Adhikarana ಅಧ್ಯಾಯೋಪಕ್ರಮಃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಂ ವಾತವ್ಯಾಧಿನಿದಾನಾತ್ ಪೃಥಗಾರಭ್ಯತೇ, ಬಹುವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾತ್| ಅನ್ಯಥಾ ವಾತವ್ಯಾಧಿವಿಶೇಷ ಏವ ವಾತಶೋಣಿತಾಖ್ಯೋ ವ್ಯಾಧಿರಿತಿ ತತ್ರೈವ ವಕ್ತುಂ ಯುಕ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಾಧ್ಯಾಯಃ, ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ನಿದಾನಮ್, ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿಃ, ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ನಾಮಾನಿ (೨-೪) · Śloka ೪
ತಸ್ಮಾದ್ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಂ ಪ್ರಕ್ರಮ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ - - - - ಅಥಾತೋ ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)||೨|| ವಿದಾಹ್ಯನ್ನಂ ವಿರುದ್ಧಂ ಚ ತತ್ತಚ್ಚಾಸೃಕ್ಪ್ರದೂಷಣಮ್| ಭಜತಾಂ ವಿಧಿಹೀನಂ ಚ ಸ್ವಪ್ನಜಾಗರಮೈಥುನಮ್||೧|| ಪ್ರಾಯೇಣ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಮಚಙ್ಕ್ರಮಣಶೀಲಿನಾಮ್| ಅಭಿಘಾತಾದಶುದ್ಧೇಶ್ಚ ನೃಣಾಮಸೃಜಿ ದೂಷಿತೇ||೨|| ವಾತಲೈಃ ಶೀತಲೈರ್ವಾಯುರ್ವೃದ್ಧಃ ಕೃದ್ಧೋ ವಿಮಾರ್ಗಗಃ| ತಾದೃಶೈವಾಸೃಜಾ ರುದ್ಧಃ ಪ್ರಾಕ್ತದೇವ ಪ್ರದೂಷಯೇತ್||೩|| ಆಢ್ಯರೋಗಂ ಖುಡಂ ವಾತಬಲಾಸಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ತದಾಹುರ್ನಾಮಭಿಃ|೪|
तस्माद्वातशोणितनिदानं प्रक्रम्यत इत्याह - - - - अथातो वातशोणितनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)||२|| विदाह्यन्नं विरुद्धं च तत्तच्चासृक्प्रदूषणम्| भजतां विधिहीनं च स्वप्नजागरमैथुनम्||१|| प्रायेण सुकुमाराणामचङ्क्रमणशीलिनाम्| अभिघातादशुद्धेश्च नृणामसृजि दूषिते||२|| वातलैः शीतलैर्वायुर्वृद्धः कृद्धो विमार्गगः| तादृशैवासृजा रुद्धः प्राक्तदेव प्रदूषयेत्||३|| आढ्यरोगं खुडं वातबलासं वातशोणितम्| तदाहुर्नामभिः|४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮದ್ಯಾಮ್ಲತಕ್ರದಧಿನಿಷ್ಪಾವವ್ರೀಹಿವಾರಿಚರಮಾಂಸಕುಲತ್ಥಕುಠೇರಾದಿಕಂ-ವಿದಾಹ್ಯನ್ನಂ, ತಥಾ ವಿರುದ್ಧಮನ್ನಂ-ಸಂಯೋಗಮಾತ್ರಾದಿವಶಾತ್ ಯಥಾ "ಆನೂಪಮಾಮಿಷಂ ಮಾಷಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷೀರ" (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೭|೨೯) ಇತ್ಯಾದಿಕಂ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಮ್, ತತ್ತಚ್ಚಾಸೃಕ್ಪ್ರದೂಷಣಂ-ಅನ್ಯದಪ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರಜಾತಂ ಯತ್ತತ್ರತತ್ರೋಕ್ತಮ್, ತದ್ಭಜತಾಂ-ಶೀಲಯತಾಂ, ನೃಣಾಂ-ಪುರುಷಾಣಾಂ, ತಥಾ ವಿಧಿಹೀನಂ-ಅಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಂ, ಸ್ವಪ್ನಜಾಗರಮೈಥುನಂ ಭಜತಾಂ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಮ್, ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣಮ(ಣೇನಾ)ನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ರಕ್ತೋಪಚಯಹೇತ್ವಾಹಾರಸೇವಿನಾಮ್, ತಥಾ ಅಚಙ್ಕ್ರಮಣಶೀಲಿನಾಂ-ಅತ್ಯನ್ತಮಾಸ್ಯಾದಿಸುಖಸೇವಿನಾಮ್, ಅಭಿಘಾತಾತ್-ಅನೇಕವಿಧಾತ್ಪ್ರಹಾರವಿಶೇಷಾತ್, ತಥಾ ಅಶುದ್ಧೇಃ-ಅಶೋಧನಾನ್ಮಲಾನಿರ್ಹರಣಾತ್, ತೇಷಾಮಸೃಜಿ ದೂಷಿತೇ-ತದ್ದೂಷಣಹೇತುಭಿರ್ಯಥೋಕ್ತೈರ್ದುಷ್ಟೇ ಸಮ್ಪನ್ನೇ, ತತೋ ವಾತಲೈಃ-ತಿಕ್ತೋಷಣಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವರೋಗನಿದಾನೋಕ್ತೈಃ, ತಥಾಽತಿಶಯೇನ ಶೀತಲೈರ್ವಾಯುರ್ವೃದ್ಧಃ-ಅತ್ಯನ್ತಮುಪಚಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ, ಪಶ್ಚಾತ್ಕುದ್ಧಃ-ಕುಪಿತಃ, ಅತ ಏವ ಚ ವಿಮಾರ್ಗಗೋ-ವಿಶೇಷೇಣೋನ್ಮಾರ್ಗಗಾಮೀ, ತಾದೃಶೈವ-ತಥಾಭೂತೇನೈವ, ಅಸೃಜಾ ದುಷ್ಟೇನ ಕ್ರುದ್ಧೇನ ರುದ್ಧೋ-ವಿಹತಗತಿಃ ಕೃತಾತ್ಯನ್ತಸಂಶ್ಲೇಷಃ, ತದೇವ-ಶೋಣಿತಂ, ಪ್ರಾಕ್-ಪೂರ್ವಂ, ಪ್ರದೂಷಯೇತ್| ಪ್ರಾಗ್ಗ್ರಹಣಾದನನ್ತರಂ ಸರ್ವಾನ್ ಧಾತೂನ್ ಮಾಂಸಾದೀನ್ ಪ್ರದೂಷಯೇತ್| ತಚ್ಚ ತಥಾವಿಧಂ ರಕ್ತಮತ್ಯುಪಚಿತಂ ಪ್ರದುಷ್ಟಮಾಢ್ಯರೋಗಂ ಖುಡಂ ವಾತಬಲಾಸಂ ವಾತಶೋಣಿತಮಿತಿ ನಾಮಭಿರಾಚಾರ್ಯಾ ಆಹುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಪೂರ್ವರೂಪಮ್ (೪-೫) · Śloka ೫
| ತಚ್ಚ ಪೂರ್ವಂ ಪಾದೌ ಪ್ರಧಾವತಿ||೪|| ವಿಶೇಷಾದ್ಯಾನಯಾನಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಲಮ್ಬೌ| |೫|
| तच्च पूर्वं पादौ प्रधावति||४|| विशेषाद्यानयानाद्यैः प्रलम्बौ| |५|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಚ್ಚ ರೋಗಸ್ವಭಾವಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಪಾದೌ ಪ್ರಧಾವತಿ-ಸಮುತ್ಪದ್ಯತೇ| ತೌ ಚ ಪಾದೌ ವಿಶೇಷಾತ್-ಅತಿಶಯೇನ, ಯಾನಯಾನಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಲಮ್ಬೌ-ಉಚ್ಛೂನೌ ಸನ್ತೌ, ಪ್ರಧಾವತಿ| ಯಾನೇನ-ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಾದಿನಾ, ಯಾನಂ-ಗಮನಮ್| ಆದಿಗ್ರಹಣಾದನ್ಯೈರಪಿ ಪಾದಪ್ರಲಮ್ಬನೋತ್ಪಾದಕೈರ್ಗಜತುರಗಾದಿಸದೃಶೈಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಸರ್ವದೇಹಪ್ರಸರತ್ವಮ್ (೫-೮) · Śloka ೮
ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಭವಿಷ್ಯತಃ ಕುಷ್ಠಸಮಂ ತಥಾ ಸಾದಃ ಶ್ಲಥಾಙ್ಗತಾ||೫|| ಜಾನುಜಙ್ಘೋರುಕಟ್ಯಂಸಹಸ್ತಪಾದಾಙ್ಗಸನ್ಧಿಷು| ಕಣ್ಡೂಸ್ಫುರಣನಿಸ್ತೋದಭೇದಗೌರವಸುಪ್ತತಾಃ||೬|| ಭೂತ್ವಾ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತಿ ಮುಹುರಾವಿರ್ಭವನ್ತಿ ಚ| ಪಾದಯೋರ್ಮೂಲಮಾಸ್ಥಾಯ ಕದಾಚಿದ್ಧಸ್ತಯೋರಪಿ||೭|| ಆಖೋರಿವ ವಿಷಂ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ದೇಹಂ ವಿಧಾವತಿ| |೮|
तस्य लक्षणम्| भविष्यतः कुष्ठसमं तथा सादः श्लथाङ्गता||५|| जानुजङ्घोरुकट्यंसहस्तपादाङ्गसन्धिषु| कण्डूस्फुरणनिस्तोदभेदगौरवसुप्तताः||६|| भूत्वा भूत्वा प्रणश्यन्ति मुहुराविर्भवन्ति च| पादयोर्मूलमास्थाय कदाचिद्धस्तयोरपि||७|| आखोरिव विषं क्रुद्धं कृत्स्नं देहं विधावति| |८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತಸ್ಯ-ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯತೋ-ಭಾವಿನೋ, ಲಕ್ಷಣಂ-ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ, ಕುಷ್ಠಸಮಂ-ಕುಷ್ಠೇನ ತುಲ್ಯಮ್, ಕುಷ್ಠಸ್ಯ ಯತ್ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ-"ಅತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಖರಸ್ಪರ್ಶ (ಹೃ, ನಿ. ಅ. ೧೪|೧೧) ಇತ್ಯಾದಿ ಕುಷ್ಠನಿದಾನೋಕ್ತಂ, ತದಸ್ಯಾಪಿ| ನ ಕೇವಲಮೇತದೇವ ಯಾವತ್ತಥಾ ಸಾದಃ ಶ್ಲಥಾಙ್ಗತೇತ್ಯಾದಿ ಚ, ಯಾವನ್ಮುಹುರಾವಿರ್ಭವನ್ತಿ ಚೇತ್ಯೇತದಪಿ ಭವಿಷ್ಯತೋ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಸ೦-ತಚ್ಚ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಪಾದಯೋರ್ಮೂಲಮಾಸ್ಥಾಯ-ತತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ಥಿತಿಂ ಕೃತ್ವಾ, ಕದಾಚಿದ್ಧಸ್ತಯೋರಪಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಕೃತ್ವಾ, ಆಖೋಃ-ಮೂಷಕಸ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧಿ, ಯಥಾ ವಿಷಂ ಕ್ರುದ್ಧಂ ದೇಹೈಕದೇಶೇ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ಥಿತಿಂ ಕೃತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ದೇಹಂ ವಿಧಾವತಿ-ವಿಶೇಷೇಣ ಪ್ರಸರತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್ (೮-೯) · Śloka ೯
ತಚ್ಚ ವಾತಶೋಣಿತಮುತ್ತಾನಗಮ್ಭೀರಭೇದೇನ ದ್ವಿಧಾ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯಾಹ - - - - | ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾಶ್ರಯಮುತ್ತಾನಂ ತತ್ಪೂರ್ವಂ ಜಾಯತೇ ತತಃ||೮|| ಕಾಲಾನ್ತರೇಣ ಗಮ್ಭೀರಂ ಸರ್ವಾನ್ ಧಾತೂನಭಿದ್ರವತ್| |೯|
तच्च वातशोणितमुत्तानगम्भीरभेदेन द्विधा स्यादित्याह - - - - | त्वङ्मांसाश्रयमुत्तानं तत्पूर्वं जायते ततः||८|| कालान्तरेण गम्भीरं सर्वान् धातूनभिद्रवत्| |९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತ್ವಕ್ ಚ ಮಾಂಸಂ ಚ, ತೇ ಆಶ್ರಯೋ ಯಸ್ಯ ವಾತರಕ್ತಸ್ಯ ತದೇವಂಭೂತಂ ತತ್-ವಾತಶೋಣಿತಂ, ಉತ್ತಾನಂ ಪೂರ್ವಂ-ಪ್ರಾಕ್, ಜಾಯತೇ| ತತಃ-ಪಶ್ಚಾತ್, ಕಾಲಾನ್ತರೇಣ ಪುನಃ ಸರ್ವಾನ್ ಧಾತೂನ್-ಅಪರಾನಪಿ ಮೇದಃಪ್ರಭೃತೀನ್, ಅಭಿದ್ರವದ್ಗಮ್ಭೀರಂ ಜಾಯತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಉತ್ತಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೯-೧೦) · Śloka ೧೦
| ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಸಂಯುತೋತ್ತಾನೇ ತ್ವಕ್ತಾಮ್ರಾ ಶ್ಯಾವಲೋಹಿತಾ||೯|| ಸಾಯಾಮಾ ಭೃಶದಾಹೋಷಾ| |೧೦|
| कण्ड्वादिसंयुतोत्ताने त्वक्ताम्रा श्यावलोहिता||९|| सायामा भृशदाहोषा| |१०|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉತ್ತಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತೇ ತ್ವಕ್ ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಸಂಯುತಾ-ಕಣ್ಡೂಸ್ಫುರಣನಿಸ್ತೋದಾದಿಯುಕ್ತಾ (ಶ್ಲೋ. ೬) , ತಥಾ ತಾಮ್ರಾ ಶ್ಯಾವಲೋಹಿತಾ-ವ್ಯಾಮಿಶ್ರವರ್ಣಾ, ಭವತಿ| ತಥಾ ಸಹಾಯಾಮೇನ ವರ್ತತ ಇತಿ ಸಾಯಾಮಾ, ತಥಾ ಭೃಶದಾಹೋಷಾ-ಅತ್ಯರ್ಥಂ ದಾಹರುಗ್ಯುಕ್ತಾ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಗಮ್ಭೀರಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೦-೧೧) · Śloka ೧೧
ಗಮ್ಭೀರೇಽಧಿಕಪೂರ್ವರುಕ್| ಶ್ವಯಥುರ್ಗ್ರಥಿತಃ ಪಾಕೀ ವಾಯುಃ ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸು||೧೦|| ಛಿನ್ದನ್ನಿವ ಚರತ್ಯನ್ತರ್ವಕ್ರೀಕುರ್ವಂಶ್ಚ ವೇಗವಾನ್| ಕರೋತಿ ಖಞ್ಜಂ ಪಙ್ಗುಂ ವಾ ಶರೀರೇ ಸರ್ವತಶ್ಚರನ್||೧೧||
गम्भीरेऽधिकपूर्वरुक्| श्वयथुर्ग्रथितः पाकी वायुः सन्ध्यस्थिमज्जसु||१०|| छिन्दन्निव चरत्यन्तर्वक्रीकुर्वंश्च वेगवान्| करोति खञ्जं पङ्गुं वा शरीरे सर्वतश्चरन्||११||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಗಮ್ಭೀರೇ ವಾತಶೋಣಿತೇಽಧಿಕಪೂರ್ವರುಕ್ ಶ್ವಯಥುಃ ಸ್ಯಾತ್| ಅಧಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೂರ್ವಾ ರುಕ್ ಯಸ್ಯ ಶ್ವಯಥೋರಸಾವಧಿಕಪೂರ್ವರುಕ್ ಶ್ವಯಥುಃ| ಕುತೋಽಧಿಕಪೂರ್ವರುಕ್ ? ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದುತ್ತಾನವಾತಶೋಣಿತಾತ್| ತಥಾ ಶ್ವಯಥುರ್ಗ್ರಥಿತಃ, ತಥಾ ಪಾಕೀ-ಪಾಕಯುಕ್ತಃ, ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾಽಸ್ಮಿನ್ ಗಮ್ಭೀರೇ ವಾಯುರ್ವೇಗವಾನ್-ಬಲವಾನ್, ಶರೀರೇ ಸರ್ವತಶ್ಚರನ್-ಗಚ್ಛನ್, ವಕ್ರೀಕುರ್ವಂಶ್ಚ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ತದೇವ ಶರೀರಂ ಖಞ್ಜಂ ಪಙ್ಗುಂ ವಾ ಕರೋತಿ| ತಥಾ ಅಸೌ ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸು ಛಿನ್ದನ್ನಿವಾನ್ತಶ್ಚರತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಾಧಿಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೨-೧೩) · Śloka ೧೩
ವಾತೇಽಧಿಕೇಽಧಿಕಂ ತತ್ರ ಶೂಲಸ್ಫುರಣತೋದನಮ್| ಶೋಫಸ್ಯ ರೌಕ್ಷ್ಯಕೃಷ್ಣತ್ವಶ್ಯಾವತಾವೃದ್ಧಿಹಾನಯಃ||೧೨|| ಧಮನ್ಯಙ್ಗುಲಿಸನ್ಧೀನಾಂ ಸಙ್ಕೋಚೋಽಙ್ಗಗ್ರಹೋಽತಿರುಕ್| ಶೀತದ್ವೇಷಾನುಪಶಯೌ ಸ್ತಮ್ಭವೇಪಥುಸುಪ್ತಯಃ||೧೩||
वातेऽधिकेऽधिकं तत्र शूलस्फुरणतोदनम्| शोफस्य रौक्ष्यकृष्णत्वश्यावतावृद्धिहानयः||१२|| धमन्यङ्गुलिसन्धीनां सङ्कोचोऽङ्गग्रहोऽतिरुक्| शीतद्वेषानुपशयौ स्तम्भवेपथुसुप्तयः||१३||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತತ್ರ-ವಾತಶೋಣಿತೇ, ವಾತಾಧಿಕೇಽಧಿಕಂ ಶೂಲಸ್ಫುರಣತೋದನಂ ಭವತಿ| ಶೂಲಂ-ಸನ್ತತಾ ರುಕ್| ತೋದನಂ ತು-ವಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ರುಕ್ ಪ್ರತೋದೇನೇವ| ತಥಾ, ಶೋಫಸ್ಯ ರೌಕ್ಷ್ಯಕೃಷ್ಣತ್ವಶ್ಯಾವತಾವೃದ್ಧಿಹಾನಯಃ ಸ್ಯುಃ, ವಾತಸ್ಯ ಚಲಸ್ವಭಾವತ್ವಾತ್| ತಥಾ, ಧಮನೀನಾಂ-ಸಿರಾವಿಶೇಷಾಣಾಂ, ಅಙ್ಗುಲಿಸನ್ಧೀನಾಂ ಚ ಸಙ್ಕೋಚಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ, ಅಙ್ಗಗ್ರಹಃ-ಅಙ್ಗಾನ್ಯವಬದ್ಧಾನೀವ ಸ್ಯುಃ| ತಥಾ, ಅತಿರುಕ್ ಶೀತದ್ವೇಷಾನುಪಶಯೌ ಚ ಭವತಃ| ಶೀತದ್ವೇಷಃ-ಶೀತಾಸಹಿಷ್ಣುತ್ವಮ್| ತಥಾ, ಅನುಪಶಯಃ-ಅಸುಖಾನುಬನ್ಧಃ| ಕೇನಾನುಪಶಯಃ ? ಪ್ರಕೃತತ್ವಾಚ್ಛೀತದ್ವೇಷೇಣೋಷ್ಣಕಾಮಿತಯೋಷ್ಣಸೇವನೇನ ಭವತಿ| ತಥಾ, ಸ್ತಮ್ಭವೇಪಥುಸುಪ್ತಯಃ ಸ್ಯುಃ| ಸ್ತಮ್ಭ ಇವ ಸ್ತಮ್ಭೋ-ದೇಹಸ್ತಬ್ಧತಾ| ವೇಪಥುಃ-ಕಮ್ಪನಮ್| ದೇಹಸ್ಯ ಸುಪ್ತಿಃ-ಅಙ್ಗಾನಾಮಚೈತನ್ಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ರಕ್ತಾಧಿಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೪) · Śloka ೧೪
ವಾತೋತ್ತರಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾ ರಕ್ತೋತ್ತರಂ ವಕ್ತುಮಾಹ - - - - ರಕ್ತೇ ಶೋಫೋಽತಿರುಕತೋದಸ್ತಾಮ್ರಶ್ಚಿಮಿಚಿಮಾಯತೇ| ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೈಃ ಶಮಂ ನೈತಿ ಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದಸಮನ್ವಿತಃ||೧೪||
वातोत्तरस्य लक्षणमुक्त्वा रक्तोत्तरं वक्तुमाह - - - - रक्ते शोफोऽतिरुकतोदस्ताम्रश्चिमिचिमायते| स्निग्धरूक्षैः शमं नैति कण्डूक्लेदसमन्वितः||१४||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಧಿಕ ಇತ್ಯತ್ರಾನುವರ್ತತೇ| ರಕ್ತೇಽಧಿಕೇ ಶೋಫೋಽತಿರುಕ್ತೋದ ಇತಿ| ವಾತೇಽಪ್ಯಧಿಕೇ ಶೋಫಃ ಸರುಗ್ಭವತಿ ಕಿನ್ತು ರಕ್ತೇಽಧಿಕೇಽತಿರುಕ್ತೋದಃ ಶೋಫಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ ವಿಶೇಷಃ| ತಥಾ, ತಾಮ್ರೋ-ವರ್ಣೇನ, ಭವತಿ| ಚಿಮಿಚಿಮಾಮಿವಾಚರತಿ-ಚಿಮಿಚಿಮಾಯತೇ| ತಥಾ, ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೈರಸೌ ಶೋಫಃ ಶಮಂ ನೈತಿ-ನ ಯಾತಿ, ಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದಯುಕ್ತಃ ಸನ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಾಧಿಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೫) · Śloka ೧೫
ಪಿತ್ತೇ ವಿದಾಹಃ ಸಮ್ಮೋಹಃ ಸ್ವೇದೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಮದಃ ಸತೃಟ್| ಸ್ಪರ್ಶಾಕ್ಷಮತ್ವಂ ರುಗ್ರಾಗಃ ಶೋಫಃ ಪಾಕೋ ಭೃಶೋಷ್ಮತಾ||೧೫||
पित्ते विदाहः सम्मोहः स्वेदो मूर्च्छा मदः सतृट्| स्पर्शाक्षमत्वं रुग्रागः शोफः पाको भृशोष्मता||१५||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತೇ-ಪಿತ್ತಾನುವಿದ್ಧೇ ವಾತಶೋಣಿತೇ, ವಿದಾಹಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಾಧಿಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೬) · Śloka ೧೬
ಕಫೇ ಸ್ತೈಮಿತ್ಯುಗುರುತಾಸುಪ್ತಿಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಶೀತತಾಃ| ಕಣ್ಡೂರ್ಮನ್ದಾ ಚ ರುಕ್|೧೬|
कफे स्तैमित्युगुरुतासुप्तिस्निग्धत्वशीतताः| कण्डूर्मन्दा च रुक्|१६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಫಾನುವಿದ್ಧೇ ವಾತಶೋಣಿತೇ ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ದ್ವಿದೋಷಾಧಿಕಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್, ಸನ್ನಿಪಾತಜಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೧೬) · Śloka ೧೬
| ದ್ವನ್ದ್ವಸರ್ವಲಿಙ್ಗಂ ಚ ಸಙ್ಕರೇ||೧೬||
| द्वन्द्वसर्वलिङ्गं च सङ्करे||१६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ದ್ವನ್ದ್ವಶಬ್ದೇನ ಚ ವಾತಪಿತ್ತಕಫರಕ್ತಾನಾಂ ದ್ವನ್ದ್ವಾನೀತಿ ಪ್ರಾಯೇಣೇಹ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ, ಸರ್ವಶಬ್ದೇನ ಚ ವಾತಪಿತ್ತರಕ್ತಕಫಾ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ದ್ವನ್ದ್ವಂ ಚ ಸರ್ವಂ ಚ ದ್ವನ್ದ್ವಸರ್ವೇ, ತಯೋರ್ಲಿಙ್ಗಂ-ಲಕ್ಷಣಂ, ದ್ವನ್ದ್ವಸರ್ವಲಿಙ್ಗಮ್| ಸಙ್ಕರೇ-ವ್ಯಾಮಿಶ್ರತ್ವೇ ಸತಿ, ದ್ವನ್ದ್ವಸರ್ವಲಿಙ್ಗಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಭವತಿ| ಕಸ್ಯ ಸಙ್ಕರೇ ? ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದ್ವಾತಪಿತ್ತರಕ್ತಕಫಾನಾಂ ದ್ವನ್ದ್ವಸಙ್ಕರೇ ದ್ವನ್ದ್ವಲಿಙ್ಗಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಭವತಿ| ಸರ್ವಸಙ್ಕರೇ-ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಾತಾದೀನಾಂ ಸಙ್ಕರೇ, ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ಭವತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್ (೧೭) · Śloka ೧೭
ಏಕದೋಷಾನುಗಂ ಸಾಧ್ಯಂ ನವಂ, ಯಾಪ್ಯಂ ದ್ವಿದೋಷಜಮ್| ತ್ರಿದೋಷಜಂ ತ್ಯಜೇತ್ಸ್ರಾವಿ ಸ್ತಬ್ಧಮರ್ಬುದಕಾರಿ ಚ||೧೭||
एकदोषानुगं साध्यं नवं, याप्यं द्विदोषजम्| त्रिदोषजं त्यजेत्स्रावि स्तब्धमर्बुदकारि च||१७||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಏಕದೋಷಾನುಗಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ನವಂ ಸಾಧ್ಯಂ-ಸಾಧಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಮ್| ದ್ವಿದೋಷೋದ್ಭವಂ ಯಾಪ್ಯಂ-ಯಾಪನಾರ್ಹಮ್| ತ್ರಿದೋಷಜಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ತ್ಯಜೇತ್-ಅಸಾಧ್ಯತ್ವಾನ್ನೋಪಕ್ರಮೇತ್| ತಥಾ, ಸ್ರಾವಿ ಯದ್ವಾತರಕ್ತಮರ್ಬುದಕಾರಿ ಚ, ತಚ್ಚಾಸಾಧ್ಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾತಶೋಣಿತಸ್ಯ ಉಪದ್ರವಾಃ (೧೮) · Śloka ೧೮
ರಕ್ತಮಾರ್ಗಂ ನಿಹತ್ಯಾಶು ಶಾಖಾಸನ್ಧಿಷು ಮಾರುತಃ| ನಿವಿಶ್ಯಾನ್ಯೋನ್ಯಮಾವಾರ್ಯ ವೇದನಾಭಿರ್ಹರತ್ಯಸೂನ್||೧೮||
रक्तमार्गं निहत्याशु शाखासन्धिषु मारुतः| निविश्यान्योन्यमावार्य वेदनाभिर्हरत्यसून्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶಾಖಾಸನ್ಧಿಷು ಮಾರುತೋ ನಿವಿಶ್ಯ-ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಂ ಕೃತ್ವಾ, ತಥಾ ರಕ್ತಮಾರ್ಗಮಾಶು-ಶೀಘ್ರಂ ನಿಹತ್ಯ, ಅನನ್ತರಮನ್ಯೋನ್ಯಮಾವಾರ್ಯ-ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದ್ರಕ್ತಂ ಕರ್ತೃ ವಾತಮಾವಾರ್ಯ ವಾತೋಽಪಿ ರಕ್ತಮ್, ತತೋ ವೇದನಾಭಿಃ ವಾತರಕ್ತೋಚಿತಾಭಿಃ ಪೀಡಾಭಿಃ, ಅಸೂನ್-ಪ್ರಾಣಾನ್, ಹರತಿ |
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕುಪಿತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೇ (೧೯-೨೦) · Śloka ೨೦
ವಾಯೌ ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕೇ ಪ್ರಾಣೋ ರೌಕ್ಷ್ಯವ್ಯಾಯಾಮಲಙ್ಘನೈಃ| ಅತ್ಯಾಹಾರಾಭಿಘಾತಾಧ್ವವೇಗೋದೀರಣಧಾರಣೈಃ||೧೯|| ಕುಪಿತಶ್ಚಕ್ಷುರಾದೀನಾಮುಪಘಾತಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್| ಪೀನಸಾರ್ದಿತತೃಟ್ಕಾಸಶ್ವಾಸಾದೀಂಶ್ಚಾಮಯಾನ್ಬಹೂನ್||೨೦||
वायौ पञ्चात्मके प्राणो रौक्ष्यव्यायामलङ्घनैः| अत्याहाराभिघाताध्ववेगोदीरणधारणैः||१९|| कुपितश्चक्षुरादीनामुपघातं प्रवर्तयेत्| पीनसार्दिततृट्कासश्वासादींश्चामयान्बहून्||२०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕೇ-ಪ್ರಾಣಾದಿಭೇದಾತ್ ಪಞ್ಚಸ್ವಭಾವೇ ವಾತೇ ಸತಿ, ಪ್ರಾಣೋ ನಾಮ ವಾತೋ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕುಪಿತಶ್ಚಕ್ಷುರಾದೀನಾಮುಪಘಾತಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್-ವಿದಧಾತಿ| ತಥಾ, ಪೀನಸದೀಂಶ್ಚ ಬಹೂನ್ ರೋಗಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಹಿಧ್ಮಾದಯೋ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕುಪಿತಸ್ಯ ಉದಾನಸ್ಯ ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೇ (೨೧-೨೨) · Śloka ೨೨
ಉದಾನಃ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಚ್ಛರ್ದಿನಿದ್ರಾವಿಧಾರಣೈಃ| ಗುರುಭಾರಾತಿರುದಿತಹಾಸ್ಯಾದ್ಯೈರ್ವಿಕೃತೋ ಗದಾನ್||೨೧|| ಕಣ್ಠರೋಧಮನೋಭ್ರಂಶಚ್ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಪೀನಸಾನ್| ಕುರ್ಯಾಚ್ಚ ಗಲಗಣ್ಡಾದೀಂಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಸಂಶ್ರಯಾನ್||೨೨||
उदानः क्षवथूद्गारच्छर्दिनिद्राविधारणैः| गुरुभारातिरुदितहास्याद्यैर्विकृतो गदान्||२१|| कण्ठरोधमनोभ्रंशच्छर्द्यरोचकपीनसान्| कुर्याच्च गलगण्डादींस्तांस्तान् जत्रूर्ध्वसंश्रयान्||२२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉದಾನಃ ಕ್ಷವಥುವಿಧಾರಣಾದಿಭಿರ್ವಿಕೃತಃ-ಕುಪಿತಃ, ಕಣ್ಠರೋಧಾದೀನ್ ಗದಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಚಶಬ್ದೋಽತ್ರ ಭಿನ್ನಕ್ರಮಃ| ಗಲಗಣ್ಡಾದೀಂಶ್ಚ ಗದಾನ್, ತಾಂಸ್ತಾನ್-ಅನೇಕವಿಧಾನ್, ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಸಂಶ್ರಯಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕುಪಿತಸ್ಯ ವ್ಯಾನಸ್ಯ ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೇ (೨೩-೨೫) · Śloka ೨೫
ವ್ಯಾನೋಽತಿಗಮನಧ್ಯಾನಕ್ರೀಡಾವಿಷಮಚೇಷ್ಟಿತೈಃ| ವಿರೋಧಿರೂಕ್ಷಭೀಹರ್ಷವಿಷಾದಾದ್ಯೈಶ್ಚ ದೂಷಿತಃ||೨೩|| ಪುಂಸ್ತ್ವೋತ್ಸಾಹಬಲಭ್ರಂಶಶೋಫಚಿತ್ತೋಪ್ಲವಜ್ವರಾನ್| ಸರ್ವಾಙ್ಗರೋಗನಿಸ್ತೋದರೋಮಹರ್ಷಾಙ್ಗಸುಪ್ತತಾಃ||೨೪|| ಕುಷ್ಠಂ ವಿಸರ್ಪಮನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಾನ್ ಗದಾನ್| |೨೫|
व्यानोऽतिगमनध्यानक्रीडाविषमचेष्टितैः| विरोधिरूक्षभीहर्षविषादाद्यैश्च दूषितः||२३|| पुंस्त्वोत्साहबलभ्रंशशोफचित्तोप्लवज्वरान्| सर्वाङ्गरोगनिस्तोदरोमहर्षाङ्गसुप्तताः||२४|| कुष्ठं विसर्पमन्यांश्च कुर्यात्सर्वाङ्गगान् गदान्| |२५|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವ್ಯಾನೋಽತಿಗಮನಾದಿಭಿರ್ವಿರೋಧ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚ ದೂಷಿತೋ-ದುಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ, ಪುಂಸ್ತ್ವೋತ್ಸಾಹಾದಿಭ್ರಂಶಾದೀನ್ ಅಪರಾನಪಿ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಾನ್ ಗದಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕುಪಿತಸ್ಯ ಸಮಾನಸ್ಯ ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೇ (೨೫-೨೬) · Śloka ೨೬
| ಸಮಾನೋ ವಿಷಮಾಜೀರ್ನಶೀತಸಙ್ಕೀರ್ಣಭೋಜನೈಃ||೨೫|| ಕರೋತ್ಯಕಾಲಶಯನಜಾಗರಾದ್ಯೈಶ್ಚ ದೂಷಿತಃ| ಶೂಲಗುಲ್ಮಗ್ರಹಣ್ಯಾದೀನ್ ಪಕ್ವಾಮಾಶಯಜಾನ್ ಗದಾನ್||೨೬||
| समानो विषमाजीर्नशीतसङ्कीर्णभोजनैः||२५|| करोत्यकालशयनजागराद्यैश्च दूषितः| शूलगुल्मग्रहण्यादीन् पक्वामाशयजान् गदान्||२६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸಮಾನೋ ವಿಷಮಾದಿಭೋಜನಾದಿಭಿರಕಾಲಶಯನಾದಿಭಿಶ್ಚ ದೂಷಿತಃ ಶೂಲಾದೀನ್ ಪಕ್ವಾಮಾಶಯಜಾನ್ ಗದಾನ್ ಕರೋತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕುಪಿತಸ್ಯ ಅಪಾನಸ್ಯ ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೇ (೨೭-೨೮) · Śloka ೨೮
ಅಪಾನೋ ರೂಕ್ಷಗುರ್ವನ್ನವೇಗಾಘಾತಾತಿವಾಹನೈಃ| ಯಾನಯಾನಾಸನಸ್ಥಾನಚಙ್ಕ್ರಮೈಶ್ಚಾತಿಸೇವಿತೈಃ||೨೭|| ಕುಪಿತಃ ಕುರುತೇ ರೋಗಾನ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಯಾನ್| ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಪ್ರದೋಷಾರ್ಶೋಗುದಭ್ರಂಶಾದಿಕಾನ್ ಬಹೂನ್||೨೮||
अपानो रूक्षगुर्वन्नवेगाघातातिवाहनैः| यानयानासनस्थानचङ्क्रमैश्चातिसेवितैः||२७|| कुपितः कुरुते रोगान् कृच्छ्रान् पक्वाशयाश्रयान्| मूत्रशुक्रप्रदोषार्शोगुदभ्रंशादिकान् बहून्||२८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಪಾನೋ ರೂಕ್ಷಾನ್ನಾದಿಭಿರತಿಸೇವಿತೈರ್ವೇಗಾಘಾತಾದಿಭಿಶ್ಚಾತಿಸೇವಿತೈಃ ಕುಪಿತಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್-ದಾರುಣಾನ್, ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಯಾನ್ ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಪ್ರದೋಷಾದೀನ್ ಬಹೂನ್ ಗದಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕುಪಿತಸ್ಯ ಸಾಮಸ್ಯವಾಯೋಃ ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೇ, ನಿರಾಮಸ್ಯ ವಾಯೋಃ ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೇ (೨೯-೩೦) · Śloka ೩೦
ಸರ್ವಂ ಚ ಮಾರುತಂ ಸಾಮಂ ತನ್ದ್ರಾಸ್ತೈಮಿತ್ಯಗೌರವೈಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾರೋಚಕಾಲಸ್ಯಶೈತ್ಯಶೋಫಾಗ್ನಿಹಾನಿಭಿಃ||೨೯|| ಕಟುರೂಕ್ಷಾಭಿಲಾಷೇಣ ತದ್ವಿಧೋಪಶಯೇನ ಚ| ಯುಕ್ತಂ ವಿದ್ಯಾನ್ನಿರಾಮಂ ತು ತನ್ದ್ರಾದೀನಾಂ ವಿಪರ್ಯಯಾತ್||೩೦||
सर्वं च मारुतं सामं तन्द्रास्तैमित्यगौरवैः| स्निग्धत्वारोचकालस्यशैत्यशोफाग्निहानिभिः||२९|| कटुरूक्षाभिलाषेण तद्विधोपशयेन च| युक्तं विद्यान्निरामं तु तन्द्रादीनां विपर्ययात्||३०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸರ್ವಮಪಿ ಮಾರುತಂ ತನ್ದ್ರಾದಿಭಿರ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ಯುತಂ ಸಾಮಂ ವಿದ್ಯಾತ್| ತನ್ದ್ರಾದಿಲಕ್ಷಣವಿಪರ್ಯಯೇಣ ತು ನಿರಾಮಂ ಜಾನೀಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಾಯ್ವಾವರಣಸ್ಯ ಬಹುಭೇದತ್ವಮ್ (೩೧) · Śloka ೩೧
ವಾಯೋರಾವರಣಂ ಚಾತೋ ಬಹುಭೇದಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ| |೩೧|
वायोरावरणं चातो बहुभेदं प्रवक्ष्यते| |३१|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅತಃ-ಸಾಮಾದಿಲಕ್ಷಣಾದನನ್ತರಂ, ವಾತಸ್ಯಾವರಣಂ ಬಹುಭೇದಂ-ಅನೇಕಪ್ರಕಾರಂ, ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಕಿಲ ನಾಸ್ಯಾಮ ಏವಾವರಣಮ್, ಅಪಿ ತ್ವನ್ಯದಪ್ಯಸ್ತೀತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೧-೩೨) · Śloka ೩೨
| ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ದಾಹಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಶೂಲಂ ಭ್ರಮಸ್ತಮಃ||೩೧|| ಕಟುಕೋಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣೈರ್ವಿದಾಹಃ ಶೀತಕಾಮತಾ| |೩೨|
| लिङ्गं पित्तावृते दाहस्तृष्णा शूलं भ्रमस्तमः||३१|| कटुकोष्णाम्ललवणैर्विदाहः शीतकामता| |३२|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪಿತ್ತೇನಾವೃತೇ ಮರುತಿ ದಾಹಾದಿಕಂ ಲಿಙ್ಗಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೨-೩೩) · Śloka ೩೩
| ಶೈತ್ಯಗೌರವಶೂಲಾನಿ ಕಟ್ವಾದ್ಯುಪಶಯೋಽಧಿಕಮ್||೩೨|| ಲಙ್ಘನಾಯಾಸರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಕಾಮತಾ ಚ ಕಫಾವೃತೇ| |೩೩|
| शैत्यगौरवशूलानि कट्वाद्युपशयोऽधिकम्||३२|| लङ्घनायासरूक्षोष्णकामता च कफावृते| |३३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಕಫಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಶೈತ್ಯಾದಿಕಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಲಙ್ಘನಾದಿಕಾಮತಾ ಚ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ರಕ್ತಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೩-೩೪) · Śloka ೩೪
| ರಕ್ತಾವೃತೇ ಸದಾಹಾಽರ್ತಿಸ್ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾನ್ತರಜಾ ಭೃಶಮ್||೩೩|| ಭವೇಚ್ಚ ರಾಗೀ ಶ್ವಯಥುರ್ಜಾಯನ್ತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ| |೩೪|
| रक्तावृते सदाहाऽर्तिस्त्वङ्मांसान्तरजा भृशम्||३३|| भवेच्च रागी श्वयथुर्जायन्ते मण्डलानि च| |३४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ರಕ್ತಾವೃತೇ ಪವನೇಽರ್ತಿಃ-ಪೀಡಾ, ಭೃಶಂ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾನ್ತರಜಾ ದಾಹಯುಕ್ತಾ ಸ್ಯಾತ್| ರಾಗವಾಶ್ಚ ಶ್ವಯಥುಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ, ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ ಜಾಯನ್ತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮಾಂಸಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೪-೩೫) · Śloka ೩೫
| ಮಾಂಸೇನ ಕಠಿನಃ ಶೋಫೋ ವಿವರ್ಣಃ ಪಿಟಿಕಾಸ್ತಥಾ||೩೪|| ಹರ್ಷಃ ಪಿಪೀಲಿಕಾನಾಂ ಚ ಸಞ್ಚಾರ ಇವ ಜಾಯತೇ| |೩೫|
| मांसेन कठिनः शोफो विवर्णः पिटिकास्तथा||३४|| हर्षः पिपीलिकानां च सञ्चार इव जायते| |३५|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮಾಂಸೇನಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಕಠಿನೋ ವಿವರ್ಣಶ್ಚ ಶೋಫಸ್ತಥಾ ಪಿಟಿಕಾಃ ಸ್ಯುಃ, ಹರ್ಷೇಶ್ಚ| ತಥಾ, ಪಿಪೀಲಿಕಾನಾಂ ಗಾತ್ರೇಷು ಸಞ್ಚಾರ ಇವ ಜಾಯತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮೇದಸಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೫-೩೬) · Śloka ೩೬
| ಚಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮೃದುಃ ಶೀತಃ ಶೋಫೋ ಗಾತ್ರೇಷ್ವರೋಚಕಃ||೩೫|| ಆಢ್ಯವಾತ ಇತಿ ಜ್ಞೇಯಃ ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರೋ ಮೇದಸಾಽಽವೃತೇ| |೩೬|
| चलः स्निग्धो मृदुः शीतः शोफो गात्रेष्वरोचकः||३५|| आढ्यवात इति ज्ञेयः स कृच्छ्रो मेदसाऽऽवृते| |३६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮೇದಸಾ ಆವೃತೇ ವಾಯಾವಙ್ಗೇಷು ಶೋಫಶ್ಚಲಸ್ತಥಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ತಥಾ ಶೀತೋ ಮೃದುಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್ ತಥಾಽರೋಚಕಃ| ಸಃ-ಏವಂವಿಧಃ, ಆಢ್ಯವಾತ ಇತಿ ವೇದ್ಯಃ| ಸ ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರಃ-ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಅಸ್ಥ್ಯಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೬-೩೭) · Śloka ೩೭
| ಸ್ಪರ್ಶಮಸ್ಥ್ಯಾವೃತೇಽತ್ಯುಷ್ಣಂ ಪೀಡನಂ ಚಾಭಿನನ್ದತಿ||೩೬|| ಸೂಚ್ಯೇವ ತುದ್ಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಮಙ್ಗಂ ಸೀದತಿ ಶೂಲ್ಯತೇ| |೩೭|
| स्पर्शमस्थ्यावृतेऽत्युष्णं पीडनं चाभिनन्दति||३६|| सूच्येव तुद्यतेऽत्यर्थमङ्गं सीदति शूल्यते| |३७|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಸ್ಥ್ಯಾವೃತೇ ಸಮೀರಣೇ ಸ್ಪರ್ಶಮತ್ಯುಷ್ಣಂ ಪೀಡನಂ ಚಾಭಿನನ್ದತಿ-ಅಭಿಲಷತಿ| ತಥಾ, ಅಙ್ಗಮತಿಶಯೇನ ಸೂಚ್ಯೇವ ತುದ್ಯತೇ| ತಥಾ, ಸೀದತಿ ಶೂಲ್ಯತೇ ಚ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮಜ್ಜಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೭-೩೮) · Śloka ೩೮
| ಮಜ್ಜಾವೃತೇ ವಿನಮನಂ ಜೃಮ್ಭಣಂ ಪರಿವೇಷ್ಟನಮ್||೩೭|| ಶೂಲಂ ಚ ಪೀಡ್ಯಮಾನೇನ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಲಭತೇ ಸುಖಮ್| |೩೮|
| मज्जावृते विनमनं जृम्भणं परिवेष्टनम्||३७|| शूलं च पीड्यमानेन पाणिभ्यां लभते सुखम्| |३८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮಜ್ಜಾವೃತೇ ಸಮೀರೇ ವಿನಮನಾದಿಕಂ ಸ್ಯಾತ್| ವಿನಮನಂ-ಅಙ್ಗಾನಾಮ್| ತಥಾ, ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಪೀಡ್ಯಮಾನೇನ ಚ-ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದಙ್ಗೇನ, ಸುಖಂ ಲಭತೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಶುಕ್ರಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೮) · Śloka ೩೮
| ಶುಕ್ರಾವೃತೇಽತಿವೇಗೋ ವಾ ನ ವಾ ನಿಷ್ಫಲತಾಽಪಿ ವಾ||೩೮||
| शुक्रावृतेऽतिवेगो वा न वा निष्फलताऽपि वा||३८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಶುಕ್ರಾವೃತೇ ಪ್ರಭಞ್ಜನೇಽತಿವೇಗೋ ವಾ-ಪ್ರಕೃತತ್ವಾಚ್ಛುಕ್ರಸ್ಯ, ನ ವಾ ವೇಗೋ ನಿಷ್ಫಲತಾ ವಾ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಅನ್ನಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೯) · Śloka ೩೯
ಭುಕ್ತೇ ಕುಕ್ಷೌ ರುಜಾ ಜೀರ್ಣೇ ಶಾಮ್ಯತ್ಯನ್ನಾವೃತೇಽನಿಲೇ| |೩೯|
भुक्ते कुक्षौ रुजा जीर्णे शाम्यत्यन्नावृतेऽनिले| |३९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಅನ್ನಾವೃತೇ ವಾತೇ ಭುಕ್ತೇ ಸತಿ ರುಜಾ ಕುಕ್ಷೌ ಭವತಿ| ಜೀರ್ಣೇಽನ್ನೇ ಸತಿ ರುಜಾ ಶಾಮ್ಯತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಮೂತ್ರಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೩೯) · Śloka ೩೯
| ಮೂತ್ರಾಪ್ರವೃತ್ತಿರಾಧ್ಮಾನಂ ಬಸ್ತೇರ್ಮೂತ್ರಾವೃತೇ ಭವೇತ್||೩೯||
| मूत्राप्रवृत्तिराध्मानं बस्तेर्मूत्रावृते भवेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಮೂತ್ರಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಮೂತ್ರಸ್ಯಾಪ್ರವೃತ್ತಿರಾಧ್ಮಾನಂ ಚ ಬಸ್ತೇಃ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ವಿಡಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೦-೪೧) · Śloka ೪೧
ವಿಡಾವೃತೇ ವಿಬನ್ಧೋಽಧಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಪರಿಕೃನ್ತತಿ| ವ್ರಜತ್ಯಾಶು ಜರಾಂ ಸ್ನೇಹೋ ಭುಕ್ತೇ ಚಾನಹ್ಯತೇ ನರಃ||೪೦|| ಶಕೃತ್ಪೀಡಿತಮನ್ನೇನ ದುಃಖಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚಿರಾತ್ಸೃಜೇತ್| |೪೧|
विडावृते विबन्धोऽधः स्वस्थाने परिकृन्तति| व्रजत्याशु जरां स्नेहो भुक्ते चानह्यते नरः||४०|| शकृत्पीडितमन्नेन दुःखं शुष्कं चिरात्सृजेत्| |४१|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಿಡಾವೃತೇ ಮಾತರಿಶ್ವನಿ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ-ಅಪಾನಾಖ್ಯೇ, ಅಧೋವಿಬನ್ಧೋ ಜಾತವಿಬನ್ಧತ್ವಾತ್ ಪರಿಕೃನ್ತತಿ| ಸ್ನೇಹಶ್ರ್ಚಾಶು ಜರಾಂ ಯಾತಿ| ಭುಕ್ತೇ ಚ ಸತಿ ನರ ಆನಹ್ಯತೇ-ಆಧ್ಮಾಪ್ಯತೇ| ಶಕೃದನ್ನೇನ ಪೀಡಿತಂ ಚಿರೇಣ ಶುಷ್ಕಂ ದುಃಖಂ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸೃಜೇತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಸರ್ವಧಾತ್ವಾವೃತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೧-೪೨) · Śloka ೪೨
| ಸರ್ವಧಾತ್ವಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣಪೃಷ್ಠರುಕ್||೪೧|| ವಿಲೋಮೋ ಮಾರುತೋಽಸ್ವಸ್ಥಂ ಹೃದಯಂ ಪೀಡ್ಯತೇಽತಿ ಚ| |೪೨|
| सर्वधात्वावृते वायौ श्रोणिवङ्क्षणपृष्ठरुक्||४१|| विलोमो मारुतोऽस्वस्थं हृदयं पीड्यतेऽति च| |४२|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸರ್ವಧಾತ್ವಾವೃತೇಽನಿಲೇ ಶ್ರೋಣ್ಯಾದಿರುಕ್ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ, ಪವನೋ ವಿಗುಣೋ ಭವತಿ| ಹೃದಯಂ ಚ ವ್ಯಾಕುಲಂ [ಅತಿ] ಪೀಡ್ಯತೇ ಚ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೨-೪೩) · Śloka ೪೩
| ಭ್ರಮೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ರುಜಾ ದಾಹಃ ಪಿತ್ತೇನ ಪ್ರಾಣ ಆವೃತೇ||೪೨|| ವಿದಗ್ಧೇಽನ್ನೇ ಚ ವಮನಮ್| |೪೩|
| भ्रमो मूर्च्छा रुजा दाहः पित्तेन प्राण आवृते||४२|| विदग्धेऽन्ने च वमनम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರಾಣೇ ಪಿತ್ತೇನಾವೃತೇ ಭ್ರಮಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ| ಅನ್ನೇ ಚ ವಿದಾಹಾವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸತಿ ವಮನಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯೋದಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೩) · Śloka ೪೩
ಉದಾನೇಽಪಿ ಭ್ರಮಾದಯಃ| ದಾಹೋಽನ್ತರೂರ್ಜಾಭ್ರಂಶಶ್ಚ|೪೩|
उदानेऽपि भ्रमादयः| दाहोऽन्तरूर्जाभ्रंशश्च|४३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉದಾನೇ ಚ ಪಿತ್ತೇನಾವೃತೇ ಸತಿ ಭ್ರಮಾದ್ಯಾಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಃ, ಸ್ಯುಃ| ತಥಾ, ಅನ್ತರ್ದಾಹ ಊರ್ಜಾಯಾಃ-ಬಲಸ್ಯ ಚ, ವಿನಾಶಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯ ವ್ಯಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೩-೪೪) · Śloka ೪೪
| ದಾಹೋ ವ್ಯಾನೇ ಚ ಸರ್ವಗಃ||೪೩|| ಕ್ಲಮೋಽಙ್ಗಚೇಷ್ಟಾಸಙ್ಗಶ್ಚ ಸಸನ್ತಾಪಃ ಸವೇದನಃ| |೪೪|
| दाहो व्याने च सर्वगः||४३|| क्लमोऽङ्गचेष्टासङ्गश्च ससन्तापः सवेदनः| |४४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವ್ಯಾನೇ ಚ ಪಿತ್ತೇನಾವೃತೇ ಸರ್ವಶಃ(ಗಃ)-ಅನ್ತರ್ಬಹಿಶ್ಚ ದಾಹಃ, ಕ್ಲಮಾದಯಶ್ಚ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯ ಸಮಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೪-೪೫) · Śloka ೪೫
| ಸಮಾನ ಊಷ್ಮೋಪಹತಿರತಿಸ್ವೇದೋಽರತಿಃ ಸತೃಟ್||೪೪|| ದಾಹಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| |೪೫|
| समान ऊष्मोपहतिरतिस्वेदोऽरतिः सतृट्||४४|| दाहश्च स्यात्| |४५|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸಮಾನೇ ಪಿತ್ತೇನಾವೃತೇ ಊಷ್ಮಣಃ-ಅಗ್ನೇಃ, ಉಪಹತಿಃ-ಉಪಘಾತಃ, ಅತಿಸ್ವೇದಾದಯಶ್ಚ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪಿತ್ತಾವೃತಸ್ಯಾಪಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೫) · Śloka ೪೫
ಅಪಾನೇ ತು ಮಲೇ ಹಾರಿದ್ರವರ್ನತಾ| ರಜೋತಿವೃತ್ತಿಸ್ತಾಪಶ್ಚ ಯೋನಿಮೇಹನಪಾಯುಷು||೪೫||
अपाने तु मले हारिद्रवर्नता| रजोतिवृत्तिस्तापश्च योनिमेहनपायुषु||४५||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಪಾನೇ ಪುನಃ ಪಿತ್ತೇನಾವೃತೇ ಸತಿ ಮಲೇ-ಪುರೀಷಾದೌ, ಹಾರಿದ್ರವರ್ಣತಾ ಸ್ಯಾತ್| ಯೋನ್ಯಾದಿಷು ರುಜಃ-ಪೀಡಯಾಃ, ಅತಿವೃತ್ತಿಸ್ತಾಪಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೬) · Śloka ೪೬
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ತ್ವಾವೃತೇ ಪ್ರಾಣೇ ಸಾದಸ್ತನ್ದ್ರಾಽರುಚಿರ್ವಮಿಃ| ಷ್ಠೀವನಂ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರನಿಃಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಸಙ್ಗ್ರಹಃ||೪೬||
श्लेष्मणा त्वावृते प्राणे सादस्तन्द्राऽरुचिर्वमिः| ष्ठीवनं क्षवथूद्गारनिःश्वासोच्छ्वाससङ्ग्रहः||४६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರಾಣೇ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾವೃತೇ ಸಾದಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯೋದಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೭) · Śloka ೪೭
ಉದಾನೇ ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಮರುಚಿರ್ವಾಕ್ಸ್ವರಗ್ರಹಃ| ಬಲವರ್ಣಪ್ರಣಾಶಶ್ಚ|೪೭|
उदाने गुरुगात्रत्वमरुचिर्वाक्स्वरग्रहः| बलवर्णप्रणाशश्च|४७|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಉದಾನೇ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾವೃತೇ ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯ ವ್ಯಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೭-೪೮) · Śloka ೪೮
| ವ್ಯಾನೇ ಪರ್ವಾಸ್ಥಿವಾಗ್ಗ್ರಹಃ||೪೭|| ಗುರುತಾಽಙ್ಗೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಸ್ಖಲಿತಂ ಚ ಗತೌ ಭೃಶಮ್| |೪೮|
| व्याने पर्वास्थिवाग्ग्रहः||४७|| गुरुताऽङ्गेषु सर्वेषु स्खलितं च गतौ भृशम्| |४८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವ್ಯಾನೇ ಕಫಾವೃತೇ ಪರ್ವಾಸ್ಥಿವಾಗ್ಗ್ರಹಸ್ತಥಾಽಙ್ಗೇಷು ಗೌರವಂ ಗತೌ ಚ ಸ್ಖಲನಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯ ಸಮಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೮) · Śloka ೪೮
| ಸಮಾನೇಽತಿಹಿಮಾಙ್ಗತ್ವಮಸ್ವೇದೋ ಮನ್ದವಹ್ನಿತಾ||೪೮||
| समानेऽतिहिमाङ्गत्वमस्वेदो मन्दवह्निता||४८||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಸಮಾನೇ ಕಫಾವೃತೇಽತಿಶೀತಾಙ್ಗತ್ವಮಸ್ವೇದೋ ಮನ್ದಾಗ್ನಿತ್ವಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಕಫಾವೃತಸ್ಯಾಪಾನಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮ್ (೪೯) · Śloka ೪೯
ಅಪಾನೇ ಸಕಫಂ ಮೂತ್ರಶಕೃತಃ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರವರ್ತನಮ್| |೪೯|
अपाने सकफं मूत्रशकृतः स्यात्प्रवर्तनम्| |४९|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅಪಾನೇ ಕಫಾವೃತೇ ಮೂತ್ರಶಕೃತಃ ಪ್ರವರ್ತನಂ ಸಕಫಂ ಸ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಇತಿ ದ್ವಾವಿಂಶತಿವಿಧಮಾವರಣಮ್ (೪೯) · Śloka ೪೯
| ಇತಿ ದ್ವವಿಂಶತಿವಿಧಂ ವಾಯೋರಾವರಣಂ ವಿದುಃ||೪೯||
| इति द्वविंशतिविधं वायोरावरणं विदुः||४९||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಇತಿ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ವಾಯೋರಾವರಣಂ ದ್ವಾವಿಂಶತಿಪ್ರಕಾರಂ [ವಿದುಃ-] ಜಾನನ್ತಿ, ತನ್ತ್ರಕೃತ ಇತಿ ಶೇಷಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮನ್ಯೋನ್ಯಮಾವರಣಂ ವಿಂಶತಿವಿಧಮ್ (೫೦) · Śloka ೫೦
ಪ್ರಾಣಾದಯಸ್ತಥಾಽನ್ಯೋನ್ಯಮಾವೃಣ್ವನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ಸರ್ವೇಽಪಿ ವಿಂಶತಿವಿಧಂ ವಿದ್ಯಾದಾವರಣಂ ಚ ತತ್||೫೦||
प्राणादयस्तथाऽन्योन्यमावृण्वन्ति यथाक्रमम्| सर्वेऽपि विंशतिविधं विद्यादावरणं च तत्||५०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರಾಣಾದಯಃ-ಪಞ್ಚ ವಾಯವಃ, ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ-ಪರಸ್ಪರಂ, ಆವೃಣ್ವನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ರಮಂ-ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ, ತಥಾ-ತೇನೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಯಥಾ ಪಿತ್ತಕಫಾಭ್ಯಂ ಪ್ರಾಣಾದಯ ಆವೃತಾಸ್ತಥಾ ಪ್ರಾಣಾದಯೋಽನ್ಯೋನ್ಯಮಾವೃಣ್ವನ್ತೀತಿ ತಥಾಶಬ್ದಸ್ಯಾರ್ಥಃ| ತತ್ರ ಯಥಾ,-ಪ್ರಾಣೇನೋದಾನಾದಯಶ್ಚತ್ವಾರ ಆವ್ರಿಯನ್ತೇ, ತಥೈವೋದಾನಾದಿಭಿರಪಿ ಪ್ರಾಣ ಆವ್ರಿಯತೇ| ಏವಮುದಾನೇನ ವ್ಯಾನಾದಯಸ್ತ್ರಯ ಆವ್ರಿಯನ್ತೇ, ವ್ಯಾನಾದಿಭಿಶ್ಚ ತ್ರಿಭಿರುದಾನಃ| ತಥಾ ವ್ಯಾನೇನ ಸಮಾನಾಪಾನೌ, ತಥಾ ಸಮಾನಾಪಾನಾಭ್ಯಾಂ ವ್ಯಾನಃ| ಸಮಾನೇನಾಪಾನಃ, ಅಪಾನೇನಾಽಪಿ ಸಮಾನ ಆವ್ರಿಯತೇ| ಇತ್ಯೇಕದ್ವಿತ್ರಾದಿಕ್ರಮೇಣಾಪ್ಯೇವಮಾವರಣಂ ನಿರೂಪ್ಯಮ್| ಏವಂ ಚ ಸರ್ವೇಽಪಿ ಪರಸ್ಪರಮಾವೃಣ್ವನ್ತಿ| ತಚ್ಚಾವರಣಂ ವಿಂಶತಿಭೇದಂ ವಿದ್ಯಾತ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪ್ರಾಣಾವೃತಸ್ಯೋದಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್, ಉದಾನಾವೃತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ (೫೧-೫೨) · Śloka ೫೨
ಅಥಾಸ್ಯಾವರಣಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಮಾಹ - - - - ನಿಃಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಸಂರೋಧಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಃ ಶಿರೋಗ್ರಹಃ| ಹೃದ್ರೋಗೋ ಮುಖಶೋಷಶ್ಚ ಪ್ರಾಣೇನೋದಾನ ಆವೃತೇ||೫೧|| ಉದಾನೇನಾವೃತೇ ಪ್ರಾಣೇ ವರ್ಣೌಜೋಬಲಸಙ್ಕ್ಷಯಃ| |೫೨|
अथास्यावरणस्य लिङ्गमाह - - - - निःश्वासोच्छ्वाससंरोधः प्रतिश्यायः शिरोग्रहः| हृद्रोगो मुखशोषश्च प्राणेनोदान आवृते||५१|| उदानेनावृते प्राणे वर्णौजोबलसङ्क्षयः| |५२|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರಾಣೇನೋದಾನ ಆವೃತೇ ನಿಃಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಸಂರೋಧಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ| ಉದಾನೇನ ಪ್ರಾಣ ಆವೃತೇ ವರ್ಣೌಜೋಬಲಸಙ್ಕ್ಷಯಃ ಸ್ಯಾತ್| ನನು ಚ, ಪಿತ್ತಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮಾವರಣಂ ಯುಕ್ತಮ್| ಪರಸ್ಪರಂ ತು ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಯದಾವರಣಂ ತದಮೂರ್ತತ್ವಾದನುಪಪನ್ನಮಿವ ಮನ್ಯಾಮಹೇ| ಬ್ರೂಮಃ| ದ್ವಯೋರ್ವಾತಯೋರನ್ಯೋನ್ಯಮುಪಸರ್ಪತೋರ್ಬಲವತಾ ದುರ್ಬಲಸ್ಯಾಭಿಘಾತೇನ ಗತಿಭಙ್ಗಾತ್ಸ ತೇನಾವೃತಮಾರ್ಗ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ತಸ್ಮಾದ್ವಾತಾನಾಮಪಿ ಪರಸ್ಪರಮಾವರಣಂ ಯುಕ್ತಮೇವ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಅನಯಾ ದಿಶಾ ಶೇಷಾವರಣಸ್ಯ ವಿಭಾಗಃ (೫೨-೫೩) · Śloka ೫೩
| ದಿಶಾಽನಯಾ ಚ ವಿಭಜೇತ್ಸರ್ವಮಾವರಣಂ ಭಿಷಕ್||೫೨|| ಸ್ಥಾನಾನ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯ ವಾತಾನಾಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಹಾನಿಂ ಚ ಕರ್ಮಣಾತ್| |೫೩|
| दिशाऽनया च विभजेत्सर्वमावरणं भिषक्||५२|| स्थानान्यवेक्ष्य वातानां वृद्धिं हानिं च कर्मणात्| |५३|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಅನಯಾ ದಿಶಾ-ದಿಙ್ಮಾತ್ರಪ್ರದರ್ಶನೇನ, ಸರ್ವಮಾವರಣಂ ವಿಭಜೇದ್ಭಿಷಕ್| ಇಯಂ ಚಾತ್ರ ದಿಕ್,-ಉದಾನೇನಾವೃತೇಽಪಾನೇ ಛರ್ದಿಶ್ವಾಸಕಾಸಾದಯಃ ಸ್ಯುಸ್ತಥಾಽಲ್ಪೋಽಗ್ನಿರತಿಸಾರಶ್ಚ| ಉದಾನೇಽಪಾನೇನಾವೃತೇ ಬಸ್ತ್ಯಾಧ್ಮಾನೋದಾವರ್ತಗುಲ್ಮಾಲ್ಪಾಗ್ನಿಪರಿಕರ್ತಿಕಾಃ ಸ್ಯುಃ| ಅಪಾನೇ ವ್ಯಾನೇನಾವೃತೇ ವಿಣ್ಮೂತ್ರರೇತಸಾಮತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಃ| ವ್ಯಾನೇ ಸಮಾನೇನಾವೃತೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಾತನ್ದ್ರಾಪ್ರಲಾಪಾಙ್ಗಸಾದವಹ್ನಯೋಜೋಬಲಕ್ಷಯಃ| ವ್ಯಾನ ಉದಾನೇನಾವೃತೇ ಚ ಶ್ಯಾವಾಸ್ಯತಾ ಸ್ತಬ್ಧತಾಽಲ್ಪಾಗ್ನಿತಾ ಸ್ವೇದಶ್ಚೇಷ್ಟಾಹಾನಿರ್ನಿಮೀಲನಮಿತಿ| ಏವಮನ್ಯದಪ್ಯಾವರಣಂ ಭಿಷಕ್ ಸ್ವಮನೀಷಯಾ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಸಂಸ್ಕಾರವತ್ಯಾ ವಿಭಜೇತ್| ಗ್ರನ್ಥಕೃತಾ ತು ಗ್ರನ್ಥಗೌರವಭಯಾನ್ನೋಕ್ತಮ್| ಕಥಂ ವಿಭಜೇತ್ ? ಇತ್ಯತ್ರ ಯುಕ್ತಿಂ ದರ್ಶಯತಿ-ಸ್ಥಾನಾನೀತ್ಯಾದಿ| ಸ್ಥಾನಾನಿ-ಪಕ್ವಾಶಯಾದೀನಿ ದೋಷಭೇದೀಯೋಕ್ತಾನಿ, ವಾತಾನಾಂ-ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ, ಅವೇಕ್ಷ್ಯ| ತಥಾ, ವೃದ್ಧಿಂ-ಆವರಕವಾಯುಸಮ್ಬನ್ಧಿನಾಂ ವೈಕೃತಕರ್ಮಣಾಂ, ಅವೇಕ್ಷ್ಯ-ಜ್ಞಾತ್ವಾ| ತಥಾ, ಆವಾರ್ಯಮರುತಾಂ ಹಾನಿಮವೇಕ್ಷ್ಯ, ಸರ್ವಮಾವರಣಂ-ಅನುಕ್ತಮಪಿ, ವಿಭಜೇತ್| ಯಥಾ-ಉತ್ಸಾಹೋಚ್ಛ್ವಾಸಚೇಷ್ಟಾದೀನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಾಣಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧೀನಿ ಯದಾ ಹೀನಾನಿ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಉದಾನಾದೀನಾಂ ಕರ್ಮಾಣಿ ವಾಕ್ಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾದೀನಿ ವೃದ್ಧಾನಿ ತದೈವಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಮ್, ಯಥಾ-ಪ್ರಾಣ ಉದಾನಾದೀನಾಮೇಕೇನ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಭಿಶ್ಚತುರ್ಭಿರ್ವಾ ಆವೃತ ಇತಿ| ಏವಮುದಾನಾದಿಷ್ವಪಿ ಪ್ರಾಣಾದಿಭಿರಾವರಣಂ ವಿಭಾಗೀಕಾರ್ಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಆವರಣಸ್ಯಾಸಙ್ಖ್ಯೇಯತ್ವಮ್ (೫೩-೫೪) · Śloka ೫೪
| ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಚ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಮಿಶ್ರಮಾವರಣಂ ಮಿಥಃ||೫೩|| ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಮಿಶ್ರಾಣಾಂ ಮಿಶ್ರಿತೈಶ್ಚ ತೈಃ| |೫೪|
| प्राणादीनां च पञ्चानां मिश्रमावरणं मिथः||५३|| पित्तादिभिर्द्वादशभिर्मिश्राणां मिश्रितैश्च तैः| |५४|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ವಾಯೂನಾಂ ಪರಸ್ಪರಮಾವಾರ್ಯಾವರಕತ್ವೇನ ಸ್ಥಿತಾನಾಂ ಮಿಶ್ರಂ-ದ್ವಯೇನ ತ್ರಯೇಣ ಚತುಷ್ಟಯೇನ ಚ, ಮಿಥಃ-ಪರಸ್ಪರಂ, ಆವರಣಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಯಾತ್ಯಾವೃತಿರಸಙ್ಖ್ಯತಾಮಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತಥಾ, ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ದ್ವಾದಶಭಿಃ-ಧಾತ್ವವಸಾನೈಃ, ಮಿಶ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಮಿಶ್ರಂ ಮಿಥ ಆವರಣಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಯಾತ್ಯಾವೃತಿರಸಙ್ಖ್ಯತಾಮಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅತ್ರ ಚೈಷಾ ಉದಾಹರಣದಿಗ್ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ,-ಪ್ರಾಣೇನ ದ್ವಾದಶವಿಧೇನ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ಮಿಶ್ರಿತತ್ವಾತ್ ಚತುರ್ಣಾಮುದಾನಾದೀನಾಮಾವರಣಂ ವಿಭಜೇತ್| ತಥಾ, ಚತುರ್ಭಿರುದಾನಾದಿಭಿಃ ಪಿತ್ತ್ಸ್ಯಾವರಣಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವಾದಶವಿಧೈರ್ದ್ವಾದಶವಿಧಸ್ಯೈಕಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಸ್ಯಾವರಣಮಿತಿ| ತೈರಿತ್ಯನೇನ ಪ್ರಾಣಾದಯಃ ಪರಾಮೃಶ್ಯನ್ತೇ| ತೈಃ-ಪಿತ್ತಾದ್ಯಾವರಣಮಿಶ್ರಿತೈಃ ಪ್ರಾಣಾದಿಭಿಃ, ಪರಸ್ಪರಮಾವಾರ್ಯಾವರಕತ್ವೇನ ಸ್ಥಿತೈರ್ಮಿಶ್ರಮಾವರಣಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಯಾತ್ಯಾವೃತಿರಸಸಙ್ಖ್ಯತಾಮಿತಿ ಯೋಽಜ್ಯಮ್| ಚಃ ಸಮುಚ್ಚಯೇ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ತದವಹಿತತ್ವೇನ ಲಕ್ಷಯೇತ್ (೫೪-೫೬) · Śloka ೫೬
| ಮಿಶ್ರೈಃ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿಸ್ತದ್ವನ್ಮಿಶ್ರಣಾಭಿರನೇಕಧಾ||೫೪|| ತಾರತಮ್ಯವಿಕಲ್ಪಾಚ್ಚ ಯಾತ್ಯಾವೃತಿರಸಙ್ಖ್ಯತಾಮ್| ತಾಂ ಲಕ್ಷಯೇದವಹಿತೋ ಯಥಾಸ್ವಂ ಲಕ್ಷಣೋದಯಾತ್||೫೫|| ಶನೈಃಶನೈಶ್ಚೋಪಶಯಾದ್ಗೂಢಾಮಪಿ ಮಹುರ್ಮುಹುಃ| |೫೬|
| मिश्रैः पित्तादिभिस्तद्वन्मिश्रणाभिरनेकधा||५४|| तारतम्यविकल्पाच्च यात्यावृतिरसङ्ख्यताम्| तां लक्षयेदवहितो यथास्वं लक्षणोदयात्||५५|| शनैःशनैश्चोपशयाद्गूढामपि महुर्मुहुः| |५६|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತೈಸ್ತುಲ್ಯಂ ತದ್ವತ್| ಯಥಾ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಮಿಶ್ರಾಣಾಂ ಮಿಶ್ರಮಾವರಣಂ ಮಿಥಸ್ತಥಾ ಮಿಶ್ರೈಶ್ಚ ತೈಃ-ಪ್ರಾಣಾದಿಭಿಃ, ಯಥಾ ಮಿಶ್ರಮಾವರಣಂ ಮಿಥಸ್ತಥೈವ ಮಿಶ್ರೈಃ-ಸಂಯುಕ್ತೈರೇತೈಃ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ನ ಕೇವಲೈಃ, ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಮಿಶ್ರಮಾವರಣಂ ಮಿಥಸ್ತಥಾ ಮಿಶ್ರೈಃ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ಯೇ ಪ್ರಾಣಾದಯೋ ಮಿಶ್ರಿತಾಸ್ತೈಸ್ತಥಾಭೂತೈಃ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮಾವರಣಮ್| ಏವಮನೇಕಧಾ ಮಿಶ್ರಣಾಭಿಃ-ಬಹುಭಿಃ ಸಂಯೋಜನೈಃ, ಆವೃತಿರಸಙ್ಖ್ಯತಾಂ ಯಾತಿ| ತಥಾ ತಾರತಮ್ಯವಿಕಲ್ಪಾಚ್ಚ ಪ್ರಾಣದೀನಾಮಾವೃತಿರಸಙ್ಖ್ಯತಾಂ ಯಾತಿ-ಸಙ್ಖ್ಯಾಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಗಚ್ಛತಿ| ತಾಂ-ಆವೃತಿಂ, ತೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಗೂಢಾಂ-ದುರ್ಲಕ್ಷ್ಯಾಮಪಿ, ಅವಹಿತಃ-ತಜ್ಜ್ಞಾನಾಯ ತತ್ಪರಃ ಸನ್, ಲಕ್ಷಯೇತ್-ಜಾನೀಯಾತ್| ಕಥಮ್ ? ಯಥಾಸ್ವಂ ಲಕ್ಷಣೋದಯಾತ್| ತೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಯಥಾಯಥಂ ಲಕ್ಷಣೋದಯಾತ್-ಆತ್ಮೀಯಾಲ್ಲಿಙ್ಗೋದ್ಭವಾತ್, ಶನೈಃಶನೈಃ-ನ ಝಟಿತ್ಯೇವ, ತಥಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ-ಕ್ಷಣೇ ಕ್ಷಣೇ ಲಕ್ಷಯೇತ್, ನ ತು ಸಕೃದೇವ, ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ಲಕ್ಷಣೋದಯಾಜ್ಜಾನೀಯಾದಿತಿ| ನ ಕೇವಲಂ ಕೇವಲಾ-ದ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಲಕ್ಷಣೋದಯಾತ್ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮಾವೃತಿಂ ಲಕ್ಷಯೇತ್, ಯಾವದುಪಶಯಾದಪ್ಯೇಷಾಂ ಗೂಢಾಮಪ್ಯಾವೃತಿಮವಗಚ್ಛೇತ್| ತತ್ರ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮೇಕೈಕೇನಾನ್ಯೋನ್ಯಾವರಣೇ ವಿಂಶತಿರ್ಭೇದಾಃ| ಏವಮೇಕೇನ ದ್ವಯೋರ್ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚೈಕಸ್ಯಾವರಣೇ ನಿರೂಪ್ಯಮಾಣೇ ತ್ವಮೀ ಭೇದಾಃ-ಪ್ರಾಣಸ್ಯೋದಾನವ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಮನ್ಯೋನ್ಯಾವರಣೇ ದ್ವೌ ಭೇದೌ| ಏವಮುದಾನಸಮಾನಾಭ್ಯಾಮುದಾನಾಪಾನಾಭ್ಯಾಂ [ವ್ಯಾನಸಮಾನಾಭ್ಯಾಂ ವ್ಯಾನಾಪಾನಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾನಾಪಾನಾಭ್ಯಾಂ ] ಚ ಸಹಾನ್ಯೋನ್ಯಾವರಣೇ ಪರಾಣಿ ಪಞ್ಚ ದ್ವಿಕಾನಿ, ಇತಿ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ದ್ವಾದಶ ಭೇದಾ ಭವನ್ತಿ| ಉದಾನಸ್ಯ ಷಟ್| ವ್ಯಾನಸ್ಯ ದ್ವೌ| ಏವಂ ವ್ಯಾನಸ್ಯೋದಾನಾದಿಭಿಸ್ತ್ರಿಭಿರನ್ಯೋನ್ಯಾವರಣೇ ಷಟ್| ಉದಾನಸ್ಯ ದ್ವೌ| ಪ್ರಾಣಸ್ಯೋದಾನಾದಿಭಿಶ್ಚತುರ್ಭಿದ್ವೌ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಾವರಣಾದ್ಭೇದೌ ಭವತಃ| ತಥಾ, ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ದ್ವಾದಶಭಿರಾವೃತತ್ವಾತ್ ದ್ವಾದಶಪ್ರಕಾರಾಣಾಮನ್ಯೋನ್ಯಾನಾಂ ಮಿಶ್ರಣಾತ್ ಚತ್ವಾರಿಶತಾನಿ ವಿಂಶತ್ಯುತ್ತರಾಣಿ ಭವನ್ತಿ| ಏವಮನ್ಯದಪ್ಯಾವರಣಂ ನಿರೂಪ್ಯಮ್|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಪ್ರಾಣೋದಾನಯೋರ್ಜೀವಿತಬಲತ್ವಮ್, ತಯೋಃ ಪೀಡನಾದಾಯುರ್ಬಲಯೋರ್ಹಾನಿಃ (೫೬-೫೭) · Śloka ೫೭
| ವಿಶೇಷಾಜ್ಜೀವಿತಂ ಪ್ರಾಣ ಉದಾನೋ ಬಲಮುಚ್ಯತೇ||೫೬|| ಸ್ಯಾತ್ತಯೋಃ ಪೀಡನಾದ್ಧಾನಿರಾಯುಷಶ್ಚ ಬಲಸ್ಯ ಚ| |೫೭|
| विशेषाज्जीवितं प्राण उदानो बलमुच्यते||५६|| स्यात्तयोः पीडनाद्धानिरायुषश्च बलस्य च| |५७|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ಪ್ರಾಣಾದಯಃ ಸರ್ವ ಏವ ವಾತಾ ಜೀವಿತಮ್, ವಿಶೇಷೇಣ ತು ಪ್ರಾಣಾಖ್ಯೋ ವಾಯುರ್ಜೀವಿತಮುಚ್ಯತೇ| ತಥಾ, ಉದಾನಾಖ್ಯೋ ವಾಯುರ್ವಿಶೇಷೇಣ ಬಲಮುಚ್ಯತೇ| ಯತಶ್ಚೈವಮತಸ್ತಯೋಃ-ಪ್ರಾಣೋದಾನಯೋಃ, ಪೀಡನಾತ್-ಕ್ಷೋಭಣಾತ್, ಯಥಾಸ್ವಮಾಯುಷೋ ಬಲಸ್ಯ ಚ ಹಾನಿರ್ಭವೇತ್| ತಸ್ಮಾದ್ಧೇತೋಃ ಪ್ರಾಣೋದಾನಾಖ್ಯೌ ಪವನಾವಾಹಾರಾದಿನಾ ಯತ್ನೇನ ಭಿಷಜಾ ರಕ್ಷ್ಯೌ| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೨೨|೬೯) - "ಪ್ರಾಣೋ ರಕ್ಷ್ಯಶ್ಚತುರ್ಭ್ಯೋಽಪಿ ತತ್ಸ್ಥಿತೌ ದೇಹಸಂಸ್ಥಿತಃ|" ಇತಿ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಆವೃತವಾತಾನಾಂ ದುಃಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್ (೫೭-೫೮) · Śloka ೫೮
| ಆವೃತಾ ವಾಯವೋಽಜ್ಞಾತಾ ಜ್ಞಾತಾ ವಾ ವತ್ಸರಂ ಸ್ಥಿತಾಃ||೫೭|| ಪ್ರಯತ್ನೇನಾಪಿ ದುಃಸಾಧ್ಯಾ ಭವೇಯುರ್ವಾಽನುಪಕ್ರಮಾಃ| |೫೮|
| आवृता वायवोऽज्ञाता ज्ञाता वा वत्सरं स्थिताः||५७|| प्रयत्नेनापि दुःसाध्या भवेयुर्वाऽनुपक्रमाः| |५८|
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ವಾತಾದೀನಾಮನ್ಯಮೇನಾವೃತಾ ಇತ್ಯೇವಮಜ್ಞಾತಾಃ-ಸಮ್ಯಗನಿಶ್ಚಿತಾಃ, ವರ್ಷೋಷಿತಾಃ ಪ್ರಯತ್ನೇನಾಪಿ ದುಃಸಾಧ್ಯಾಃ-ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾ ಭವೇಯುಃ| ಜ್ಞಾತಾ ವಾ-ಪಿತ್ತಾದಿನಾ ಆವೃತಾ ಯಥಾವತ್ಸಮ್ಯಙ್ನಿಶ್ಚಯಂ ಗತಾಃ, ವತ್ಸರಂ ಸ್ಥಿತಾಃ| ವಾಶಬ್ದ ಏವಾರ್ಥೇ, ಅನುಪಕ್ರಮಾ ಏವ ಭವೇಯುಃ| ತತೋ ವಾತಾ ಆವೃತೇಃ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ರಕ್ಷಣೀಯಾಃ|
ಆಯುರ್ವೇದರಸಾಯನಮ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
೦೦೦೦೦
Adhikarana ಆವೃತವಾತಾನಾಮುಪದ್ರವಾಃ (೧೬) · Śloka ೧೬
| ವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾಗ್ನಿಸದನಾದಯಃ||೫೮|| ಭವನ್ತ್ಯುಪದ್ರವಾಸ್ತೇಷಾಮಾವೃತಾನಾಮುಪೇಕ್ಷಣಾತ್| ೫೮ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ತೃತೀಯೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಂ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬||
| विद्रधिप्लीहहृद्रोगगुल्माग्निसदनादयः||५८|| भवन्त्युपद्रवास्तेषामावृतानामुपेक्षणात्| ५८ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने वातशोणितनिदानं नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ( ಕೃತ)
ಸ೦-ತೇಷಾಂ-ವಾಯೂನಾಂ, ಆವೃತಾನಾಮುಪೇಕ್ಷಣಾತ್-ಅಚಿಕಿತ್ಸನಾತ್, ವಿದ್ರಧ್ಯಾದಯ ಉಪದ್ರವಾ ಜಾಯನ್ತೇ| ತಸ್ಮಾತ್ತದುಪಕ್ರಮೇ ಯತಿತವ್ಯಮಿತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ತೃತೀಯೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತನಿದಾನಂ ನಾಮ ಶೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೧೬||