Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ப்ரமேஹநிதாநாதநந்தரஂ வித்ரதிநிதாநாரம்பஃ, யதோऽநந்தரேऽத்யாயே பிடிகாலக்ஷணாவஸரே "வித்ரதிர்வக்ஷ்யதே" (ஶ்லோ. ௩௪) இத்யுக்தம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வித்ரதிவத்திகுல்மநிதாநாத்யாயஃ, வித்ரதேர்நிதாநம், வித்ரதிஃ ஷட்விதஃ (௨-௩) · Śloka ௩
அதஸ்தமேவ வித்ரதிஂ லக்ஷயிதுமஸ்யாத்யாயஸ்ய ப்ரஸங்க இத்யாஹ - - - - அதாதோ வித்ரதிவத்திகுல்மநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே)||௨|| புக்தைஃ பர்யுஷிதாத்யுஷ்ணரூக்ஷஶுஷ்கவிதாஹிபிஃ| ஜிஹ்மஶய்யாவிசேஷ்டாபிஸ்தைஸ்தைஶ்சாஸக்ப்ரதூஷணைஃ||௧|| துஷ்டத்வங்மாஂஸமேதோஸ்திஸ்நாய்வஸக்கண்டராஶ்ரயஃ| யஃ ஶோபோ பஹிரந்தர்வா மஹாமூலோ மஹாருஜஃ||௨|| ஷோடேத்யுக்தம்| அத ததேவ ஷோடத்வஂ ப்ரதிபாதயிதுமாஹ - - - - வத்தஃ ஸ்யாதாயதோ யோ வா ஸ்மதஃ ஷோடா ஸ வித்ரதிஃ| தோஷைஃ பதக்ஸமுதிதைஃ ஶோணிதேந க்ஷதேந ச||௩||
अतस्तमेव विद्रधिं लक्षयितुमस्याध्यायस्य प्रसङ्ग इत्याह - - - - अथातो विद्रधिवृद्धिगुल्मनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)||२|| भुक्तैः पर्युषितात्युष्णरूक्षशुष्कविदाहिभिः| जिह्मशय्याविचेष्टाभिस्तैस्तैश्चासृक्प्रदूषणैः||१|| दुष्टत्वङ्मांसमेदोस्थिस्नाय्वसृक्कण्डराश्रयः| यः शोफो बहिरन्तर्वा महामूलो महारुजः||२|| षोढेत्युक्तम्| अथ तदेव षोढत्वं प्रतिपादयितुमाह - - - - वृत्तः स्यादायतो यो वा स्मृतः षोढा स विद्रधिः| दोषैः पृथक्समुदितैः शोणितेन क्षतेन च||३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பர்யுஷிதாதிபிர்புக்தைஃ, ததா ஜிஹ்மஶய்யாவிசேஷ்டாபிஃ, விவிதாஶ்சேஷ்டா விசேஷ்டாஃ, ஶய்யா ச விசேஷ்டாஶ்ச ஶய்யாவிசேஷ்டாஃ, ஜிஹ்மாஶ்ச தாஃ ஶய்யாவிசேஷ்டாஶ்ச, தாபிஃ| ஜிஹ்மாஃ குடிலா வக்ரா இதி பர்யாயாஃ| ததா தைஸ்தைஃ-தத்ரதத்ராஸக்ப்ரதூஷணைஶ்ச நிர்திஷ்டைஃ, யஃ ஶோபோ ஜாயதே துஷ்டத்வகாத்யாஶ்ரயோ பஹிஃ-பஹிர்பாகே, அந்தஃ-அந்தர்பாகே வா, ஸ ஶீக்ரவிதாஹித்வாச்சோபஃ ஷோடா-ஷட்ப்ரகாரோ, வித்ரதிஃ ஸ்மதஃ-அபிஹிதஃ| ஶோபஶப்தஃ பஷோதராதித்வாத்ஸாதுஃ| த்வக் ச மாஂஸஂ ச மேதஶ்ச அஸ்தி ச ஸ்நாயுஶ்சாஸக் ச கண்டரா ச, தா ஏவம்| "ஸுமஹாந் ஸ்நாயுஸங்காதஃ கண்டரேத்யபிதீயதே|" துஷ்டாஃ-தோஷைர்தூஷிதாஃ, த்வங்மாஂஸாதய ஆதாரோ யஸ்ய ஸ துஷ்டத்வங்மாஂஸமேதோஸ்திஸ்நாய்வஸக்கண்டராஶ்ரயஃ| ததா, மஹமூலஸ்ததா மஹாருஜஃ, அநேநாஸ்ய துருபக்ரமத்வமுக்தம்| ததா, வத்தஃ ஸ்யாத், அதவா ஆயதோ-ந வர்துலஃ, இத்யநேநாஸ்ய ஸஂஸ்தாநமுக்தம்| ஸ௦-பதக்தோஷைஃ-வாதபித்தகபைஸ்த்ரயஃ, ஸமுதிதைஃ-ஸந்நிபாதேந சைகஃ, ததா ஶோணிதேந-தோஷாதிஷ்டிதேந, க்ஷதேந-ஶஸ்த்ராதிகாதாதிநா, சேதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ஸ புநர்பஹிரந்தர்பேதேந த்விதா, பாஹ்யாந்தரயோர்லக்ஷணம் (௪-௫) · Śloka ௫
ஷட்விதஸ்யாபி ஶோபஸ்ய வித்ரத்யாக்யஸ்யாந்தர்பஹீரூபதயா த்விதாத்வமித்யாஹ - - - - பாஹ்யோऽத்ர தத்ரதத்ராங்கே தாருணோ க்ரதிதோந்நதஃ| ஆந்தரோ தாருணதரோ கம்பீரோ குல்மவத்தநஃ||௪|| வல்மீகவத்ஸமுச்ச்ராயீ ஶீக்ரகாத்யக்நிஶஸ்த்ரவத்| |௫|
षड्विधस्यापि शोफस्य विद्रध्याख्यस्यान्तर्बहीरूपतया द्विधात्वमित्याह - - - - बाह्योऽत्र तत्रतत्राङ्गे दारुणो ग्रथितोन्नतः| आन्तरो दारुणतरो गम्भीरो गुल्मवद्धनः||४|| वल्मीकवत्समुच्छ्रायी शीघ्रघात्यग्निशस्त्रवत्| |५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அத்ர-அநயோர்பாஹ்யாப்யந்தரபேதபிந்நயோர்வித்ரத்யோர்மத்யாத், பாஹ்யோ வித்ரதிஸ்தத்ரதத்ர-நாப்யாதாவங்கே, ஜாயதே| ததா, தாருணோ க்ரதிதோந்நதஃ| க்ரதித இவ க்ரதிதஃ| உந்நதஃ-உத்துண்டிதஃ| ஶோபஸ்ய ஸ்வபாவோந்நதத்வாதுந்நதக்ரஹணமதிஶயார்தம்| ஆந்தரோ தாருணதரஃ ததா, கம்பீரஃ-அந்தர்நிகூடஃ| ததா, குல்மவத்தநோ-குல்மேந துல்யஃ| ததா, ஸமுச்ச்ராயீ-உந்நதோ வல்மீகஶிகரவத்| ததா, ஶீக்ரகாதீ-பாஹ்யவித்ரதிதஃ ஶீக்ரவ்யாபாதகஃ| அக்நிஶஸ்த்ரவத்-அக்நிஶஸ்த்ராப்யாஂ துல்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வித்ரதேஃ ஸ்தாநாநி (௫-௬) · Śloka ௬
| நாபிபஸ்தியகத்ப்லீஹக்லோமஹத்குக்ஷிவங்க்ஷணே||௫|| ஸ்யாத்வக்கயோரபாநே ச| |௬|
| नाभिबस्तियकृत्प्लीहक्लोमहृत्कुक्षिवङ्क्षणे||५|| स्याद्वृक्कयोरपाने च| |६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-நாப்யாத்யந்யதமே தேஶே சாயஂ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௬-௭) · Śloka ௭
வாதாத்தத்ராதிதீவ்ரருக்| ஶ்யாவாருணஶ்சிரோத்தாநபாகோ விஷமஸஂஸ்திதஃ||௬|| வ்யதச்சேதப்ரமாநாஹஸ்பந்தஸர்பணஶப்தவாந்| |௭|
वातात्तत्रातितीव्ररुक्| श्यावारुणश्चिरोत्थानपाको विषमसंस्थितः||६|| व्यधच्छेदभ्रमानाहस्पन्दसर्पणशब्दवान्| |७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்ர-தேஷு வித்ரதிஷு மத்யே, வாதாத்தீவ்ரருகாதிஃ ஶப்தவாநித்யேததந்தலக்ஷணஃ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana பித்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௭-௮) · Śloka ௮
| ரக்ததாம்ராஸிதஃ பித்தாத்தண்மோஹஜ்வரதாஹவாந்||௭|| க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச| |௮|
| रक्तताम्रासितः पित्तात्तृण्मोहज्वरदाहवान्||७|| क्षिप्रोत्थानप्रपाकश्च| |८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தாத்ரக்ததாம்ராஸிதாதிகஃ க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்சேத்யந்தலக்ஷணஃ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana கபஜஸ்ய லக்ஷணம் (௮-௯) · Śloka ௯
பாண்டுஃ கண்டூயுதஃ கபாத்| ஸோத்க்லேஶஶீதகஸ்தம்பஜம்பாரோசககௌரவஃ||௮|| சிரோத்தாநவிபாகஶ்ச| |௯|
पाण्डुः कण्डूयुतः कफात्| सोत्क्लेशशीतकस्तम्भजृम्भारोचकगौरवः||८|| चिरोत्थानविपाकश्च| |९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபாத் பாண்டுஃ-வர்ணேந| ததா, கண்டூயுத இத்யாதிசிரோத்தாநவிபாகஶ்சேத்யந்தலக்ஷணஃ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ஸந்நிபாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௯) · Śloka ௯
ஸங்கீர்ணஃ ஸந்நிபாததஃ| |௯|
सङ्कीर्णः सन्निपाततः| |९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸந்நிபாதஜோ வித்ரதிஃ ஸங்கீர்ணோ-வாதாதிதோஷவ்யாமிஶ்ரலக்ஷணஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ரக்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௯-௧௦) · Śloka ௧௦
| ஸாமர்த்யாச்சாத்ர விபஜேத்பாஹ்யாப்யந்தரலக்ஷணம்||௯|| கஷ்ணஸ்போடாவதஃ ஶ்யாவஸ்தீவ்ரதாஹருஜாஜ்வரஃ| பித்தலிங்கோऽஸஜா பாஹ்யஃ ஸ்த்ரீணாமேவ ததாऽऽந்தரஃ||௧௦||
| सामर्थ्याच्चात्र विभजेद्बाह्याभ्यन्तरलक्षणम्||९|| कृष्णस्फोटावृतः श्यावस्तीव्रदाहरुजाज्वरः| पित्तलिङ्गोऽसृजा बाह्यः स्त्रीणामेव तथाऽऽन्तरः||१०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அத்ர-வித்ரதௌ, பூர்வோக்தாத்தாருணாத்தா(ணதா)ருணதரத்வாதிலக்ஷணாத்-ஸாமர்த்யாத், பாஹ்யாப்யந்தரலக்ஷணஂ விபஜேத்-பாஹ்யஸ்ய வித்ரதேஸ்ததாऽऽப்யந்தரஸ்ய ச லக்ஷணஂ வதேத்| ஸ௦-ரக்தேந வித்ரதிஃ கஷ்ணஸ்போடைராவதஃ-சிதோ, யாவத்தீவ்ரதாஹருஜாஜ்வரஃ| ததா பித்தலிங்கோ-"ரக்ததாம்ராஸிதஃ" (ஶ்லோ. ௭) இத்யாதிலக்ஷணஃ ஸ ச பாஹ்யோ-பாஹ்ய ஏவ நாந்தரோ நராணாம், வஸ்துஸ்வாபாவ்யாத்| ஆந்தரோ யோ வித்ரதிரஸஜா ஜாயதே, ஸ ஸ்த்ரீணாமேவ-ந நராணாம், வஸ்துஸ்வாபாவ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana க்ஷதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௧௧-௧௨) · Śloka ௧௨
அத க்ஷதவித்ரதிஂ லக்ஷயதி - - - - ஶஸ்த்ராத்யைரபிகாதேந க்ஷதே வாऽபத்யகாரிணஃ| க்ஷதோஷ்மா வாயுவிக்ஷிப்தஃ ஸரக்தஂ பித்தமீரயந்||௧௧|| பித்தாஸக்லக்ஷணஂ குர்யாத்வித்ரதிஂ பூர்யுபத்ரவம்| |௧௨|
अथ क्षतविद्रधिं लक्षयति - - - - शस्त्राद्यैरभिघातेन क्षते वाऽपथ्यकारिणः| क्षतोष्मा वायुविक्षिप्तः सरक्तं पित्तमीरयन्||११|| पित्तासृग्लक्षणं कुर्याद्विद्रधिं भूर्युपद्रवम्| |१२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶஸ்த்ரலோஷ்டாத்யைர்யோऽபிகாதஸ்தேந ஹேதுநா யஃ க்ஷதோஷ்மா, அதவாऽபிகாதமந்தரேணாபி வ்ரணாத்யுத்பவாத் க்ஷதே ஜாதே ஸத்யபத்யகாரிணஃ புஂஸோ யஃ க்ஷதோஷ்மா-அக்நிஃ, ஸ வாயுநா விக்ஷிப்தஃ பித்தமீரயந்-கோபயந்| கிம்பூதஂ பித்தம் ? ஸரக்தம்| ததா, பித்தாஸக்ப்யாமுத்பந்நயோர்வித்ரத்யோர்யல்லக்ஷணஂ தத்ஸமாநலக்ஷணஂ வித்ரதிஂ குர்யாத்| ததா, பூர்யுபத்ரவம்| இயாநேவ சாஸ்ய விஶேஷஃ, பித்தாஸக்வித்ரத்யோஃ ஸகாஶாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வித்ரதீநாஂ ஸ்தாநபேதேநோபத்ரவாஃ (௧௨-௧௬) · Śloka ௧௬
| தேஷூபத்ரவபேதஶ்ச ஸ்மதோऽதிஷ்டாநபேததஃ||௧௨|| தமேவோபத்ரவபேதஂ தர்ஶயதி - - - - நாப்யாஂ ஹித்மா, பவேத்பஸ்தௌ மூத்ரஂ கச்ச்ரேண பூதி ச| ஶ்வாஸோ யகதி, ரோதஸ்து ப்லீஹ்ந்யுச்ச்வாஸஸ்ய, தட் புநஃ||௧௩|| கலக்ரஹஶ்ச க்லோம்நி, ஸ்யாத்ஸர்வாங்கப்ரக்ரஹோ ஹதி| ப்ரமோஹஸ்தமகஃ காஸோ ஹதயே கட்டநஂ வ்யதா||௧௪|| குக்ஷிபார்ஶ்வாந்தராஂஸார்திஃ குக்ஷாவாடோபஜந்ம ச| ஸக்த்நோர்க்ரஹோ வங்க்ஷணயோர்வக்கயோஃ கடிபஷ்டயோஃ||௧௫|| பார்ஶ்வயோஶ்ச வ்யதா பாயௌ பவநஸ்ய நிரோதநம்| |௧௬|
| तेषूपद्रवभेदश्च स्मृतोऽधिष्ठानभेदतः||१२|| तमेवोपद्रवभेदं दर्शयति - - - - नाभ्यां हिध्मा, भवेद्बस्तौ मूत्रं कृच्छ्रेण पूति च| श्वासो यकृति, रोधस्तु प्लीह्न्युच्छ्वासस्य, तृट् पुनः||१३|| गलग्रहश्च क्लोम्नि, स्यात्सर्वाङ्गप्रग्रहो हृदि| प्रमोहस्तमकः कासो हृदये घट्टनं व्यथा||१४|| कुक्षिपार्श्वान्तरांसार्तिः कुक्षावाटोपजन्म च| सक्थ्नोर्ग्रहो वङ्क्षणयोर्वृक्कयोः कटिपृष्ठयोः||१५|| पार्श्वयोश्च व्यथा पायौ पवनस्य निरोधनम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தேஷு-வித்ரதிஷு, உபத்ரவவிஶேஷோऽதிஷ்டாநவிஶேஷாத்பவதி| ஸ௦-நாப்யாஂ ஜாதே வித்ரதௌ ஹித்மா விஶேஷேண பவேத்| பஸ்தௌ ஜாதே மூத்ரஂ பூதி கச்ச்ரேண ச பவேத்| யகதி ஜாதே ஶ்வாஸஃ ஸ்யாத்| ப்லீஹ்நி ஜாத உச்ச்வாஸஸ்ய ரோதஃ| க்லோம்நி ஜாதே கலக்ரஹ இவ கலக்ரஹோ வ்யாதிவிஶேஷஃ ஸ்யாத்தஷ்ணா ச| ஹதி ஜாதே ஸர்வஸ்யாங்கஸ்ய ப்ரகர்ஷேண க்ரஹஃ ஸ்யாத்| ததா, ப்ரமோஹாதயஃ ஸ்யுஃ| தமகஃ-ஶ்வாஸவிஶேஷஃ| ஹதயே கட்டநஂ வ்யதா ச| குக்ஷௌ ஜாதே ஸதி குக்ஷிபார்ஶ்வயோரந்தரேஂऽஸயோஶ்ச பீடா பவதி, ததா குக்ஷாவாடோபஸம்பவஃ| வங்க்ஷணயோர்ஜாதே ஸக்த்நோர்க்ரஹோ நிஶ்சல இவ ஸக்திநீ ஜாயேதே| வக்கயோர்ஜாதே கட்யாஃ பஷ்டஸ்ய ச க்ரஹஃ, பீடா ச பார்ஶ்வயோஃ ஸ்யாத்| பாயௌ-குதே ஜாதே, பவநஸ்ய-அபாநாக்யஸ்ய வாயோஃ, நிரோதஃ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வித்ரதீநாஂ ஆமபக்வவிதக்தத்வம் (௧௬) · Śloka ௧௬
| ஆமபக்வவிதக்தத்வஂ தேஷாஂ ஶோபவதாதிஶேத்||௧௬||
| आमपक्वविदग्धत्वं तेषां शोफवदादिशेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தேஷாஂ-வித்ரதீநாஂ, ஆமத்வஂ பக்வத்வஂ விதக்தத்வஂ-பாகாதிக்ராந்தத்வஂ, ஶோபவதாதிஶேத்| ஶோபாநாமிவ ஶோபவத், ஷஷ்ட்யந்தாத்வதிஃ| தத்ர ஶோபஸ்ய ஶஸ்த்ரகர்மவிதௌ (ஹ. ஸூ. அ. ௨௯|௨) - "ஶோபோऽல்போऽல்போஷ்மருக்" இத்யாதிநா க்ரந்தேநாமாதிலக்ஷணமுக்தம், ததைவ வித்ரதிஷு போத்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana உர்த்வாதஃஸ்ராவே ஸ்தாநவிஶேஷஃ (௧௭) · Śloka ௧௭
நாபேரூர்த்வஂ முகாத்பக்வாஃ ப்ரஸ்ரவந்த்யதரே குதாத்| குதாஸ்யாந்நாபிஜோ|௧௭|
नाभेरूर्ध्वं मुखात्पक्वाः प्रस्रवन्त्यधरे गुदात्| गुदास्यान्नाभिजो|१७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-நாபேரூர்த்வஂ-ஊர்த்வப்ரதேஶேஷூத்பந்நாஃ, பக்வாஃ ஸந்தோ முகாத்-ஆஸ்யாத், ஸ்ராவஂ ஸ்ரவந்தி| நாபேரதரே-அதஸ்தாத், பக்வாஃ ஸந்தோ குதாத் ஸ்ராவஂ ஸ்ரவந்தி| நாபிஜஃ புநர்வித்ரதிருத்பந்நோ குதாஸ்யாத்-உபயதஃ, ஸ்ராவஂ ஸ்ரவதி| குதஂ சாஸ்யஂ ச குதாஸ்யம், தஸ்மாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வித்ரதௌ வ்ரணவத்தோஷவிஜ்ஞாநம் (௧௭-௧௮) · Śloka ௧௮
| வித்யாத்தோஷஂ க்லேதாச்ச வித்ரதௌ||௧௭|| யதாஸ்வஂ வ்ரணவத்| |௧௮|
| विद्याद्दोषं क्लेदाच्च विद्रधौ||१७|| यथास्वं व्रणवत्| |१८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வித்ரதௌ வ்ரண இவ யதாஸ்வஂ வாதாதிதோஷஂ க்லேதாத்வித்யாத்| வ்ரணப்ரதிஷேதோக்தயா ரீத்யா (ஹ. உ. அ. ௨௫|௬) மஸ்துமாஂஸபுலாகாம்புதுல்யதந்வல்பஸஂஸ்ரத்யாதிகயா வாதிகஂ வித்ரதிஂ வித்யாத்| மூத்ரகிஂஶுகபஸ்மாம்புதைலாம்போஷ்ணபஹுஸ்ருதேத்யாதிகயா ச பைத்திகஂ வித்ரதிஂ வித்யாத்| பஹுஶ்வேதகநஸ்ருத்யாதிகயா ச கபஜஂ வித்ரதிஂ வித்யாத்| சஶப்தாந்ந கேவலஂ பூர்வோக்தாத் "வாதாத்தத்ராதிதீவ்ரருக்" (ஶ்லோ. ௬) இத்யாதேர்வாதாதிலக்ஷணாத்வாதாதிதோஷவித்ரதிஂ ஜாநீயத், க்லேதாச்சேத்யர்தஃ| வ்ரணவதிதி ஸப்தம்யந்தாத்வதிஃ, வித்ரதாவிதி ஸப்தம்யந்தநிர்தேஶாத்| ததா சோக்தஂ பாஷ்யே-"உபமாநே யஃ ஸஂஶயஃ ஸ உபமேயாத்ப்யாவர்ததே|" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வித்ரதீநாஂ ஸாத்யாஸாத்யத்வம் (௧௮-௧௯) · Śloka ௧௯
அதைஷாஂ ஸாத்யாஸாத்யவிபாகார்தமாஹ - - - - தத்ர விவர்ஜ்யஃ ஸந்நிபாதஜஃ| பக்வோ ஹந்நாபிபஸ்திஸ்தோ பிந்நோऽந்தர்பஹிரேவ வா||௧௮|| பக்வஶ்சாந்தஃ ஸ்ரவந் வக்க்ராத் க்ஷீணஸ்யோபத்ரவாந்விதஃ| |௧௯|
अथैषां साध्यासाध्यविभागार्थमाह - - - - तत्र विवर्ज्यः सन्निपातजः| पक्वो हृन्नाभिबस्तिस्थो भिन्नोऽन्तर्बहिरेव वा||१८|| पक्वश्चान्तः स्रवन् वक्क्रात् क्षीणस्योपद्रवान्वितः| |१९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸந்நிபாதஜோ யோ வித்ரதிஃ ஸ விவர்ஜ்யோऽஸாத்யத்வாத்| ததா, பக்வோऽந்தர்பஹிரேவ வா பிந்நோऽந்தஃ-அந்தர்பிந்நோ, பாஹ்யோ-பஹிர்பிந்நோ, ஹந்நாபிபஸ்திஸ்தோ வர்ஜ்ய ஏவ| பக்வஶ்சாந்தரோ ஹதாதிப்யோऽந்யத்ராபி ஜாதோ வக்த்ரேண ஸ்ரவந் க்ஷீணஸ்யோபத்ரவைஃ-ஹித்மாதிபிஃ, யுக்தோ வர்ஜ்ய ஏவ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ஸ்தநவித்ரதேர்லக்ஷணம் (௧௯-௨௧) · Śloka ௨௧
இதாநீஂ ஸ்தநவித்ரதிர்யோஷிதாஂ யதா ஸ்யாத் ததா வக்தி - - - - | ஏவமேவ ஸ்தநஸிரா விவதாஃ ப்ராப்ய யோஷிதாம்||௧௯|| ஸூதாநாஂ கர்பிணீநாஂ வா ஸம்பவேச்ச்வயதுர்கநஃ| ஸ்தநே ஸதுக்தேऽதுக்தே வா பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணஃ||௨௦|| நாடீநாஂ ஸூக்ஷ்மவக்த்ரத்வாத்கந்யாநாஂ ந ஸ ஜாயதே| |௨௧| இதி வித்ரதிநிதாநம்|௨௧|
इदानीं स्तनविद्रधिर्योषितां यथा स्यात् तथा वक्ति - - - - | एवमेव स्तनसिरा विवृताः प्राप्य योषिताम्||१९|| सूतानां गर्भिणीनां वा सम्भवेच्छ्वयथुर्घनः| स्तने सदुग्धेऽदुग्धे वा बाह्यविद्रधिलक्षणः||२०|| नाडीनां सूक्ष्मवक्त्रत्वात्कन्यानां न स जायते| |२१| इति विद्रधिनिदानम्|२१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-[ ஏவமேவ- ] யதைவ வித்ரத்யாக்யஃ ஶ்வயதுவிஶேஷோ புக்தைஃ பர்யுஷிதாதிபிஸ்தைஸ்தைஶ்சாஸக்ப்ரதூஷணைர்துஷ்டத்வங்மாஂஸமேதோஸ்திஸ்நாய்வஸக்கண்டராஶ்ரயஃ, ததைவ ஸூதாநாஂ கர்பிணீநாஂ வா ஸ்த்ரீணாஂ ஸ்தநே ஸதுக்தேऽதவாऽதுக்தே ஸ்தநஸிரா விவதாஃ ப்ராப்ய-ஆக்ரம்ய, பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணஃ-"பாஹ்யோऽத்ர தத்ரதத்ராங்கே" (ஶ்லோ. ௪) இத்யாதிலக்ஷணோ கநோ-நிபிடோ, யஃ ஶ்வயதுஃ ஸம்பவேத் ஸ ஸ்தநவித்ரதிஸஂஜ்ஞஃ| நாடீநாஂ-ஸ்தநஸிராணாஂ, ஸூக்ஷ்மவக்த்ரத்வாத் ஸ கந்யாநாஂ ந ஜாயதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வத்தேஃ ஸஂப்ராப்திஃ (௨௧-௨௨) · Śloka ௨௨
அத ஶ்வயதுஸாமாந்யாதிதாநீஂ வத்திஂ-வர்த்மாபரநாமாநஂ வ்யாதிஂ, வக்துமுபக்ரமதே - - - - அத வத்திநிதாநம்| | கத்தோ ருத்தகதிர்வாயுஃ ஶோபஶூலகரஶ்சரந்||௨௧|| முஷ்கௌ வங்க்ஷணதஃ ப்ராப்ய பலகோஶாபிவாஹிநீஃ| ப்ரபீட்ய தமநீர்வத்திஂ கரோதி பலகோஶயோஃ||௨௨||
अथ श्वयथुसामान्यादिदानीं वृद्धिं-वर्ध्मापरनामानं व्याधिं, वक्तुमुपक्रमते - - - - अथ वृद्धिनिदानम्| | कृद्धो रुद्धगतिर्वायुः शोफशूलकरश्चरन्||२१|| मुष्कौ वङ्क्षणतः प्राप्य फलकोशाभिवाहिनीः| प्रपीड्य धमनीर्वृद्धिं करोति फलकोशयोः||२२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாயுஃ ப்ரகுபிதோ வத்திஂ கரோதி| கிஂ தாதுக்ஷயாத் குபிதஃ ? நேத்யாஹ-ருத்தகதிஃ| ருத்தா கதிர்யஸ்யேதி ருத்தகதிஃ, ஆவதமார்க இத்யர்தஃ| கிம்பூதஃ ? ஶோபஶூலகரஃ| ததா, சரந்-தேஶாத்தேஶாந்தரஂ கச்சந்| வங்க்ஷணதஃ-ததோ தேஶாத், முஷ்கௌ-வஷணௌ, யதா ப்ராப்ய ததா பலகோஶாபிவாஹிநீஃ ஸிராஃ ப்ரகர்ஷேண பீடயித்வா| கஸ்ய வத்திஂ கரோதி ? இத்யாஹ-பலகோஶயோஃ,-வஷணயோஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வத்திஃ ஸப்தவிதஃ (௨௩) · Śloka ௨௩
அதுநாऽஸ்ய வ்யாதேஃ ஸங்க்யாஂ குர்வந்நாஹ - - - - தோஷாஸ்ரமேதோமூத்ராந்த்ரைஃ ஸ வத்திஃ ஸப்ததா கதஃ| மூத்ராந்த்ரஜாவப்யநிலாத்தேதுபேதஸ்து கேவலம்||௨௩||
अधुनाऽस्य व्याधेः सङ्ख्यां कुर्वन्नाह - - - - दोषास्रमेदोमूत्रान्त्रैः स वृद्धिः सप्तधा गदः| मूत्रान्त्रजावप्यनिलाद्धेतुभेदस्तु केवलम्||२३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பதக்வாதபித்தகபைர்தோஷைஸ்ததாऽஸ்ரேண மேதஸா மூத்ரேண ச ததாऽऽந்த்ரேண ச, ஏவஂ தோஷாஸ்ரமேதோமூத்ராந்த்ரைஃ ஸ வத்த்யாக்யோ கதஃ ஸப்ததா-ஸப்தப்ரகாரோ, மதஃ| ந கேவலஂ [ வாத ] வத்தாக்யோ யோ கதஃ ஸ ஏவாநிலஜோ யாவந்மூத்ராந்த்ரஜாவபி யௌ வத்த்யாக்யௌ கதௌ தாவப்யநிலஜௌ| நநு, ஏவஂ பதங்நிர்தேஶோ மூத்ராந்த்ரஜயோஃ கர்துஂ ந யுக்தோऽநிலஜத்வாத், இத்யாஹ-ஹேதுபேதஸ்து கேவலம்| ஸத்யம்| மூத்ராந்த்ரஜாவப்யநிலாஜ்ஜாயேதே| கிந்து காரணபேதாந்மூத்ராந்த்ரஜாவிதி நிர்திஷ்டௌ| யதோ மூத்ராந்த்ரேऽதிஷ்டாய வாயுர்மூத்ராந்த்ரஜௌ கதௌ வத்த்யாக்யௌ கரோதி| ஏவஂ தௌ பரமார்ததோ வாதஜாவபி மூத்ராந்த்ரஜாவுச்யதே, ததாரூபாத்தேதுபூதாதுத்பந்நத்வாத்| ஏதச்சோபலக்ஷணமாத்ரம்| மேதோரக்தஜாவபி வத்திகதௌ தோஷஜாவேவ, கபபித்தாப்யாஂ தூஷ்யஸஂஜ்ஞகே மேதோரக்தேऽதிஷ்டாய கதத்வாத்| தஸ்மாந்மேதோரக்தஹேதுவஶாந்மேதோரக்தஜாவிதி ஸஂஜ்ஞயா தாவுக்தௌ| ஏவமந்யேऽப்யேவஂரூபா வ்யாதயோ போத்யாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௪) · Śloka ௨௪
வாதபூர்ணததிஸ்பர்ஶோ ரூக்ஷோ வாதாதஹேதுருக்| |௨௪|
वातपूर्णदृतिस्पर्शो रूक्षो वातादहेतुरुक्| |२४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்ர வாதாத்வத்திர்வாதேந பூரிதா யா ததிஃ-பஸ்ரா, தஸ்யா இவ ஸ்பர்ஶோ யஸ்ய ஸ ஏவஂபூதோ பவதி| ததா, ரூக்ஷஃ| ததா, அஹேதுஃ-நிமித்தஂ விநா, ருக்-பீடா, யஸ்மிந் ஸ ஏவம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana பித்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௪) · Śloka ௨௪
| பக்வோதும்பரஸங்காஶஃ பித்தாத்தாஹோஷ்மபாகவாந்||௨௪||
| पक्वोदुम्बरसङ्काशः पित्ताद्दाहोष्मपाकवान्||२४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தாத்வத்திஃ பக்வோதும்பரபலதுல்யோ தாஹாதிமாஂஶ்ச ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana கபஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௫) · Śloka ௨௫
கபாச்சிதோ குருஃ ஸ்நிக்தஃ கண்டூமாந் கடிநோऽல்பருக்| |௨௫|
कफाच्छितो गुरुः स्निग्धः कण्डूमान् कठिनोऽल्परुक्| |२५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபாத்வத்திஃ ஶீதாதியுக்தஃ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ரக்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௫) · Śloka ௨௫
| கஷ்ணஸ்போடாவதஃ பித்தவத்திலிங்கஶ்ச ரக்ததஃ||௨௫||
| कृष्णस्फोटावृतः पित्तवृद्धिलिङ्गश्च रक्ततः||२५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தாத்வத்திஃ கஷ்ணஸ்போடைஶ்சிதஃ பித்தவத்திலிங்கஶ்ச| பித்தவத்திலிங்காநீவ லிங்காநி யஸ்ய ஸ ஏவம்| ஸப்தம்யுபமாநபூர்வஸ்யேத்யாதிநோத்தரபதலோபீ ஸமாஸஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மேதோஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௬) · Śloka ௨௬
கபவந்மேதஸா வத்திர்மதுஸ்தாலபலோபமஃ| |௨௬|
कफवन्मेदसा वृद्धिर्मृदुस्तालफलोपमः| |२६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மேதஸா வத்திஃ கபவதிதி கார்யே காரணோபசாராத்கபகார்யோ ரோகஃ கப உக்தஃ| விஶேஷமத்ராஹ-மதுஸ்தாலபலோபம இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana மூத்ரஜஸ்ய லக்ஷணம் (௨௬-௨௭) · Śloka ௨௭
| மூத்ரதாரணஶீலஸ்ய மூத்ரஜஃ ஸ து கச்சதஃ||௨௬|| அம்போபிஃ பூர்ணததிவத்க்ஷோபஂ யாதி ஸருங்மதுஃ| மூத்ரகச்ச்ரமதஸ்தாச்ச வலயஂ பலகோஶயோஃ||௨௭||
| मूत्रधारणशीलस्य मूत्रजः स तु गच्छतः||२६|| अम्भोभिः पूर्णदृतिवत्क्षोभं याति सरुङ्मृदुः| मूत्रकृच्छ्रमधस्ताच्च वलयं फलकोशयोः||२७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மூத்ரஜோ வத்திர்மூத்ரதாரணஶீலஸ்ய ஜலபூர்ணபஸ்த்ரேவ ஸ்யாத்| ஸ து-மூத்ரஜோ வத்திஃ, கச்சதோ-வ்ரஜதஃ, க்ஷோபஂ யாதி ஸருக் மதுஶ்ச ஸ்யாத்| ததா, மூத்ரகச்ச்ரஂ ஸ்யாத்| பலகோஶயோரதஸ்தாச்ச வலயஂ-கடகஂ, ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana அந்நஜஸ்ய லக்ஷணம், அந்நஜஸ்யாஸாத்யத்வம் (௨௮-௨) · Śloka ௨
வாதகோபிபிராஹாரைஃ ஶீததோயாவகாஹநைஃ| தாரணேரணபாராத்வவிஷமாங்கப்ரவர்தநைஃ||௨௮|| க்ஷோபணைஃ க்ஷுபிதோऽந்யைஶ்ச க்ஷுத்ராந்த்ராவயவஂ யதா| பவநோ விகுணீகத்ய ஸ்வநிவேஶாததோ நயேத்||௨௯|| குர்யாத்வங்க்ஷணஸந்திஸ்தோ க்ரந்த்யாபஂ ஶ்வயதுஂ ததா| உபேக்ஷ்யமாணஸ்ய ச முஷ்கவத்தி- மாத்மாநருக்ஸ்தம்பவதீஂ ஸ வாயுஃ| ப்ரபீடிதோऽந்தஃ ஸ்வநவாந் ப்ரயாதி ப்ரத்மாபயந்நேதி புநஶ்ச முக்தஃ||௩௦|| அந்த்ரவத்திரஸாத்யோऽயஂ வாதவத்திஸமாகதிஃ||௩௧|| இதி வத்திநிதாநம்||௨||
वातकोपिभिराहारैः शीततोयावगाहनैः| धारणेरणभाराध्वविषमाङ्गप्रवर्तनैः||२८|| क्षोभणैः क्षुभितोऽन्यैश्च क्षुद्रान्त्रावयवं यदा| पवनो विगुणीकृत्य स्वनिवेशादधो नयेत्||२९|| कुर्याद्वङ्क्षणसन्धिस्थो ग्रन्थ्याभं श्वयथुं तदा| उपेक्ष्यमाणस्य च मुष्कवृद्धि- माध्मानरुक्स्तम्भवतीं स वायुः| प्रपीडितोऽन्तः स्वनवान् प्रयाति प्रध्मापयन्नेति पुनश्च मुक्तः||३०|| अन्त्रवृद्धिरसाध्योऽयं वातवृद्धिसमाकृतिः||३१|| इति वृद्धिनिदानम्||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாதகோப்யாஹாராதிபிரந்யைஶ்ச பூர்வோக்தைஃ க்ஷோபணைஃ-கோபநைஃ, க்ஷுபிதஃ-குபிதோ, யதாऽல்பஸ்யாந்த்ரஸ்யாவயவஃ-ஏகதேஶஃ, தஂ ஸ்வநிவேஶாத்-ஸ்வஸ்தாநாத், விகுணீகத்யாதோ நயேத் ததா பவநோ வங்க்ஷணஸந்திஸ்தோ க்ரந்த்யாபஂ ஶ்வயதுஂ குர்யாத்| உபேக்ஷ்யமாணஸ்யேத்யாதி| உபேக்ஷ்யமாணஸ்ய-அசிகித்ஸ்யமாநஸ்ய வத்த்யாக்யகதஸ்ய, ஸ பூர்வநிர்திஷ்டோ வாயுர்முஷ்கயோர்வத்திஂ-வர்த்தநஂ, குர்யாத்| கிம்பூதாம் ? ஆத்மாநருக்ऽऽஸ்தம்பவதீம்| ததா, ப்ரபீடிதோ பாஹ்யாதந்தஃ ஸ்வநவாந்-ஸஶப்தஃ, ப்ரயாதி| முக்தஃ-அப்ரபீடிதஃ, ப்ரத்மாபயந் புநரேதி-ஆகச்சதி| உபஜாதிவத்தம்| அயஂ-ஏவஂலக்ஷணஃ, அந்த்ரவத்திரஸாத்யோ ந புநஃ ஸர்வ ஏவேத்யயஂஶப்தேந த்யோதயதி| கிமஸ்ய லக்ஷணம் ? இத்யாஹ-வாதவத்திஸமாகதிஃ,-"வாதபூர்ணததிஸ்பர்ஶ" (ஶ்லோ. ௨௪) இத்யாதிலக்ஷணலக்ஷிதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana குல்மோऽஷ்டவிதஃ (௩௨-௩௩) · Śloka ௩௩
வத்யாக்யஸ்ய வ்யாதேரநந்தரஂ ஶோபஸாமாந்யாத் குல்மஸ்யாவஸரஃ, இதி தஂ லக்ஷயிதுமாஹ - - - - அத குல்மநிதாநம்| ரூக்ஷகஷ்ணாருணஸிராதந்துஜாலகவாக்ஷிதஃ| குல்மோऽஷ்டதா பதக்தோஷைஃ ஸஂஸஷ்டைர்நிசயஂ கதைஃ||௩௨|| ஆர்தவஸ்ய ச தோஷேண நாரீணாஂ ஜாயதேऽஷ்டமஃ| |௩௩|
वृध्याख्यस्य व्याधेरनन्तरं शोफसामान्यात् गुल्मस्यावसरः, इति तं लक्षयितुमाह - - - - अथ गुल्मनिदानम्| रूक्षकृष्णारुणसिरातन्तुजालगवाक्षितः| गुल्मोऽष्टधा पृथग्दोषैः संसृष्टैर्निचयं गतैः||३२|| आर्तवस्य च दोषेण नारीणां जायतेऽष्टमः| |३३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸர்வகுல்மாநாஂ ஸாமாந்யலக்ஷணஂ ரூக்ஷகஷ்ணேத்யாதிக்ரந்தநிர்திஷ்டம்| கவாக்ஷிதோ-நிரந்தரமாக்ராந்தஃ| குல்மோऽஷ்டதேதி ஸங்க்யாரூபா ஸம்ப்ராப்திஃ| ததேவாஷ்டதாத்வஂ ப்ரதிபாதயிதுமாஹ-பதக்தோஷைஃ-வாதபித்தகபைஃ, த்ரயஃ| ததா, ஸஂஸஷ்டைஃ-ஸஂஸர்கேண, த்ரயஃ| நிசயஂ கதைஃ-ஸந்நிபாதேந, ஏகஃ| ததா, அஷ்டமோ நாரீணாஂ சார்தவஸ்ய தோஷேண-துஷ்டதயா, ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana குல்மஸ்ய நிதாநம், குல்மஸ்ய ஸஂப்ராப்திஃ (௩௩-௩௮) · Śloka ௩௮
| ஜ்வரச்சர்த்யதிஸாராத்யைர்வமநாத்யைஶ்ச கர்மபிஃ||௩௩|| கர்ஶிதோ வாதலாந்யத்தி ஶீதஂ வாऽம்பு புபுக்ஷிதஃ| யஃ பிபத்யநு சாந்நாநி லங்கநப்லவநாதிகம்||௩௪|| ஸேவதே தேஹஸங்க்ஷோபி சர்திஂ வா ஸமுதீரயேத்| அநுதீர்ணாமுதீர்ணாந்வா வாதாதீந்ந விமுஞ்சதி||௩௫|| ஸ்நேஹஸ்வேதாவநப்யஸ்ய ஶோதநஂ வா நிஷேவதே| ஶுத்தோ வாऽऽஶுவிதாஹீநி பஜதே ஸ்யந்தநாநி வா||௩௬|| வாதோல்பணாஸ்தஸ்ய மலாஃ பதக் க்ருத்தா த்விஶோऽதவா| ஸர்வே வா ரக்தயுக்தா வா மஹாஸ்ரோதோநுஶாயிநஃ||௩௭|| ஊர்த்வாதோமார்கமாவத்ய குர்வதே ஶூலபூர்வகம்| ஸ்பர்ஶோபலப்யஂ குல்மாக்யமுத்ப்லுதஂ க்ரந்திரூபிணம்||௩௮||
| ज्वरच्छर्द्यतिसाराद्यैर्वमनाद्यैश्च कर्मभिः||३३|| कर्शितो वातलान्यत्ति शीतं वाऽम्बु बुभुक्षितः| यः पिबत्यनु चान्नानि लङ्घनप्लवनादिकम्||३४|| सेवते देहसङ्क्षोभि छर्दिं वा समुदीरयेत्| अनुदीर्णामुदीर्णान्वा वातादीन्न विमुञ्चति||३५|| स्नेहस्वेदावनभ्यस्य शोधनं वा निषेवते| शुद्धो वाऽऽशुविदाहीनि भजते स्यन्दनानि वा||३६|| वातोल्बणास्तस्य मलाः पृथक् क्रुद्धा द्विशोऽथवा| सर्वे वा रक्तयुक्ता वा महास्रोतोनुशायिनः||३७|| ऊर्ध्वाधोमार्गमावृत्य कुर्वते शूलपूर्वकम्| स्पर्शोपलभ्यं गुल्माख्यमुत्प्लुतं ग्रन्थिरूपिणम्||३८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-"ஜ்வரச்சர்தி" இத்யாதி யாவத் "பஜதே ஸ்யந்தநாநி வா" இதி நிதாநம்| அதிஸாராத்யைரித்யாதிஶப்தேந க்ரஹண்யாதயோ கஹ்யந்தே, வமநாத்யைரித்யத்ர ச விரேசநாஸ்தாபநாதயஃ| ஜ்வராதிபிர்வ்யாதிபிர்வமநாதிபிஶ்ச கர்ஶிதோ யோ வாதலாந்யந்நாநி புங்க்தே| அதவா, புபுக்ஷிதோ-போஜநஂ விநைவ, ஶீதஂ-அபக்வமம்பு, யஃ பிபதி| ததா சோக்தம் (ஸங்க்ரஹே ஸூ. அ. ௬)- "அநவஸ்திததோஷாக்நேர்வ்யாதிக்ஷீணபலஸ்ய ச| நால்பமப்யாமமுதகஂ ஹிதஂ, தத்தி த்ரிதோஷகத்||" இதி| அநு சாந்நாநி-போஜநாதநந்தரஂ, லங்கநாதிகஂ யத்கர்ம தேஹஸங்க்ஷோபி-ஶரீரஸஂரம்போத்பாதகஂ, தத்ஸேவதே| சர்திஂ வா யோऽநுதீர்ணாஂ-அநுத்க்லிஷ்டாஂ, ஸமுதீரயேத்-ஸமந்தாதூர்த்வஂ நயேத்| உதீர்ணாந் வாதாதீந்-வாதமூத்ரபுரீஷாதீநாகதாந், ந விமுஞ்சதி| ததா யஃ கஶ்சந ஸ்நேஹஸ்வேதாவநப்யஸ்ய-புநஃபுநரகத்வா, ஶோதநஂ-வமநவிரேசநாதி, நிஷேவதே| அதவா, ஶுத்தஃ-கதவமநவிரேசநஃ, ஆஶு-ஸமநந்தரமேவ, விதாஹீந்யந்நபாநாநி பஜதே-ஸந்தாபநாந்யந்நபாநாநி புங்க்தே| பச்யமாநாந்யந்நபாநாநி யாநி விதாஹாவஸ்தாஂ ப்ராப்தாந்யாமாஶய ஏவ சிரமவதிஷ்டந்தே தாநி விதாஹீந்யுச்யந்தே| அதவா, கதவமநவிரேசநோऽநந்தரமேவ ஸ்யந்தநாநி-ஸ்ருதிரூபஶ்லேஷ்மகாரீண்யந்நபாநாநி, பஜதே| தஸ்ய மலாஃ-வாதாதயோ, குல்மஸஂஜ்ஞஂ வ்யாதிஂ குர்வதே| கீதஶாஃ ? வாதோல்பணாஃ-வாதகாரணாஃ| ந ஹி பவநகாரணமந்தரேண ஶ்லேஷ்மபித்தரக்தாநாஂ ஸஂகட்டநா கடதே| தஸ்மாத் பித்தாதீநாமுத்பத்திகாரணாநாஂ வாதஸ்ய ச பித்தாதிகுல்மேஷு குல்மநிஷ்பாதநஂ ப்ரதி துல்யகக்ஷதாமநேந விஶேஷணேந ப்ரதிபாதயத்யாசார்யஃ| யதி புநருல்பணஃ-அதிகஃ, இதி வ்யாக்யாயதே| ததாநீஂ பித்தகுல்மேऽப்யதிகத்வஂ வாதஸ்யேதி வாதகுல்மபித்தகுல்மாதீநாஂ விஷயவிபாகோ ந ஸ்யாத்| தஸ்மாத்வாதகாரணத்வஂ வாதோல்பணா இத்யநேந விவக்ஷிதமிதி வேத்யம்| கிம்பூதா தோஷாஃ ? க்ருத்தாஃ-குபிதாஃ| கதம் ? பதக்-ப்ரத்யேகஂ கத்வா| அதவா, த்விஶோ-த்வௌ த்வௌ கத்வா, ஸஂஸர்கஸ்தா இத்யர்தஃ| ஸர்வே வா-ஸமஸ்தா ரக்தயுக்தா வேதி| வாஶப்தஃ ஸமுச்சயே, ரக்தயுக்தாஶ்சேத்யர்தஃ| ததா ச கரநாதேऽபிஹிதம்-"வாயுஃ, க்ருத்தஃ கபஂ ரக்தஂ பித்தஂ சாதாய பிண்டிதம்| குல்மஂ குர்யாத்" இத்யாதி யாவத் "ரக்தபித்தகபா வாதபிண்டிதா குல்ம உச்யதே|" இதி| ததா மஹாஸ்ரோதோநுஶாயிநஃ| மஹாஸ்ரோதஃ-ஆமபக்வாஶயஸ்தாநஂ, ததநுஶேரதே யே தே மஹாஸ்ரோதோநுஶாயிநஃ| கிஂ கத்வா குல்மஂ நிஷ்பாதயந்தி ? இத்யாஹ-ஊர்த்வாத இத்யாதி| ஊர்த்வாதோமார்கமாவத்ய-ஆபூர்ய, அநேநாஸ்ய ஸம்ப்ராப்திருக்தா| ஶூலஂ பூர்வஂ யஸ்மிந் ஸ ஏவஂ தஂ ஶூலபூர்வகம்,-பூர்வஂ ஶூலஂ கத்வா பஶ்சாத்தோஷா குல்மஂ குர்வந்தி, அநேநாஸ்ய ப்ராக்ரூபமுக்தம்| ததா ஸ்பர்ஶோபலப்யஂ-அஶ்மாதிஸதஶம், ததா உத்ப்லுதஂ-ஊர்த்வஂ கதம்| ததா க்ரந்திரூபிணஂ-க்ரந்த்யாகாரம், இத்யநேநாஸ்ய ஸஂஸ்தாநமுக்தம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana குல்மஸ்ய உத்பத்திஃ (௩௯-௪௧) · Śloka ௪௧
அதுநா வாதகுல்மஂ லக்ஷயதி - - - - கர்ஶநாத்கபவிட்பித்தைர்மார்கஸ்யாவரணேந வா| வாயுஃ கதாஶ்ரயஃ கோஷ்டே ரௌக்ஷ்யாத்காடிந்யமாகதஃ||௩௯|| ஸ்வதந்த்ரஃ ஸ்வாஶ்ரயே துஷ்டஃ பரதந்த்ரஃ பராஶ்ரயே| பிண்டிதத்வாதமூர்தோऽபி மூர்தத்வமிவ ஸஂஶ்ரிதஃ||௪௦|| குல்ம இத்யுச்யதே பஸ்திநாபிஹத்பார்ஶ்வஸஂஶ்ரயஃ| |௪௧|
अधुना वातगुल्मं लक्षयति - - - - कर्शनात्कफविट्पित्तैर्मार्गस्यावरणेन वा| वायुः कृताश्रयः कोष्ठे रौक्ष्यात्काठिन्यमागतः||३९|| स्वतन्त्रः स्वाश्रये दुष्टः परतन्त्रः पराश्रये| पिण्डितत्वादमूर्तोऽपि मूर्तत्वमिव संश्रितः||४०|| गुल्म इत्युच्यते बस्तिनाभिहृत्पार्श्वसंश्रयः| |४१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கர்ஶநாத்-தாதுக்ஷயாத், வாயுர்துஷ்டஃ கதாசித் கபவிட்பித்தைஃ கதேந மார்கஸ்யாவரணேந-ரோதேந, கோஷ்டே-ஆமபக்வாஶயாக்யே, கதாஶ்ரயோ-கஹீதாஸ்பதஃ, ததா ரௌக்ஷ்யாத்காரணாத் காடிந்யமாகதஃ-பிண்டிதத்வஂ ப்ராப்தஃ, ஸ்வாஶ்ரயே-பக்வாஶயஸ்தாநே, துஷ்டஃ ஸ்வதந்த்ரஃ, பராஶ்ரயே-ஆமாஶயஸ்தாநே, துஷ்டஃ பரதந்த்ரஃ பித்தகபயோராயத்தஃ, பிண்டிதத்வாத்காரணாத் ஸ்பர்ஶோபலப்யஃ ஸந், அமூர்தோऽபி-அகடிநோऽபி, மூர்தத்வமிவ-காடிந்யமிவ, ஸஂஶ்ரிதஃ-ஸம்பந்நோ, குல்ம இத்யபிதீயதே, தந்த்ரகத்பிரிதி ஶேஷஃ| பஸ்திநாபிஹத்பார்ஶ்வஸஂஶ்ரயஃ, பஸ்த்யாதிஃ ஸஂஶ்ரயஃ-ஆதாரோ, யஸ்ய ஸ ஏவம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana வாதஜஸ்ய லக்ஷணம் (௪௧-௪௪) · Śloka ௪௪
| வாதாந்மந்யாஶிரஃஶூலஂ ஜ்வரப்லீஹாந்த்ரகூஜநம்||௪௧|| வ்யதஃ ஸூச்யேவ விட்ஸங்கஃ கச்ச்ராதுச்ச்வஸநஂ முஹுஃ| ஸ்தம்போ காத்ரே முகே ஶோஷஃ கார்ஶ்யஂ விஷமவஹ்நிதா||௪௨|| ரூக்ஷகஷ்ணத்வகாதித்வஂ சலத்வாதநிலஸ்ய ச| அநிரூபிதஸஂஸ்தாநஸ்தாநவத்திக்ஷயவ்யதஃ||௪௩|| பிபீலிகாவ்யாப்த இவ குல்மஃ ஸ்புரதி துத்யதே| |௪௪|
| वातान्मन्याशिरःशूलं ज्वरप्लीहान्त्रकूजनम्||४१|| व्यधः सूच्येव विट्सङ्गः कृच्छ्रादुच्छ्वसनं मुहुः| स्तम्भो गात्रे मुखे शोषः कार्श्यं विषमवह्निता||४२|| रूक्षकृष्णत्वगादित्वं चलत्वादनिलस्य च| अनिरूपितसंस्थानस्थानवृद्धिक्षयव्यथः||४३|| पिपीलिकाव्याप्त इव गुल्मः स्फुरति तुद्यते| |४४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வாதாத்குல்மே ஸதி மந்யாஶூலாதயோ பவந்தி| ததா, சலத்வாச்ச வாயோர்குல்மோऽநிரூபிதஸஂஸ்தாநஸ்தாநவத்திக்ஷயவ்யதஃ ஸ்யாத்| அநிரூபிதாஃ ஸஂஸ்தாநாதயோ யஸ்ய ஸ ஏவம்| ஸஂஸ்தாநஂ-ஆகாரஃ| ஸ்தாநஂ-ஆஶ்ரயஃ| ததா, பிபீலிகாபிர்வ்யாப்தஃ-சித இவ, குல்மஃ ஸ்புரதி துத்யதே ச| துத்யத இதி கர்மகர்தரி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana பித்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௪௪-௪௫) · Śloka ௪௫
| பித்தாத்தாஹோऽம்லகோ மூர்ச்சாவிட்பேதஸ்வேததடூஜ்வராஃ||௪௪|| ஹாரித்ரத்வஂ த்வகாத்யேஷு குல்மஶ்ச ஸ்பர்ஶநாஸஹஃ| தூயதே தீப்யதே ஸோஷ்மா ஸ்வஸ்தாநஂ தஹதீவ ச||௪௫||
| पित्ताद्दाहोऽम्लको मूर्च्छाविड्भेदस्वेदतृडूज्वराः||४४|| हारिद्रत्वं त्वगाद्येषु गुल्मश्च स्पर्शनासहः| दूयते दीप्यते सोष्मा स्वस्थानं दहतीव च||४५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தாத்குல்மே தாஹாதயஃ ஸ்யுஃ| ததா த்வங்நகாதிஷு ஹாரித்ரோ வர்ணஃ ஸ்யாத்| குல்மஶ்ச ஸ்பர்ஶநஂ ந ஸஹதே-ஸ்பர்ஶநாஸஹஃ, ஸ்யாத்| ததா, தூயதே-உபதப்யதே, தீப்யதே-ஜ்வலதீவ| ஸோஷ்மா ச ஸ்யாத்| ஸ ச ஸ்வஸ்தாநஂ-குல்மாஶ்ரிதமாஸ்பதஂ, தஹதீவ-தப்தாயஃபிண்ட இவ| தூயத இதி "தூட் பரிதாபே" திவாதிஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦
Adhikarana கபஜஸ்ய லக்ஷணம் (௪௬-௪௭) · Śloka ௪௭
கபாத்ஸ்தைமித்யமருசிஃ ஸதநஂ ஶிஶிரஜ்வரஃ| பீநஸாலஸ்யஹல்லாஸகாஸஶுக்லத்வகாதிதாஃ||௪௬|| குல்மோऽவகாடஃ கடிநோ குருஃ ஸுப்தஃ ஸ்திரோऽல்பருக்| |௪௭|
कफात्स्तैमित्यमरुचिः सदनं शिशिरज्वरः| पीनसालस्यहृल्लासकासशुक्लत्वगादिताः||४६|| गुल्मोऽवगाढः कठिनो गुरुः सुप्तः स्थिरोऽल्परुक्| |४७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபாத்குல்மே ஸதி ஸ்தைமித்யாதயஃ ஸ்யுஃ| குல்மோऽவகாடாதியுக்தஃ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana த்விதோஷஜாநாஂ லக்ஷணம் (௪௭-௪௮) · Śloka ௪௮
| ஸ்வதோஷஸ்தாநதாமாநஃ ஸ்வே ஸ்வே காலே ச ருக்கராஃ||௪௭|| ப்ராயஃ| |௪௮|
| स्वदोषस्थानधामानः स्वे स्वे काले च रुक्कराः||४७|| प्रायः| |४८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தே ச குல்மாஃ ஸ்வதோஷஸ்தாநதாமாநோ தோஷஸ்ய-வாதாதேஃ, ஸ்தாநஂ-பக்வாஶயாதி ஸ்வமாத்மீயமாத்மீயஂ, தோஷஸ்தாநஂ தத்தாம-ஸ்தாநஂ, யேஷாஂ-வாதபித்தகபகுல்மாநாஂ, தே ப்ராயோ-பாஹுல்யேந, ஸ்வதோஷஸ்தாநதாமாநஃ| ததா ஸ்வே ஸ்வே காலே-ஆத்மீயே வயோஹோராத்ரிபுக்தாநாமந்தமத்யாதிலக்ஷணே, யதாஸங்க்யஂ வாதபித்தகபகுல்மாக்கராஃ-ஶூலகராஃ, பவந்தி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana த்ரிதோஷஜஸ்ய லக்ஷணம் (௪௮-௪௯) · Śloka ௪௯
த்ரயஸ்து த்வந்த்வோத்தா குல்மாஃ ஸஂஸஷ்டலக்ஷணாஃ| ஸர்வஜஸ்தீவ்ரருக்தாஹஃ ஶீக்ரபாகீ கநோந்நதஃ||௪௮|| ஸோऽஸாத்யோ| |௪௯|
त्रयस्तु द्वन्द्वोत्था गुल्माः संसृष्टलक्षणाः| सर्वजस्तीव्ररुग्दाहः शीघ्रपाकी घनोन्नतः||४८|| सोऽसाध्यो| |४९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்வந்த்வோத்தாஃ-ஸஂஸர்கஜா குல்மாஸ்த்ரயஃ,ஸஂஸஷ்டலக்ஷணாஃ ஸ்யுஃ| ஸ௦-ஸர்வஜஸ்த்ரிதோஷஜோ குல்மஸ்தீவ்ரருகாதியுக்தஃ| ஸ சாஸாத்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ரக்தஜஸ்ய லக்ஷணம் (௪௯-௫௪) · Śloka ௫௪
ரக்தகுல்மஸ்து ஸ்த்ரியா ஏவ ப்ரஜாயதே| அத்ரைவோபபத்திமாஹ - - - - தௌ வா நவஸூதா வா யதி வா யோநிரோகிணீ||௪௯|| ஸேவதே வாதலாநி ஸ்த்ரீ க்ருத்தஸ்தஸ்யாஃ ஸமீரணஃ| நிருணத்த்யார்தவஂ யோந்யாஂ ப்ரதிமாஸமவஸ்திதம்||௫௦|| குக்ஷிஂ கரோதி தத்கர்பலிங்கமாவிஷ்கரோதி ச| ஹல்லாஸதௌஹதஸ்தந்யதர்ஶநக்ஷாமதாதிகம்||௫௧|| க்ரமேண வாயுஸஂஸர்காத்பித்தயோநிதயா ச தத்| ஶோணிதஂ குருதே தஸ்யா வாதபித்தோத்துகுல்மஜாந்||௫௨|| ருக்ஸ்தம்பதாஹாதீஸாரதட்ஜ்வராதீநுபத்ரவாந்| கர்பாஶயே ச ஸுதராஂ ஶூலஂ துஷ்டாஸகாஶ்ரயே||௫௩|| யோந்யாஶ்ச ஸ்ராவதௌர்கந்த்யதோதஸ்பந்தநவேதநாஃ| |௫௪|
रक्तगुल्मस्तु स्त्रिया एव प्रजायते| अत्रैवोपपत्तिमाह - - - - ऋतौ वा नवसूता वा यदि वा योनिरोगिणी||४९|| सेवते वातलानि स्त्री क्रुद्धस्तस्याः समीरणः| निरुणद्ध्यार्तवं योन्यां प्रतिमासमवस्थितम्||५०|| कुक्षिं करोति तद्गर्भलिङ्गमाविष्करोति च| हृल्लासदौहृदस्तन्यदर्शनक्षामतादिकम्||५१|| क्रमेण वायुसंसर्गात्पित्तयोनितया च तत्| शोणितं कुरुते तस्या वातपित्तोत्थुगुल्मजान्||५२|| रुक्स्तम्भदाहातीसारतृड्ज्वरादीनुपद्रवान्| गर्भाशये च सुतरां शूलं दुष्टासृगाश्रये||५३|| योन्याश्च स्रावदौर्गन्ध्यतोदस्पन्दनवेदनाः| |५४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தகுல்மஃ புநஃ ஸ்த்ரியா ஏவ ப்ரஜாயதே| ஸ௦-தௌ-ஆர்தவகாலே, நவப்ரஸூதா வா யோநிரோகிணீ வா ஸ்த்ரீ வாதலாந்யந்நபாநாநி யதி ஸேவதே தஸ்யாஃ-ஸ்த்ரியாஃ ஸமீரணஃ-பவநஃ, குபிதோ யோந்யாஂ ப்ரதிமாஸஂ யதவஸ்திதமார்தவஂ ததுபருணத்தி| தத்-ஆர்தவஂ, குக்ஷிஂ கரோதி, கர்பலிங்கஂ சாவிஷ்கரோதி-ப்ரகடயதி| கர்பலிங்கமிவ லிங்கஂ யஸ்யேதி "ஸப்தம்யுபமாநபூர்வஸ்ய" இதி பஹுப்ரீஹிருத்தரபதலோபஶ்ச| அத ததேவ கர்பலிங்கமாஹ-ஹல்லாஸேத்யாதி| முநிஸ்து ரக்தகுல்மே (ச. நி. அ. ௩|௧௪)- "பாதயோஃ ஶ்வயதுர்பவதி|" இத்யூசே| ஆதிஶப்தேந மூர்ச்சாதீநாஂ க்ரஹணம்| ஸ௦-க்ரமேண-அநந்தரஂ, வாயுஸஂஸர்காத்-மருத்ஸஂஶ்லேஷாத், ததா பித்தயோநிதயா ச-பித்தஸ்ய காரணத்வேந, தச்சோணிதஂ வாதபித்தோத்தகுல்மஜாநுபத்ரவாந் குருதே ருக்ஸ்தம்பதாஹாதீஸாரதட்ஜ்வராதீந்| அநயா ச பங்க்யா வாதபித்தகுல்மயோருபத்ரவா அப்யுக்தா பவந்தி| கர்பாஶய இத்யாதி| குல்மஶ்ச கர்பாஶயே ஸுதராஂ ஶூலஂ கரோதி| கிம்பூதே ? துஷ்டஸ்யாஸஜ ஆஶ்ரயே-ஆதாரபூதே| யோந்யாஶ்ச ஸ்ராவாதீந் குருதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana கர்பலக்ஷணரக்தஜலக்ஷணயோர்பேதஃ (௫௪-௫௫) · Śloka ௫௫
கர்பலக்ஷணாத்ரக்தகுல்மஸ்ய விலக்ஷணஂ லக்ஷணமாஹ - - - - | ந சாங்கைர்கர்பவத்குல்மஃ ஸ்புரத்யபி து ஶூலவாந்||௫௪|| பிண்டீபூதஃ ஸ ஏவாஸ்யாஃ கதாசித்ஸ்பந்ததே சிராத்| ந சாஸ்யா வர்த்ததே குக்ஷிகுல்ம ஏவ து வர்த்ததே||௫௫||
गर्भलक्षणाद्रक्तगुल्मस्य विलक्षणं लक्षणमाह - - - - | न चाङ्गैर्गर्भवद्गुल्मः स्फुरत्यपि तु शूलवान्||५४|| पिण्डीभूतः स एवास्याः कदाचित्स्पन्दते चिरात्| न चास्या वर्द्धते कुक्षिगुल्म एव तु वर्द्धते||५५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ந ச கர்ப இவாங்கைஃ-பாண்யாதிபிரவயவைஃ, ஸ்புரதி-நிஃஸ்பந்ததே குல்மோऽங்காபாவாத், அபி து ஶூலவாந்| ஸ ஏவ-குல்மஃ, பிண்டீபூதஃ கதாசிச்சிரேணாஸ்யாஃ ஸ்பந்ததே-ந கர்பவச்சீக்ரம்| ததா, கர்பேऽந்தஃஸ்திதே குக்ஷிரஸ்யா வர்ததே| குல்மே த்வந்தஃஸ்திதே ஸ ஏவ வர்ததே குல்மோ, ந குக்ஷிஃ| இதி கர்பரக்தகுல்மயோர்லக்ஷணபேதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana குல்மவித்ரத்யோர்பேதஃ (௫௬-௫௭) · Śloka ௫௭
அத குல்மவித்ரத்யோர்லக்ஷணபேதஂ கதயதி - - - - ஸ்வதோஷஸஂஶ்ரயோ குல்மஃ ஸர்வோ பவதி தேந ஸஃ| பாகஂ சிரேண பஜதே நைவ வா, வித்ரதிஃ புநஃ||௫௬|| பச்யதே ஶீக்ரமத்யர்தஂ துஷ்டரக்தாஶ்ரயத்வதஃ| அதஃ ஶீக்ரவிதாஹித்வாத்வித்ரதிஃ ஸோऽபிதீயதே||௫௭||
अथ गुल्मविद्रध्योर्लक्षणभेदं कथयति - - - - स्वदोषसंश्रयो गुल्मः सर्वो भवति तेन सः| पाकं चिरेण भजते नैव वा, विद्रधिः पुनः||५६|| पच्यते शीघ्रमत्यर्थं दुष्टरक्ताश्रयत्वतः| अतः शीघ्रविदाहित्वाद्विद्रधिः सोऽभिधीयते||५७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸர்வோ குல்மஃ ஸ்வதோஷஃ ஸஂஶ்ரயோ யஸ்ய ஸ ஏவம்| யேந யேந தோஷேண வாதாத்யந்யதமேநாதவா த்வந்த்வஸ்வரூபேண ஸந்நிபாதேநாந்யேந வா குல்மோ ஜாயதே ஸ தோஷஸ்தஸ்ய குல்மஸ்யாஶ்ரயஃ| ததேவஂ வாதகுல்மஸ்ய வாத ஏவாஶ்ரயோ, ந தஸ்ய பித்தாதயஃ| பித்தாதிகதாநாஂ த ஏவாஶ்ரயாஃ, ந பவந ஆஶ்ரயஃ| ஏவஂ ஸ்வதோஷஸஂஶ்ரயோ குல்மஃ ஸர்வோ பவதி| தேந-ஸ்வதோஷஸஂஶ்ரயாக்யேந காரணேந, குல்மஶ்சிரேண காலேந பாகஂ பஜதே| ஏதச்ச பித்தகுல்மஂ ப்ரதி ப்ராயேண ததைகீயமதேநோக்தம்| அத ஏவாஹ-நைவ வேதி| அதவா குல்மஃ பாகஂ ந பஜத ஏவ| வித்ரதிஸ்து ஶீக்ரஂ-அசிரேணைவ காலேந, பாகஂ பஜதே, அத்யர்தஂ துஷ்டரக்தாஶ்ரயத்வாத்| அதஃ ஶீக்ரவிதாஹித்வாத் காரணாதஸௌ வித்ரதிரபிதீயதே| ததா சாகமஃ (ஸுஶ்ருதே நி. அ. ௯|௩௨)- "மாஂஸஶோணிபூயஸ்த்வாத் பாகஂ கச்சதி வித்ரதிஃ| மாஂஸஶோணிதஹீநத்வாத்குல்மஃ பாகஂ ந கச்சதி||" இதி| ததா ப்ராயேண வாதாத்மகஃ ஸர்வோ குல்மோ ஜாயதே| வாத ஏவாமூர்தோऽபி மூர்தத்வமிவ ஸஂஶ்ரிதோ குல்ம இத்யுச்யதே| அத ஏவ வாதஸ்யைவ ஸர்வகுல்மேகாரணஂ ப்ரதி ப்ராதாந்யம்| தஸ்மாத்குல்மஸ்ய பாகாநுபபத்திஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana பாஹ்யாப்யந்தரயோர்லக்ஷணம் (௫௮-௩) · Śloka ௩
அத குல்மஸ்ய பாஹ்யாப்யந்தரலக்ஷணமாஹ - - - - குல்மேऽந்தராஶ்ரயே பஸ்திகுக்ஷிஹத்ப்லீஹவேதநாஃ| அக்நிவர்ணபலப்ரஂஶோ வேகாநாஂ சாப்ரவர்தநம்||௫௮|| அதோ விபர்யயோ பாஹ்யே கோஷ்டாங்கேஷு து நாதிருக்| வைவர்ண்யமவகாஶஸ்ய பஹிருந்நததாऽதிகம்||௫௯|| இதி குல்மநிதாநம்||௩||
अथ गुल्मस्य बाह्याभ्यन्तरलक्षणमाह - - - - गुल्मेऽन्तराश्रये बस्तिकुक्षिहृत्प्लीहवेदनाः| अग्निवर्णबलभ्रंशो वेगानां चाप्रवर्तनम्||५८|| अतो विपर्ययो बाह्ये कोष्ठाङ्गेषु तु नातिरुक्| वैवर्ण्यमवकाशस्य बहिरुन्नतताऽधिकम्||५९|| इति गुल्मनिदानम्||३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-குல்மேऽந்தராஶ்ரயே-ஆப்யந்தரே, பஸ்த்யாதிவேதநாதயஃ ஸ்யுஃ| ததா, அக்ந்யாதிப்ரஂஶோ-விநாஶோ, வேகாநாஂ ச ப்ரவர்தநஂ ந பவதி| அதஃ-அஸ்மாத்பாஹ்யே, விபர்யயோ-வைபரீத்யம்| யதா,-அக்ந்யாதிப்ரஂஶாபாவோ வேகாநாஂ ச ப்ரவர்தநஂ பவதி| ததா, பஸ்திஹதயாதிஷு கோஷ்டாங்கேஷ்வதிருங்ந பவதி| யதாऽந்தரே ததாऽவகாஶஸ்ய குல்மப்ரதேஶஸ்ய வைவர்ண்யஂ-ஶரீராதந்யவர்ணத்வம்| பஹிஃ-பாஹ்யபாகே, உந்நதத்வமதிகஂ பவதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana ஆநாஹஸ்ய லக்ஷணம் (௬௦) · Śloka ௬௦
குல்மாநாமாநாஹபூயிஷ்டத்வாதாநாஹலக்ஷணமாஹ - - - - ஸாடோபமத்யுக்ரருஜமாத்மாநமுதரே பஶம்| ஊர்த்வாதோவாதரோதேந தமாநாஹஂ ப்ரசக்ஷதே||௬௦||
गुल्मानामानाहभूयिष्ठत्वादानाहलक्षणमाह - - - - साटोपमत्युग्ररुजमाध्मानमुदरे भृशम्| ऊर्ध्वाधोवातरोधेन तमानाहं प्रचक्षते||६०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஊர்த்வாதோவாதரோதேந காரணபூதேநோதரே பஶமாத்மாநஂ யத் தமாநாஹஂ ப்ரசக்ஷதே, முநயஃ இதி ஶேஷஃ| கிம்பூதம் ? ஸாடோபஂ-ஸஶப்தம், ததாऽத்யுக்ரா ருக்-பீடா, யத்ர ததேவம்| ஸுஶ்ருதேந ப்ரத்யாத்மாநஸ்யாபி லக்ஷணமப்யதாயி (நி. அ. ௧|௮௯) - "விமுக்தபார்ஶ்வஹதயஂ ததேவாமாஶயோத்திதம்| ப்ரத்யாத்மாநஂ விஜாநீயாத் கபவ்யாகுலிதாநிலம்||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana அஷ்டீலாயாஃ லக்ஷணம், ப்ரத்யஷ்டீலாயாஃ லக்ஷணம் (௬௧) · Śloka ௬௧
கநோऽஷ்டீலோபமோ க்ரந்திரஷ்டீலோர்த்வஂ ஸமுந்நதஃ| ஆநாஹலிங்கஸ்திர்யக்து ப்ரத்யஷ்டீலா ததாகதிஃ||௬௧||
घनोऽष्ठीलोपमो ग्रन्थिरष्ठीलोर्ध्वं समुन्नतः| आनाहलिङ्गस्तिर्यक्तु प्रत्यष्ठीला तदाकृतिः||६१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-[ கநோ- ]நிபிடோ, யோ க்ரந்திரஷ்டீலயோபமீயதே ததோர்த்வஂ ஸமுந்நதஃ-நாதஸ்தாத், ஸ க்ரந்திராநாஹலிங்கோऽஷ்டீலா பண்யதே| திர்யக் ச (புநஃ) யோ க்ரந்திஃ-நோர்த்வஂ ஸமுந்நதஃ, ததாகதிஃ-அஷ்டீலாஸதஶஃ, ஸ க்ரந்திஃ ப்ரத்யஷ்டீலோச்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana தூநீப்ரதூந்யோஃ லக்ஷணம் (௬௨) · Śloka ௬௨
தூநீப்ரதூந்யௌ லக்ஷயதி - - - - பக்வாஶயாத்குதோபஸ்தஂ வாயுஸ்தீவ்ரருஜஃ ப்ரயாந்| தூநீ, ப்ரதூநீ து பவேத்ஸ ஏவாதோ விபர்யயே||௬௨||
तूनीप्रतून्यौ लक्षयति - - - - पक्वाशयाद्गुदोपस्थं वायुस्तीव्ररुजः प्रयान्| तूनी, प्रतूनी तु भवेत्स एवातो विपर्यये||६२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-குதஂ சோபஸ்தஂ ச குதோபஸ்தம்| பக்வாஶயாத்-ததோ தேஶாத், வாயுஸ்தீவ்ரருஜஃ ஸந் குதோபஸ்தஂ ப்ரயாந்-கச்சந், தூநீத்யுச்யதே| ஸ ஏவ-வாயுஃ, அதோ விபர்யயே-குதோபஸ்தாத்பக்வாஶயஂ கச்சந், தீவ்ரருஜஃ ஸந் ப்ரதூநீதி கத்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦
Adhikarana குல்மஸ்ய பூர்வரூபம் (௧௧) · Śloka ௧௧
உத்காரபாஹுல்யபுரீஷபந்த- தப்த்யக்ஷமத்வாந்த்ரவிகூஜநாநி| ஆடோபமாத்மாநமபக்திஶக்தி- மாஸந்நகுல்மஸ்ய வதந்தி சிஹ்நம்||௬௩|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே வித்ரதிவத்திகுல்மநிதாநஂ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||
उद्गारबाहुल्यपुरीषबन्ध- तृप्त्यक्षमत्वान्त्रविकूजनानि| आटोपमाध्मानमपक्तिशक्ति- मासन्नगुल्मस्य वदन्ति चिह्नम्||६३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने विद्रधिवृद्धिगुल्मनिदानं नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-உத்காரபாஹுல்யாதீந்யாஸந்நகுல்மஸ்ய சிஹ்நஂ-ப்ராக்ரூபஂ, வதந்தி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே வித்ரதிவத்திகுல்மநிதாநஂ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௧||
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
௦௦௦௦௦