਵਿਮੁਕ੍ਤਯਾ| ਤਾਡਯੇਤ੍|੨੩|
ततो मध्यमयाऽङ्गुल्या वैद्योऽङ्गुष्ठविमुक्तया| ताडयेत्|२३|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤੋ-ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਵੈਦ੍ਯੋਙ੍ਗੁਸ੍ਠਵਿਮੁਕ੍ਤਯਾ ਵਾਮਪਾਣਿਜਯਾ ਮਧ੍ਯਮਯਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਤਾਡਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਿਰੋਤ੍ਥਾਪਨਵਿਧਿਮਾਹ-ਤਤ ਇਤਿ|
Adhikarana ਸਿਰਾਲਕ੍ਸੀਕਰਣਵਿਧਿਃ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਣਵਿਧਿਃ (੨੩-੨੫) · Śloka ੨੫
| ਉਤ੍ਥਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਪੀਡਨੈਃ||੨੩|| ਕੁਠਾਰ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸਯੇਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਮਹਸ੍ਤਗਹੀਤਯਾ| ਫਲੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਨਿਸ੍ਕਮ੍ਪਂ ਸਿਰਾਂ, ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍||੨੪|| ਤਾਡਯਨ੍ ਪੀਡਯਂਸ਼੍ਚੈਨਾਂ| |੨੫|
| उत्थितां ज्ञात्वा स्पर्शाद्वाऽङ्गुष्ठपीडनैः||२३|| कुठार्या लक्षयेन्मध्ये वामहस्तगृहीतया| फलोद्देशे सुनिष्कम्पं सिरां, तद्वच्च मोक्षयेत्||२४|| ताडयन् पीडयंश्चैनां| |२५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਤਥਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਪੀਡਨੈਰ੍ਵੋਤ੍ਥਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ, ਊਰ੍ਧ੍ਵਦਣ੍ਡਸਿਰਾਯਾ ਮਧ੍ਯੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਨਿਸ੍ਕਮ੍ਪਂ ਵਾਮਹਸ੍ਤਗਹੀਤਯਾ ਕੁਠਾਰ੍ਯਾ ਸਿਰਾਂ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਯਥੈਵ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ਤਥੈਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖੇਨ ਪੁਨਸ੍ਤਾਡਯਨ੍-ਵ੍ਯਥਯਨ੍, ਤਥਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਦਿਨਾ ਪੀਡਯਨ੍, ਏਨਾਂ-ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯਜਾਂ ਸਿਰਾਂ, ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਨਨੁ, ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯੇ ਕਥਂ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ? ਯਤਃ 'ਅਪਵਾਦਵਿਸਯਂ ਪਰਿਹਤ੍ਯੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ' ਇਤਿ ਨ੍ਯਾਯਾਤ੍ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੈਵ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਯੋਗੋਨੁਜ੍ਞਾਤਃ| ਤਥਾ ਚਾਹ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੨੬|੧੧)- "ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਚ ਤਤ੍ਸਿਰੋਦਰਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧੇ|" ਇਤਿ| ਕੁਠਾਰ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸੋਭਿਹਿਤਃ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੨੬|੧੨)-"ਤਯੋਰ੍ਧ੍ਵਦਣ੍ਡਯਾਵਿਧ੍ਯੇਦੁਪਰ੍ਯਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ਼ਿਰਾਮ੍|" ਇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਯੁਕ੍ਤਮੇਤਤ੍| ਅਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਪਕਮ੍| ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯੇ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯ ਏਵ| ਯਦਯਮਾਚਾਰ੍ਯੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੩੩)-"ਮਾਂਸਲੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਵ੍ਰੀਹਾਸ੍ਯਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰਕਮ੍|" ਇਤਿ| ਅਨੇਨ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਾਰ ਇਦਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍,- ਬਹੁਮਾਂਸੇ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵੇ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਕ੍ਸੇਪ੍ਯਮ੍, ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨੁਰੋਧੇਨ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤਿ| ਅਨੇਨੈਵਾਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਤਾ "ਪ੍ਰਮਾਣਪਰਿਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਸ਼ਯੇ ਮਾਤ੍ਰਚ੍ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਮਾਤ੍ਰਚ੍ ਕਤਃ| ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਸ੍ਪਸ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵਾ "ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵ੍ਰੀਹ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਮਾਂਸਲੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਵ੍ਯਧੇ|" ਇਤਿ ਪਾਠਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਸ੍ਯ ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਿਰਾਲਕ੍ਸੀਕਰਣਵਿਧਿਮਾਹ-ਉਤ੍ਥਿਤਾਮਿਤਿ| ਉਤ੍ਥਿਤਾਂ-ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਨਾਂ, ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ| ਗਮ੍ਭੀਰਾਂ ਤ੍ਵਙ੍ਗੁਸ੍ਠਪੀਡਨੇਨ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ| ਫਲੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਵਾਮੇਨ ਹਸ੍ਤੇਨ ਸੁਨਿਸ੍ਕਮ੍ਪਂ ਗਹੀਤਯਾ ਕੁਠਾਰ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯੇ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ਼ਿਰਾਮੋਕ੍ਸਣਵਿਧਿਮਾਹ-ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ| ਏਨਾਂ-ਕੁਠਾਰਿਕਾਂ, ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਟਗਹੀਤਯਾ ਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਤਾਡਯਨ੍, ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠੋਦਰੇਣ ਵਾ ਪੀਡਯਨ੍, ਸ਼ਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍|
Adhikarana ਉਪਨਾਸਿਕਾਯਾ ਵ੍ਯਧਨਮ੍ (੨੫) · Śloka ੨੫
ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖੇਨ ਤੁ| ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇਨੋਨ੍ਨਮਯ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਨਾਸਿਕਾਮੁਪਨਾਸਿਕਾਮ੍||੨੫||
विध्येद्व्रीहिमुखेन तु| अङ्गुष्ठेनोन्नमय्याग्रे नासिकामुपनासिकाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਗ੍ਰੇ-ਅਗ੍ਰਦੇਸ਼ੇ, ਨਾਸਿਕਾਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇਨੋਨ੍ਨਮਯ੍ਯ, ਉਪਨਾਸਿਕਾਂ- ਨਾਸਿਕਾਸਨ੍ਨਦੇਸ਼ਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ, ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਉਪਨਾਸਿਕਾਯਾ ਵ੍ਯਧਨਮਾਹ-ਵਿਧ੍ਯੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਜਿਹ੍ਵਾਧਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਮ੍ (੨੬) · Śloka ੨੬
ਅਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਵਿਦਸ੍ਟਾਗ੍ਰਜਿਹ੍ਵਸ੍ਯਾਧਸ੍ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਾਮ੍| |੨੬|
अभ्युन्नतविदष्टाग्रजिह्वस्याधस्तदाश्रयाम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਆਭਿਮੁਖ੍ਯੇਨੋਨ੍ਨਤਾ-ਉਪਰਿ ਤਾਲੁਦੇਸ਼ੇ ਨੀਤਾ, ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਦਨ੍ਤੈਰ੍ਦਸ੍ਟਾ-ਵਿਦਸ੍ਟਾ, ਅਗ੍ਰੇ ਜਿਹ੍ਵਾ-ਅਗ੍ਰਜਿਹ੍ਵਾ, ਯੇਨਾਸਾਵਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਵਿਦਸ੍ਟਾਗ੍ਰਜਿਹ੍ਵਃ, ਤਸ੍ਯਾਧਃ-ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਯਾ ਏਵਾਧਸ੍ਤਾਤ੍, ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਾਂ-ਜਿਹ੍ਵਾਧਃਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਤਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਜਿਹ੍ਵਾਧਃ ਪਰਾਮਸ਼੍ਯਤੇ| ਜਿਹ੍ਵਾਧ ਆਸ਼੍ਰਯੋ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਿੜ੍ਰਾਯਾਃ, ਤਾਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਜਿਹ੍ਵਾਧਃ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਨਮਾਹ-ਅਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤੇਤਿ|
Adhikarana ਗ੍ਰੀਵਾਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੨੬) · Śloka ੨੬
| ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍ਸ੍ਤਨਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਸਿਰਾਵ੍ਯਧੇ||੨੬||
| यन्त्रयेत्स्तनयोरूर्ध्वं ग्रीवाश्रितसिराव्यधे||२६||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਵ੍ਯਧੋ-ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਤਨਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍-ਵਾਸਸਾ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮਾਹ-ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਭੁਜਸਿਰਾਣਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੨੭) · Śloka ੨੭
ਪਸਾਣਗਰ੍ਭਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਨੁਸ੍ਥੇ ਪ੍ਰਸਤੇ ਭੁਜੇ| ਕੁਕ੍ਸੇਰਾਰਭ੍ਯ ਮਦਿਤੇ ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਬਦ੍ਧੋਰ੍ਧ੍ਵਪਟ੍ਟਕੇ||੨੭||
पषाणगर्भहस्तस्य जानुस्थे प्रसृते भुजे| कुक्षेरारभ्य मृदिते विध्येद्बद्धोर्ध्वपट्टके||२७||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਭੌ ਹਸ੍ਤੌ ਯਸ੍ਯ, ਤਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਭੁਜੇ ਜਾਨੁਸ੍ਥੇ-ਜਾਨੁਪਸ੍ਠਸ੍ਥਿਤੇ, ਪ੍ਰਸਤੇ-ਪ੍ਰਸਾਰਿਤੇ| 'ਭੁਜੇ' ਇਤ੍ਯੇਕਵਚਨਮਤਨ੍ਤ੍ਰਮ੍, ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਹਿ ਭੁਜੌ ਗਹ੍ਯੇਤੇ| ਕੁਕ੍ਸੇਰਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਦ੍ਗ੍ਰੀਵਂ ਤਾਵਨ੍ਮਦਿਤੇ- ਮਲਿਤੇ| ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ? ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਸਿਰਾਵ੍ਯਰ੍ਧਾਰ੍ਹੇਙ੍ਗੇ| ਤਥਾ ਬਦ੍ਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਟ੍ਟਕੋ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਿਰਾਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਭੁਜਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮਾਹ-ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਭਹਸ੍ਤਸ੍ਯੇਤਿ|
Adhikarana ਹਸ੍ਤਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੨੮-੨੯) · Śloka ੨੯
ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਧਸ੍ਤਸ਼ਿਰਾਂ ਬਾਹਾਵਨਾਕੁਞ੍ਚਿਤਕੂਰ੍ਪਰੇ| ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸੁਖੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮੁਸ੍ਟਿਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਗਾਰ੍ਭਿਣਮ੍||੨੮|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵੇਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਚ੍ਚ ਪਟ੍ਟਿਕਾਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ| |੨੯|
विध्येद्धस्तशिरां बाहावनाकुञ्चितकूर्परे| बद्ध्वा सुखोपविष्टस्य मुष्टिमङ्गुष्ठगार्भिणम्||२८|| ऊर्ध्वं वेध्यप्रदेशाच्च पट्टिकां चतुरङ्गुले| |२९|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਹਸ੍ਤਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਬਾਹਾਵਨਾਕੁਞ੍ਚਿਤਕੂਰ੍ਪਰੇ,-ਅਨਾਕੁਞ੍ਚਿਤਃ-ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਃ, ਕੂਰ੍ਪਰੋ ਯਸ੍ਯ ਬਾਹੋਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍| ਤਥਾ, ਸੁਖੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ-ਸੁਖਾਸੀਨਸ੍ਯ| ਤਥਾ, ਮੁਸ੍ਟਿਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇਨ ਗਰ੍ਭਿਣਂ-ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਗਰ੍ਭਿਣਮ੍| ਗੂਢਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਂ ਮੁਸ੍ਟਿਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ, ਵੇਧ੍ਯਸ੍ਥਾਨਾਦੁਪਰਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪਰਿਮਾਣੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪਟ੍ਟਿਕਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਹਸ੍ਤਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਵਿਧਿਮਾਹ-ਵਿਧ੍ਯੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੨੯) · Śloka ੨੯
| ਵਿਧ੍ਯੇਦਾਲਮ੍ਬਮਾਨਸ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਸਿਰਾਮ੍||੨੯||
| विध्येदालम्बमानस्य बाहुभ्यां पार्श्वयोः सिराम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਾਲਮ੍ਬਮਾਨਸ੍ਯ-ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤੁ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਮਾਸਜਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮਾਹ-ਵਿਧ੍ਯੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਮੇਢ੍ਰਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੩੦) · Śloka ੩੦
ਪ੍ਰਹਸ੍ਟੇ ਮੇਹਨੇ| |੩੦|
प्रहृष्टे मेहने| |३०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪ੍ਰਹਸ੍ਟੇ-ਸ੍ਤਬ੍ਧੇ, ਮੇਢ੍ਰੇ ਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੇਢ੍ਰਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮਾਹ-ਪ੍ਰਹਸ੍ਟ ਇਤਿ|
Adhikarana ਜਙ੍ਘਾਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੩੦) · Śloka ੩੦
ਜਙ੍ਘਾਸਿਰਾਂ ਜਾਨੁਨ੍ਯਕੁਞ੍ਚਿਤੇ| |੩੦|
जङ्घासिरां जानुन्यकुञ्चिते| |३०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਜਾਨੁਨ੍ਯਕੁਞ੍ਚਿਤੇ ਸ੍ਪਸ੍ਟੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸਤਿ, ਜਙ੍ਘਾਯਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਜਙ੍ਘਾਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮਾਹ-ਜਙ੍ਘਾਸ਼ਿਰਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਪਾਦਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੩੦-੩੨) · Śloka ੩੨
| ਪਾਦੇ ਤੁ ਸੁਸ੍ਥਿਤੇਧਸ੍ਤਾਜ੍ਜਾਨੁਸਨ੍ਧੇਰ੍ਨਿਪੀਡਿਤੇ||੩੦|| ਗਾਢਂ ਕਰਾਭ੍ਯਾਮਾਗੁਲ੍ਫਂ ਚਰਣੇ ਤਸ੍ਯ ਚੋਪਰਿ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਕੁਞ੍ਚਿਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਰੂਢੇ ਹਸ੍ਤਵਤ੍ਤਤਃ||੩੧|| ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍| |੩੨|
| पादे तु सुस्थितेऽधस्ताज्जानुसन्धेर्निपीडिते||३०|| गाढं कराभ्यामागुल्फं चरणे तस्य चोपरि| द्वितीये कुञ्चिते किञ्चिदारूढे हस्तवत्ततः||३१|| बद्ध्वा विध्येत्सिराम्| |३२|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੂਮ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਪਾਦੇ ਸਤਿ ਪਾਦਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਜਾਨੁਸਨ੍ਧੇਰਧਸ੍ਤਾਦਾਗੁਲ੍ਫਂ-ਗੁਲ੍ਫਂ ਯਾਵਤ੍, ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਗਾਢਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੀਡਿਤੇ ਸਤਿ, ਤਸ੍ਯ ਚਰਣਸ੍ਯੋਪਰਿ-ਉਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਚਰਣ ਈਸਤ੍ਸਙ੍ਕੁਚਿਤੇ, ਤਥਾ ਆਰੂਢੇ-ਤਤ੍ਕਲਿਤੇ ਸਤਿ, ਤਤੋ ਹਸ੍ਤਵਤ੍-ਵੇਧ੍ਯਸ੍ਥਾਨਾਦੁਪਰਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਪਟ੍ਟਿਕਾਂ, ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪਾਦਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮਾਹ-ਪਾਦੇ ਤ੍ਵਿਤਿ| ਹਸ੍ਤਵਦ੍ਵੇਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਪਟ੍ਟਿਕਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ|
Adhikarana ਅਨੁਕ੍ਤਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ (੩੨) · Śloka ੩੨
ਇਤ੍ਥਮਨੁਕ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਸੁ ਤਤ੍ਤਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਮੁਪਾਯਵਿਤ੍||੩੨||
इत्थमनुक्तेष्वपि कल्पयेत्| तेषु तेषु प्रदेशेषु तत्तद्यन्त्रमुपायवित्||३२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਇਤ੍ਥਂ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਯਨ੍ਤ੍ਰਲਕ੍ਸਣੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ, ਅਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਸੌਕਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵੇਸੁ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤਤ੍ਤਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍, ਉਪਾਯਜ੍ਞੋ ਵੈਦ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਨੁਕ੍ਤਸ਼ਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮਾਹ-ਇਤ੍ਥਮਿਤਿ|
Adhikarana ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਸ੍ਯ ਨਿਖਨਨਮ੍ ਕੁਠਾਰਿਕਾਯਾ ਨਿਖਨਨਮ੍ (੩੩) · Śloka ੩੩
ਮਾਂਸਲੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਵ੍ਰੀਹ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰਕਮ੍| ਯਵਾਰ੍ਧਮਸ੍ਥ੍ਨਾਮੁਪਰਿ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯਨ੍ ਕੁਠਾਰਿਕਾਮ੍||੩੩||
मांसले निक्षिपेद्देशे व्रीह्यास्यं व्रीहिमात्रकम्| यवार्धमस्थ्नामुपरि सिरां विध्यन् कुठारिकाम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਾਂਸਲੇ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵੇ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਸ੍ਥ੍ਨਾਮੁਪਰਿ ਕੁਠਾਰਿਕਾਂ ਯਵਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਂ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ? ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯਨ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਸ੍ਯ ਨਿਖਨਨਮਾਹ-ਮਾਂਸਲ ਇਤਿ| ਕੁਠਾਰਿਕਾਯਾ ਨਿਖਨਨਮਾਹ-ਯਵਾਰ੍ਧਮਿਤਿ|
Adhikarana ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੪) · Śloka ੩੪
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਧਾਰਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਨ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| |੩੪|
सम्यग्विद्धा स्रवेद्धारां यन्त्रे मुक्ते तु न स्रवेत्| |३४|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧੇ ਸਤਿ(ਦ੍ਵਾ ਸਤੀ) ਧਾਰਾਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਮੁਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਨ ਸ੍ਰਵੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧ ਇਤਿ|
Adhikarana ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ ਅਤਿਵਿਦ੍ਧਾਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੩੪-੩੫) · Śloka ੩੫
| ਅਲ੍ਪਕਾਲਂ ਵਹਤ੍ਯਲ੍ਪਂ, ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਤੈਲਚੂਰ੍ਣਨੈਃ||੩੪|| ਸਸ਼ਬ੍ਦਮਤਿਵਿਦ੍ਧਾ ਤੁ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਦੁਃਖੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ| |੩੫|
| अल्पकालं वहत्यल्पं, दुर्विद्धा तैलचूर्णनैः||३४|| सशब्दमतिविद्धा तु स्रवेद्दुःखेन धार्यते| |३५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਲ੍ਪਂ ਵਿਦ੍ਧਾ ਸਤੀ ਸਿਰਾ ਸ੍ਤੋਕਂ ਕਾਲਂ ਵਹਤਿ| ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾ-ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਸਤੀ, ਸਿਰਾ ਤੈਲਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਨੈਃ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਅਤਿਵਿਦ੍ਧਾ ਤੁ ਸਿਰਾ ਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਦੁਃਖੇਨ-ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਧਾਰ੍ਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਅਲ੍ਪਕਾਲਮਿਤਿ| ਤੈਲਚੂਰ੍ਣੇਨੈਃ-ਤੈਲਕ੍ਸਾਰਸੇਚਨੈਃ| ਅਤਿਵਿਦ੍ਧਾਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਸਸ਼ਬ੍ਦਮਿਤਿ|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਾਵਰੋਧਕਾਰਣਾਨਿ (੩੫-੩੬) · Śloka ੩੬
| ਭੀਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਕੁਣ੍ਠਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਤਿਤਪ੍ਤਯਃ||੩੫|| ਕ੍ਸਾਮਤ੍ਵਵੇਗਿਤਾਸ੍ਵੇਦਾ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਰੁਤਿਹੇਤਵਃ| |੩੬|
| भीमूर्च्छायन्त्रशैथिल्यकुण्ठशस्त्रातितृप्तयः||३५|| क्षामत्ववेगितास्वेदा रक्तस्यास्रुतिहेतवः| |३६|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਭੀਮੂਰ੍ਛਾਦਯੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਰਵਣਹੇਤਵਃ| ਭੀਃ-ਭਯਮ੍| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ-ਮੋਹਸ੍ਤਮਸੀਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਃ| ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮ੍-ਅਗਾਢਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਨਮ੍| ਤਥਾ, ਕੁਣ੍ਠਂ-ਭਗ੍ਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍| ਤਥਾ, ਅਤਿਤਪ੍ਤਿਃ-ਅਤਿਸੌਹਿਤ੍ਯਮ੍| ਕ੍ਸਾਮਤ੍ਵਂ-ਨਿਰ੍ਬਲਤਾ| ਵੇਗਿਤਾ-ਸਞ੍ਜਾਤਵੇਗਤ੍ਵਮ੍| ਅਸ੍ਵੇਦਃ-ਸ੍ਵੇਦਾਯੋਗਃ| ਯਤਸ਼੍ਚੈਤੇ ਰੁਧਿਰਸ੍ਯਾਸ੍ਰੁਤਿਹੇਤਵਸ੍ਤਤੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤਾਵੇਤੇ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਰਕ੍ਤਾਵਰੋਧਕਾਰਣਾਨ੍ਯਾਹ-ਭੀਮੂਰ੍ਚ੍ਛੇਤਿ| ਵੇਗਿਤਾ-ਮੂਤ੍ਰਿਤਤ੍ਵਾਦਿਃ| ਅਸ੍ਵੇਦੋ-ਅਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵੇਦਃ|
Adhikarana ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰਾਵਾਰ੍ਥਮੌਸਧਮ੍ (੩੬-੩੭) · Śloka ੩੭
| ਅਸਮ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਵੇਲ੍ਲਵ੍ਯੋਸਨਿਸਾਨਤੈਃ||੩੬|| ਸਾਗਾਰਧੂਮਲਵਣਤੈਲੈਰ੍ਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰਾਮੁਖਮ੍| |੩੭|
| असम्यगस्त्रे स्रवति वेल्लव्योषनिषानतैः||३६|| सागारधूमलवणतैलैर्दिह्याच्छिरामुखम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਸਮ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਵੇਲ੍ਲਾਦਿਭਿਃ ਸਿਰਾਵਦਨਂ ਦਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰਾਵਾਰ੍ਥਮੌਸਧਮਾਹ-ਅਸਮ੍ਯਗਸ੍ਰ ਇਤਿ|
Adhikarana ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰਾਵਨਿਰ੍ਵਾਹਾਰ੍ਥਮੌਸਧਮ੍ (੩੭) · Śloka ੩੭
| ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਤੈਲੇਨ ਲਵਣੇਨ ਚ||੩੭||
| सम्यक्प्रवृत्ते कोष्णेन तैलेन लवणेन च||३७||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸਿਰਾਮੁਖਂ ਕੋਸ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਤੈਲਲਵਣਾਭ੍ਯਾਂ ਦਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰਾਵਨਿਰ੍ਵਾਹਾਰ੍ਥਮੌਸਧਮਾਹ-ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤ ਇਤਿ| ਦਿਹ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਨੁਸਜ੍ਯਤੇ|
Adhikarana ਦੁਸ੍ਠਾਸ੍ਰਮੇਵਾਗ੍ਰੇ ਸਿਰਾਃ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ (੩੮) · Śloka ੩੮
ਅਗ੍ਰੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰਂ ਕੁਸੁਮ੍ਭਾਦਿਵ ਪੀਤਿਕਾ| |੩੮|
अग्रे स्रवति दुष्टास्रं कुसुम्भादिव पीतिका| |३८|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਥਾ ਰਾਗਪੀਤਿਕਾਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਾਤ੍ ਕੁਸੁਮ੍ਭਾਦਗ੍ਰੇ-ਪੂਰ੍ਵਂ, ਪੀਤਿਕਾ ਸ੍ਰਵਤਿ, ਏਵਂ ਦੁਸ੍ਟਾਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਾਦੇਕਲੋਲੀਭੂਤਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੁਸ੍ਟਮਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਵਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਗ੍ਰਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦਦੁਸ੍ਟਮਪਿ ਰਕ੍ਤਮਵਸ਼੍ਯਂ ਸ੍ਰਵਤੀਤ੍ਯਾਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯੇਦਮਾਹ-ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰਮੇਵਾਗ੍ਰੇ ਸ਼ਿਰਾਃ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹ ਅਗ੍ਰ ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਨਾਹਰੇਤ੍ (੩੮) · Śloka ੩੮
| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਤਿਸ੍ਠੇਚ੍ਛੁਦ੍ਧਂ ਤਦਿਤਿ ਨਾਹਰੇਤ੍||੩੮||
| सम्यक्स्रुत्वा स्वयं तिष्ठेच्छुद्धं तदिति नाहरेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਥਾਵਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ-ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਿਨਾ, ਯਤ੍ ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍-ਨ ਸ੍ਰਵੇਤ੍, ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤਦਿਤਿ ਨਾਹਰੇਤ੍-ਨ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍, ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਤਚ੍ਛੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਹਰੇਦਿਤ੍ਯਾਹ-ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿ|
Adhikarana ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਃ (੩੯) · Śloka ੩੯
ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਵੀਜਿਤੇ ਵ੍ਯਜਨੈਃ ਪੁਨਃ| ਸ੍ਰਾਵਯੇਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤਿ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਪਰੇਦ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹੇਪਿ ਵਾ||੩੯||
यन्त्रं विमुच्य मूर्च्छायां वीजिते व्यजनैः पुनः| स्रावयेन्मूर्च्छति पुनस्त्वपरेद्युस्त्र्यहेऽपि वा||३९||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਵ੍ਯਜਨੈਰ੍ਵੀਜਿਤੇ-ਸਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇਨਰੇ ਸਤਿ, ਪੁਨਰਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤਿ ਤ੍ਵਾਤੁਰੇਸ਼ੁਦ੍ਧਮਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਨ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਕਦਾ ਤਰ੍ਹਿ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਅਪਰੇਦ੍ਯੁਃ,-ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਨੇ, ਤ੍ਰ੍ਯਹੇਪਿ ਵਾ-ਤਤੀਯੇ ਵਾਹ੍ਨਿ, ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਾਹ-ਯਨ੍ਤ੍ਰਮਿਤਿ| ਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਮਪਰਦਿਨਾਦੌ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦਿਤ੍ਯਾਹ-ਸ੍ਰਾਵਯੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਵਾਤਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪੦) · Śloka ੪੦
ਵਾਤਾਚ੍ਛ੍ਯਾਵਾਰੁਣਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਵੇਗਸ੍ਰਾਵ੍ਯਚ੍ਛਫੇਨਿਲਮ੍| |੪੦|
वाताच्छ्यावारुणं रूक्षं वेगस्राव्यच्छफेनिलम्| |४०|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਾਤਾਤ੍ ਸ਼੍ਯਾਵਾਦਿਲਕ੍ਸਣਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵਾਤਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਵਾਤਾਦਿਤਿ|
Adhikarana ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟਰਕਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪੦) · Śloka ੪੦
| ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪੀਤਾਸਿਤਂ ਵਿਸ੍ਰਮਸ੍ਕਨ੍ਦ੍ਯੌਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਮ੍||੪੦||
| पित्तात् पीतासितं विस्रमस्कन्द्यौष्ण्यात्सचन्द्रिकम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪੀਤਾਦਿਲਕ੍ਸਣਮਸ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਸ੍ਕਨ੍ਦਿ-ਅਸ੍ਤ੍ਯਾਨਮ੍, ਉਸ੍ਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਂ ਚ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਤਿ| ਔਸ੍ਣ੍ਯਾਦਸ੍ਕਨ੍ਦਿ-ਘਨੀਭਾਵਰਹਿਤਮ੍|
Adhikarana ਕਫਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪੧) · Śloka ੪੧
ਕਫਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਸਕ੍ਪਾਣ੍ਡੁ ਤਨ੍ਤੁਮਤ੍ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਘਨਮ੍| |੪੧|
कफात् स्निग्धमसृक्पाण्डु तन्तुमत्पिच्छिलं घनम्| |४१|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਫਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਲਕ੍ਸਣਮਸਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਕਫਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਕਫਾਦਿਤਿ| ਘਨਂਸ੍ਰਾਵਰਹਿਤਮ੍|
Adhikarana ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪੧) · Śloka ੪੧
| ਸਂਸਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਂ ਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍|੪੧|
| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्|४१|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਂਸਰ੍ਗਾਦ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਸਂਸਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਸਂਸਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਮਿਤਿ|
Adhikarana ਤ੍ਰਿਦੋਸਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੪੧) · Śloka ੪੧
| ਤ੍ਰਿਦੋਸਂ ਮਲਿਨਾਵਿਲਮ੍||੪੧||
| त्रिदोषं मलिनाविलम्||४१||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤ੍ਰਿਦੋਸਰਕ੍ਤਂ ਮਲਿਨਂ-ਕਲੁਸਂ, ਆਵਿਲਂ-ਘਨਂ ਚ| ਏਤਚ੍ਚ ਦੋਸਤ੍ਰਯਸਂਸਰ੍ਗਲਕ੍ਸਣਾਦਧਿਕਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਨ ਚੈਤਾਵਦੇਵ ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਕ੍ਸਣਂ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਤ੍ਰਿਦੋਸਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਿਤਿ| ਮਲਿਨਂ-ਨੀਲਮ੍| ਆਵਿਲਂ-ਕਲੁਸਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ. ੩੬)-"ਕਸਾਯਰਸਂ ਲੋਹਗਨ੍ਧਿ ਸ਼ੀਤਂ ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਵਾਤਾਤ੍| ਗਹਧੂਮਾਞ੍ਜਨੋਦਕਕਸ੍ਣਂ ਹਰਿਤਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਗਨ੍ਧਿ ਕਟੁਤ੍ਵਾਨ੍ਮਕ੍ਸਿਕਾਨਿਸ੍ਠਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਭਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍| ਕੋਵਿਦਾਰਪੁਸ੍ਪਗੈਰਿਕੋਦਕਪਾਣ੍ਡੁ ਸ਼ੀਤਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦਿ ਵ੍ਰਣਦ੍ਵਾਰਾ ਵਸਾਦਿਲਵਣਰਸਂ ਵਸਾਗਨ੍ਧਿ ਚ ਕਫਾਤ੍| ਕਾਂਸ੍ਯਨੀਲਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿ ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਤ੍|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ੍ਰਾਵਪ੍ਰਮਾਣਮ੍ (੪੨) · Śloka ੪੨
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਬਲਿਨੋਪ੍ਯਸ੍ਰਂ ਨ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤ੍ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਪਰਮ੍| ਅਤਿਸ੍ਰੁਤੌ ਹਿ ਮਤ੍ਯੁਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਰੁਣਾ ਵਾ ਚਲਾਮਯਾਃ||੪੨||
अशुद्धौ बलिनोऽप्यस्रं न प्रस्थात्स्रावयेत्परम्| अतिस्रुतौ हि मृत्युः स्याद्दारुणा वा चलामयाः||४२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਮਸ੍ਰਂ ਬਲਿਨੋਪਿ-ਕਿਂ ਪੁਨਰਬਲਿਨਃ, ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤ੍ ਪਰਂ-ਅਧਿਕਂ, ਨ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| { ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ- } ਅਤਿਸ੍ਰਾਵੇ ਹਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ, ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਵਾਤਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਃ ਸ੍ਯੁਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ੍ਰਾਵਪ੍ਰਮਾਣਮਾਹ-ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਾਵਿਤਿ| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧੌ-ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੌ| ਬਲਿਨੋਪਿ-ਕਿਂ ਪੁਨਰਬਲਸ੍ਯ| ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਤ੍ਰ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਪਲਃ|
Adhikarana ਅਤਿਸ੍ਰਾਵੇ ਭੇਸਜਮ੍ (੪੩) · Śloka ੪੩
ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗਰਸਕ੍ਸੀਰਰਕ੍ਤਪਾਨਾਨਿ ਭੇਸਜਮ੍| |੪੩|
तत्राभ्यङ्गरसक्षीररक्तपानानि भेषजम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਤ੍ਰ-ਰਕ੍ਤਾਤਿਸ੍ਰੁਤੌ, ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਭੇਸਜਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਤਿਸ੍ਰਾਵੇ ਭੇਸਜਮਾਹ-ਤਤ੍ਰੇਤਿ|
Adhikarana ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਯਮ੍ (੪੩-੪੪) · Śloka ੪੪
| ਸ੍ਰੁਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ਨੈਰ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਮਪਨੀਯ ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ||੪੩|| ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਤੈਲਪ੍ਲੋਤਾਕ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਨੀਯਂ ਸਿਰਾਮੁਖਮ੍| |੪੪|
| स्रुते रक्ते शनैर्यन्त्रमपनीय हिमाम्बुना||४३|| प्रक्षाल्य तैलप्लोताक्तं बन्धनीयं सिरामुखम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ੍ਰੁਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਮੁਰ੍ਚ੍ਯ-ਮਨ੍ਦਂ ਮਨ੍ਦਮਪਨੀਯ, ਸਿਰਾਮੁਖਂ ਸ਼ੀਤੋਦਕੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ, ਤੈਲਪ੍ਲੋਤੇਨਾਕ੍ਤਂ ਸਦ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਥਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਯਮਾਹ-ਸ੍ਰੁਤ ਇਤਿ| ਪ੍ਲੋਤਂ-ਵਸ੍ਤ੍ਰਖਣ੍ਡਮ੍|
Adhikarana ਅਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਧੌਪੁਨਃ ਸ੍ਰਾਵਕਾਲਃ (੪੪-੪੫) · Śloka ੪੫
| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਭੂਯਃ ਸਾਯਮਹ੍ਨ੍ਯਪਰੇਪਿ ਵਾ||੪੪|| ਸ੍ਨੇਹੋਪਸ੍ਕਤਦੇਹਸ੍ਯ ਪਕ੍ਸਾਦ੍ਵਾ ਭਸ਼ਦੂਸਿਤਮ੍| |੪੫|
| अशुद्धं स्रावयेद्भूयः सायमह्न्यपरेऽपि वा||४४|| स्नेहोपस्कृतदेहस्य पक्षाद्वा भृशदूषितम्| |४५|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ-ਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟਰੁਧਿਰਲਕ੍ਸਣੇਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ, ਭੂਯਃ-ਪੁਨਃ, ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਕਦਾ ? ਸਾਯਂ-ਅਪਰਾਹ੍ਨੇ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਦਿਨੇ| ਅਥਵਾ, ਅਪਰੇਹ੍ਨਿ-ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦਿਨੇ| ਅਥਵਾ ਸ੍ਨੇਹੇਨੋਪਸ੍ਕਤੋਭਾਵਿਤੋ, ਦੇਹੋ ਯਸ੍ਯ ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯ ਭਸ਼ਦੂਸਿਤਂ-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਂ, ਪਕ੍ਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਏਵਮਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸਾਯਮਹ੍ਨ੍ਯਪਰੇ ਪਕ੍ਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਪਰਿਮਾਣਮੇਵ ਸ੍ਰਾਵਯੇਨ੍ਨ ਤਤੋਧਿਕਮਿਤਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤੌ ਕ੍ਰਮਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਪਰਿਮਾਣਂ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਗਦਿਤਮ੍ "ਵਮਨੇ ਚ ਵਿਰੇਕੇ ਚ ਰਕ੍ਤਾਤੀਸਾਰਯੋਰਪਿ| ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਪਲਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀਸਿਣਃ||" ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੇਸਂ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦੁਤ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ ? ਇਤਿ ਸਂਸ਼ਯਾਪਨੋਦਾਰ੍ਥਮਿਦਮਾਹ-[ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਰਾਵੇਣਾਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧੌ] ਪੁਨਃ ਸ੍ਰਾਵਕਾਲਮਾਹ-ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਮਿਤਿ| ਭਸ਼ਦੂਸਿਤਂ ਤੁ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨੇਹਯਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸਾਤ੍ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍|
Adhikarana ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ਼ੇਸੇਪਿ ਨ ਸ੍ਰੁਤਿਃ (੪੫-੪੬) · Śloka ੪੬
| ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ੇਸੇ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰੇ ਨੈਵ ਰੋਗੋਤਿਵਰ੍ਤਤੇ||੪੫|| ਸਸ਼ੇਸਮਪ੍ਯਤੋ ਧਾਰ੍ਯਂ ਨ ਚਾਤਿਸ੍ਰੁਤਿਮਾਚਰੇਤ੍| |੪੬|
| किञ्चिद्धि शेषे दुष्टास्रे नैव रोगोऽतिवर्तते||४५|| सशेषमप्यतो धार्यं न चातिस्रुतिमाचरेत्| |४६|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੇਸੇ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤੇ ਨੈਵ ਰੋਗੋ-ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ, ਅਤਿਵਰ੍ਤਤੇ-ਕ੍ਰਿਯਾਪਥਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਮਸੌ ਨਾਸਾਦਯਤਿ| ਅਤੋ ਦੁਸ੍ਟਮਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਸਸ਼ੇਸਂ ਧਾਰ੍ਯਮ੍| ਨਾਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਤਿਸ੍ਰੁਤਿਮਾਚਰੇਤ੍, ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਤ੍ਵਾਤ੍| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਪ੍ਯਧ੍ਯਗੀਸ੍ਟ (?) "ਸਸ਼ੇਸਂ ਦੁਸ੍ਟਰੁਧਿਰਮਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਨ ਚਾਤਿਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੇਸਂ ਸਂਸ਼ਮਨੈਰ੍ਜਯੇਤ੍||" ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਥ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੇਸਂ ਰਕ੍ਤਮੁਪੇਕ੍ਸਣੀਯਮੁਤ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਦੁਸ੍ਟੇਪ੍ਯਨੇਨੈਵ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸ੍ਰੁਤਿਃ ਕਾਰ੍ਯਾ| ਨ ਤ੍ਵਤਿਸ੍ਰੁਤਿਰਿਤ੍ਯਾਹ-ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਧੀਤਿ| ਅਤਿਵਰ੍ਤਤੇ-ਬਾਧਤੇ|
Adhikarana ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰਣਮ੍ (੪੬) · Śloka ੪੬
| ਹਰੇਚ੍ਛਙ੍ਗਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੇਸਮ੍|੪੬|
| हरेच्छृङ्गादिभिः शेषम्|४६|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਂ ਸ਼ਙ੍ਗਤੁਮ੍ਬਘਟਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰੇਤ੍, ਨ ਤੁ ਸਿਰਯਾ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧੇਤਿਸ੍ਰੁਤਿਸ਼ਙ੍ਕਾਯਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰੇਦਿਤ੍ਯਾਹ-ਹਰੇਦਿਤਿ|
Adhikarana ਅਥਵਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍ (੪੬-੪੭) · Śloka ੪੭
| ਪ੍ਰਸਾਦਮਥਵਾ ਨਯੇਤ੍||੪੬|| ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ੁਦ੍ਧਿਵਿਸ਼ੋਸਣੈਃ| ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਮਨੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮੇਵਮੇਵ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍||੪੭||
| प्रसादमथवा नयेत्||४६|| शीतोपचारपित्तास्रक्रियाशुद्धिविशोषणैः| दुष्टं रक्तमनुद्रिक्तमेवमेव प्रसादयेत्||४७||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥਵਾ ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰੇਣ, ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕ੍ਰਿਯਯਾ, ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਦਿਰੂਪਯਾ, ਵਿਸ਼ੋਸਣੇਨ-ਲਙ੍ਘਨਰੂਪੇਣ, ਤਦ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍-ਕਲੁਸਤਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤ੍ਵਮੁਪਪਾਦਯੇਤ੍| ਨ ਤੁ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਰੁਧਿਰਂ ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰੇਣ (ਚਾਰਾਦਿਨਾ) ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍| ਯਾਵਦਨੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤ-ਅਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰੁਧਿਰਂ, ਏਵਮੇਵ-ਅਨੇਨੈਵ ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਾਦਿਨਾ, ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਨਯੇਤ੍| ਨ ਤੁ ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਹਰਣੇ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਦਿਨਾ ਯਤਨੀਯਮ੍, ਅਨੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਰਕ੍ਤਨਿਰ੍ਹਰਣਸ੍ਯ ਸਾਪਾਯਤ੍ਵਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ਼ਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰਪ੍ਯਤਿਸ੍ਰੁਤਿਸ਼ਙ੍ਕਾਯਾਂ ਸ਼ਮਯੇਦਿਤ੍ਯਾਹ-ਪ੍ਰਸਾਦਮਿਤਿ| ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ-ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਅਕਤਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਸ੍ਯਾਪ੍ਯੇਤਦੇਵ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦਨਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਮਿਤਿ| ਅਨੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ-ਉਦ੍ਰੇਕਾਭਾਵਾਤ੍ ਸ੍ਰਾਵਾਯੋਗ੍ਯਮ੍|
Adhikarana ਅਤਿਸ੍ਰਾਵੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮ੍ (੪੮) · Śloka ੪੮
ਰਕ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤਿਸ੍ਠਤਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਮਾਚਰੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| |੪੮|
रक्ते त्वतिष्ठति क्षिप्रं स्तम्भनीमाचरेत्क्रियाम्| |४८|
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰਕ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤਿਸ੍ਠਤਿ-ਸ੍ਥਿਤਿਮਲਭਮਾਨੇ, ਤ੍ਵਰਿਤਮੇਵ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ-ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਂ, ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍, ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਤ੍ਵਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤਦੇਵ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮਾਹ-ਅਤਿਸ੍ਰਾਵੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮਾਹ-ਰਕ੍ਤੇ ਤ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਸ੍ਤਮ੍ਭਨ ਵਿਸ਼ੇਸਃ (੪੮-੫੦) · Śloka ੫੦
| ਰੋਧ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਤ੍ਤਙ੍ਗਮਾਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਗੈਰਿਕੈਃ||੪੮|| ਮਤ੍ਕਪਾਲਾਞ੍ਜਨਕ੍ਸੌ ਮਮਸੀਕ੍ਸੀਰਿਤ੍ਵਗਙ੍ਕੁਰੈਃ| ਵਿਚੂਰ੍ਣਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਮੁਖਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਹਿਮਂ ਪਿਬੇਤ੍||੪੯|| ਤਾਮੇਵ ਵਾ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਵ੍ਯਧਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍| ਸਿਰਾਮੁਖਂ ਵਾ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਦਹੇਤ੍ਤਪ੍ਤਸ਼ਲਾਕਯਾ||੫੦||
| रोध्रप्रियङ्गुपत्तङ्गमाषयष्ट्याह्वगैरिकैः||४८|| मृत्कपालाञ्जनक्षौ ममषीक्षीरित्वगङ्कुरैः| विचूर्णयेद्व्रणमुखं पद्मकादिहिमं पिबेत्||४९|| तामेव वा सिरां विध्येद्व्यधात्तस्मादनन्तरम्| सिरामुखं वा त्वरितं दहेत्तप्तशलाकया||५०||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਿਰਾਵ੍ਰਣਮੁਖਂ ਵਿਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਹਿਮਂ-ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ, ਪਿਬੇਤ੍| ਤਾਮੇਵ-ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਵ੍ਯਧਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਵ੍ਯਵਹਿਤਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸਿਰਾਦ੍ਵਾਰਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਕਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਨੋਪਤਪ੍ਤਯਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਦਹੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਰਾਵਣਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਯਦ੍ਵਿਧੇਯਂ ਤਦਾਹ-ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਵਿਸ਼ੇਸਮਾਹ-ਰੋਧ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਿਤਿ| ਮਤ੍ਕਪਾਲਂ-ਖਰ੍ਪਰਮ੍| ਕ੍ਸੌਮਮਸੀ-ਵਸ੍ਤ੍ਰਭਸ੍ਮ| ਵਿਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍-ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਿਕਿਰੇਤ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਹਿਮਂ-ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਗਣਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਸੂ.ਅ. ੩੬)-"ਅਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤੁ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ਿਰਾਮੁਖਂ ਸਂਧਾਤੁਂ ਚੂਰ੍ਣੈਰਵਚੁਰ੍ਣ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਗ੍ਰੇਣ ਪੀਡਯੇਤ੍| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯੁਪੋਦਕਾਪਿਚ੍ਛਾਂ ਵਾ ਵ੍ਰਣਮੁਖੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਾਢਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਂ ਵਾ ਪਟ੍ਟਕਮ੍| ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਸ਼ੀਤਮਧੁਰਕਸਾਯਾਨ੍ਨਪਾਨਸੇਕਪ੍ਰਦੇਹਪ੍ਰਵਾਤਵੇਸ਼੍ਮਭਿਰ੍ਵਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਨਾਯੋਪਚਰੇਤ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਮਧੁਰਂ ਕ੍ਸੀਰਮਿਕ੍ਸੁਰਸਮੇਣਹਰਿਣਾਜੋਰਭ੍ਰਮਹਿਸਵਰਾਹਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਵਾ ਸਿਰਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਰੁਧਿਰਮਾਮਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਵਾ ਪਾਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤੇਨੈਵ ਵਾ ਦਰ੍ਭਪਾਦਮਦਿਤੇਨਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਯੂਸਰਸੈਰ੍ਭੋਜਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਥਾ ਚਾਨਵਤਿਸ੍ਠਮਾਨੇ ਪਾਚਨਾਯ ਕ੍ਸਾਰਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਚ ਕ੍ਸਣਮਪ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸੇਤ| ਕ੍ਸੀਣਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਵਾਯੁਰ੍ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯੁਪਸਙ੍ਗਹ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਸਂਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ਸ਼ਿਰਃਕਮ੍ਪਭ੍ਰਮਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭਾਪਤਾਨਕਹਨੁਭ੍ਰਂਸ਼ਹਿਧ੍ਮਾਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਬਾਧਿਰ੍ਯਧਾਤੁਕ੍ਸਯਾਕ੍ਸੇਪਕਾਦੀਨ੍ ਕਰੋਤਿ, ਮਰਣਂ ਵਾ| ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਣਭਤਾਂ ਰਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਯਤੇਨਲਃ| ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਚਾਨਿਲਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬਂਹਣਮਾਚਰੇਤ੍|| ਦੁਰ੍ਵ੍ਯਧਾਤਿਵ੍ਯਧਕੁਟ੍ਟਿਤਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵ੍ਯਧਾਦੇਰ੍ਵ੍ਯਧਦੋਸਾਵ੍ਦ੍ਯਾਪਦੋ ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸਾਧਯੇਦਿਤਿ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਨਿਯਮਕਾਲਾਵਧਿਃ (੫੧) · Śloka ੫੧
ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨ ਯਾਵਤ੍| ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਰੁਧਿਰਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਸ੍ਤਾਵਦ੍ਧਿਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਭਾਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍||੫੧||
उन्मार्गगा यन्त्रनिपीडनेन स्वस्थानमायान्ति पुनर्न यावत्| दोषाः प्रदुष्टा रुधिरं प्रपन्ना स्तावद्धिताहारविहारभाक् स्यात्||५१||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਨ੍ਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨੇਨੋਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗਾਃ-ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਸਮਾਸ਼੍ਰਯਣੇਨੋਤ੍ਪਥਂ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਾਃ| ਕਿਂਭੂਤਾ ਦੋਸਾਃ? ਪ੍ਰਦਸ੍ਟਾਃ, ਤਥਾਵਿਧਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ |ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਵਦ੍ਧਿਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਭਾਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍-ਹਿਤਾਵਾਹਾਰਵਿਹਾਰੌ ਭਜੇਤ੍| "ਭਜੋ ਣ੍ਵਿਃ ਇਤਿ ਣ੍ਵਿਃ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਵਤ੍ਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਨਿਯਮਕਾਲਾਵਧਿਮਾਹ-ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗਾ ਇਤਿ|
Adhikarana ਪਥ੍ਯਮ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਪਥ੍ਯੇ ਯੁਕ੍ਤਿਃ (੫੨) · Śloka ੫੨
ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਂ ਲਘੁ ਦੀਪਨੀਯਂ ਰਕ੍ਤੇਪਨੀਤੇ ਹਿਤਮਨ੍ਨਪਾਨਮ੍| ਤਦਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਹ੍ਯਨਵਸ੍ਥਿਤਾਸ ਗਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਦਿਤਿ ਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯਃ||੫੨||
नात्युष्णशीतं लघु दीपनीयं रक्तेऽपनीते हितमन्नपानम्| तदा शरीरं ह्यनवस्थितासृ गग्निर्विशेषादिति रक्षितव्यः||५२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰਾਵਿਤੇਨ੍ਨਪਾਨਂ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਅਤ੍ਯੁਸ੍ਣਂ ਹ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੂਸਯੇਤ੍| ਅਤਿਸ਼ੀਤਂ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਂ ਸਾਦਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਲਘੁ-ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਸਂਸ੍ਕਾਰਾਦਿਨਾ ਵਾ, ਤਥਾ ਦੀਪਨੀਯਮ੍| ਕੁਤ ਏਵਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਹਿਤਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਸ਼ਰੀਰਮਨਵਸ੍ਥਿਤਂ-ਚਲਿਤਵਤ੍ਤਿ, ਰਕ੍ਤਂ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਤਦੇਵਂਭੂਤਂ ਭਵਤਿ| ਤਚ੍ਚਾਸਕ੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯਾਧਾਰੋ, ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਃ| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਹ. ਸ਼ਾ. ਅ. ੩|੯੦)- "ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਹ੍ਨਿਃ" ਇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍-ਮਹਤਾ ਯਤ੍ਨੇਨ, ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਾਦਿਨਾਹਾਰਵਿਹਾਰੇਣ ਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਕਤਸਿਰਾਵ੍ਯਧਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਨ੍ਤਰੇਣੋਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗਾਮਿਨਾਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੌ ਕਾਲੋ ਨਾਵਗਮ੍ਯਤੇ, ਨ ਚ ਨਿਰ੍ਹਤਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸੋ ਲਕ੍ਸਣਂ ਵਿਨਾ ਜ੍ਞਾਯਤੇ, ਇਤਿ ਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪਿ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਮਾਹ-ਪਥ੍ਯਮਾਹ-ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਮਿਤਿ| ਉਕ੍ਤੇ ਪਥ੍ਯੇ ਯੁਕ੍ਤਿਮਾਹ-ਤਦਾ ਸ਼ਰੀਰਮਿਤਿ| ਇਤਿ-ਅਤੋ ਹੇਤੋਃ|
Adhikarana ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ (੨੭) · Śloka ੨੭
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾ- ਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਮਵ੍ਯਾਹਤਪਕ੍ਤਵੇਗਮ੍| ਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪੁਸ੍ਟਿਬਲੋਪਪਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ||੫੩|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੭||
प्रसन्नवर्णेन्द्रियमिन्द्रियार्था- निच्छन्तमव्याहतपक्तृवेगम्| सुखान्वितं पुष्टिबलोपपन्नं विशुद्धरक्तं पुरुषं वदन्ति||५३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने शिराव्यधविधिर्नाम सप्तविंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ, ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਨਿ ਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍| ਤਥਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਭਿਪ੍ਰੇਤਾਨ੍, ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਂ-ਅਭਿਲਸਨ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਪਕ੍ਤੁਰ੍ਵੇਗਃ-ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮ੍, ਅਵ੍ਯਾਹਤਃ-ਅਨਭਿਭੂਤਃ, ਪਕ੍ਤਵੇਗੋ ਯਸ੍ਯ ਤਮਵ੍ਯਾਹਤਪਕ੍ਤਵੇਗਮ੍| ਤਥਾ, ਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਂ-ਆਰੋਗ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਤਿਮਾਪਨ੍ਨਮ੍| ਤਥਾ ਪੁਸ੍ਟਿਬਲਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਏਵਂਵਿਧਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਮ੍| "ਮਧੁਰਂ ਲਵਣਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤੁ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਲਕ੍ਸਣਮਭਿਹਿਤਮਿਤਿ| ਉਪਜਾਤਿਰ੍ਵਤ੍ਤਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੭||
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਰ੍ਣੇਤਿ| ਪਕ੍ਤਾਅਗ੍ਨਿਃ| ਵੇਗੋ-ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਦਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ| ਇਤਿ ਹੇਮਾਦ੍ਰਿਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨੇ| ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਪ੍ਰਕਰਣਂ ਸਾਮਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍|| ੨੭||