Adhikarana ਅਧ੍ਯਾਯੋਪਕ੍ਰਮਃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਯਾਰਮ੍ਭਃ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨਿਦਾਨੇ ਸ੍ਵਯਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਤੈਵੋਕ੍ਤਃ|
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation
੩. ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਧ੍ਯਾਯਃ
Adhikarana ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਧ੍ਯਾਯਃ ਵਾਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾਤਕਾਸਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਤਕਾਸਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸਕਫਸ੍ਯ ਵਾਤਕਾਸਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ (੨-੩) · Śloka ੩
ਅਥਾਤਃ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨|| ) ਕੇਵਲਾਨਿਲਜਂ ਕਾਸਂ ਸ੍ਨੇਹੈਰਾਦਾਵੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪੇਯਾਯੂਸਰਸਾਦਿਭਿਃ||੧|| ਲੇਹੈਰ੍ਧੂਮੈਸ੍ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦਸੇਕਾਵਗਾਹਨੈਃ| ਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਵਦ੍ਧਵਿਡ੍ਵਾਤਂ, ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਤੂਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਃ||੨|| ਗ਼ਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਸ਼੍ਚ, ਸਕਫਂ ਜਯੇਤ੍ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨੈਃ| |੩|
View original
अथातः कासचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२|| ) केवलानिलजं कासं स्नेहैरादावुपाचरेत्| वातघ्नसिद्धैः स्निग्धैश्च पेयायूषरसादिभिः||१|| लेहैर्धूमैस्तथाऽभ्यङ्गस्वेदसेकावगाहनैः| बस्तिभिर्वद्धविड्वातं, सपित्तं तूर्ध्वभक्तिकैः||२|| ग़ृतैः क्षीरैश्च, सकफं जयेत्स्नेहविरेचनैः| |३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕੇਵਲਾਨਿਲਜਂ ਕਾਸਂ-ਦੋਸਾਨ੍ਤਰਾਸਂਸਸ੍ਟਂ, ਸ੍ਨੇਹੈਃ-ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਃ, ਆਦਾਵੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਨਨੁ,ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹੈਰੇਵ ਪ੍ਰਧਾਨੋਪਕ੍ਰਮ ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨੇਸੁ, ਨ ਪੁਨਰਨ੍ਯ ਉਪਕ੍ਰਮਃ, ਤਸ੍ਮਾਦਾਦਾਵਿਰ੍ਯਨੇਨ ਨਾਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ| ਵਾਤਃ ਕੇਵਲੋ ਦੋਸਾਨ੍ਤਰਾਵਤਮਾਰ੍ਗਃ ਕਾਸਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍, ਨ ਤ੍ਵਨਾਵਤਮਾਰ੍ਗਃ| ਤਥਾ ਚ ਕਾਸਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵੁਕ੍ਤਮ੍ (ਹ. ਨਿ. ਅ. ੩੧੧੯)-ਤਤ੍ਰਾਧੋ ਵਿਹਤੋਨਿਲਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂਪ੍ਰਵਤ੍ਤਃ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਂ ਵਾਤਸ੍ਯ ਵਿਹਤੌ ਯੋ ਦੋਸਃ ਕਾਰਣਂ ਕਫਾਦਿਃ, ਤਸ੍ਯ ਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਸ਼ਮਂ ਕਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਸੇਨ ਸਹੋਪਕ੍ਰਮਮਸ੍ਯ ਭਿਸਜਃ ਕੁਰ੍ਯੁਰਿਤਿ ਤੇਸਾਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਨਿਰਸਾੜ੍ਥਮਾਦਾਵਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਪੇਯਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤਥਾ, ਬਦ੍ਧੌ ਵਿਡ੍ਵਾਤੌ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਸੇ ਤਂ ਬਸ੍ਤਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਾਤਕਾਸਮੂਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਃ-ਭਕ੍ਤਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਪੀਯਮਾਨੈਰ੍ਗ਼ਤੈਰ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰੈਸ਼੍ਚ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਰਿਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਾਦਿਭਿਃ| ਮਯੁਰਵ੍ਯਂਸਕਾਦਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਮਾਸਃ, ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਾਦਿਗ੍ਵਾਠ੍ਠਞ੍| ਤਥਾ, ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਰਿਤ੍ਯੇਸ੍ਵਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ, ਸਕਫਂ ਵਾਤਕਾਸਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਅਥ ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਹ
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਥ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਾਤਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਕੇਵਲਾਨਿਲਜਂ ਕਾਸਮਿਤਿ| ਆਦੌਗ੍ਰਹਣਂ ਜਿਤੇਪਿ ਵਾਤੇ ਕਾਸਾਨੁਵਤ੍ਤੌ ਰੂਕ੍ਸੋਪਚਾਰਾਰ੍ਥਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰਿਤਿ ਪੇਯਾਦਿਬਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਬਲਕਾਨ੍ਤਿ ਦੇਯਤ (?) ਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਵਿਡਾਤਮਿਤਿ ਵਚਨਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਬਦ੍ਧਵਿਡ੍ਵਾਤੇਮ ਦ੍ਵਾਤਂ ਚ (?)| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਦ੍ਧਵਾਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਿਤਿ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਃ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਭੋਜਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਃ| ਕਫਾਨੁਬਦ੍ਧਵਾਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਸਕਫਮਿਤਿ| ਸ੍ਨੇਹਾਃ-ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਾਦਯਃ|
Adhikarana ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਦਿਘਤਂ ਵਾਤਕਾਸਨੁਤ੍ (੩-੪) · Śloka ੪
| ਗੁਡੂਚੀਕਣ੍ਟਕਾਰੀਭ੍ਯਾਂ ਪਥਕ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਦ੍ਰਸੇ||੩|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦ੍ਵਾਤਕਾਸਨੁਦ੍ਵਹ੍ਨਿਦੀਪਨਃ| |੪|
View original
| गुडूचीकण्टकारीभ्यां पृथक्त्रिंशत्पलाद्रसे||३|| प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातकासनुद्वह्निदीपनः| |४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਥਕ੍-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ, ਤ੍ਰਿਂਤ੍ਸ਼ਲ੍ਪਲਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋ ਰਸਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਘਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਾਤਕਾਸਾਦਿਜਿਤ੍| ਤਿਸ੍ਰੋਪਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯ ਏਤਾ ਅਪੇਕ੍ਸਿਤਕ੍ਰਿਯੇਪਾਦਾਨੇ ਬੋਧ੍ਯਾਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ੍ਨੇਹੈਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਾਨੇਵ ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਹ| ਤਤ੍ਰ ਘਤਮਾਹ-ਗੁਡੂਚੀਕਣ੍ਟਕਾਰੀਭ੍ਯਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਕ੍ਸਾਰਾਦਿਘਤਂ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਦਿਨੁਤ੍ (੪-੬) · Śloka ੬
| ਕ੍ਸਾਰਰਾਸ੍ਨਾਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਪਾਠਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਧਾਨ੍ਯਕੈਃ||੪|| ਦ੍ਵਿਸ਼ਾਣੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਯੁਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਪੀਤੋ ਮਣ੍ਡਾਨੁਪਾਯਿਨਾ||੫|| ਸ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹ੍ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗ੍ਰਹਣੀਰੋਗਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍| |੬|
View original
| क्षाररास्नावचाहिङ्गुपाठायष्ट्याह्वधान्यकैः||४|| द्विशाणैः सर्पिषः प्रस्थं पञ्चकोलयुतैः पचेत्| दशमूलस्य निर्यूहे पीतो मण्डानुपायिना||५|| स कासश्वासह्रत्पार्श्वग्रहणीरोगगुल्मनुत्| |६|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਾਰਾਦਿਭਿਃ ਪਞ੍ਚਕੋਲਯੁਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਸ਼ਾਣਮਾਤ੍ਰੈਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਸ ਚ-ਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਸ੍ਥੋ, ਮਣ੍ਡਾਨੁਪਾਯਿਨਾ ਪੀਤਃ ਕਾਸਾਦਿਜਿਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਕ੍ਸਾਰਰਾਸ੍ਨੇਤਿ|
Adhikarana ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਘਤਂ ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਦਿਜਿਤ੍ (੬-੯) · Śloka ੯
| ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰਾਸ੍ਨਾਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਤਾਵਰੀਃ||੬|| ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਕੁਲਤ੍ਥਂ ਬਦਰਂ ਯਵਮ੍| ਤੁਲਾਰ੍ਘਂ ਚਾਜਮਾਂਸਸ੍ਯ ਤੇਨ ਸਾਧ੍ਯਂ ਘਤਾਢਕਮ੍||੭|| ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਲਾਂਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤਤ੍| ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਤਰੋਗੇਸੁ ਪਾਨਨਾਵਨਬਸ੍ਤਿਭਿਃ||੮|| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਸ਼ਿਰਃਕਮ੍ਪਂ ਯੋਨਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣਵੇਦਨਾਮ੍| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਲੀਹੋਰ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਾਨ੍ ਜਯੇਤ੍||੯||
View original
| द्रोणेऽपां साधयेद्रास्नादशमूलशतावरीः||६|| पलोन्मिता द्विकुडवं कुलत्थं बदरं यवम्| तुलार्घं चाजमांसस्य तेन साध्यं घृताढकम्||७|| समक्षीरं पलांशैश्च जीवनीयैः समीक्ष्य तत्| प्रयुक्तं वातरोगेषु पाननावनबस्तिभिः||८|| पञ्चकासान् शिरःकम्पं योनिवङ्क्षणवेदनाम्| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च सप्लीहोर्ध्वानिलान् जयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਰਾਸ੍ਨਾਦੀਨਿ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨਿ ਕੁਲਤ੍ਥਬਦਰਯਵਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍ ਆਜਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਘਤਾਢਕਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤੁਲ੍ਯਕ੍ਸੀਰਂ ਪਾਲਿਕੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਃ-ਜੀਵਨ੍ਤੀਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫/੮), ਤਦ੍ਧਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦੀਨਾਲੋਚ੍ਯ, ਪਾਨਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਜਯਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰਂ੦ ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਘਤਂ ਕਾਸਜਿਤ੍ (੧੦) · Śloka ੧੦
ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਕਾਸਜਿਤ੍| |੧੦|
View original
विदार्यादिगणक्वाथकल्कसिद्धं च कासजित्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕਾਸਜਿਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣੇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੪) "ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਥਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋਸਸ਼ਠੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਰੂਸਕਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਪਾਠੇ ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਸ੍ਵਗੁਤ੍ਪਾਗ੍ਨਿਕਗੋਕ੍ਸੁਰਾਃ|| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀ ਤਾਮਲਕੀ ਮੇਦਾ ਕਾਕਨਾਸਾ ਸ਼ਤਵਰੀ| ਵਿਦਾਰੀ ਚ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਿਪਚਿਤਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਜਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਜ੍ਵਰਕਾਸਹਲੀ ਮਕਾਨ੍| ਗੁਲ੍ਮਾਰੁਚਿਯਕਤਪ੍ਲੀਹਸ਼ਿਰੋਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵੇਦਨਾਃ|| ਕਾਮਲਾਰ੍ਸ਼ੋਨਿਲਾਸ੍ਠੀਲਾਕ੍ਸਤਸ਼ੋਸਕ੍ਸਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਃ||" ਇਤਿ| ਅਗ੍ਨਿ[ਕ]ਃ- ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਕਾਸਾਧਿਕਾਰੇ ਸ਼੍ਲੋ.੧੬)- " ਦਸ਼ਮੂਲਿਕਸਾਯੇਣ ਭਾਰ੍ਗੀਕਲ੍ਕਂ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਦਕ੍ਸਤਿਤ੍ਤਿਰਿਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਤਤ੍ਪਰਂ ਵਾਤਕਾਸਨੁਤ੍|| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਕਲ੍ਕਂ ਘਤਂ ਚਾਥ ਪਚੇਦ੍ਦਨ੍ਧਿ ਚਤੁ ਰ੍ਗੁਣੇ| ਭਾਰ੍ਗੀਰਸਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਂ ਵਾਤਕਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍|| ਘਤਂ ਵ੍ਯਾਦ੍ਰੀਕਸਾਯੇਣ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕਲ੍ਕਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍|| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਦਧ੍ਨਾ ਚ ਤਤ੍ਪਰਂਵਾਤਕਾਸਜਿਤ੍||" ਇਤਿ| ਇਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਃ|-
Adhikarana ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਾਦਿਲੇਹਃ (੧੦-੧੧) · Śloka ੧੧
| ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਕ੍ਸਵਕਜਨ੍ਤੁਘ੍ਨਾਞ੍ਜਨਪਦ੍ਮਕੈਃ||੧੦|| ਸਬਿਡੈਸ਼੍ਚ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਘਤਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਯਸ਼੍ਚਾਨੁ ਪਿਬੇਦਾਜਂ ਕਾਸਾਤਿਪੀਡਿਤਃ||੧੧||
View original
| अशोकबीजक्षवकजन्तुघ्नाञ्जनपद्मकैः||१०|| सबिडैश्च घृतं सिद्धं तच्चूर्णं वा घृतप्लुतम्| लिह्यात्पयश्चानु पिबेदाजं कासातिपीडितः||११||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਡਸਹਿਤੈਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਾਸਜਿਤ੍| ਤੇਸਾਂ ਵਾ-ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਾਦੀਨਾਂ, ਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਪ੍ਲੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ, ਛਾਗਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕਾਸੇਨਾਤਿਪੀਡਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਲੇਹੈਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਾਨੇਵ ਲੇਹਾਨਾਹ| ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੋਕਬੀਜਾਦਿਲੇਹਮਾਹ-ਅਸ਼ੋਕਬੀਜੇਤਿ| ਚੂਰ੍ਣਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨੀਭੂਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਉਭਯਤ੍ਰਾਜਾਪਯੋਨੁਪਾਨਮ੍|
Adhikarana ਵਿਡਙ੍ਗਾਦਿਲੇਹਃ (੧੨-੧੩) · Śloka ੧੩
ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਨਾਗਰਂ ਰਾਸ੍ਨਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਕ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਘਤਮਾਤ੍ਰਯਾ||੧੨|| ਸਕਫੇਨਿਲਜੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਹਤਾਗ੍ਨਿਸੁ| |੧੩|
View original
विडङ्गं नागरं रास्ना पिप्पली हिङ्गु सैन्धवम्| भार्ङ्गी क्षारश्च तच्चूर्णं पिबेद्वा घृतमात्रया||१२|| सकफेऽनिलजे कासे श्वासहिध्माहताग्निषु| |१३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥਵਾ ਵਿਡਙ੍ਗਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਯਾ-ਯਥਾਯੋਗਂ ਹ੍ਰ੍ਸ੍ਵਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮਯਾ, ਪਿਬੇਤ੍ ਵਾਤਜੇ ਸਕਫੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸਾਦਿਸੁ ਚ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਿਡਙ੍ਗਾਦਿਲੇਹਮਾਹ-ਵਿਡਙ੍ਗਮਿਤਿ| ਪਿਬੇਦ੍ਵੇਤਿਲੇਹਾਯੋਗ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਨਵਿਧਿਃ| "ਘਤਂ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤੇਵ੍ਯਧਿਕੇ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਲੀਢਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਮਲ੍ਪਤ੍ਵਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਾਨਲਮ੍|| ਆਕ੍ਰਮਤ੍ਯਨਿਲਂ ਪੀਤਮੂਸ੍ਮਾਣਂ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚ|" (ਸ਼੍ਲੋ.੧੧੦) ਇਤਿ ਲੇਹਪਾਨਯੋਗ੍ਯਤਾਵਿਵੇਕਃ|
Adhikarana ਦੁਰਾਲਭਾਦਿਲੇਹਃ (੧੩-੧੪) · Śloka ੧੪
| ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਸ਼ਠੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍||੧੩|| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚ ਕਾਸੇ ਤੈਲੇਨ ਵਾਤਜੇ| |੧੪|
View original
| दुरालभां शृङ्गबेरं शठीं द्राक्षां सितोपलाम्||१३|| लिह्यात्कर्कटशृङ्गी च कासे तैलेन वातजे| |१४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦੁਰਾਲਭਾਦੀਨ੍ ਕਰ੍ਕਟਾਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚ ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਤੈਲੇਨ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਦੁਰਾਲਭਾਦਿਲੇਹਮਾਹ-ਦੁਰਾਲਭਾਮਿਤਿ|
Adhikarana ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਿਲੇਹਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ੁਣ੍ਠੀਲੇਹਃ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ਼ੁਣ੍ਠੀਲੇਹਃ (੧੪-੧੫) · Śloka ੧੫
| ਦੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮੁਸ੍ਤਾਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਕੀਂ ਸ਼ਠੀਮ੍||੧੪|| ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍ਯਵਲੇਹਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਣਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਚ ਸਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ||੧੫||
View original
| दुस्पर्शां पिप्पलीं मुस्तां भार्ङ्गी कर्कटकीं शठीम्||१४|| पुराणगुडतैलाभ्यां चूर्णितान्यवलेहयेत्| तद्वत्सकृष्णां शुण्ठीं च सभार्ङ्गी तद्वदेव च||१५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦੀਨਿ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਮਵੇਲਹਯੇਤ੍| ਤਥੈਵ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਪੁਰਾਣਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਂਸਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਲੇਹਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਿਲੇਹਮਾਹ-ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਮਿਤਿ| ਲੇਹਦ੍ਵਯਮਾਹ-ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਣਾਮਿਤਿ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਮ੍|
Adhikarana ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਪਾਨਪਞ੍ਚਕਮ੍ (੧੬-੧੭) · Śloka ੧੭
ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਕਸ੍ਣਂ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍| ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਸਸਿਤਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਦਧ੍ਨਾ ਵਾ ਕਣਰੇਣੁਕਾਮ੍||੧੬|| ਪਿਬੇਦ੍ਵਦਰਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਵਾ ਮਦਿਰਾਦਧਿਮਸ੍ਤੁਭਿਃ| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੧੭||
View original
पिबेच्च कृष्णं कोष्णेन सलिलेन ससैन्धवाम्| मस्तुना ससितां शुण्ठीं दध्ना वा कणरेणुकाम्||१६|| पिबेद्वदरमज्ज्ञो वा मदिरादधिमस्तुभिः| अथवा पिप्पलीकल्कं घृतभृष्टं ससैन्धवम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਕਦੁਸ੍ਣੇਨ ਜਲੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵਸਹਿਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਦਧ੍ਨਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰੇਣੁਕਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਬਦਰਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਮਦਿਰਾਦਿਭਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਬਹੁਵਚਨੋਪਾਦਾਨਾਚ੍ਚ ਮਦਿਰਯਾ ਅਥਵਾ ਦਧ੍ਨਾ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਵੇਤ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਮ੍, ਨ ਤੁ ਦਧ੍ਨੋ ਮਸ੍ਤਿਵਤਿ| ਪਿਪ੍ਲੀਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਂ ਮਦਿਰਾਦਿਭਿਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਉਕ੍ਤਲੇਹਤੁਲ੍ਯਗੁਣਂ ਪਾਨਪਞ੍ਚਕਾਹ| ਪਿਬੇਤ੍ਕਸ੍ਣਾਂਚੇਤਿ| ਕਣਾ ਚ ਰੇਣੁਕਾ ਚ ਕਣਰੇਣੁਕਮ੍| ਮਜ੍ਜ੍ਞਃ-ਅਸ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਗਤਬੀਜਾਨਿ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕੇ ਜਲਮੇਵ ਦ੍ਰਵਮ੍, "ਪੇਸਣਾਲੋਡਨੇ ਵਾਰਿ" (ਹ. ਕ. ਅ. ੬/੨੩) ਇਤਿ ਪਰਿਭਾਸਬਲਾਤ੍| ਹਾਰੀਤਾਤ੍-"ਦੁਰਾਲਭਾ ਸ਼ਠੀ ਕ੍ੜ੍ਸ੍ਣਾ ਮਧੂਕਂ ਸਿਤਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਲੀਢਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵਤੋਤ੍ਥਂ ਕਾਸਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਯੋਜਿਤਮ੍|| ਉਭੇ ਮੇਦੇਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸਿਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਵਾਤਕਾਸਨਿਵਾਰਣਮ੍|| ਪਦ੍ਮਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸੁਰਦਾਰੁ ਚ| ਬਲਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਚ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍|| ਸਮਂ ਚੂਰ੍ਣੈਸ੍ਤ੍ਵਿਮੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪਥਕ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਘਤਂ ਸਿਤਾਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਲ੍ਲੇਹਂ ਵਿਮਥ੍ਯੈਤਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਸਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਸਪੀਨਸੇ ਕਾਸੇ ਧੂਮਃ (੧੮) · Śloka ੧੮
ਕਾਸੀ ਸਪੀਨਸੋ ਧੂਮਂ ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੋਕ੍ਤਧੂਮਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨਃ||੧੮||
View original
कासी सपीनसो धूमं स्नैहिकं विधिना पिबेत्| हिध्माश्वासोक्तधूमांश्च क्षीरमांसरसाशनः||१८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਾਸੀ ਪੀਨਸੀ ਚ ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਧੂਮਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨੋ ਹਿਧ੍ਮੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼੍ਵਾਸੋਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਧੂਮਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਧੂਮੈਰੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਾਨੇਵ ਧੂਮਾਨਾਹ| ਤਤ੍ਰ ਸਪੀਨਸੇ ਕਾਸੇ ਧੂਮਮਾਹ-ਕਾਸੀ ਸਪੀਨਸ ਇਤਿ| ਵਿਧਿਨਾ-ਧੂਮਪਾਨੋਕ੍ਤੇਨ "ਸ਼ਰਾਵਸਮ੍ਪੁਟਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਨਾਡੀਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਮ੍| ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਾਂ ਵਾ ਵਕ੍ਰੇਣ ਕਾਸਵਾਨ੍ ਧੂਮਮਾਪਿਬੇਤ੍||" (ਹ. ਸੂ.ਅ. ੨੧/੨੧) ਇਤਿ| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਵਾ ਧੂਮੇ ਪੀਯਮਾਨੇ ਭੋਜਨਮ੍|
Adhikarana ਮਾਂਸਰਸਯੂਸਾਃ (੧੯) · Śloka ੧੯
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕੈਃ ਸ਼ਾਲਿਯਵਗੋਧੂਮਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍| ਰਸੈਰ੍ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯੂਸੈਰ੍ਵਾ ਭੋਜਯੇਦ੍ਧਿਤਾਨ੍||੧੯||
View original
ग्राम्यानूपौदकैः शालियवगोधूमषष्टिकान्| रसैर्माषात्मगुप्तानां यूषैर्वा भोजयेद्धितान्||१९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਦਿਜੈਰ੍ਮਾਸਰਸੈਰਥਵਾ ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯੂਸੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਹਿਤਾਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਹਿਤਾਨਿਤਿ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਵਸ਼ਾਤ੍ ਯਵਾ (ਸ਼ਾਲ੍ਯਾ) ਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਂ ਯਤ੍ ਪਥ੍ਯਂ ਤਦ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪੇਯਾਯੂਸਰਸਾਦਿਭਿਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਾਨਾਹ| ਤਤ੍ਰ ਰਸਯੂਸਾਨਾਹ-ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕੈਰਿਤਿ| ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਃ-ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਕ੍ਤਾਃ "ਅਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਵਤਰਗੋਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਬਸ੍ਤੋਰਭ੍ਰਮੇਦਃਪੁਚ੍ਛਕਪ੍ਰਭਤਯੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਃ| " (ਸੂ. ਅ. ੪੬/੮੫) ਇਤਿ| ਆਨੂਪਾਃ-ਮਹਾਮਗਾਃ| ਔਦਕਾਃ ਜਲਚਰਾਃ ਪਕ੍ਸਿਣੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ| ਤੇਸਾਮਾਨੂਪਤ੍ਵੇਪਿ ਪਥਗ੍ਗ੍ਰਹਣਮਤਿਸ਼ਯਾਰ੍ਥਮ੍| ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਮਾਂਸਰਸੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਭੋਜਯੇਤ੍, ਮਾਸਯੂਸੈਰਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਯੂਸੈਰ੍ਵਾ| ਹਿਤਾਨਿਤਿ ਵਚਨਾਦ੍ਯੇਨ ਰਸੇਨ ਯੂਸੇਣਵਾ ਯਦ੍ਧਾਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿਤਂ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਯਮ੍|
Adhikarana ਯਵਾਨ੍ਯਾਦਿਪੇਯਾ (੨੦-੨੧) · Śloka ੨੧
ਯਵਾਨੀਪਿਪ੍ਪਲੀਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਨਾਗਰਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਜਾਜੀਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀਪਲਾਸ਼ਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ||੨੦|| ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਂ ਪੇਯਾਮਨਿਲਜੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਟਿਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨੀਮ੍||੨੧||
View original
यवानीपिप्पलीबिल्वमध्यनागरचित्रकैः| रास्नाजाजीपृथक्पर्णीपलाशशठिपौष्करैः||२०|| सिद्धां स्निग्धाम्ललवणां पेयामनिलजे पिबेत्| कटिहृत्पार्श्वकोष्ठार्तिश्वासहिध्माप्रणाशनीम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਵਾਨ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮਮ੍ਲਲਵਣਾਂ ਪੇਯਾਂ ਵਾਤਜੇਕਾਸੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਮ੍ ? ਕਟ੍ਯਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨੀਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤ੍ਯਵਾਨ੍ਯਾਦਿਪੇਯਾਮਾਹ-ਯਵਾਨੀਪਿਪ੍ਪਲੀਤਿ| ਬਿਲ੍ਵਫਲਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਂ-ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਤੋ ਭਾਗਃ| ਯਵਾਨ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪੇਯਾਃ|
Adhikarana ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਪੇਯਾ (੨੨) · Śloka ੨੨
ਦਸ਼ਮੂਲਰਸੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਪਿਬੇਤ੍ਪੇਯਾਂ|੨੨|
View original
दशमूलरसे तद्वत् पञ्चकोलगुडान्विताम्| पिबेत्पेयां|२२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਾਮ੍, ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਯੁਤਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪੇਯਾਨ੍ਤਰਮਾਹ=ਦਸ਼ਮੂਲਰਸ ਇਤਿ| ਰਸਃ-ਕ੍ਵਾਥਃ| ਪਞ੍ਚਕੋਲਚੂਰ੍ਣੇਨ ਗੁਡੇਨ ਚ ਪਾਨਕਾਲੇ ਯੋਗਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਂ ਤਦ੍ਗੁਣਾਂ ਚ|
Adhikarana ਕ੍ਸੈਰੇਯੀਪੇਯਾ (੨੨) · Śloka ੨੨
| ਸਮਤਿਲਾਂ ਕ੍ਸੈਰੇਯੀਂ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍||੨੨||
View original
| समतिलां क्षैरेयीं वा ससैन्धवाम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸੈਰੇਯੀਂ-ਕ੍ਸੀਰਸਂਸ੍ਕਤਾਂ ਵਾ ਪੇਯਾਂ, ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਮ੍ ? ਸਮਤਿਲਾਂ,-ਤਿਲਸਹਿਤਾਂ| ਤਥਾ, ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪੇਯਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਸਮਤਿਲਾਮਿਤਿ| ਤਣ੍ਡੁਲਸਮਾਸ੍ਤਿਲਾਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਿਦ੍ਧਾ-ਕ੍ਸੈਰੇਯੀ|
Adhikarana ਮਾਂਸਪੇਯਾ (੨੩) · Śloka ੨੩
ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਕੌਕ੍ਕੁਟਵਾਰਾਹੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਵਾ ਸਾਜ੍ਯਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍| |੨੩|
View original
मात्स्यकौक्कुटवाराहैर्मांसैर्वा साज्यसैन्धवाम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥਵਾ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਾਂਸੈਃ ਸਾਧਿਤਾਂ ਸਘਤਸੈਨ੍ਧਵਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪੇਯਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਕੌਕ੍ਕੁਟਵਾਰਾਹੈਰਿਤਿ| ਮਾਂਸੈਃ-ਮਾਂਸਰਸੈਃ, ਮਾਂਸਗ੍ਰਹਣਂ ਪ੍ਰਾਚੁਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮ੍, ਅਲ੍ਪੇਨੋਦਕੇਨ ਰਸੋਗ੍ਰਾਹ੍ਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਹਾਰੀਤੇ ਤੁ-"ਰਸਂ ਕਰ੍ਕਟਕਾਨਾਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸਨਾਗਰਮ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀਮਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾ ਪੁਨਃ||" ਇਤਿ|ਕਰ੍ਕਟਕਃ-ਕੁਲੀਰਃ| ਸ਼ਙ੍ਗੀਮਤ੍ਸ੍ਯਃ-ਸ਼ਙ੍ਗਵਾਨ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ| ਰਸ ਏਵਾਯਂ ਸਨਾਗਰਃ ਪੇਯਃ|
Adhikarana ਸ਼ਾਕਾਨਿ (੨੩-੨੪) · Śloka ੨੪
| ਵਾਸ੍ਤੁਕੋ ਵਾਯਸੀਸ਼ਾਕਂ ਕਾਸਘ੍ਨਃ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਃ||੨੩|| ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਬਾਲਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚ ਮੂਲਕਮ੍| |੨੪|
View original
| वास्तुको वायसीशाकं कासघ्नः सुनिषण्णकः||२३|| कण्टकार्याः फलं पत्रं बालं शुष्कं च मूलकम्| |२४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਾਸ੍ਤੁਕਾਦਯਃ ਸ਼ਾਕਵਿਸ਼ੇਸਾਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ਼ਾਕਾਨ੍ਯਾਹ-ਵਾਸ੍ਤੁਕ ਇਤਿ| ਵਾਯਸੀ-ਕਾਕਮਾਚੀ| ਕਾਸਘ੍ਨਃ-ਕਾਸਮਰ੍ਦਃ|
Adhikarana ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ (੨੪) · Śloka ੨੪
| ਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤੈਲਾਦਯੋਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਗੌਡਿਕਾਃ||੨੪||
View original
| स्नेहास्तैलादयोभक्ष्याः क्षीरेक्षुरसगौडिकाः||२४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤੈਲਾਦਯਃ ਸ੍ਨੇਹਾਃ| ਸਂ-ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਹਿਤਾਃ| ਕ੍ਸੀਰਂ ਚੇਕ੍ਸੁਰਸਸ਼੍ਚ ਗੁਡਸ਼੍ਚ, ਤੇਸਾਮਿਮੇ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਗੌਡਿਕਾਃ| "ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਪਦਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤੇ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ " ਇਤਿ ਭਾਸ੍ਯਕਾਰਵਚਨਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੈਰਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨ ਇਕ੍ਸੁਰਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਗੁਡਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾ ਹਿਤਾ ਇਤ੍ਯਵਤਿਸ੍ਠਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਹ-ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤੈਲਾਦਯ ਇਤਿ|ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨਾਹ-ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਗੌਡਿਕਾ ਇਤਿ| ਕ੍ਸੀਰੇਨ ਇਕ੍ਸੁਰਸੇਨ ਗੁਡੇਨ ਵਾ ਕਤਾਃ|
Adhikarana ਪਾਨਾਨਿ (੨੫) · Śloka ੨੫
ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਾਰਨਾਲਾਮ੍ਲਫਲਾਮ੍ਬੁਮਦਿਰਾਃ ਪਿਬੇਤ੍| |੨੫|
View original
दधिमस्त्वारनालाम्लफलाम्बुमदिराः पिबेत्| |२५|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ, ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਾਦੀਨਿ ਪਿਬੇਤ੍| ਇਤਿ ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਪ੍ਰਾਯੇਣੋਪਯੋਗ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪਾਨਾਨ੍ਯਾਹ-ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ| ਅਮ੍ਲਾਨਾਂ ਫਲਾਨਾਮਮ੍ਬੁ| ਇਤਿ ਵਾਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|
Adhikarana ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਵਮਨਮ੍ (੨੫-੨੬) · Śloka ੨੬
| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤੁ ਸਕਫੇ ਵਮਨਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਹਿਤਮ੍||੨੫|| ਤਥਾ ਮਦਨਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੁਕਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਜਲੈਃ| ਫਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਾ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਾਪ੍ਲੁਤੈਃ||੨੬||
View original
| पित्तकासे तु सकफे वमनं सर्पिषा हितम्||२५|| तथा मदनकाश्मर्यमधुकक्वथितैर्जलैः| फलयष्ट्याह्वकल्कैर्वा विदारीक्षुरसाप्लुतैः||२६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਕਾਸੇ, ਕਿਮ੍ਭੂਤੇ ? ਸਕਫੇ-ਕਫਯੁਕ੍ਤੇ, ਤੁ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਅਤ ਏਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੨੭)-"ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤਨੁਕਫੇ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ" ਇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਤ੍ ਬਹੁਕਫਤ੍ਵਂ ਬੋਧ੍ਯਮ੍| ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਯਾਵਨ੍ਮਦਨਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਜਲੈਰ੍ਵਮਨਮਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਦ੍ਧਿਤਮ੍, ਅਥਵਾ ਮਦਨਫਲਮਧੁਕਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਰਸਾਪ੍ਲੁਤੈਰ੍ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਥ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਤਤ੍ਰ ਸਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਵਮਨਮਾਹ-ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤ੍ਵਿਤਿ| ਮਦਨਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੇਣ ਵਮਨਮ੍| ਫਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚੂਰ੍ਣੇਨ ਵਾ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਕਲ੍ਕਿਤੇਨ ਵਮਨਾਨ੍ਤਰਮ੍|
Adhikarana ਤਨੁਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਵਿਰੇਚਨਮ੍,ਘਨਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ (੨੭) · Śloka ੨੭
ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤਨੁਕਫੇ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਯੁਤਾਮ੍| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਕਾਯ ਯੁਤਾਂ ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ||੨੭||
View original
पित्तकासे तनुकफे त्रिवृतां मधुरैर्युताम्| युञ्ज्याद्विरेकाय युतां घनश्लेष्मणि तिक्तकैः||२७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਕਾਸੇ ਤਨੁਕਫੇ-ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ, ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਯੁਤਾਂ ਵਿਰੇਕਾਯ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਘਨੇ ਤੁ ਕਫੇ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ ਸਹ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਿਰੇਚਨਮਾਹ-ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤਨੁਕਫ ਇਤਿ| ਤਚ੍ਚ ਤਨੌ ਕਫੇ ਮਧੁਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਯਾ, ਘਨੇ ਤਿਕ੍ਤੈਃ|
Adhikarana ਤਨੁਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨਮ੍ ਘਨਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨਮ੍ (੨੮) · Śloka ੨੮
ਹਤਦੋਸੋ ਹਿਮਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ ਭਜੇਤ੍| ਘਨੇ ਕਫੇ ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਤਿਕ੍ਤੋਪਸਂਹਿਤਮ੍||੨੮||
View original
हृतदोषो हिमं स्वादु स्निग्धं संसर्जनं भजेत्| घने कफे तु शिशिरं रूक्षं तिक्तोपसंहितम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਹਤਦੋਸੋ ਨਰੋ ਹਿਮਂ ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ-ਵਿਰੇਕਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਂ, ਭਜੇਤ੍| ਘਨੇ ਤੁ ਕਫੇ ਸ਼ੀਤਂ ਤਥਾ ਰੂਕ੍ਸਂ ਤਿਕ੍ਤਯੁਤਂ ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ ਭਜੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸਂਸਰ੍ਜਨਮਾਹ-ਹਤਦੋਸ ਇਤਿ| ਤਚ੍ਚ ਤਨੌ ਕਫੇ ਸ਼ੀਤਸ੍ਵਾਦੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮ੍, ਘਨੇ ਸ਼ੀਤਤਿਕ੍ਤਰੂਕ੍ਸਮ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੋਗ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾ|
Adhikarana ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਲੇਹਃ ਸਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਲੇਹਃ ਸਵਾਤੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਲੇਹਃ (੨੯) · Śloka ੨੯
ਲੇਹਃ ਪੈਤ੍ਤੇ ਸਿਤਾਧਾਤ੍ਰੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਹਿਮੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਸਕਫੇ ਸਾਬ੍ਦਮਰਿਚਃ ਸਘਤਃ ਸਾਨਿਲੇ ਹਿਤਃ||੨੯||
View original
लेहः पैत्ते सिताधात्रीक्षौद्रद्राक्षाहिमोत्पलैः| सकफे साब्दमरिचः सघृतः सानिले हितः||२९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਸਿਤਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਹੋ ਹਿਤਃ| ਸਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਾਬ੍ਦ ਮਰਿਚੋ ਲੇਹੋ ਹਿਤਃ| ਸਾਨਿਲੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਘਤੋ ਲੇਹੋ ਹਿਤਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਲੇਹਮਾਹ-ਲੇਹਃ ਪਿਤ੍ਤ ਇਤਿ| ਸ ਚ ਕੇਵਲੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਿਤਾਦਿਭਿਃ, ਸਕਫੇ ਸਮੁਸ੍ਤਮਰਿਚੈਃ, ਸਵਾਤੇ ਸਘਤੈਃ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੪)- "ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਸ੍ਤਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੂਰ੍ਵਾਮਹੌਸਧਮ੍| ਲਾਜਾਮਤ੍ਫਲਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਸਿਤਾਃ|| ਅਮਤਫਲਾਧਾਤ੍ਰੀ| ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਕਰ੍ਕਟੀ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਸ਼ਠੀ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਬਲਾ ਸਿਤਾ| ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਮੂਲਫਲਂ ਵਟਬੀਜਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍|| ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਵਾਂਸ਼ੀ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਚੇਤਿ ਪਞ੍ਚ ਤੇ| ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾ ਲੇਹਾਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧੈਃ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਿਨਾਮ੍|| ਪਯੋਨੁਪਾਨਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਜ੍ਯਸਿਤਾਮਧੁਮ੍|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਮਦ੍ਵੀਕਾਦਿਲੇਹਃ (੩੦) · Śloka ੩੦
ਮਦ੍ਵੀਕਾਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਮ੍| ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ|੩੦|
View original
मृद्वीकार्धशतं त्रिंशत्पिप्पलीः शर्करापलम्| लेहयेन्मधुना|३०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ, ਮਦ੍ਵੀਕਾਗੁਲਿਕਾਃ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਂ ਚ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਲੇਹਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਮਦ੍ਵੀਕਾਰ੍ਧਸ਼ਤਮਿਤਿ|
Adhikarana ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਲੇਹਃ (੩੦) · Śloka ੩੦
| ਗੋਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਪਸ੍ਯ ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮ੍||੩੦||
View original
| गोर्वा क्षीरपस्य शकृद्रसम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਗੋਰ੍ਵਾ ਵਤ੍ਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਪਸ੍ਯ-ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤੇਃ, ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਂ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਲੇਹਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਗੋਰ੍ਵੇਤਿ| ਕ੍ਸੀਰਪਸ੍ਯ ਗੋਃ-ਕ੍ਸੀਰਮਾਤ੍ਰਾਹਾਰਸ੍ਯ ਵਤ੍ਸਸ੍ਯ, ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਂ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਮਰ੍ਦਿਤਂ ਲੇਹਯੇਤ੍|
Adhikarana ਤ੍ਵਗੇਲਾਦਿਲੇਹਃ (੩੧-੩੨) · Śloka ੩੨
ਤ੍ਵਗੇਲਾਵ੍ਯੋਸਮਦ੍ਵੀਕਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਲਾਜਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਠੀਰਾਸ੍ਨਾਧਾਤ੍ਰੀਫਲਬਿਭੀਤਕੈਃ||੩੧|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਲੇਹੋ ਹਦ੍ਰੋਗਕਾਸਹਾ| |੩੨|
View original
त्वगेलाव्योषमृद्वीकापिप्पलीमूलपौष्करैः| लाजमुस्ताशठीरास्नाधात्रीफलबिभीतकैः||३१|| शर्कराक्षौद्रसर्पिर्भिर्लेहो हृद्रोगकासहा| |३२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤ੍ਵਗੇਲਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਹੋ ਹਦ੍ਰੋਗਕਾਸਹਾ ਭਵਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- "ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਲਾਜਾਲਾਕ੍ਸਾਸਿਤੋਪਲਾਃ| ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਪਕ੍ਵਾਃ ਪਯਸਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਸ੍ਟਭਾਗਿਕਾਃ|| ਵਿਦਰੀਕ੍ਸੁਮਣਾਲਾਨਾਂਰਸਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍| ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਮਪੋਹਤਿ|" ਇਤਿ| ਯੋਗਰਤ੍ਨੇ ਤੁ-"ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਬਲਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਜਲਂ ਸਾਧਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਨੁਤ੍| ਤੈਰੇਵ ਸਾਧਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮਨੁਪਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀ ਯਸ੍ਟੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਚੇਤਿ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾ|| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਂ ਦਤ੍ਵਾ ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਕ੍ਸਤਕਾਸਂ ਜਯਤ੍ਯੇਸ ਲੇਹਃ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਂ ਤਥਾ|| ਚੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਪਦ੍ਮਬੀਜਾਨਾਂ ਮਧੁਨਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਾਰ੍ਦਿਤੋ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾਂ ਲਭਤੇ ਕ੍ਸਣਾਤ੍|| ਵਾਸਾਕਸਾਯਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਂ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਘ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵਪਿਤ੍ਤਵਿਕਾਰਨੁਤ੍||" ਇਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਕਾਸਾਧਿਕਾਰੇ ਸ਼੍ਲੋ. ੩੦)- "ਬਲਾਦ੍ਵਿਬਹਤੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਵਾਸਾਭਿਃ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਾਪਹਂ ਪੇਯਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਯੋਜਿਤਮ੍||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਘਨਕਫ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਅਨ੍ਨਪਾਨਂ ਤਨੁਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਅਨ੍ਨਪਾਨਮ੍ (੩੨-੩੪) · Śloka ੩੪
| ਮਧੁਰੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੈਰ੍ਯਵਸ਼੍ਯਾਮਾਕਕੋਦ੍ਰਵਾਃ||੩੨|| ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਯੂਸੈਃ ਸ਼ਾਕੈਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਕੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਹਿਤਾਃ| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਲੇਹਾਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਕਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਃ||੩੩|| ਸ਼ਾਲਯਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਨੁਕਫੇ ਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਰਸਾਦਿਭਿਃ| |੩੪|
View original
| मधुरैर्जाङ्गलरसैर्यवश्यामाककोद्रवाः||३२|| मुद्गादियूषैः शाकैश्च तिक्तकैर्मात्रया हिताः| घनश्लेष्मणि लेहाश्च तिक्तका मधुसंयुताः||३३|| शालयः स्युस्तनुकफे षष्टिकाश्च रसादिभिः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਜਾਙ੍ਗਲੈ ਰਸੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ੍ਤਥਾ ਮੁਦ੍ਗਕੁਲਤ੍ਥਾਦਿਯੂਸੈਸ੍ਤਥਾ ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ਾਕੈਸ਼੍ਚ ਸਹ ਯਵਾਦਯੋ ਮਾਤ੍ਰਯਾ-ਪਰਿਮਿਤਾਃ, ਹਿਤਾਃ| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਲੇਹਾਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਤਨੁਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ਾਲਯਃ ਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਰਸਾਦਿਭਿਰ੍ਹਿਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ-ਭਵੇਯੁਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਨ੍ਨਪਾਨਮਾਹ-ਮਧੁਰੈਰਿਤਿ| ਤਚ੍ਚ ਘਨੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਯਵਾਦਿਨਾ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿ| ਲੇਹਾਃ-ਲੇਹ੍ਯਖਲਾਃ| ਤੇ ਚ ਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਾ ਮਧੁਮਧੁਰਾਸ਼੍ਚ|
Adhikarana ਅਨੁਪਾਨਾਨਿ (੩੪) · Śloka ੩੪
| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭੋਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਸ੍ਵਰਸਾਃ ਪਯਃ||੩੪||
View original
| शर्कराम्भोऽनुपानार्थं द्राक्षेक्षुस्वरसाः पयः||३४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭੋ ਹਿਤਮ੍, ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਸ੍ਵਰਸਾਃ ਪਯਸ਼੍ਚ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਨੁਪਾਨਾਨ੍ਯਾਹ-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭ ਇਤਿ|
Adhikarana ਮਾਂਸਰਸਕ੍ਸੀਰਪੇਯਾਯੂਸਾਃ (੩੫) · Śloka ੩੫
ਕਾਕੋਲੀਬਹਤੀਮੇਦਾਦ੍ਵਯੈਃ ਸਵਸਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਰਸਕ੍ਸੀਰਪੇਯਾਯੂਸਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੩੫||
View original
काकोलीबृहतीमेदाद्वयैः सवृषनागरैः| पित्तकासे रसक्षीरपेयायूषान् प्रकल्पयेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮਾਂਸਰਸਾਦੀਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਉਕ੍ਤਰਸਾਦਿਸਾਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ-ਕਾਕੋਲੀਤਿ| ਦ੍ਵਯਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਯੋਜ੍ਯਃ|
Adhikarana ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਤਰਂ ਪੇਯਾਨ੍ਤਰਮ੍ (੩੬-੩੭) · Śloka ੩੭
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਕਣਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਤਣਾਖ਼੍ਯਂ ਚ ਪਚੇਜ੍ਜਲੇ| ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੩੬|| ਸਾਧਿਤਾਂ ਤੇਨ ਪੇਯਾਂ ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਤਾਂ ਮਧੁਨਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| |੩੭|
View original
द्राक्षां कणां पञ्चमूलं तृणाख़्यं च पचेज्जले| तेन क्षीरं शृतं शीतं पिबेत्समधुशर्करम्||३६|| साधितां तेन पेयां वा सुशीतां मधुनाऽन्विताम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤਥਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨ੍ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇਨ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ, ਸਮਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ [ ਸ਼ੀਤਂ ] ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨ ਵਾ-ਜਲੇਨ, ਸਾਧਿਤਾਂ ਪੇਯਾਂ ਸੁਸ਼ੀਤਾਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਕਣਾਮਿਤਿ| ਪੇਯਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਸਾਧਿਤਾਮਿਤਿ| ਤੇਨ-ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ|
Adhikarana ਪਾਨਕਮ੍ (੩੭-੩੮) · Śloka ੩੮
| ਸ਼ਠੀਹ੍ਨੀਬੇਰਬਹਤੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍||੩੭|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍ਪੂਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਘਤਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍| |੩੮|
View original
| शठीह्नीबेरबृहतीशर्कराविश्वभेषजम्||३७|| पिष्ट्वा रसं पिबेत्पूतं वस्त्रेण घृतमूर्च्छितम्| |३८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਠ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਜਲੇ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਤਂ ਰਸਂ ਘਤਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪਾਨਕਮਾਹ-ਸ਼ਠੀਤਿ| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ-ਜਲੋਸ੍ਣੇਨ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ, ਫਾਣ੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ-ਭਸ੍ਟਮ੍|
Adhikarana ਘਤਚੂਰ੍ਣਕ੍ਵਾਥਾਃ (੩੮-੪੦) · Śloka ੪੦
| ਮੇਦਾਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਕਾਕੋਲੀਂ ਸ੍ਵਯਂਗੁਪ੍ਤਾਫਲਂ ਬਲਾਮ੍||੩੮|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਜੀਵਕਂ ਮੁਦ੍ਗਮਾਸਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍| ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਸ੍ਟਗੁਣੇਨ ਤਤ੍||੩੯|| ਪਾਨਭੋਜਨਲੇਹੇਸੁ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਜਿਤ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮੇਤੇਸਾਂ ਕਸਾਯਮਥਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੪੦||
View original
| मेदां विदारीं काकोलीं स्वयंगुप्ताफलं बलाम्||३८|| शर्करां जीवकं मुद्गमाषपर्ण्यौ दुरालभाम्| कल्कीकृत्यपचेत्सर्पिः क्षीरेणाष्टगुणेन तत्||३९|| पानभोजनलेहेषु प्रयुक्तं पित्तकासजित्| लिह्याद्वा चूर्णमेतेषां कषायमथवा पिबेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦੀਨ੍ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯਾਸ੍ਟਗੁਣੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਨਾਦਿਸੁ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਜਿਤ੍| ਏਤੇਸਾਂ ਵਾ-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦੀਨਾਂ, ਚੂਰ੍ਣਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵੈਸਾਮੇਵ ਕਸਾਯਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਚੂਰ੍ਣਕ੍ਵਾਥਾਨਾਹ ਮੇਦਾਂ ਵਿਦਾਰੀਮਿਤਿ| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਨਾ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੪)- " ਮਹਿਸ੍ਯਜਾਵੀਗੋਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲਰਸੈਃ ਸਮੈਃ| ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਧੁਰੇਣ ਗਣੇਨ ਵਾ| ਕ੍ਵਾਥੀਕਤੇਨੇਕ੍ਸੁਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪਿਬੇਰ੍ਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਮਧੁਰੇਣ-ਜੀਵਨੀਯੇਨ| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰਕ੍ਵਾਥੇ ਪਕ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਘਤਮ੍| ਪਾਯਯੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਾਰ੍ਤਂ ਮਧੁਨਾ ਵਾਵਲੇਹਯੇਤ੍||" ਇਤਿ| ਇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|
Adhikarana ਕਫਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਫਕਾਸੇ ਸ੍ਨੇਹਃ (੪੧) · Śloka ੪੧
ਕਫਕਾਸੀ ਪਿਬੇਦਾਦੌ ਸੁਰਕਾਸ੍ਠਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਾਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਵ੍ਯੋਸਯਵਕ੍ਸਾਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੪੧||
View original
कफकासी पिबेदादौ सुरकाष्ठात् प्रदीपितात्| स्नेहं परिस्रुतं व्योषयवक्षारावचूर्णितम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਫਕਾਸੀ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰਕਾਸ੍ਠਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਾਤ੍ ਯਃ ਸ੍ਰੁਤਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਂ ਵ੍ਯੋਸਯਵਕ੍ਸਾਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕਫਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨੇਹਨਮਾਹਕਫਕਾਸੀਤਿ| ਪਰਿਸ੍ਤ੍ਰੁਤਂ-ਪਾਤਾਲਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣ|
Adhikarana ਕਫਕਾਸੇ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਨਸ੍ਯਾਨਿ (੪੨) · Śloka ੪੨
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਿਰੇਚਯੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਰ੍ਬਲਿਨਂ|੪੨|
View original
स्निग्धं विरेचयेदूर्ध्वमधो मूर्ध्नि च युक्तितः| तीक्ष्णैर्विरेकैर्बलिनं|४२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚ ਸਨ੍ਤਮਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ| ਯੁਕ੍ਤਿਤੋ-ਯਥਾਬਲਹਾਨਿਰ੍ਨ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਭਾਵਃ| ਕੈਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍ ? ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮਾਤੁਰਮ੍ ? ਬਲਵਨ੍ਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਮਨਵਿਰੇਕਨਸ੍ਯਾਨ੍ਯਾਹ-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਿਤਿ| ਵਿਰੇਕੈਃ-ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਨਾਮੌਸਧੈਃ|
Adhikarana ਕਫਕਾਸੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨਮ੍ (੪੨-੪੪) · Śloka ੪੪
| ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਚਾਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍||੪੨|| ਯਵਮੁਦ੍ਗਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ਨੈਰੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸੈਃ ਕਟੂਤ੍ਕਟੈਃ| ਕਾਸਮਰ੍ਦਕਵਾਰ੍ਤਾਕਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕ੍ਸਾਰਕਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ||੪੩|| ਧਾਨ੍ਵਬੈਲਰਸੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਸ੍ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਨਿਮ੍ਬਜੈਃ| |੪੪|
View original
| संसर्गी चास्य योजयेत्||४२|| यवमुद्गकुलत्थान्नैरुष्णरूक्षैः कटूत्कटैः| कासमर्दकवार्ताकव्याघ्रीक्षारकणान्वितैः||४३|| धान्वबैलरसैः स्नेहैस्तिलसर्षपनिम्बजैः| |४४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਚ-ਪੇਯਾਦਿਪਰਿਪਾਟੀਂ ਚ, ਅਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਯਵਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥਾਯੋਗਮੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸੈਸ੍ਤਥਾ ਕਟੂਤ੍ਕਟੈਃ-ਪ੍ਰਭੂਤਕਟੁਕੈਃ, ਕਾਸਮਰ੍ਦਕਾਦਿਯੁਕ੍ਤੈਃ| ਧਨ੍ਵਨਿ ਭਵਾ ਧਾਨ੍ਵਾਃ-ਜਾਙ੍ਗਲਾਃ, ਬਿਲੇਸੁ ਭਵਾ ਬੈਲਾਃ-ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਃ, ਤੇਸਾਂ ਰਸਾਸ੍ਤੈਰ੍ਮਾਸਰਸੈਃ ਸਹੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ, ਸ੍ਨੇਹੈਸ੍ਤਿਲਦਿਜੈਃ ਸਹ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਨਨ੍ਤਰਂ ਸਂਸਰ੍ਜਨਮਾਹ-ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਚੇਤਿ| ਯਵਾਨਾਂ ਪੇਯਾ ਵਿਲੇਪੀ ਚ| ਮੁਦ੍ਗਾਨਾਂ ਕੁਲਿਤ੍ਥਾਨਾਂ ਵਾ ਯੂਸਃ| ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਾਂ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਨਾਂ ਵਾ ਰਸਃ| ਸ ਚ ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਃ| ਕ੍ਸਾਰੋ-ਯਵਕ੍ਸਾਰਃ| ਤਿਲਾਦਿਜੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਯੂਸਰਸਯੋਃ ਕਤਕਤ੍ਵਮ੍| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਕਾਸਾ. ਸ਼੍ਲੋ. ੪੦)- "ਮੁਦ੍ਗਾਮਲਾਭ੍ਯਾਂ ਯਵਦਾਡੀਮਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁਨਾ ਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠਕੇਨ| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸਕੁਲਤ੍ਥਕੇਨ ਯੂਸੋ ਨਵਾਙ੍ਗਃ ਕਫਰੋਗਹਨ੍ਤਾ||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਕਫਕਾਸੇ ਉਦਕਪਾਨਂ ਕਫਕਾਸੇ ਉਸਿਤੋਦਕਪਾਨਮ੍ (੪੪-੪੫) · Śloka ੪੫
ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬੁ ਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁ ਮਦ੍ਯਂ ਮਧ੍ਵਮ੍ਬੁ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੪੪|| ਮੂਲੈਃ ਪੌਸ੍ਕਰਸ਼ਮ੍ਯਾਕਪਟੋਲੈਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਨਿਸ਼ਾਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਰਿ ਸਹਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਾਲੇਸ੍ਵਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵਾ ਤ੍ਰਿਸੁ||੪੫||
View original
दशमूलाम्बु घर्माम्बु मद्यं मध्वम्बु वा पिबेत्||४४|| मूलैः पौष्करशम्याकपटोलैः संस्थितं निशाम्| पिबेद्वारि सहक्षौद्रं कालेष्वन्नस्य वा त्रिषु||४५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬ੍ਵਾਦੀਨ੍(ਨਿ) ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਮੂਲੈਃ ਪੌਸ੍ਕਰਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਸ਼ਾਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ-ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਥਿਤਂ, ਵਾਰਿ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਅਨ੍ਨਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਸੁ ਕਾਲੇਸੁ-ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨਲਕ੍ਸਣੇਸੁ, ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤਸਿਤਸ੍ਯ ਪਾਨਾਨ੍ਯਾਹ-ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬ੍ਵਿਤਿ| ਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁ-ਉਸ੍ਣੋਦਕਮ੍| ਪਾਨਾਨਨ੍ਤਰਮੁਸ੍ਣੋ (ਸਿਤੋ) ਦਕਮਾਹ-ਮੂਲੈਰਿਤਿ| ਪੁਸ੍ਕਰਾਦੀਨਾਂ ਮੂਲੈਃ, ਨਿਸ਼ਾਮਨ੍ਵਿਤਂ-ਸ਼ੀਤਕਸਾਯੀਕਤਮ੍| ਤ੍ਰਿਸੁ ਕਾਲੇਸੁ-ਅਨ੍ਨਾਦੌ ਅਨ੍ਨਮਧ੍ਯੇ ਅਨ੍ਨਾਨ੍ਤੇ ਵਾ|
Adhikarana ਕਫਕਾਸੇਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੇਹਾਃ (੪੬-੪੭) · Śloka ੪੭
ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਬਿਭੀਤਕਮ੍| ਸ਼ਿਖ਼ਿਕੁਕ੍ਕੁਟਪਿਚ੍ਛਾਨਾਂ ਮਸੀ ਕ੍ਸਾਰੋ ਯਵੋਦ੍ਭਵਃ||੪੬|| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਚ ਮਧੁਦ੍ਰਵਾਃ| ਕਫਕਾਸਹਰਾ ਲੇਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਯੋਜਿਤਾਃ||੪੭||
View original
पिप्पली पिप्पलीमूलं शृङ्गबेरं बिभीतकम्| शिख़िकुक्कुटपिच्छानां मषी क्षारो यवोद्भवः||४६|| विशाला पिप्पलीमूलं त्रिवृता च मधुद्रवाः| कफकासहरा लेहास्त्रयः श्लोकार्धयोजिताः||४७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੇਹਾਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧੈਰ੍ਯੋਜਿਤਾ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਕਫਕਾਸਹਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਲੇਹਤ੍ਰਯਮਾਹ-ਪਿਪ੍ਪਲੀਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤ (ਚਿ. ਅ. ੪)-"ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਭਯਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਵਿਸ਼੍ਵਮੇਸਜਮ੍| ਗੁਡੂਚੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਕਸ੍ਯ ਚ|| ਵ੍ਯੋਸਦਾਹਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਬਲਾਃ| ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਯਾ ਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ ਮਰੀਚੈਃ ਸਹ ਯੋਜਿਤਾ||" ਇਤਿ| [ਏਭਿਃ] ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਹ|
Adhikarana ਕਫਕਾਸੇ ਮਧੁਨੇਤ੍ਯਾਦਯੋਸ੍ਟੌ ਲੇਹਾਃ (੪੮-੪੯) · Śloka ੪੯
ਮਧੁਨਾ ਮਰਿਚਂ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਨੈਵ ਚ ਜੋਙ੍ਗਕਮ੍| ਪਥਗ੍ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਵਾਰ੍ਤਾਕਭਙ੍ਗਜਾਨ੍||੪੮|| ਕਾਸਘ੍ਨਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ਼ਕਤਃ ਸੁਰਸਸ੍ਯਾਸਿਤਸ੍ਯ ਚ| |੪੯|
View original
मधुना मरिचं लिह्यान्मधुनैव च जोङ्गकम्| पृथग्रसांश्च मधुना व्याघ्रीवार्ताकभृङ्गजान्||४८|| कासघ्नस्याश्वशकृतः सुरसस्यासितस्य च| |४९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ ਕਫਕਾਸੇ ਮਧੁਨਾ ਮਰਿਚਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਮਾਕ੍ਸੀਕੇਣੈਵਾ ਗੁਰੁਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਾਮ੍ ਰਸਾਨ੍ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤ੍ਲੇਹਾਸ੍ਟਕਮਾਹ-ਮਧੁਨਾ ਮਰਿਚਮਿਤਿ| ਜੋਙ੍ਗਕਂ ਅਗਰੁਃ| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਸਣ੍ਣਾਂ ਰਸਾਃ| ਕਾਸਘ੍ਨਃ-ਕਾਸਮਰ੍ਦਃ| ਅਸਿਤਃ ਸੁਰਸਃ-ਕਸ੍ਣਤੁਲਸੀ|
Adhikarana ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਕਫੇ ਲੇਹਤ੍ਰਯਮ੍ (੪੯-੫੧) · Śloka ੫੧
| ਦੇਵਦਾਰੁਸ਼ਠੀਰਾਸ੍ਨਾਕਰ੍ਕਟਾਖ਼੍ਯਾਦੁਰਾਲਭਾਃ||੪੯|| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਨਾਗਰਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਥ੍ਯਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸਿਤੋਪਲਾ| ਲਾਜਾਃ ਸਿਤੋਪਲਾ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲੋਦ੍ਭਵਾ||੫੦|| ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾ ਲੇਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਕਫੇ| |੫੧|
View original
| देवदारुशठीरास्नाकर्कटाख़्यादुरालभाः||४९|| पिप्पली नागरं मुस्तं पथ्या धात्री सितोपला| लाजाः सितोपला सर्पिः शृङ्गी धात्रीफलोद्भवा||५०|| मधुतैलयुता लेहास्त्रयो वातानुगे कफे| |५१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਯੋ ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾ ਲੇਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ-ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਗਦਿਤਾਃ, ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਕਫੇ ਸ੍ਯੁਃ| ਅਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਗੀਧਾਤ੍ਰੀਫਲੋਦ੍ਭਵੇਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮਾਮਲਕਮਾਹੁਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਤਿ ਵ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਕਫੇ ਲੇਹਤ੍ਰਯਮਾਹ-ਦੇਵਦਾਰੁਸ਼ਠੀਤਿ| ਧਾਤ੍ਰੀਫਲੋਦ੍ਭਵਾ ਸ਼ਙ੍ਗੀ-ਸ਼ਙ੍ਗਾਕਾਰਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਮਲਕਤ੍ਵਕ੍|
Adhikarana ਦਾਡਿਮਾਦ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਮ੍,ਗੁਡਕ੍ਸਾਰਾਦਿਚੂਰ੍ਣਮ੍ (੫੧-੫੩) · Śloka ੫੩
| ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ ਦਾਡਿਮਾਦਸ੍ਟੌ ਗੁਡਾਦ੍ਵ੍ਯੋਸਾਤ੍ਪਲਤ੍ਰਯਮ੍||੫੧|| ਰੋਚਨਂ ਦੀਪਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਪੀਨਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| ਗੁਡਕ੍ਸਾਰੋਸਣਕਣਾਦਾਡਿਮਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍||੫੨|| ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪਲਦ੍ਵਯਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਕਰ੍ਸਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਪਲੋਨ੍ਮਿਤਮ੍| |੫੩|
View original
| द्वे पले दाडिमादष्टौ गुडाद्व्योषात्पलत्रयम्||५१|| रोचनं दीपनं स्वर्यं पीनसश्वासकासजित्| गुडक्षारोषणकणादाडिमं श्वासकासजित्||५२|| क्रमात्पलद्वयार्धाक्षकर्षार्धाक्षपलोन्मितम्| |५३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ ਪਲੇ ਦ੍ਵੇ ਤੁ ਗੁਡਾਦਸ੍ਟੌ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਤ੍ ਪਲਤ੍ਰਯਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦਾਡਿਮਾਦ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਰੋਚਨਾਦਿਗੁਣਂ ਪੀਨਸਾਦਿਜਿਤ੍| ਸਂ-ਗੁਡਾਦਿਕਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਲਦ੍ਵਯਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਕਰ੍ਸਂ ਅਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਗੁਟਿਕਾਮਾਹ-ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ ਇਤਿ| ਆ੦ ਰ੦- ਗੁਟਿਕਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਗੁਡਕ੍ਸਾਰੋਸਣਕਣਾਦਾਡਿਮਾਦਿਤਿ| ਪਲਦ੍ਵਯਂ ਗੁਡਸ੍ਯ| ਅਰ੍ਧਾਕ੍ਸਃ ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ| ਕਰ੍ਸੋ ਮਰੀਚਸ੍ਯ| ਅਰ੍ਧਾਕ੍ਸਃ ਕਣਾਯਾਃ| ਪਲਂ ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੪)- " ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਚ ਹਿਧ੍ਮਾਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍|| ਪਾਠਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਠੀਮੂਰ੍ਵਾਗਵਾਕ੍ਸਿਪਿਪ੍ਪਲੀਘਨਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁਨਾ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ਤਦ੍ਵਨ੍ਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਠੀਸ਼ਙ੍ਗੀਨਾਗਰਾਤਿਵਿਸਾਭਯਾਃ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਪਾਚਨਮ੍ (੫੩) · Śloka ੫੩
| ਪਿਬੇਜ੍ਜਵਰੋਕ੍ਤਂ ਪਥ੍ਯਾਦਿ ਸਸ਼ਙ੍ਗੀਕਂ ਚ ਪਾਚਨਮ੍||੫੩||
View original
| पिबेज्जवरोक्तं पथ्यादि सशृङ्गीकं च पाचनम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ ਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਂ (ਸ਼੍ਲੋ. ੬੨)- "ਪਥ੍ਯਾਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੀ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪਾਚਨਂ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਸਹਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪਾਚਨਮਾਹ-ਪਿਬੇਜ੍ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਮਿਤਿ| ਪਥ੍ਯਾਦਿ-ਪਥ੍ਯਾਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੀਮੁਸ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ|
Adhikarana ਪਾਚਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ (੫੪) · Śloka ੫੪
ਅਥਵਾ ਦੀਪ੍ਯਕਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਘਨਪੌਸ੍ਕਰਮ੍| ਸਕਣਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਕਫਕਾਸੀ ਜਲੇਪਿ ਵਾ||੫੪||
View original
अथवा दीप्यकत्रिवृद्विशालाघनपौष्करम्| सकणं क्वथितं मूत्रे कफकासी जलेऽपि वा||५४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦੀਪ੍ਯਕਾਦਿਕਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲੇਥਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਿਤਂ ਕਫਕਾਸੀ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪਾਚਨਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਅਥਵੇਤਿ| ਤਚ੍ਚਮੂਤ੍ਰੇ ਜਲੇ[ਵਾ]ਕ੍ਵਥਿਤਮ੍|
Adhikarana ਸ਼ਮਨਮ੍ (੫੫) · Śloka ੫੫
ਤੈਲਭਸ੍ਟਂ ਚ ਵੈਦੇਹੀਕਲ੍ਕਾਕ੍ਸਂ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਪਾਯਯੇਤ੍ਕਫਕਾਸਘ੍ਨਂ ਕੁਲਤ੍ਥਸਲਿਲਾਪ੍ਲੁਤਮ੍||੫੫||
View original
तैलभृष्टं च वैदेहीकल्काक्षं ससितोपलम्| पाययेत्कफकासघ्नं कुलत्थसलिलाप्लुतम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਕਰ੍ਸਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਤੈਲੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਕੁਲਤ੍ਥਸਲਿਲਾਪ੍ਲੁਤਂ ਕਫਕਾਸਘ੍ਨਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ਼ਮਨਮਾਹ-ਤੈਲਭਸ੍ਟਂ ਚੇਤਿ| ਵੈਦੇਹੀ-ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕੋ-ਦ੍ਗਵਪਿਸ੍ਟਪਿਣ੍ਡਮ੍| ਅਕ੍ਸਂ-ਕਰ੍ਸਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੪)- "ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਭਯਾਧਾਤ੍ਰੀਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਨਾਗਰਮ੍| ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾਤਕਫਕਾਸਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਦਸ਼ਮੂਲਘਤਮ੍ (੫੬-੫੭) · Śloka ੫੭
ਦਸ਼ਮੂਲਾਢਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸਸਮੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਠੀਬਿਲ੍ਵਸੁਰਸਾਵ੍ਯੋਸਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ||੫੬|| ਪੇਯਾਨੁਪਾਨਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਾਪਹਮ੍| |੫੭|
View original
दशमूलाढके प्रस्थं घृतस्याक्षसमैः पचेत्| पुष्कराह्वशठीबिल्वसुरसाव्योषहिङ्गुभिः||५६|| पेयानुपानं तत्सर्ववातश्लेष्मामयापहम्| |५७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾਢਕੇ ਘਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ ਪੇਯਾਨੁਪਾਨਂ ਸਰ੍ਵਵਾਤਕਫਾਮਯਘ੍ਨਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਮਾਹ ਦਸ਼ਮੂਲਾਢਕੇ ਇਤਿ| ਆਢਕੇ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ|
Adhikarana ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਘਤਮ੍ (੫੭) · Śloka ੫੭
| ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਪਤ੍ਰਨਿਰ੍ਯਾਸਸਾਧਿਤਂ ਕਾਸਜਿਦ੍ਧਤਮ੍||੫੭||
View original
| निर्गुण्डीपत्रनिर्याससाधितं कासजिद्धृतम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਪਤ੍ਰਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਕਾਸਜਿਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਤਿ|
Adhikarana ਵਿਡਙ੍ਗਘਤਮ੍ (੫੮) · Śloka ੫੮
ਘਤਂ ਰਸੇ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਂ ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ੫੭ ੧/੨| |੫੮|
View original
घृतं रसे विडङ्गानां व्योषगर्भं च साधितम्| ५७ १/२| |५८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਰਸੇ ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਂ ਚ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- [ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਘਤਮਿਤਿ|]
Adhikarana ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦਿਘਤਮ੍ (੫੮) · Śloka ੫੮
ਪੁਨਰ੍ਨਵਸ਼ਿਵਾਟਿਕਾਸਰਲਕਾਸਮਰ੍ਦਾਮਤਾ- ਪਟੋਲਬਹਤੀਫਣਿਜ੍ਜਕਰਸੈਃ ਪਯਃਸਂਯੁਤੈਃ| ਘਤਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਨਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਮੁਪਯੁਜ੍ਯ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਨ ਕਾਸਵਿਸਮਜ੍ਵਰਕ੍ਸਯਗੁਦਾਙ੍ਕੁਰੇਭ੍ਯੋ ਭਯਮ੍||੫੮||
View original
पुनर्नवशिवाटिकासरलकासमर्दामृता- पटोलबृहतीफणिज्जकरसैः पयःसंयुतैः| घृतं त्रिकटुना च सिद्धमुपयुज्य सञ्जायते न कासविषमज्वरक्षयगुदाङ्कुरेभ्यो भयम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦਿਰਸੈਃ ਪਯਸਾ ਯੁਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਕਟੁਨਾ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਮੁਪਯੁਜ੍ਯ-ਪੀਤ੍ਵਾ, ਕਾਸਾਦਿਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਨ ਜਾਯਤੇ| "ਵਸੁਗ੍ਰਹਯੁਤਾ ਜਸੌ ਜਸਯਲਾਸ਼੍ਚ ਪਥ੍ਵੀ ਗੁਰੁਃ|" ਅਤ੍ਰ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦਿਰਸੋ ਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਸਮਂ ਘਤਂ ਵ੍ਯੋਸਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮਿਤਿ ਪਾਕਕ੍ਰਮਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਾਮਾਹ-ਪੁਨਰ੍ਨਵੇਤਿ| ਸ਼ਿਵਾਟਿਕਾ-ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ| ਤ੍ਰਿਕਟੁਨਾ ਕਲ੍ਕੇਨ|
Adhikarana ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਘਤਮ੍ (੫੯-੬੩) · Śloka ੬੩
ਸਮੂਲਫਲਪਤ੍ਰਾਯਾਃ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾ ਰਸਾਢਕੇ||੫੯|| ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਬਲਾਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਸ਼ਠਿਦਾਡਿਮੈਃ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਯਵਕ੍ਸਾਰਮੂਲਾਮਲਕਪੌਸ੍ਕਰੈਃ||੬੦|| ਵਸ਼੍ਚੀਵਬਹਤੀਪਥ੍ਯਾਯਵਾਨੀਚਿਤ੍ਰਕਰ੍ਧਿਭਿਃ| ਮਦ੍ਵੀਕਾਚਵ੍ਯਵਰ੍ਸਾਭੂਦੁਰਾਲਮ੍ਭਾਮ੍ਲਵੇਤਸੈਃ||੬੧|| ਸ਼ਙ੍ਗੀਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਰਾਸ੍ਨਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਸੇਸੁ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਸੁ ਚੇਸ੍ਯਤੇ||੬੨|| ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਘਤਂ ਚੈਤਤ੍ਕਫਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| |੬੩|
View original
समूलफलपत्रायाः कण्टकार्या रसाढके||५९|| घृतप्रस्थं बलाव्योषविडङ्गशठिदाडिमैः| सौवर्चलयवक्षारमूलामलकपौष्करैः||६०|| वृश्चीवबृहतीपथ्यायवानीचित्रकर्धिभिः| मृद्वीकाचव्यवर्षाभूदुरालम्भाम्लवेतसैः||६१|| शृङ्गीतामलकीभार्ङ्गीरास्नागोक्षुरकैः पचेत्| कल्कैस्तत्सर्वकासेषु श्वासहिध्मासु चेष्यते||६२|| कण्टकारीघृतं चैतत्कफव्याधिविनाशनम्| |६३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸਮੂਲਫਲਪਤ੍ਰਾਯਾ ਰਸਾਢਕੇ ਬਲਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸਾਧਿਸ੍ਵਿਸ੍ਯਤੇ-ਅਭਿਹਿਤਮ੍| ਇਦਂ ਚ ਕਣ੍ਟਾਕਾਰੀਘਤਂ ਕਫਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਸਮੂਲਫਲਸ਼ਾਖਾਯਾ ਇਤਿ| ਮੂਲਂਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਮ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੪)- "ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਃ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨਾਢਕੇਨ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਿਚੂਨ੍ਮਿਤੈਃ|| ਰਾਸ੍ਨਾਦੁਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਙ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਯਵਕ੍ਸਾਰਕਸ੍ਣਾਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਤਜ੍ਜਯੇਤ੍|| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਕਫਸ੍ਠੀਵਹਿਧ੍ਮਾਰੋਚਕਪੀਨਸਾਨ੍|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਲੇਹਃ (੬੩-੬੭) · Śloka ੬੭
| ਪਚੇਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਂ ਵਹੇਪਾਮਾਢਕਸ੍ਥਿਤੇ||੬੩|| ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ਪੂਤੇ ਤੁ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਵ੍ਯੋਸਰਾਸ੍ਨਾਮਤਾਗ੍ਨਿਕਾਨ੍| ਸ਼ਙ੍ਗੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਘਨਗ੍ਰਨ੍ਥਿਧਨ੍ਵਯਾਸਾਨ੍ ਪਲਾਰ੍ਧਕਾਨ੍||੬੪|| ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਸੋਡਸ਼ਪਲਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਚ| ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਦਧਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍||੬੫|| ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਿਨਿ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਪਥਕ੍ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯਾਨਵਸ੍ਯ ਚ||੬੬|| ਲੇਹੋਯਂ ਗੁਲ੍ਮਹਦ੍ਰੋਗਦੁਰ੍ਨਾਮਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| |੬੭|
View original
| पचेव्याघ्रीतुलां क्षुण्णां वहेऽपामाढकस्थिते||६३|| क्षिपेत् पूते तु सञ्चूर्ण्य व्योषरास्नामृताग्निकान्| शृङ्गीभार्ङ्गीघनग्रन्थिधन्वयासान् पलार्धकान्||६४|| सर्पिषः षोडशपलं चत्वारिंशत्पलानि च| मत्स्यण्डिकायाः शुद्धायाः पुनश्च तदधिश्रयेत्||६५|| दर्वीलेपिनि शीते च पृथक् द्विकुडवं क्षिपेत्| पिप्पलीनां तवक्षीर्या माक्षिकस्यानवस्य च||६६|| लेहोऽयं गुल्महृद्रोगदुर्नामश्वासकासजित्| |६७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਂ-ਮਰ੍ਦਿਤਾਂ, ਜਲਸ੍ਯ ਵਹੇ-ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣੇ, ਪਚੇਤ੍| ਆਢਕਸ੍ਥਿਤੇ ਜਲੇ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਵ੍ਯੋਸਾਦੀਨਿ ਅਰ੍ਧਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਗ੍ਨਿਰੇਵਾਗ੍ਨਿਕਃ-ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਘਤਸ੍ਯ ਚ ਸੋਡਸ਼ ਪਲਾਨਿ, ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ,-ਵਿਮਲਾਯਾਃ, ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ, ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਚੇਤ੍| ਦਰ੍ਵੀ ਲਿਮ੍ਪਤੀਤਿ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪੀ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਿਨਿ, ਅਵਲੇਹੇ ਸ਼ੀਤੇ ਸਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਯਂ ਲੇਹੋ ਗੁਲ੍ਮਾਦਿਜਿਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਲੇਹਮਾਹ-ਪਚੇਦ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਤੁਲਾਮਿਤਿ| ਵਹੇਦ੍ਰੋਣਚਤੁਸ੍ਕੇ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿ-ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਮ੍| ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ| ਅਨਵਸ੍ਯ-ਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ.ਅ. ੪)- "ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਾਠਾ ਸਾਰਿਵਾ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਮਰੀਚਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਮੁਸ੍ਤਮੁਸੀਰਂ ਚਾਕ੍ਸਸਮ੍ਮਿਤਮ੍|| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲਾਢਕੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇਕ੍ਸਾਰਪਲਾਸ੍ਟਕਮ੍| ਦਤ੍ਵਾ ਗੁਡਸ੍ਯ ਚ ਪਲਂ ਪਚੇਦਾਦਰ੍ਵਿਲੇਪਨਾਤ੍|| ਲੇਹਃ ਕਫੋਲ੍ਬਣਂ ਕਾਸਂ ਸਰ੍ਵਮੇਸ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਸਾਧਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮੇਭਿਰ੍ਵਾ ਤੈਲਕ੍ਸੋਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||" ਇਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਕਾਸਾਧਿਕਾਰੇ)- "ਕੁਸ੍ਠਂ ਤਾਮਲਕੀ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਸ਼ਠੀਕ੍ਸਾਰੋ ਹਰੀਤਕੀ| ਕੋਲਂ ਚੋਸ੍ਣਾਮ੍ਭਸਾ ਚੀਰ੍ਣਂ ਲੇਹੋ ਵਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਃ|| ਕੋਲਂ-ਮਰਿਚਮ੍| (ਸ਼੍ਲੋ. ੪੭) ਵ੍ਯੋਸਪੁਸ੍ਕਰਮਦ੍ਵੀਕਾਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਠਿਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਮਧੁਤੈਲਯੁਤੋ ਲੇਹਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕਾਸਨਿਬਰ੍ਹਣਃ|| ਵ੍ਯੋਸਾਜਮੋਦਚਿਤ੍ਰਕਸਙ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਚਵ੍ਯਕਲ੍ਕਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਕਫਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਰਂ ਵਾਸਕਰਸਸਾਧਿਤਂ ਸਮਧੁ||" ਇਤਿ| ਯੋਗਰਤ੍ਨੇ ਤੁ-"ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਰਾਸ੍ਨਾ ਸ਼ਠੀ ਕ੍ਸਾਰੋ ਮਹੌਸਧਮ੍| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕਾਸੇ ਹਿਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਲੇਹੋ ਵਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਃ|| ਬਿਭੀਤਕਂ ਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਗੋਸ਼ਕਤ੍ਪਰਿਵੇਸ੍ਟਿਤਮ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਗ੍ਨੌ ਹਰੇਤ੍ਕਾਸਂ ਧ੍ਰੁਵਮਾਸ੍ਯੇ ਵਿਧਾਰਿਤਮ੍||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਧੂਮਃ (੬੭) · Śloka ੬੭
| ਸ਼ਮਨਂ ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਬਹਲੇ ਕਫੇ||੬੭||
View original
| शमनं च पिबेद्धूमं शोधनं बहले कफे||६७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤਥਾ ਕਫਕਾਸੇ ਸ਼ਮਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਸ਼ੋਧਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਸ਼ੋਧਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥ ਤਮੇਵ ਧੂਮਮਾਹ-
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਧੂਮਮਾਹ-ਸ਼ਮਨਂ ਚੇਤਿ| ਸ਼ਮਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਬਹਲਃ ਕਫਃ [ਸ] ਸ਼ੋਧਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍|
Adhikarana ਧੂਮਾਨ੍ਤਰਮ੍ (੬੮-੬੯) · Śloka ੬੯
ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲਮਧੁਕਮਾਂਸੀਮੁਸ੍ਤੇਙ੍ਗੁਦੀਤ੍ਵਚਃ| ਧੂਮਂ ਕਾਸਘ੍ਨਵਿਧਿਨਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਦਨੁ||੬੮|| ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਾਨ੍ਤੇ ਗੁਡਯੁਤਂ ਕੋਸ੍ਣਂ ਧੂਮੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਃ| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕਾਸਾਨਚਿਰੇਣ ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਨ੍||੬੯||
View original
मनःशिलालमधुकमांसीमुस्तेङ्गुदीत्वचः| धूमं कासघ्नविधिना पीत्वा क्षीरं पिबेदनु||६८|| निष्ठ्यूतान्ते गुडयुतं कोष्णं धूमो निहन्ति सः| वातश्लेष्मोत्तरान् कासानचिरेण चिरन्तनान्||६९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਏਤੇਸਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਂ ਧੂਮਂ ਕਾਸਘ੍ਨਵਿਧਿਨਾ-ਸੂਤ੍ਰੋਦਿਤੇਨ, ਪੀਤ੍ਵਾਨੁ-ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍, ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਾਨ੍ਤੇ ਕੋਸ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ ਧੂਮਃ ਪੀਤੋ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕਾਸਾਂਸ਼੍ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਨ੍ ਆਸ਼੍ਵੇਵ ਹਨ੍ਤਿ| ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਨਿਤਿ "ਸਾਯਂ ਚਿਰਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਠ੍ਯੁਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਧੂਮਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਮਨਃਸ਼ਿਲੇਤਿ| ਅਲਂ-ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਇਙ੍ਗੁਦੀ-ਤਾਪਸਦ੍ਰੁਮਃ| ਤ੍ਵਕ੍ਤਾਜਿ (?) ਚੂਰ੍ਣੀਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਾਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਾਸਘ੍ਨਵਿਧਿਨਾ-ਧੂਮਪਾਨੋਕ੍ਤੇਨ| ਧੂਮੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਕਫਨਿਸ੍ਠਾਨਾਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੪)- " ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙੇਸ੍ਟਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਮਰੀਚਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੇਲਾਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮ੍|| ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਰ੍ਤੈ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਕ੍ਸੌਮਚੈਲਾਨੁਵਾਰ੍ਤਿਨੀਮ੍| ਘਤਾਕ੍ਤਾਮਨੁ ਚ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਗੁਡਾਮ੍ਬੁ ਵਾ|| ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾ-ਉਤ੍ਤੁਣ੍ਡੁਕੀ| ਸੁਰਸਃ-ਤੁਲਸੀ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਨਿਸ੍ਠ੍ਯਾਤਾਨ੍ਤੇ| ਨੇਪਾਲਿਤਾਲਮਰਿਚਲਾਕ੍ਸਾਨਤਕੁਟਨ੍ਨਟੈਃ| ਉਸ਼ੀਰਰੋਹਿਸਫਲਦ੍ਰਵਿਡੀਵਂਸ਼ਲੇਖਨੈਃ|| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਧੂਮੋਯਂ ਸਾਨੁਪਾਨੋ ਵਿਧੀਯਤੇ| ਨੇਪਾਲੀ-ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ ਤਾਲਂ-ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਦ੍ਰਵਿਡੀ-ਏਲਾ| ਵਂਸ਼ਲੇਖਨਂ-ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਕ੍| ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਸ੍ਥ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਧੂਮਃ ਕਾਸਵਿਨਾਸ਼ਨਃ| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਫਲਾਨ੍ਮਧ੍ਯੈਃ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਮਨਃਸ਼ਿਲੈਃ||" ਇਤਿ| ਯੋਗਰਤ੍ਨੇ ਤੁ-"ਤਾਪ੍ਯਮਾਨਸਕਾਸੇਨ ਨਾਸਾਭਙ੍ਗੇ ਸ੍ਵਰੇਜਡੇ| ਕ੍ਸਵਥੌ ਘ੍ਰਾਣਨਾਸੇ ਚ ਧੂਮਨਾਡੀਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|| ਕ੍ਸੌਮਗਰ੍ਭਾਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਰ੍ਤਿ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਂ ਕੈਡਰ੍ਯਂ ਗੁਡਾਨ੍ਨਂ ਚੈਵ ਭੋਜਯੇਤ੍|| ਕੈਡਰ੍ਯਂ-ਕਟ੍ਫਲਮ੍| ਧੂਮਵਰ੍ਤਿਰ੍ਬਲਾਵ੍ਯੋਸਂ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ| ਅਨੁਪਾਨਂ ਸ਼ਤਂ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕੌਦਨਮ੍|| ਮਧੁਕਂ ਚਾਜਮੋਦਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਗੁਰੁਸਰ੍ਜਜੌ| ਸ੍ਵੈਰਣ੍ਡਮੂਲਾ ਕਾਸਘ੍ਨੀ ਧੂਮਵਰ੍ਤਿਰਿਯਂ ਸ਼ੁਭਾ|| ਸਰ੍ਜਜੋ-ਰਾਲਾ| ਕ੍ਸੌਮਂ ਹਿਙ੍ਗੁਵਚਾਭੂਰ੍ਜਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਚੈਸ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਧੂਮਕਾਸਹਰਃ ਪੀਤਃ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਮਯੋਪਿ ਵਾ|| ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ ਸਮਾਲਿਦਰੈਃ ਪਰਿਸ਼ੋਧਿਤੈਃ| ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਪਤ੍ਰੈਃ ਕਤਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕਾਸਨਿਵਾਰਣਮ੍|| ਜਾਤੇਰੁਤ੍ਤਰਸ਼ਿਫਾਧੂਮਂ ਸ਼ਿਲਾਗੁਗ੍ਗੁਲਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਦਰਾਙ੍ਗਾਰੈਃ ਕਾਰਯੇਤ੍ਕਾਸਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ|| ਜਾਤੇਰੁਤ੍ਤਰਦਿਙ੍ਮੂਲਂ ਸ਼ਿਲੈਲਾਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਸਮਮ੍| ਅਜਾਮੂਤ੍ਰੇਨ ਪਿਸ੍ਟੋਯਂ ਧੂਪਃ ਕਾਸਹਰਃ ਪਰਃ| ਮੂਲੇਨ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਯਾ ਧੂਪਃ ਕਾਸਹਰਃ ਪਰਃ|" ਇਤਿ|
Adhikarana ਤਮਕੋਪਦ੍ਰਵੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰ (੭੦) · Śloka ੭੦
ਤਮਕਃ ਕਫਕਾਸੇ ਤੁ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਜਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੭੦||
View original
तमकः कफकासे तु स्याच्चेत्पित्तानुबन्धजः| पित्तकासक्रियां तत्र यथावस्थं प्रयोजयेत्||७०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਫਕਾਸੇ ਯਦਿ ਤਮਕਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਜਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰਤਮਕੇ, ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਕ੍ਰਿਯਾਮਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤਮਕੋਪਦ੍ਰਵੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਾਹ-ਤਮਕ ਇਤਿ| ਤਮਕਃ-ਪ੍ਰਤਮਕਃ, "ਜ੍ਵਰਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯੁਤਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਮਕਸ੍ਤੁ ਸਃ|" (ਹ. ਨਿ. ਅ. ੪/੧੧) ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਜਤ੍ਵਾਚ੍ਚ|
Adhikarana ਅਨੁਬਨ੍ਧਭੇਦਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ (੭੧-੭੨) · Śloka ੭੨
ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਪਵਨੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਫਹਰਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍||੭੧|| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਰ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਰੁਕ੍ਸਣਮ੍| ਕਾਸੇ ਕਰ੍ਮ ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਕਫਜੇ ਤਿਕ੍ਤਸਂਯੁਤਮ੍||੭੨||
View original
कफानुबन्धे पवने कुर्यात्कफहरां क्रियाम्| पित्तानुबन्धयोर्वातकफयोः पित्तनाशिनीम्||७१|| वातश्लेष्मात्मके शुष्के स्निग्धमार्द्रे विरुक्षणम्| कासे कर्म सपित्ते तु कफजे तिक्तसंयुतम्||७२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਵਨੇ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਕਫਕਾਸਹਰਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਨਾਸ਼ਿਨੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਕਾਸੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕਰ੍ਮ| ਆਰ੍ਦ੍ਰੇ ਤੁ ਕਾਸੇ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ ਕਰ੍ਮ| ਕਫਜੇ ਤੁ ਕਾਸੇ ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਤਿਕ੍ਤਸਂਯੁਤਂ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ ਕਰ੍ਮ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਨੁਬਨ੍ਧਭੇਦਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਕਫਨੁਬਨ੍ਧ ਇਤਿ| ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ-ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਨਿਸ੍ਠੀਵਨਹੀਨੇ,ਆਰ੍ਦ੍ਰੇ-ਯੁਕ੍ਤੇ| ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫਜੇ ਤੁ ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਤਿਕ੍ਤਯੁਤਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮ੍, ਆਰ੍ਦ੍ਰੇ ਰੂਕ੍ਸਮ੍| ਇਤਿ ਕਫਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ
Adhikarana ਉਰਃਕ੍ਸਤੇ ਔਸਧਮ੍ (੭੩) · Śloka ੭੩
ਉਰਸ੍ਯਨ੍ਤਃਕ੍ਸਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੇਣ|੭੩|
View original
उरस्यन्तःक्षते सद्यो लाक्षां क्षौद्रयुतां पिबेत्| क्षीरेण|७३|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਨ੍ਤਃਕ੍ਸਤ ਉਰਸਿ ਸਤਿ ਸਦ੍ਯਃ-ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ, ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਉਰਃਸਨ੍ਧਾਨਜਨੇਨ ਲਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ (ਸੂ.ਅ.੧੩)-"ਲਾਕ੍ਸਾ ਸਦ੍ਯਃਕ੍ਸਤਘ੍ਨਾਨਾਮ੍|" ਇਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਥ ਕ੍ਸਤਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸਤਸ੍ਯੌਸਧਮਾਹ-ਉਰਸ੍ਯਨ੍ਤਃਕ੍ਸਤ ਇਤਿ| ਸਦ੍ਯਃ-ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰੇ|
Adhikarana ਜੀਰ੍ਣੈਸਧੇ ਭੋਜਨਮ੍ (੭੩) · Śloka ੭੩
| ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਜੀਰ੍ਣੇਦ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍||੭੩||
View original
| शालीन् जीर्णेऽद्यात्क्षीरेणैव सशर्करान्||७३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਜੀਰ੍ਣੇ-ਪਰਿਣਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੌਸਧੇ, ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਸਹ ਸ਼ਾਲਿਮ(ਲੀਨ) ਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍(ਰਾਨ੍)|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਤ੍ਰੌਸਧਭੋਜਨਮਾਹ-ਸ਼ਾਲੀਨਿਤਿ| ਜੀਰ੍ਣੇ-ਔਸਧੇ|
Adhikarana ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਜਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤੇ ਔਸਧਮ੍ (੭੪) · Śloka ੭੪
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤਿਸਰੁਕ੍ਚਾਲ੍ਪਪਿਤ੍ਤਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਾਂ ਸੁਰਾਯੁਤਾਮ੍| |੭੪|
View original
पार्श्वबस्तिसरुक्चाल्पपित्ताग्निस्तां सुरायुताम्| |७४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਰੁਗਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਾਂ-ਲਾਕ੍ਸਾਂ, ਸੁਰਾਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤਿਸਰੁਗਿਤਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਬਸ੍ਤੌ ਚ ਸਰੁਕ੍-ਸਸ਼ੂਲਃ| ਤਾਂ-ਲਾਕ੍ਸਾਮ੍|
Adhikarana ਭਿਨ੍ਨਵਿਟ੍ਕੇ ਔਸਧਮ੍ (੭੪) · Śloka ੭੪
| ਭਿਨ੍ਨਵਿਟ੍ਕਃ ਸਮੁਸ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਂ ਸਵਤ੍ਸਕਾਮ੍||੭੪||
View original
| भिन्नविट्कः समुस्तातिविषापाठां सवत्सकाम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਭਿਨ੍ਨਪੁਰੀਸੋ ਨਰੋ ਮੁਸ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਵਤ੍ਸਕਾਨ੍ਵਿਤਾਂ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਭਿਨ੍ਨਵਿਟ੍ਕ ਇਤਿ| ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਯੁਤਾਂ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਸ਼ੀਤੋਦਕੇਨ ਪਿਬੇਤ੍|
Adhikarana ਦੀਪ੍ਤਾਨਲੇ ਔਸਧਮ੍ (੭੫) · Śloka ੭੫
ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਂ ਜੀਵਨੀਯਂ ਗਣਂ ਸਿਤਾਮ੍| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀ ਸਮਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੀਪ੍ਤਾਨਲਃ ਪਿਬੇਤ੍||੭੫||
View original
लाक्षां सर्पिर्मधूच्छिष्टं जीवनीयं गणं सिताम्| त्वक्क्षीरी समितं क्षीरे पक्त्वा दीप्तानलः पिबेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਲਾਕ੍ਸਾਦੀਨਿ ਹਿ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹਾ-ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਸਰ੍ਪਿਰਿਤਿ| ਸਮਿਤ੍-ਗੋਧਮਚੂਰ੍ਣਮ੍|
Adhikarana ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਪਯਃ (੭੬) · Śloka ੭੬
ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਰਿਕਾਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਦ੍ਮਕੇਸਰਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸ਼ਤਂ ਪਯੋ ਮਧੁਯੁਤਂ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਸਤੀ||੭੬||
View original
इक्ष्वारिकाबिसग्रन्थिपद्मकेसरचन्दनैः| शृतं पयो मधुयुतं सन्धानार्थं पिबेत्क्षती||७६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਰਿਕਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਮੁਰਸਿ ਕ੍ਸਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਰਿਕੇਤਿ|
Adhikarana ਜ੍ਵਰਦਾਹੇ ਔਸਧਦ੍ਵਯਮ੍ (੭੭) · Śloka ੭੭
ਯਵਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਜ੍ਵਰਦਾਹੇ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਕ੍ਤੂਨ੍ਵਾ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍||੭੭||
View original
यवानां चूर्णमामानां क्षीरे सिद्धं घृतान्वितम्| ज्वरदाहे सिताक्षौद्रसक्तून्वा पयसा पिबेत्||७७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਵਾਨਾਮਾਮਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਯੁਤਂ ਜ੍ਵਰਦਾਹੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਤਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਯਵਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮਿਤਿ| ਆਮਾਨਾਂ-ਉਲਮ੍ਬਿਕਾਯੋਗ੍ਯਾਨਾਮ੍| ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਕ੍ਤੂਨ੍ਵੇਤਿ|
Adhikarana ਕਾਸੇ ਔਸਧਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍ (੭੮-੭੯) · Śloka ੭੯
ਕਾਸਵਾਂਸ੍ਤੁ ਪਿਬੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਰੌਸਧਸਾਧਿਤਮ੍| ਗੁਡੋਦਕਂ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਰਿਚਂ ਹਿਤਮ੍||੭੮|| ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੭੯||
View original
कासवांस्तु पिबेत्सर्पिर्मधुरौषधसाधितम्| गुडोदकं वा क्वथितं सक्षौद्रमरिचं हितम्||७८|| चूर्णमामलकानां वा क्षीरे पक्वं घृतान्वितम्| रसायनविधानेन पिप्पलीर्वा प्रयोजयेत्||७९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਾਸਵਾਂਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰੌਸਧੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਗੁਡੋਦਕਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਰਿਚਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਆਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਰਸਾਯਨੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਕਾਸਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ| ਮਧੁਰਾਣਿਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਿ| ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਗੁਡੋਦਕਂ ਵੇਤਿ| ਕ੍ਵਥਿਤਂ-ਕ੍ਵਾਥਵਿਧਿਨਾ| ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਵੇਤਿ| ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨੇਤਿ|
Adhikarana ਕਾਸੇ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲੇ ਚੌਸਧਮ੍ (੮੦) · Śloka ੮੦
ਕਾਸੀ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲੀ ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾਃ| ਮਧੂਕਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰਿਪਿਪ੍ਪਲੀਬਲਾਃ||੮੦||
View original
कासी पर्वास्थिशूली च लिह्यात्सघृतमाक्षिकाः| मधूकमधुकद्राक्षात्वक्क्षीरिपिप्पलीबलाः||८०||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਾਸੀ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾ ਮਧੂਕਾਦੀਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਕਾਸੀ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲੀਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਕਾਸਾਧਿਕਾਰੇ ਸ਼੍ਲੋ. ੯੩)- "ਚੂਰ੍ਣਂ ਕਕੁਭਸਮੁਤ੍ਥਂ ਵਾਸਕਰਸਭਾਵਿਤਂ ਬਹੂਨ੍ ਵਾਰਾਨ੍| ਮਧੁਘਤਸਿਤੋਪਲਾਭਿਰ੍ਲੇਹ੍ਯਂ ਕ੍ਸਤਕਾਸਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਮ੍||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਏਲਾਦਿ (ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਾਦਿ)ਗੁਟਿਕਾ (੮੧-੮੩) · Śloka ੮੩
ਤ੍ਰਿਜਾਤਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਰ੍ਧਪਲਂ ਸਿਤਾ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਮਧੂਕਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੮੧|| ਮਧੁਨਾ ਗੁਟਿਕਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਾ ਵਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਰੁਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਹਿਧ੍ਮਾਮਦਭ੍ਰਮਾਨ੍||੮੨|| ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਸ੍ਵਰਭ੍ਰਂਸ਼ਪ੍ਲੀਹਸ਼ੋਸਾਢ੍ਯਮਾਰੁਤਾਨ੍| ਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵਰਾਨਪਿ||੮੩||
View original
त्रिजातमर्धकर्षांशं पिप्पल्यर्धपलं सिता| द्राक्षा मधूकं खर्जूरं पलांशं श्लक्ष्णचूर्णितम्||८१|| मधुना गुटिका घ्नन्ति ता वृष्याः पित्तशोणितम्| कासश्वासारुचिच्छर्दिमूर्च्छाहिध्मामदभ्रमान्||८२|| क्षतक्षयस्वरभ्रंशप्लीहशोषाढ्यमारुतान्| रक्तनिष्ठीवहृत्पार्श्वरुक्पिपासाज्वरानपि||८३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਣਾ ਕਰ੍ਸਦ੍ਵਯਮਾਤ੍ਰਾ ਸਿਤਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਮਧੁਨਾ ਕਤਾ ਗੁਟਿਕਾ ਵਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤ ਸ਼ੋਣਿਤਾਦੀਨ੍ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਏਲਾਦਿਗੁਟਿਕਾਮਾਹ-ਤ੍ਰਿਜਾਤਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਮਿਤਿ|
Adhikarana ਰਕ੍ਤਸ੍ਠੀਵੇ ਔਸਧਦ੍ਵਯਮ੍ (੮੪-੮੫) · Śloka ੮੫
ਵਰ੍ਸਾਭੂਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਜਂ ਰਜਃ| ਰਕ੍ਤਸ੍ਠੀਵੀ ਪਿਬੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਪਯੋਗ਼ਤੈਃ||੮੪|| ਮਧੂਕਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍| |੮੫|
View original
वर्षाभूशर्करारक्तशालितण्डुलजं रजः| रक्तष्ठीवी पिबेत्सिद्धं द्राक्षारसपयोग़ृतैः||८४|| मधूकमधुकक्षीरसिद्धं वा तण्डुलीयकम्| |८५|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਪਯੋਗ਼ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਠੀਵੀ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਮਧੂਕਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਵਰ੍ਸਾਭੂਸ਼ਰ੍ਕਰੇਤਿ| ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਮਧੂਕਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਮਿਤਿ| ਮਧੂਕਮਧੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਿਦ੍ਧਮ੍|
Adhikarana ਅਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੌਸਧਮਪਿ (੮੫) · Śloka ੮੫
| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਮਾਰ੍ਗਵਿਸਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭੇਸਜਮ੍||੮੫||
View original
| यथास्वं मार्गविसृते रक्ते कुर्याच्च भेषजम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਾਰ੍ਗੇਣ-ਮੁਖ਼ਾਦਿਨਾ, ਵਿਸਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਯਥਾਯਥਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਮੌਸਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੌਸਧਮਤਿਦਿਸ਼ਤਿ-ਯਥਾਸ੍ਵਮਿਤਿ| ਯੋਗਰਤ੍ਨੇ ਤੁ-""ਗਙ੍ਗਗੋਦਾਵਰੀਕ੍ਸਿਪ੍ਰਾਕਾਲਿਨ੍ਦੀਨਰ੍ਮਦੋਦ੍ਭਵਾਮ੍| ਆਹਤ੍ਯਸਿਕਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਂ ਪ੍ਰਸਤੋਨ੍ਮਿਤਾਮ੍|| ਤੁਲ੍ਯਾਂ ਤੈਲਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਸਵਸਾਮਞ੍ਜਿਭਿਸ੍ਤਥਾ| ਸਾਗਾਰਧੂਮੈਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇਨ ਚ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਮ੍|| ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਪ੍ਰਸਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਖਜੇਨ ਮਥਿਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|ਰਕ੍ਤਸ੍ਠੀਵੀ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕਃ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍| ਰਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਦਕ੍ਸਾਣ੍ਡਂ ਯੂਸੈਸ੍ਤੋਯੇਨ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|| ਚਟਕਾਣ੍ਡਰਸਂ ਵਾਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਵਾ ਛਾਗਜਾਙ੍ਗਲਮ੍||" ਇਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੫)- "ਰਕ੍ਤੇਤਿਵਤ੍ਤੇ ਛਾਗਂ ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਵਾ ਪਿਬੇਦਸਕ੍|" ਤਥਾ-"ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਕਾਰ੍ਸਿਕਂ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਪ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕਂ ਗਵ੍ਯਮਾਜਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਿਕ੍ਸੁਰਸਸ੍ਤਥਾ|| ਯਵਗੋਧੂਮਮਦ੍ਵੀਕਾਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਾਦ੍ਰਸਃ| ਤੈਲਂ ਚ ਪ੍ਰਸਤਾਂਸ਼ਾਨਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮ੍ਰੁਦੁਨਾਗ੍ਨਿਨਾ|| ਪਚੇਲ੍ਲੇਹਂ ਘਤਂਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਃ ਸ ਕ੍ਸਤਕਾਸਨੁਤ੍| ਕਾਸਹਦ੍ਰੋਗਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਘ੍ਨੋ ਹਿਤੋ ਵਦ੍ਧਾਲ੍ਪਰੇਤਸਾਮ੍||" ਇਤਿ| ਯਵਚੂਰ੍ਣਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਸਤਾਂਸ਼ਾਨਿ|
Adhikarana ਮੂਢਵਾਤੇ ਔਸਧਮ੍ (੮੬) · Śloka ੮੬
ਮੂਢਵਾਤਸ੍ਤ੍ਵਜਾਮੇਦਃ ਸੁਰਾਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| |੮੬|
View original
मूढवातस्त्वजामेदः सुराभृष्टं ससैन्धवम्| |८६|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੂਢਵਾਤਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁਸੋਜਾਯਾ ਮੇਦਃ ਸੁਰਯਾ ਭਸ੍ਟਮੀਸਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵਸਹਿਤਮਦ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-
Adhikarana ਕ੍ਸਾਮਕ੍ਸੀਣਾਦੌ ਔਸਧਮ੍ (੮੬-੮੭) · Śloka ੮੭
| ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕੋ ਮਨ੍ਦਨਿਦ੍ਰੋਗ੍ਨਿਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ੍||੮੬|| ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਸਰੇਣਾਦ੍ਯਾਤ੍ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| |੮੭|
View original
| क्षामः क्षीणः क्षतोरस्को मन्दनिद्रोऽग्निदीप्तिमान्||८६|| शृतक्षीरसरेणाद्यात्सघृतक्षौद्रशर्करम्| |८७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕੋ ਮਨ੍ਦਨਿਦ੍ਰੋ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾ ਸਰੇਣ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮਜਾਮੇਦੋਦ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣ ਇਤਿ| ਅਜਾਮੇਦ ਇਤ੍ਯੁਨਸਙ੍ਗਃ|
Adhikarana ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਕਤਕਸ਼ੇਸੁ ਔਸਧਮ੍ (੮੭-੮੮) · Śloka ੮੮
| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਵਗੋਧੂਮਂ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮਧੁ||੮੭|| ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤਃ ਕਸ਼ਃ| |੮੮|
View original
| शर्करायवगोधूमं जीवकर्षभकौ मधु||८७|| शृतक्षीरानुपानं वा लिह्यात्क्षीणः क्षतः कृशः| |८८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥਵਾ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤਃ ਕਸ਼ੋ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਕਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-
Adhikarana ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਕਤੇਸੁ ਔਸਧਮ੍ (੮੮-੮੯) · Śloka ੮੯
| ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਪਿਸ਼ਿਤਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਸਃ||੮੮|| ਪਿਪ੍ਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਧਨਮ੍| |੮੯|
View original
| क्रव्यात्पिशितनिर्यूहं घृतभृष्टं पिबेच्च सः||८८|| पिप्प्पलीक्षौद्रसंयुक्तं मांसशोणितवर्धनम्| |८९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ ਚ-ਕ੍ਸੀਣਾਦਿਃ, ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਪਿਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਘਤੇਨ ਭਸ੍ਟਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਧਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਪਿਸ਼ਿਤਨਿਰ੍ਯੂਹਮਿਤਿ| ਸਃ-ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤਕਾਸੀ|
Adhikarana ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਕਤੇਸੁ ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕੇ ਔਸਧਮ੍ (੮੯-੯੧) · Śloka ੯੧
| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਸ਼ਾਲਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ||੮੯|| ਤਾਲਮਸ੍ਤਕਜਮ੍ਬੂਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਿਯਾਲੈਸ਼੍ਚ ਸਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਸਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੈਃ ਸ਼ਤਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰਾਦਦ੍ਯਾਜ੍ਜਾਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੯੦|| ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕਃ ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| |੯੧|
View original
| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षशालप्रियङ्गुभिः||८९|| तालमस्तकजम्बूत्वक्प्रियालैश्च सपद्मकैः| साश्वकर्णैः शृतात्क्षीरादद्याज्जातेन सर्पिषा||९०|| शाल्योदनं क्षतोरस्कः क्षीणशुक्रबलेन्द्रियः| |९१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕਃ ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿਸ਼੍ਚ ਨਰੋਦ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰੇਤਿ| ਤਾਲਮਸ੍ਤਕੋ-ਅਗ੍ਰ. . ਮਜ੍ਜਾ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਯਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ, ਤਤੋ ਜਾਤਂ ਯਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ, ਤੇਨ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਮਦ੍ਯਾਤ੍|
Adhikarana ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਦਿਤੇ ਘਤਾਭ੍ਯਙ੍ਗਃ (੯੧-੯੨) · Śloka ੯੨
| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਦਿਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਗਾਤ੍ਰਭੇਦੇ ਘਤੈਰ੍ਮਤਃ||੯੧|| ਤੈਲੈਸ਼੍ਚਾਨਿਲਰੋਗਘ੍ਨੈਃ ਪੀਡਿਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ| |੯੨|
View original
| वातपित्तार्दितेऽभ्यङ्गो गात्रभेदे घृतैर्मतः||९१|| तैलैश्चानिलरोगघ्नैः पीडिते मातरिश्वना| |९२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਪੀਡਿਤੇ ਗਾਤ੍ਰਮੇਦੇ ਵਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋਘਤੈਰ੍ਮਤਃ| ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ-ਵਾਤੇਨ, ਪੀਡਿਤੇ ਸਤਿ ਤੈਲੈਰ੍ਵਾਤਰੋਗਘ੍ਨੈਰਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਮਤਃ| ਚਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਧਤੈਰਪੀਤਿ ਦ੍ਯੋਤਯਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਭ੍ਯਙ੍ਗਮਾਹ ਵਾਤਪਿਤਾਰ੍ਦਿਤ੍ ਇਤਿ| ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਮਾਹ-ਤੈਲੈਸ਼੍ਚੇਤਿ|
Adhikarana ਹ੍ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤੌ ਔਸਧਮ੍ (੯੨) · Śloka ੯੨
| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸੁ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ|੯੨|
View original
| हृत्पार्श्वार्तिषु पानं स्याज्जीवनीयस्य सर्पिषः|९२|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪੀਡਾਸੁ ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯਾਂ ਲਿਙ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹ੍ ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤੌ ਤ੍ਵਿਤਿ|
Adhikarana ਅਤ੍ਰ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਕ੍ਤਮਪਿ (੯੨) · Śloka ੯੨
| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸੁ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ||੯੨||
View original
| हृत्पार्श्वार्तिषु पानं स्याज्जीवनीयस्य सर्पिषः||९२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪੀਡਾਸੁ ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯਾਂ ਲਿਙ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਾਤਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਕ੍ਤਮਤਿਦਿਸਤਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੇਤਿ|
Adhikarana ਕ੍ਸਤੇ ਔਸਧਮ੍ (੯੩-੯੪) · Śloka ੯੪
| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਨਨਾਗਬਲਯੋਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਸਮੇ ਘਤਮ੍||੯੩|| ਪਯਸ੍ਯਾਪਿਪ੍ਪਲੀਵਾਂਸ਼ੀਕਲ੍ਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸਤੇ ਹਿਤਮ੍| |੯੪|
View original
| यष्ट्याह्ननागबलयोः क्वाथे क्षीरसमे घृतम्||९३|| पयस्यापिप्पलीवांशीकल्कैः सिद्धं क्षते हितम्| |९४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਯਸ੍ਯ ਨਾਗਬਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਤੁਲ੍ਯੇ ਪਯਸ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸਤਕਾਸੇਹਿਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਔਸਧਾਨ੍ਤਰਮਾਹਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਨਾਗਬਲਯੋਰਿਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੫)- "ਸ਼ਤਂ ਵਾਸ੍ਟਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਕੋਲਲਾ ਕ੍ਸਾਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਕਲ੍ਕੈਃ ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਮ੍ਰਤ੍ਸਕਤ੍ਵਗ੍ਵਤ੍ਸਕਤ੍ਵਕ੍ਫਲੈਰ੍ਘਤਮ੍ ||" ਇਤਿ| ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਃ-ਟੁਣ੍ਟੁਕਃ| ਫਲਂ-ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਯੈਵ|
Adhikarana ਅਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਂ ਘਤਮ੍ (੯੪-੧੦੧) · Śloka ੧੦੧
| ਜੀਵਨੀਯੋ ਗਣਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਵਰੀ ਵੀਰਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ||੯੪|| ਬਲਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਿਸ਼ਠੀਤਾਮਲਕੀਕਣਾਃ| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਪਯਸ੍ਯਾ ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਯਲ੍ਲਘੁ||੯੫|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਸੋਡਾਦਿ ਚ ਫਲਂ ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਂਹਣਮ੍| ਤੈਃ ਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤੈਃ||੯੬|| ਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰੀਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਚ੍ਛਾਗਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਮਧੁਨਃ ਸ਼ੀਤੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਧਤੁਲਾਰਜਃ||੯੭|| ਪਲਾਰ੍ਧਕਂ ਚ ਮਰਿਚਤ੍ਵਗੇਲਾਪਤ੍ਰਕੇਸਰਮ੍| ਵਿਨੀਯ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਯਥਾਬਲਮ੍||੯੮|| ਅਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਮਿਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨਰਾਣਾਮਮਤਂ ਘਤਮ੍| ਸੁਧਾਮਤਰਸਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾ||੯੯|| ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਦੁਰ੍ਬਲਵ੍ਯਾਧਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਨ੍ ਕਸ਼ਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਹੀਨਾਂਸ਼੍ਚ ਬਂਹਯੇਤ੍||੧੦੦|| ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਦਾਹਤਸ੍ਣਾਸ੍ਰਿਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍| ਪੁਤ੍ਰਦਂ ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਹਦ੍ਯੋਨਿਮੂਤ੍ਰਾਮਯਾਪਹਮ੍||੧੦੧||
View original
| जीवनीयो गणः शुण्ठी वरी वीरा पुनर्नवा||९४|| बलाभार्ङ्गीस्वगुप्तर्द्धिशठीतामलकीकणाः| शृङ्गाटकं पयस्या च पञ्चमूलं च यल्लघु||९५|| द्राक्षाक्षोडादि च फलं मधुरस्निग्धबृंहणम्| तैः पचेत्सर्पिषः प्रस्थं कर्षांशैः श्लक्ष्णकल्कितैः||९६|| क्षीरधात्रीविदारीक्षुच्छागमांसरसान्वितम्| प्रस्थार्धं मधुनः शीते शर्करार्धतुलारजः||९७|| पलार्धकं च मरिचत्वगेलापत्रकेसरम्| विनीय चूर्णितं तस्माल्लिह्यान्मात्रां यथाबलम्||९८|| अमृतप्राशमित्येतन्नराणाममृतं घृतम्| सुधामृतरसं प्राश्यं क्षीरमांसरसाशिना||९९|| नष्टशुक्रक्षतक्षीणदुर्बलव्याधिकर्शितान्| स्त्रीप्रसक्तान् कृशान् वर्णस्वरहीनांश्च बृंहयेत्||१००|| कासहिध्माज्वरश्वासदाहतृष्णास्रिपित्तनुत्| पुत्रदं छर्दिमूर्च्छाहृद्योनिमूत्रामयापहम्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਜੀਵਨੀਯੋ ਗਣਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯਾਦਿਗਣਾਦਿਭਿਃ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਰਸਯੁਕ੍ਤਂ ਘਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਪਚੇਤ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਸੋਡਾਦੀਨ੍ਯ(ਤ੍ਯ)ਤ੍ਰਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਨਾਰਿਕੇਲਨਿਕੋਚਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਸ਼ੀਤੇ ਘਤੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯ ਸੋਡਸ਼ਪਲਾਨਿ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚੂਰ੍ਣਪਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍, ਮਰਿਚਾਦੀਨਿ ਦ੍ਵਿਕਾਰ੍ਸਿਕਾਣਿ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਯਥਾਬਲਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਮੇਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਂ ਘਤਂ ਨਰਾਣਾਮਮਤਤੁਲ੍ਯਮ੍, ਮਹਾਗੁਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਯਥਾ ਨਾਗਾਨਾਂ ਸੁਧਾ ਦੇਵਾਨਾਮਮਤਮ੍| ਅਤ ਏਵੈਤਤ੍ ਸੁਧਾਮਤਰਸਮ੍| ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਂ-ਭੋਜ੍ਯਂ, ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾ| ਏਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਬਂਹਯੇਤ੍| ਕਾਸਾਦਿਨੁਤ੍| ਪੁਤ੍ਰਦਮ੍| ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਘ੍ਨਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਂਹਣਾਨਾਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨਾਮਪਿ ਯਥਾਲਾਭਂ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਮਧਿਕਂ ਵਾ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਯਥਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸੋਕ੍ਤਾ ਕਰ੍ਸਮਾਤ੍ਰਾ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਮਾਹ ਜੀਵਨੀਯੋ ਗਣ ਇਤਿ| ਵੀਰਾਵਿਦਾਰੀ| ਪਯਸ੍ਯਾ-ਦੁਗ੍ਧਿਕਾ| ਮਧੁਰਾਦਿਗੁਣਂ ਫਲਂ-ਤਚ੍ਚ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਸੋਡਾਦਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਨੀਯ-ਨਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ| ਸੁਧਾਪਾਤਾਲੇ, ਅਮਤਂ-ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ, ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁਲ੍ਯਰਸਮਿਦਂ ਘਤਂ ਨਰਾਣਾਮਮਤਮ੍| ਅਤ ਏਵਾਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਾਖ੍ਯਮ੍| " ਰਸਾਯਨਮਿਵਰ੍ਸੀਣਾਮਮਰਾਣਾਮਿਵਾਮਤਮ੍| ਸੁਧੇਵੋਤ੍ਤਮਨਾਗਾਨਾਂ ਭੈਸਜ੍ਯਮਿਦਮਸ੍ਤੁ ਤੇ||" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੮/੧੭) ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਲਿਙ੍ਗਾਤ੍|
Adhikarana ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਦਿਘਤਮ੍ (੧੦੨-੧੦੫) · Śloka ੧੦੫
ਸ਼੍ਰ੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋਸ਼ੀਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਬਲਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਕਤ੍ਤਣਮ੍| ਦਰ੍ਭਮੂਲਂ ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀ ਪਲਾਸ਼ਰ੍ਸਭਕੌ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍||੧੦੨|| ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਪਚੇਤ੍ਤੇਸਾਂ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਕਲ੍ਕੈਃ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਜੀਵਨ੍ਤੀਮੇਦਰ੍ਸਭਕਜੀਵਕੈਃ||੧੦੩|| ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਿਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼੍ਰਾਵਣੀਬਿਸੈਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਦ੍ਰੋਗਸ਼ੂਲਨੁਤ੍||੧੦੪|| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਪ੍ਰਮੇਹਾਰ੍ਸ਼ਃਕਾਸਸ਼ੋਸਕ੍ਸਯਾਪਹਃ| ਧਨੁਃਸ੍ਤ੍ਰੀਮਦ੍ਯਭਾਰਾਧ੍ਵਖਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਬਲਮਾਂਸਦਃ||੧੦੫||
View original
श्र्वदंष्ट्रोशीरमञ्जिष्ठाबलाकाश्मर्यकत्तृणम्| दर्भमूलं पृथक्पर्णी पलाशर्षभकौ स्थिराम्||१०२|| पालिकानि पचेत्तेषां रसे क्षीरचतुर्गुणे| कल्कैः स्वगुप्ताजीवन्तीमेदर्षभकजीवकैः||१०३|| शतावर्यर्द्धिमृद्वीकाशर्कराश्रावणीबिसैः| प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातपित्तहृद्रोगशूलनुत्||१०४|| मूत्रकृच्छ्रप्रमेहार्शःकासशोषक्षयापहः| धनुःस्त्रीमद्यभाराध्वखिन्नानां बलमांसदः||१०५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਦੀਨਿ ਪਾਲਿਕਾਨਿ, ਤੇਸਾਂ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਘਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਦ੍ਰੋਗਸ਼ੂਲਨੁਤ੍| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦਿਘ੍ਨਿਃ| ਤਥਾ, ਧਨੁਰਾਦਿਖਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਬਲਮਾਂਸਦਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋਸ਼ੀਰੇਤਿ| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਯਾ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਪਾਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਯੋਰਸਃ| ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ| ਅਕਰੁਣਾ ਏਵ ਹਤਹਦਯਤਾ|
Adhikarana ਸਮਸਕ੍ਤੁ ਮਧੁਕਾਦਿ ਘਤਮ੍ (੧੦੬-੧੦੭) · Śloka ੧੦੭
ਮਧੁਕਾਸ੍ਟਪਲਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪ੍ਰਸ੍ਥਕ੍ਵਾਥੇ ਪਚੇਦ੍ਧਤਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ੍ਟਪਲੇ ਕਲ੍ਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਿਦ੍ਧੇ ਚ ਸ਼ੀਤਲੇ||੧੦੬|| ਪਥਗਸ੍ਟਪਲਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਸਮਸਕ੍ਤੁ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮੇਸੁ ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍||੧੦੭||
View original
मधुकाष्टपलद्राक्षाप्रस्थक्वाथे पचेद्धृतम्| पिप्पल्यष्टपले कल्के प्रस्थं सिद्धे च शीतले||१०६|| पृथगष्टपलं क्षौद्रशर्कराभ्यां विमिश्रयेत्| समसक्तु क्षतक्षीणरक्तगुल्मेषु तद्धितम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਅਸ੍ਟੌ ਪਲਾਨਿ, ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਸੋਡਸ਼, ਏਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ੍ਟਪਲੇਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਘਤੇ ਚ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸੁਸ਼ੀਤੇ ਸਤਿ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਯੋਃ ਪਥਗਸ੍ਟਪਲਂ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਸਮਸਕ੍ਤੁ ਕ੍ਸਤ ਕ੍ਸੀਣੇ ਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮੇ ਚ ਹਿਤਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਮਧੁਕਾਸ੍ਟਪਲੇਤਿ| ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਪਟਾਂ ਸਮਸਕ੍ਤੁ|
Adhikarana ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਾਦਿ ਘਤਮ੍ (੧੦੮-੧੧੦) · Śloka ੧੧੦
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਜੀਵਨੀਯਰਸਾਦ੍ਧਤਾਤ੍| ਗਵ੍ਯਾਜਯੋਸ਼੍ਚ ਪਯਸੋਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੧੦੮|| ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਨਯੇਤ੍ਤਤਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਪਸ੍ਮਾਰਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ਕਾਸਮੇਹਕ੍ਸਯਾਪਹਮ੍||੧੦੯|| ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਮਾਂਸਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲਪ੍ਰਦਮ੍| |੧੧੦|
View original
धात्रीफलविदारीक्षुजीवनीयरसाद्धृतात्| गव्याजयोश्च पयसोः प्रस्थं प्रस्थं विपाचयेत्||१०८|| सिद्धशीते सिताक्षौद्रं द्विप्रस्थं विनयेत्ततः| यक्ष्मापस्मारपित्तासृक्कासमेहक्षयापहम्||१०९|| वयःस्थापनमायुष्यं मांसशुक्रबलप्रदम्| |११०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਰਸਸ੍ਯ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਗਵ੍ਯਾਜਯੋਃ ਕ੍ਸੀਰਯੋਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਗ਼ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਪੂਤੇ ਚ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗ਼ਤੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੋਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਦ੍ਵੌ ਵਿਨਯੇਤ੍-ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤ ਇਤਿ "ਅਵ੍ਯਯਾਦਿਤ੍ਵਾਤ੍" ਤਸਿਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਦਿਹਰਂ ਤਥਾ ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਾਦਿਗੁਣਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲੇਤਿ| ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸਾਦੀਨਾਂ ਨਵਾਨਾਂ ਨਵਪ੍ਰਸ੍ਥਃ|
Adhikarana ਘਤਲੇਹਪਾਨਯੋਰ੍ਵਿਸਯਭੇਦਃ (੧੧੦-੧੧੧) · Śloka ੧੧੧
| ਘਤਂ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤੇਭ੍ਯਧਿਕੇ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧੦|| ਲੀਢਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਮਲ੍ਪਤ੍ਵਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਾਨਲਮ੍| ਆਕ੍ਰਾਮਤ੍ਯਨਿਲਂ ਪੀਤਮੂਸ੍ਮਾਣਂ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚ||੧੧੧||
View original
| घृतं तु पित्तेऽभ्यधिके लिह्याद्वातेऽधिके पिबेत्||११०|| लीढं निर्वापयेत्पित्तमल्पत्वाद्धन्ति नानलम्| आक्रामत्यनिलं पीतमूष्माणं निरुणद्धि च||१११||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤੇਭ੍ਯਧਿਕੇ ਘਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਲੀਢਂ ਤੁ ਘਤਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍-ਸਂਸ਼ਮਯੇਤ੍| ਅਨਲਂ ਚ ਨ ਹਨ੍ਤਿ ਲੀਢਂ ਘਤਮ੍| ਕੁਤਃ ? ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਤ੍ਰਾਯਂ ਸਦ੍ਭਾਵਾਰ੍ਥਃ,-ਕਿਲ ਪੀਤੇਨਾਧਿਕੇਨ ਦ੍ਰਵਤਯਾ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਯੇਨਾਵਸ਼੍ਯਂ ਭਵਿਤਵ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਹ.ਚਿ.ਅ.੧੦/੩੨)-"ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਕਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਰੇਕੇਣ ਵਮਨੇਨ ਵਾ|" ਇਤਿ| ਤਚ੍ਚਾਭ੍ਯਧਿਕਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਲੀਢਂ ਘਤਂ ਸਂਸ਼ਮਯਤਿ| ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਹੇਤੋਰਗ੍ਨਿਂ ਨ ਹਨ੍ਤਿ-ਮਨ੍ਦਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰਧਿਕਂ ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਂ ਨ ਜਨਯਤਿ| ਪੀਤਂ ਸਦ੍ਧਤਮਨਿਲਮਾਕ੍ਰਾਮਤਿ-ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਜਯਤਿ| ਊਸ੍ਮਾਣਂ-ਜਾਠਰਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਂ, ਰੁਣਦ੍ਧਿ-ਆਸ਼੍ਵੇਵ ਸ੍ਥਗਯਤਿ, ਸ਼ਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਯਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਲੇਹਪਾਨਯੋਰ੍ਵਿਸਯਭੇਦਮਾਹਘਤਂ ਤ੍ਵਿਤਿ| ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍-ਸ਼ਮਯੇਤ੍, ਸ਼ੀਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਲੇਹ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਭਵਤਿ| ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਾਤ੍-ਵਹ੍ਨੇਰਨਾਵਰਕਤ੍ਵਾਤ੍, ਅਸਤਾਵਯਵਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਲ੍ਪਦੇਸ਼ੇ ਵ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯਲ੍ਪਤ੍ਵਮ੍| ਊਸ੍ਮਾਣਂ-ਅਗ੍ਨਿਮ੍|
Adhikarana ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਃ (੧੧੨-੧੧੩) · Śloka ੧੧੩
ਕ੍ਸਾਮਕ੍ਸੀਣਕਸ਼ਾਙ੍ਗਾਨਾਮੇਤਾਨ੍ਯੇਵ ਘਤਾਨਿ ਤੁ| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਲਾਜਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੧੧੨|| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍ ਸਮਧ੍ਵਂਸ਼ਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਯੋਨੁ ਚ| ਰੇਤੋ ਵੀਰ੍ਯਂ ਬਲਂ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਤੈਰਾਸ਼ੁਤਰਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍||੧੧੩||
View original
क्षामक्षीणकृशाङ्गानामेतान्येव घृतानि तु| त्वक्क्षीरीशर्करालाजचूर्णैः स्त्यानानि योजयेत्||११२|| सर्पिर्गुडान् समध्वंशान् कृत्वा दद्यात्पयोऽनु च| रेतो वीर्यं बलं पुष्टिं तैराशुतरमाप्नुयात्||११३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਾਮਾਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਕਸ਼ਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚ ਨਣਾਮੇਤਾਨ੍ਯੇਵ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਘਤਾਨਿ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਨਿ ਤ੍ਵਕਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਲਾਜਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਹ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ ਗੁਡਾਨ੍ ਸਮਧ੍ਵਂਸ਼ਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ ਮਧੁਨਃ ਪਲਾਨਿ ਸੋਡਸ਼ਾਤ੍ਰ ਦੇਯਾਨਿ| ਮੁਨਿਨਾ ਹ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਮ੍ (ਚ.ਚਿ.ਅ.੧੧/੬੦)-ਧਾਤ੍ਰੀਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਾਤ੍ਪਚੇਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਧਤੁਲਾਂ ਸ਼ੀਤੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥਮੇਵ ਚ|| ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਾਨ੍|" ਇਤਿ| ਪਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੈਃ_ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡੈਃ, ਰੇਤੋਵੀਰ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨਾਹਕ੍ਸਾਮਕ੍ਸੀਣਕਸ਼ਾਙ੍ਗਾਨਾਮਿਤਿ| ਕ੍ਸਾਮਃ-ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣ ਹੀਨਃ| ਕ੍ਸੀਣੇ-ਬਲਵੀਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਕਸ਼ੋ-ਮਾਸਾਂਦਿਭਿਃ| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਨਿ ਘਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤੈਃ-ਮਧੁਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਯੁਕ੍ਤੈਃ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍-ਘਤਮੋਦਕਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ, ਰੋਗਿਣੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਦਨੁ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ.ਅ. ੫)- "ਬਲਾ ਵਿਦਾਰੀ ਹਸ੍ਵਂ ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ| ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਸ਼ੁਙ੍ਗਾ ਮੁਸ੍ਟ੍ਯਂਸ਼ਿਕਾਸ੍ਤਥਾ|| ਏਸਾਂ ਕਸਾਯੇ ਦ੍ਵਿਕ੍ਸੀਰੇ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਜਰਸਾਂਸ਼ਿਕੇ| ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਚੇਤ੍ਪਿਸ੍ਟੈਰਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਾਢਕਮ੍|| ਸਿਤਾਪਲਾਨਿ ਪੂਤੇ ਚ ਇਤਿ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਾਵਪੇਤ੍| ਗੋਧੂਮਪਿਪ੍ਪਲੀਵਾਂਸ਼ੀਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਸ੍ਯ ਚ|| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਕੌਡਵਿਕਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਖਜਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍ਕਤ੍ਵਾ ਭੂਰ੍ਜਪਤ੍ਰੇਣ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍|| ਤਾਨ੍ ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਪਾਲਿਕਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਦ੍ਯਂ ਤ੍ਵਨੁ ਪਿਬੇਤ੍ਕਫੇ| ਸ਼ੋਸੇ ਕਾਸੇ ਕ੍ਸਤੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਰਕਰ੍ਸਿਤੇ|| ਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵਨੇ ਤਾਪੇ ਪੀਨਸੇ ਚੋਰਸਿ ਸ੍ਥਿਤੇ| ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ੂਲੇ ਭੇਦੇ ਚ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਯੋਃ|| ਸ਼(ਸ਼ੁ)ਙ੍ਗਾਃ-ਪਲ੍ਲਵਾਙ੍ਕੁਰਾਃ| ਮੁਸ੍ਟਿਃ-ਪਲਮ੍| ਦ੍ਵਿਕ੍ਸੀਰੇ-ਦ੍ਵਿਗੁਣਕ੍ਸੀਰੇ| [ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਜ] ਰਸਃ, ਅਂਸ਼ਿਕਃ-ਸਮਭਾਗੋ, ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍| ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਾਦਿਪਞ੍ਚਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਮ੍| ਭੂਰ੍ਜਪਤ੍ਰਵੇਸ੍ਟਨਂ ਸ੍ਥਾਪਨਾਸੌਕਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮ੍| 'ਮਦ੍ਯਂ ਤੁ ਕਫੇ' ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍ ਵਾਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਚ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸੀਰ ਘਤਤੈਲਾਢਕਤ੍ਰਯੇ| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਾਃ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਪਕ੍ਵਸਾਨ੍ਦ੍ਰੇ ਦਸ਼ਾਪਲਾਃ ਪਥਕ੍|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਵਰ੍ਸਾਭੂਸਮਙ੍ਗਾਭੀਰੁਪਿਪ੍ਪਲੀਃ| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਮਲਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍|| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸੌਵਰ੍ਚਲਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਮਰਿਚਸ੍ਯ ਚ| ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕਸ਼ਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਖਾਦੇਤ੍ਪਾਲਿਕੈਰ੍ਗੁਡੈਃ|| ਤਥਾ ਸਦ੍ਯੋ ਰਸਾਦੀਨਾਮ੍ ਵਦ੍ਧ੍ਯਾਪੁਸ੍ਟਿਂ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ|| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪਥਕ੍ ਦਸ਼ਪਲੇ| ਪਾਲਿਕੈਰ੍ਗੁਡੈਃ-ਪਾਲਿਕਾਨ੍ ਗੁਡਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ| ਗੋਕ੍ਸਾਰਾਦਾਢਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਸ੍ਥਮਿਕ੍ਸੁਰਸਾਢਕਮ੍| ਰਸਾਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਃ ਕੁਡਵਂ ਰਸਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਤੈਤ੍ਤਿਰਾਤ੍|| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪਿਸ੍ਟਾਨਿਕ੍ਸੁਰਸੈਰਿਮਾਨ੍| ਮਧੂਕਪੁਸ੍ਪਕੁਡਵਂ ਕੁਡਵਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਲਤਃ|| ਪਲਦ੍ਵਯਂ ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਖਰ੍ਜੂਰਾਣਿ ਚ ਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍| ਪਥਗ੍ਬਿਭੀਤਕਾਨ੍ਮਜ੍ਜ੍ਞਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾਮ੍|| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਖਣ੍ਡਚ੍ਚ ਮਧੂਕਾਤ੍ਪਾਣਿਮਾਨਿਕਾਮ੍| ਤਥਾਰ੍ਧਪਲਿਕਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍|| ਸਿਦ੍ਧੇ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਚ੍ਛੀਤੇ ਦਤ੍ਵਾ ਚ ਮੋਦਕਾਨ੍| ਕਾਰਯੇਨ੍ਮਰਿਚਾਜਾਜੀਪਲਚੂਰ੍ਣਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍|| ਵਾਤਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਰੋਗੇਸੁ ਕ੍ਸਤਕਾਸਕ੍ਸਯੇਸੁ ਚ| ਕ੍ਸੀਣੌਜਃਸ੍ਵਰਸ਼ੁਕ੍ਰੇਸੁ ਯੋਨਿਦੋਸੇਸੁ ਸਂਸ੍ਤ੍ਰਵੇ|| ਮਤਪ੍ਰਜਾਸੁ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁ ਹਿਤਾ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੁਤੌ|" ਇਤਿ| ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾਂ੦ਪਲਮ੍| ਪਾਣਿਮਾਨਿਕਾਂ-ਕਰ੍ਸਮ੍| ਮਰਿਚਾਜਾਜ੍ਯੋਃ ਪਥਕ੍ਪਲਮ੍|
Adhikarana ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਰਸਾਯਨਮ੍ (੧੧੪-੧੧੮) · Śloka ੧੧੮
ਵੀਤਤ੍ਵਗਸ੍ਥਿਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਤੁਲਾਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਘਟ੍ਟਯਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਰ੍ਣੇਤ੍ਰ ਚ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍||੧੧੪|| ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਛਤਂ ਕਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਜੀਰਕਾਦਪਿ| ਤ੍ਰਿਜਾਤਧਾਨ੍ਯਮਰਿਚਂ ਪਥਗਰ੍ਧਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍||੧੧੫|| ਅਵਤਾਰਿਤਸ਼ੀਤੇ ਚ ਦਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਘਤਾਰ੍ਧਕਮ੍| ਖਜੇਨਾਮਥ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯੁਪਯੋਜਿਤਮ੍||੧੧੬|| ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਾਨ੍| ਉਰਃਸਨ੍ਧਾਨਜਨਨਂ ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਬਲਪ੍ਰਦਮ੍||੧੧੭|| ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤਂ ਹਦ੍ਯਂ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਰਸਾਯਨਮ੍| |੧੧੮|
View original
वीतत्वगस्थिकूष्माण्डतुलां स्विन्नां पुनः पचेत्| घट्टयन् सर्पिषः प्रस्थे क्षौद्रवर्णेऽत्र च क्षिपेत्||११४|| खण्डाच्छतं कणाशुण्ठ्योर्द्विपलं जीरकादपि| त्रिजातधान्यमरिचं पृथगर्धपलांशकम्||११५|| अवतारितशीते च दत्वा क्षौद्रं घृतार्धकम्| खजेनामथ्य च स्थाप्यं तन्निहन्त्युपयोजितम्||११६|| कासहिध्माज्वरश्वासरक्तपित्तक्षतक्षयान्| उरःसन्धानजननं मेधास्मृतिबलप्रदम्||११७|| अश्विभ्यां विहितं हृद्यं कूष्माण्डकरसायनम्| |११८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵੀਤਾਨਿ-ਅਪਾਸਿਤਾਨਿ, ਤ੍ਵਗਸ੍ਥੀਨਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਤੁਲਾਂ ਸ੍ਨਿਨ੍ਨਾਂ ਸਤੀਂ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਘਟ੍ਟਯਨ੍ ਪਚੇਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕਵਰ੍ਣੇ ਜਾਤੇ ਸਤਿ ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਛਤਂ, ਫਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ, ਜੀਰਕਾਚ੍ਚ ਪਲਦ੍ਵਯਂ, ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਾਦਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਰ੍ਧਪਲਾਂਸ਼ਕਂ, ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਵਤਾਰਿਤੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੋਡਸ਼ ਪਲਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ, ਖਜੇਨ-ਦਰ੍ਵ੍ਯਾ, ਆਮਥ੍ਯ-ਵਿਲੋਡ੍ਯ, ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮ੍| ਏਵਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਘਤਾਦਿਸਮਯੋਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਯੋਜਿਤਂ ਚ ਤਤ੍ ਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਉਰਃਸਨ੍ਧਾਨਂ ਕਰੋਤਿ| ਮੇਧਾਦਿਪ੍ਰਦਮ੍| ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ-ਦਸ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ, ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਾਖ੍ਯਂ ਰਸਾਯਨਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਰਸਾਯਨਾਮਾਹ-ਵੀਤਤ੍ਵਗਸ੍ਥਿਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਤੁਲਾਮਿਤਿ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਦ੍ਰਵਾਂ ਸ਼ੀਤੀਕਤਾਂ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਰ੍ਣੇ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡੇ| ਸ਼ਤਂ-ਪਲਸ਼ਤਮ੍| ਖਣ੍ਡਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਸਮਯੇ ਸ੍ਵੇਦਨਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਃ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਰਸਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਯ ਇਤਿ ਵਦ੍ਧਵੈਦ੍ਯਾਃ|
Adhikarana ਨਾਗਬਲਾਰਸਾਯਨਮ੍ ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀਰਸਾਯਨਮ੍ ਯਸ੍ਟੀਰਸਾਯਨਮ੍ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਰਸਾਯਨਮ੍ (੧੧੮-੧੨੦) · Śloka ੧੨੦
| ਪਿਬੇਨ੍ਨਾਗਬਲਾਮੂਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਭਿਵਰ੍ਧਿਤਮ੍||੧੧੮|| ਪਲਂ ਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਮਾਸਂ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰਨਨ੍ਨਭੁਕ੍| ਏਸ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਯੁਰ੍ਬਲਵਰ੍ਣਕਰਃ ਪਰਮ੍||੧੧੯|| ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪੋਯਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੌਸਧਸ੍ਯ ਚ| |੧੨੦|
View original
| पिबेन्नागबलामूलस्यार्धकर्षाभिवर्धितम्||११८|| पलं क्षीरयुतं मासं क्षीरवृत्तिरनन्नभुक्| एष प्रयोगः पुष्ट्यायुर्बलवर्णकरः परम्||११९|| मण्डूकपर्ण्याः कल्पोऽयं यष्ट्या विश्वौषधस्य च| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਨਾਗਬਲਾਮੂਲਸ੍ਯ ਪਲਂ ਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਅਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਦਿਵਰ੍ਧਿਤਂ ਮਾਸਂ ਯਾਵਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤੋ ਨਰਃ ? ਕ੍ਸੀਰਵਰ੍ਤਨੋਨਨ੍ਨਾਦਃ ਸਨ੍| ਅਯਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸੁਸ੍ਠੁ ਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਕਰਃ| ਏਵਮੇਵ ਕਲ੍ਪੋ ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਨਾਗਬਲਾਰਸਾਯਨਮਾਹ ਪਿਬੇਦਿਤਿ| ਵਰ੍ਧਿਤਂ ਅਰ੍ਧਕਰ੍ਸੇਣੈਵ, ਅਸ੍ਟਭਿਰ੍ਦਿਨੈਃ ਪਲਂ ਭਵਤਿ| ਅਤਃ ਪਲਮੇਵ, ਯਾਵਨ੍ ਮਾਸਃ ਪੂਰ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਯਦ੍ਰਸਾਯਨਮਾਹ-ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਇਤਿ| ਅਯਂ-ਨਾਗਬਲੋਕ੍ਤਃ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੫)- "ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਨ੍ਨਾਗਬਲਾ ਤੁਲਾਮ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍|| ਪਲਾਰ੍ਦ੍ਧਿਕੈਸ਼੍ਚਾਤਿਬਲਾਯਸ੍ਟੀਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪ੍ਰਿਯਾਲਕਪਿਕਚ੍ਛੁਭਿਃ|| ਅਸ਼੍ਵਾਗਨ੍ਧਾਸਿਤਾਭੀਰੁਮੇਦਾਯੁਗ੍ਮਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੈਃ| ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਰ੍ਧਿਜੀਵਕੈਃ|| ਮਣਾਲਬਿਸਖਰ੍ਜੂਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸੇਰੁਕੈਃ| ਏਤਨ੍ਨਾਗਬਲਾਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸਤਂ ਕ੍ਸਯਮ੍|| ਜਯੇਤ੍ਤਡ੍ਭ੍ਰਮਦਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਰਂ ਪਰਮ੍| ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਮੋਜਸ੍ਯਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍|| ਉਪਯੁਜ੍ਯ ਚ ਸਣ੍ਮਾਸਂ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ| ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾ-ਕ੍ਸੀਰਵਿਦਾਰੀ| ਮਣਾਲਬਿਸੇ-ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ੍ਥੂਲਪਦ੍ਮਮੂਲੇ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਚ|| ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍| ਫਲਾਮ੍ਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਭਸ੍ਟਂ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸੇ ਕਤਮ੍|| ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਕ੍ਸੀਣਃ ਪਿਬੇਦ੍ਯੂਸਂ ਜੀਵਨਂ ਬਂਹਣਂ ਪਰਮ੍| ਸਕ੍ਤੂਨਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾਨਾਂ ਮਨ੍ਥਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਯਵਾਨ੍ਨਸਾਤ੍ਮ੍ਯੋ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਃ| ਜੀਵਨੀਯੋਪਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਮ੍|| ਰਸਂ ਪ੍ਰਯੋਜੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਣੋ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|| ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ-ਸ਼ਾਕਾਰ੍ਥਮ੍| ਗੋਮਹਿਸ੍ਯਸ਼੍ਵਨਾਗਾਜੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਮਾਂਸਰਸੈਸ੍ਤਥਾ| ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਯੂਸੈਃ ਫਲਾਮ੍ਲੈਰ੍ਵਾ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤੈਃ||" ਇਤਿ|-
Adhikarana ਨਾਗਬਲਾਸਰ੍ਪਿਃ (੧੨੦-੧੨੫) · Śloka ੧੨੫
| ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਨ੍ਨਾਗਬਲਾਤੁਲਾਮ੍||੧੨੦|| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਪਲਾਰ੍ਧਿਕੈਸ਼੍ਚਾਤਿਬਲਾਬਲਾਯਸ੍ਟੀਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ||੧੨੧|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪ੍ਰਿਯਾਲਕਪਿਕਚ੍ਛੁਭਿਃ| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸਿਤਾਭੀਰੁਮੇਦਾਯੁਗ੍ਮਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੈਃ||੧੨੨|| ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਦ੍ਵਿਜੀਰਕੈਃ| ਮਣਾਲਬਿਸਖਰ੍ਜੂਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸੇਰੁਕੈਃ||੧੨੩|| ਏਤਨ੍ਨਾਗਬਲਾਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਾਨ੍| ਜਯੇਤ੍ਤਡ੍ਭ੍ਰਮਦਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਰਂ ਪਰਮ੍||੧੨੪|| ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਮੋਜਸ੍ਯਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਉਪਯੁਜ੍ਯ ਚ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ||੧੨੫||
View original
| पादशेषं जलद्रोणे पचेन्नागबलातुलाम्||१२०|| तेन क्वाथेन तुल्यांशं घृतं क्षीरं च साधयेत्| पलार्धिकैश्चातिबलाबलायष्टीपुनर्नवैः||१२१|| प्रपौण्डरीककाश्मर्यप्रियालकपिकच्छुभिः| अश्वगन्धासिताभीरुमेदायुग्मत्रिकण्टकैः||१२२|| काकोलीक्षीरकाकोलीक्षीरशुक्लाद्विजीरकैः| मृणालबिसखर्जूरशृङ्गाटककसेरुकैः||१२३|| एतन्नागबलासर्पिः पित्तरक्तक्षतक्षयान्| जयेत्तृड्भ्रमदाहांश्च बलपुष्टिकरं परम्||१२४|| वर्ण्यमायुष्यमोजस्यं वलीपलितनाशनम्| उपयुज्य च षण्मासान् वृद्धोऽपि तरुणायते||१२५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਨਾਗਬਲਾਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਵਾਰਿਦ੍ਰੋਣੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਯਥਾ ਭਵਤਿ ਤਥਾ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ-ਨਾਗਬਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ, ਤੁਲ੍ਯਾਸ਼ਂ ਤਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਤਥਾ ਪਲਾਰ੍ਧਪ੍ਰਮਾਣੈਰਤਿਬਲਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਏਤਨ੍ਨਾਗਬਲਾਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਦੀਨ੍ ਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਸੁਸ੍ਠੁ ਬਲਾਦਿਕਰਮ੍| ਤਥਾ, ਵਰ੍ਣਾਯ ਹਿਤਮਾਯੁਸ੍ਯਮੋਜਸ੍ਯਂ ਵਲੀਪਲਿਤਘ੍ਨਂ ਚ| ਤਥਾ, ਸਣ੍ਮਾਸਾ ਨੁਪਯੁਜ੍ਯੇਦਂ ਘਤਂ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣ ਇਵਾਚਰਤਿ|
Adhikarana ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਏਸਵਿਧਿਃ (੧੨੬) · Śloka ੧੨੬
ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਵਿਧਿਰੇਸ ਸ੍ਯਾਤ੍| |੧੨੬|
View original
दीप्तेऽग्नौ विधिरेष स्यात्| |१२६|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦੀਪ੍ਤੇ-ਸਮਿਦ੍ਧੇ, ਅਗ੍ਨੌ ਸਤ੍ਯੇਸ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਉਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸਤਕਾਸੋਪਚਾਰਸ੍ਯ ਵਿਸਮਾਹ-ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨਾਵਿਤਿ|
Adhikarana ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨੌ ਦੀਪਨਪਾਚਨਾਦਿਃ ਦ੍ਰਵੇ ਮਲੇ ਗ੍ਰਾਹੀ (੧੨੬) · Śloka ੧੨੬
ਮਨ੍ਦੇ ਦੀਪਨਪਾਚਨਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤਃ ਕ੍ਸਤਿਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤੋ, ਗ੍ਰਾਹੀ ਸ਼ਕਤਿ ਤੁ ਦ੍ਰਵੇ||੧੨੬||
View original
मन्दे दीपनपाचनः| यक्ष्मोक्तः क्षतिनां शस्तो, ग्राही शकृति तु द्रवे||१२६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨੌ ਦੀਪਨਪਾਚਨਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤੋ-ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਣ੍ਯੁਕ੍ਤਃ, ਕ੍ਸਤਿਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ ਉਪਕ੍ਰਮਃ| ਦ੍ਰਵੇ ਤੁ ਸ਼ਕਤਿ ਗ੍ਰਾਹੀ ਉਪਕ੍ਰਮਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨਾਵੁਪਚਾਰਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਮਨ੍ਦ ਇਤਿ| ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤਃ-ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਃ| ਦ੍ਰਵਮਲਸ੍ਯੋਪਚਾਰਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਗ੍ਰਾਹੀਤਿ| ਗ੍ਰਾਹੀ-ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤ ਏਵ|
Adhikarana ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਹਰੀਤਕੀ ਰਸਾਯਨਮ੍ (੧੨੭-੧੩੨) · Śloka ੧੩੨
ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਸ੍ਵਯਂਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਂ ਸ਼ਠੀਂ ਬਲਾਮ੍| ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍||੧੨੭|| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਂ ਯਵਾਢਕਮ੍| ਹਰੀਤਕੀਸ਼ਤਂ ਚੈਕਂ ਜਲਪਞ੍ਚਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍||੧੨੮|| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਕਸਾਯਂ ਤਂ ਪੂਤਂ ਤਚ੍ਚਾਭਯਾਸ਼ਤਮ੍| ਪਚੇਦ੍ਗੁਡਤੁਲਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਡਵਂ ਚ ਪਥਗ੍ਘਤਾਤ੍||੧੨੯|| ਤੈਲਾਤ੍ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍| ਲੇਹਂ ਦ੍ਵੇ ਚਾਭਯੇ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਖਾਦੇਦ੍ਰਸਾਯਨਾਤ੍||੧੩੦|| ਤਦ੍ਵਲੀਪਲਿਤਂ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਣਾਯੁਰ੍ਬਲਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਕ੍ਸਯਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਸਹਿਧ੍ਮਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍||੧੩੧|| ਮੇਹਗੁਲ੍ਮਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਹਦ੍ਰੋਗਾਰੁਚਿਪੀਨਸਾਨ੍| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਿਹਿਤਂ ਧਨ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੧੩੨||
View original
दशमूलं स्वयंगुप्तां शङ्खपुष्पीं शठीं बलाम्| हस्तिपिप्पल्यपामार्गपिप्पलीमूलचित्रकान्||१२७|| भार्ङ्गी पुष्करमूलं च द्विपलांशं यवाढकम्| हरीतकीशतं चैकं जलपञ्चाढके पचेत्||१२८|| यवस्वेदे कषायं तं पूतं तच्चाभयाशतम्| पचेद्गुडतुलां दत्त्वा कुडवं च पृथग्घृतात्||१२९|| तैलात्सपिप्पलीचूर्णात्सिद्धशीते च माक्षिकात्| लेहं द्वे चाभये नित्यमतः खादेद्रसायनात्||१३०|| तद्वलीपलितं हन्याद्वर्णायुर्बलवर्धनम्| पञ्चकासान् क्षयं श्वासं सहिध्मं विषमज्वरम्||१३१|| मेहगुल्मग्रहण्यर्शोहृद्रोगारुचिपीनसान्| अगस्त्यविहितं धन्यमिदं श्रेष्ठं रसायनम्||१३२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦- ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਪੁਸ੍ਕਰਾਨ੍ਤਂ ਪਥਕ੍ ਦ੍ਵਿਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਯਵਾਨਾਮਾਢਕਂ-ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਪਲਾਨਿ| ਹਰੀਤਕੀਫਲਾਨਾਮੇਕਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਜਲਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਚ ਸਤਿ ਤਂ ਕਸਾਯਂ ਪੂਤਂਗਾਲਿਤਂ, ਤਚ੍ਚ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਭਯਾਸ਼ਤਂ ਗੁਡਤੁਲਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਘਤਤੈਲਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕੁਡਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਚੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਲੇਹੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕਕੁਡਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਤੋ-ਲੇਹਾਖ੍ਯਾਦ੍ਰਸਾਯਨਾਤ੍, ਸਤ੍ਰਿਭਾਗਪਲਮਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵੇ ਚ ਹਰੀਤਕ੍ਯੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਖਾਦੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਭੁਕ੍ਤਂ ਵਲੀਪਲਿਤਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਵਰ੍ਣਾਦਿਵਰ੍ਧਨਂ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਮਹਰ੍ਸਿਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮੇਤਦ੍ਰਸਾਯਨਂ ਧਨ੍ਯਂ-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮੇਤਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਤੈਲ ਘਤਮਧੂਨਾਂ ਸਮਾਂਸ਼ਾਨਾਮਪ੍ਯਵਿਰੋਧਃ, ਪਾਕਾਚ੍ਛਕ੍ਤਯਨ੍ਤਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤੇਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਹਰੀਤਕੀਮਾਹ-ਦਸ਼ਮੂਲਮਿਤਿ| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਸਤਿ-ਯਦਾ ਯਵਾਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਦਾ ਕਸਾਯਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ਲੇਹਂ ਪਲਦ੍ਵਯਮਿਤਮ੍|
Adhikarana ਵਸਿਸ੍ਠਹਰੀਤਕੀ (੧੩੩-੧੪੧) · Śloka ੧੪੧
ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਬਲਾਂ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪਾਠਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਮਤਾਃ||੧੩੩|| ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਮੂਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਚ ਚਿਤ੍ਰਕਾਤ੍| ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਕੁਟਜਂ ਹਿਂਸ੍ਤ੍ਰਾਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਸਾਰਂ ਚ ਬੀਜਕਾਤ੍||੧੩੪|| ਬੋਟਸ੍ਥਵਿਰਭਲ੍ਲਾਤਵਿਕਙ੍ਕਤਸ਼ਤਾਵਰੀਃ| ਪੂਤੀਕਰਞ੍ਜਸ਼ਮ੍ਯਾਕਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖ਼ਾਸਹਾਚਰਮ੍||੧੩੫|| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਨਿਮ੍ਬਤ੍ਵਗਿਕ੍ਸੁਰਂ ਚ ਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍| ਪਥ੍ਯਾਸਹਸ੍ਰਂ ਸਸ਼ਤਂ ਯਵਾਨਾਂ ਚਾਢਕਦ੍ਵਯਮ੍||੧੩੬|| ਪਚੇਦਸ੍ਟਗੁਣੇ ਤੋਯੇ ਯਵਸ੍ਵੇਦੇਵਤਾਰਯੇਤ੍| ਪੂਤੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਸਪਥ੍ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਜੀਰ੍ਣਗੁਡਾਤ੍ਤੁਲਾਮ੍||੧੩੭|| ਤੈਲਾਜ੍ਯਧਾਤ੍ਰੀਰਸਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਤਃ ਪੁਨਃ| ਅਧਿਸ਼੍ਰਯੇਨ੍ਮਦਾਵਗ੍ਨੌ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪੇਵਤਾਰ੍ਯ ਚ||੧੩੮|| ਸ਼ੀਤੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਤ੍ਰਿਜਾਤਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਨਿਖ਼ਨੇਤ੍ਤਤਃ||੧੩੯|| ਧਾਨ੍ਯੇ ਪੁਰਾਣਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ ਮਾਸਂ ਖ਼ਾਦੇਚ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਰਸਾਯਨਂ ਵਸਿਸ੍ਠੋਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਾਧਿਕਮ੍||੧੪੦|| ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨਿਸ੍ਪਰੀਹਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| |੧੪੧|
View original
दशमूलं बलां मूर्वां हरिद्रे पिप्पलीद्वयम्| पाठाश्वगन्धापामार्गस्वगुप्तातिविषामृताः||१३३|| बालबिल्वं त्रिवृद्दन्तीमूलं पत्रं च चित्रकात्| पयस्यां कुटजं हिंस्त्रां पुष्पं सारं च बीजकात्||१३४|| बोटस्थविरभल्लातविकङ्कतशतावरीः| पूतीकरञ्जशम्याकचन्द्रलेख़ासहाचरम्||१३५|| सौभाञ्जनकनिम्बत्वगिक्षुरं च पलांशकम्| पथ्यासहस्रं सशतं यवानां चाढकद्वयम्||१३६|| पचेदष्टगुणे तोये यवस्वेदेऽवतारयेत्| पूते क्षिपेत्सपथ्ये च तत्र जीर्णगुडात्तुलाम्||१३७|| तैलाज्यधात्रीरसतः प्रस्थं प्रस्थं ततः पुनः| अधिश्रयेन्मृदावग्नौ दर्वीलेपेऽवतार्य च||१३८|| शीते प्रस्थद्वयं क्षौद्रात्पिप्पलीकुडवं क्षिपेत्| चूर्णीकृतं त्रिजाताच्च त्रिपलं निख़नेत्ततः||१३९|| धान्ये पुराणकुम्भस्थं मासं ख़ादेच्च पूर्ववत्| रसायनं वसिष्ठोक्तमेतत्पूर्वगुणाधिकम्||१४०|| स्वस्थानां निष्परीहारं सर्वर्तुषु च शस्यते| |१४१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿ ਇਕ੍ਸੁਰਕਾਨ੍ਤਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਬੋਟਃ-ਅਲਮ੍ਬੁਸਾ| ਸ੍ਥਵਿਰਂ-ਸ਼ੈਲੇਯਮ੍| ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖਾ-ਬਾਕੁਚੀ| ਹਰੀਤਕੀਨਾਮੇਕਾਦਸ਼ਸ਼ਤਾਨਿ ਯਵਾਨਾਮਾਢਕੌ ਦ੍ਵੌ ਅਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ ਪਏਤ੍| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਸਤਿ ਚਾਵਤਾਰਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਥੇ ਪੂਤੇ ਪਥ੍ਯਾਸਹਿਤਾਂ ਪੁਰਾਣਗੁਡਾਤ੍ਤੁਲਾਂ ਤੈਲਾਦੀਨਾਂ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਮਦੌ ਵਹ੍ਨੌ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪੇ ਸਤ੍ਯਵਤਾਰ੍ਯ ਸ਼ੀਤੇ ਸਤਿ ਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਚਤੁਸ੍ਪਲਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤ੍ਰਿਜਾਤਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਪੁਰਾਣਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ-ਘਤਰੂਢਭਾਣ੍ਡਸ੍ਥਂ, ਧਾਨ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਮਾਸਂ ਨਿਖਨੇਤ੍| ਮਾਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਖਾਦੇਤ੍| ਏਤਦ੍ਰਸਾਯਨਂ ਵਸਿਸ੍ਠੇਨ ਕਥਿਤਮ੍| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਲੇਹਾਦ੍ਗੁਣੈਰਧਿਕਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨਿਸ੍ਪਰੀਹਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸ੍ਵਿਸ੍ਯਤੇ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਦ੍ਭਿਰਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਸਿਸ੍ਠਹਰੀਤਕੀਮਾਹ-ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਬਲਾਮਿਤਿ| ਬੋਟਸ੍ਥਵਿਰੋ-ਮੁਣ੍ਡੀ| ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖਾ-ਬਾਕੁਚੀ| ਸਹਾਚਰਂ-ਕੁਰਣ੍ਟਕਃ| ਇਕ੍ਸੁਰਃ-ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਃ| ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਲਾਂਸ਼ਕਂ-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲਮਾਤ੍ਰਮ੍| ਸਪਥ੍ਯੇ-ਹਰੀਤਕ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ਸ਼ਤੀਯੁਕ੍ਤੇ| ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਲੇਹਂ ਦ੍ਵੇ ਚਾਪਥ੍ਯੇ|
Adhikarana ਸਾਡਵਂ ਚੂਰ੍ਣਮ੍ (੧੪੧-੧੪੪) · Śloka ੧੪੪
| ਪਾਲਿਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਦ੍ਵੇ ਚ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਤ੍ਪਲੇ||੧੪੧|| ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਨਿ ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਂ ਦਾਡਿਮਂ ਪਤ੍ਰਮਾਰ੍ਜਕਾਤ੍| ਏਕੈਕਾਂ ਮਰਿਚਾਜਾਤ੍ਯੋਰ੍ਧਾਨ੍ਯਕਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕੇ||੧੪੨|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਦਾਯਯੇਤ੍| ਕਤ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਮਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਦਾਪਯੇਤ੍||੧੪੩|| ਰੁਚ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦੀਪਨਂ ਬਲ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤੀਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| |੧੪੪|
View original
| पालिकं सैन्धवं शुण्ठी द्वे च सौवर्चलात्पले||१४१|| कुडवांशानि वृक्षाम्लं दाडिमं पत्रमार्जकात्| एकैकां मरिचाजात्योर्धान्यकाद् द्वे चतुर्थिके||१४२|| शर्करायाः पलान्यत्र दश द्वे च प्रदाययेत्| कृत्वा चूर्णमतो मात्रामन्नपानेषु दापयेत्||१४३|| रुच्यं तद्दीपनं बल्यं पार्श्वार्तीश्वासकासजित्| |१४४|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸੈਨ੍ਧਵਂ-ਲਵਣਂ, ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾ| ਪਾਲਿਕਮਿਤਿ ਪਲਂ ਪਰਿਮਾਣਮਸ੍ਯੇਤਿ ਠਕ੍| ਪਾਲਿਕਂ ਪਾਲਿਕੀ ਚੇਤਿ "ਨਪੁਂਸਕਮਨਪੁਂਸਕੇਨ" ਇਤ੍ਯੇਕਸ਼ੇਸਃ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਲਵਣਾਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ| ਕੁਡਵਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਾਦੀਨਿ| ਆਰ੍ਜਕਂ-ਕੁਠੇਰਕਮ੍, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਤ੍ਰਮ੍| ਏਕਾਮੇਕਾਂ ਮਰਿਚਾਜਾਜ੍ਯੋਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾਂ-ਪਲਸਂਜ੍ਞਾਮ੍, ਧਾਨ੍ਯਕਾਤ੍ ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕੇ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਰ ਦੇਯਾਨਿ| ਤਥਾ ਚ ਮੁਨਿਃ (ਚ. ਚਿ. ਅ. ੧੧/੮੨)- "ਪਾਲਿਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ" ਇਤ੍ਯਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ "ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍| ਕਤ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰਾਪ੍ਯਯਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥੋ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੋ ਬੋਧ੍ਯਃ| ਪ੍ਰਮਾਦਾਚ੍ਚ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਅਯਂ ਚਾਤ੍ਰੈਵਂ ਵਕ੍ਤਿ-"ਰੁਚ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦੀਪਨਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਨ੍ਤਰੇਣ ਤੁ ਰੁਚ੍ਯਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਕਥਮਿਵੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ? ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋਤ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪ੍ਰਯੋਗ ਇਤਿ| ਏਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣ ਕਤ੍ਵਾ, ਅਤਃ- ਅਸ੍ਮਾਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਤ੍, ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਯਥੋਚਿਤਾਮਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਦਾਪਯੇਤ੍, ਵੈਦ੍ਯ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਏਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਰੁਚ੍ਯਂ ਦੀਪਨਂ ਬਲ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤਿਜਿਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸਾਡਵਂ ਚੂਰ੍ਣਮਾਹ-ਪਾਲਿਕਮਿਤਿ| ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਪਿ ਪਾਲਿਕੀ| ਆਰ੍ਜਕਾਤ੍-ਪਰ੍ਣਾਸ਼ਾਤ੍, ਪਤ੍ਰਮ੍| ਅਤ੍ਰ-ਪਲਵਿਂਸ਼ਤੌ|
Adhikarana ਸਾਡਵਾਨ੍ਤਰਮ੍ (੧੪੪-੧੪੬) · Śloka ੧੪੬
| ਏਕਾਂ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ ਧਾਨ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਜਾਜਿਦੀਪ੍ਯਕਾਤ੍||੧੪੪|| ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦਾਡਿਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲੇ ਦ੍ਵਿਰ੍ਦ੍ਵਿਃ ਸੌਰ੍ਵਚਲਾਤ੍ਪਲਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਸਂ ਦਧਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚ ਪਲਾਨਿ ਚ||੧੪੫|| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੋਡਸ਼ਪਲੈਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਸਾਡਵੋਯਂ ਪ੍ਰਦੇਯਃ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੧੪੬||
View original
| एकां षोडशिकां धान्याद् द्वे द्वे चाजाजिदीप्यकात्||१४४|| ताभ्यां दाडिमवृक्षाम्ले द्विर्द्विः सौर्वचलात्पलम्| शुण्ठ्याः कर्षं दधित्थस्य मध्यात्पञ्च पलानि च||१४५|| तच्चूर्णं षोडशपलैः शर्कराया विमिश्रयेत्| षाडवोऽयं प्रदेयः स्यादन्नपानेषु पूर्ववत्||१४६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਧਾਨ੍ਯਕਾਦੇਕਾਂ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ-ਕਰ੍ਸਸਂਜ੍ਞਾਮ੍| ਅਜਾਜੀਦੀਪ੍ਯਕਾਟ੍ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸੋਡਸ਼ਿਕੇ| ਤਾਭ੍ਯਾਂ-ਅਜਾਜੀਦੀਪ੍ਯਕਾਭ੍ਯਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍, ਦਾਡੀਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲੇ ਦ੍ਵਿਰ੍ਦ੍ਵਿਃ-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਚਤਸ੍ਰਃ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਵਮਸ੍ਟੌ ਕਰ੍ਸਾ ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ, ਅਸ੍ਟੌ ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਸ੍ਯ| ਤਥਾ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਤ੍ ਪਲਂ, ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਸਂ, ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਮਜ੍ਜਤਃ ਪਞ੍ਚ ਪਲਾਨਿ| ਤਤ੍-ਏਤਤ੍, ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਸੋਡਸ਼ਪਲੈਃ ਸਮ੍ਮੇਲਯੇਤ੍| ਅਯਂ ਸੋਡਵੋਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪ੍ਰਦੇਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਰ੍ਹਾਰ੍ਥੇ ਕਤ੍ਯਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ ਪਲਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸਾਡਵਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਏਕਾਂ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਮਿਤਿ| ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ-ਕਰ੍ਸਮ੍| ਤਾਭ੍ਯਾਂ-ਮਿਲਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਲਮਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਦ੍ਵਿਰ੍ਦ੍ਵਿਦ੍ਵਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਃ, ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਚਤੁਃ ਪਲਮਿਤੇ ਦਾਡਿਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲੇ| ਸਾਡਵਃ-ਸਡਙ੍ਗਸਂਯੋਗਾਤ੍|
Adhikarana ਕ੍ਸਤੇ ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤੋਪਿ ਵਿਧਿਃ (੧੪੭) · Śloka ੧੪੭
ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਵਿਹਿਤੋ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸਤੇ ਹਿਤਃ| |੧੪੭|
View original
विधिश्च यक्ष्मविहितो यथावस्थं क्षते हितः| |१४७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਤੇ ਚਾਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਦ੍ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ ਯੋ ਵਿਹਿਤੋ ਵਿਧਿਃ ਸ ਹਿਤਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਯਕ੍ਸ੍ਮਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਤਿਦਿਸ਼ਤਿ-ਵਿਧਿਸ਼੍ਚੇਤਿ|
Adhikarana ਧੂਮਪਾਨਮ੍ (੧੪੭-੧੪੮) · Śloka ੧੪੮
| ਨਿਵਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸਤਦੋਸੇ ਤੁ ਕਫੇ ਵਦ੍ਧੇ ਉਰਃ ਸ਼ਿਰਃ||੧੪੭|| ਦਾਲ੍ਯਤੇ ਕਾਸਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਨਾ ਧੂਮਾਨ੍ ਪਿਬੇਦਿਮਾਨ੍| |੧੪੮|
View original
| निवृत्ते क्षतदोषे तु कफे वृद्धे उरः शिरः||१४७|| दाल्यते कासिनो यस्य स ना धूमान् पिबेदिमान्| |१४८|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਤਦੋਸੇ ਚ ਨਿਵਤ੍ਤੇ-ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸਤਿ, ਕਫੇ ਵਦ੍ਧੇ ਯਸ੍ਯ ਕਾਸਵਤਃ ਪੁਂਸ ਉਰਃ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ ਦਾਲ੍ਯਤੇ-ਪਾਟ੍ਯਤ ਇਵ, ਸਃ-ਕਾਸੀ, ਧੂਮਾਨਿਮਾਨ੍-ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦੀਨਾਂ, ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਧੂਮਪਾਨਮਾਹ-ਨਿਵਤ੍ਤ ਇਤਿ| ਦਾਲ੍ਯਤੇ-ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਮਿਵ ਵ੍ਯਥਤੇ| ਨਾ-ਪੁਰੁਸਃ| ਇਮਾਨ੍-ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨ੍|
Adhikarana ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦਿਧੂਮਃ (੧੪੮-੧੪੯) · Śloka ੧੪੯
| ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦ੍ਵਿਬਲਾਯਸ੍ਟਿਕਲ੍ਕੈਃ ਕ੍ਸੌਮੇ ਸੁਭਾਵਿਤੇ||੧੪੮|| ਵਰ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਜੀਵਨੀਯਘਤਾਨੁਪਃ| |੧੪੯|
View original
| द्विमेदाद्विबलायष्टिकल्कैः क्षौमे सुभाविते||१४८|| वर्ति कृत्वा पिबेद्धूमं जीवनीयघृतानुपः| |१४९|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਦ੍ਵਿਭੇਦਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਃ ਕ੍ਸੌਮੇ-ਸੁਭਾਵਿਤੇ ਵਰ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਵਨੀਯਾਖ੍ਯਂ ਘਤਮਨੁ-ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍, ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਧੂਮਮਾਹ-ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦ੍ਵਿਵਚਾਯਸ੍ਟੀਕਲ੍ਕੈਰਿਤਿ| ਸੁਭਾਵਿਤੇ-ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਲਿਪ੍ਤੇ|
Adhikarana ਅਨ੍ਯੋ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਿਧੂਮਃ (੧੪੯-੧੫੧) · Śloka ੧੫੧
| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਪਲਾਸ਼ਾਜਗਨ੍ਧਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰਿਨਾਗਰੈਃ||੧੪੯|| ਤਦ੍ਵਦੇਵਾਨੁਪਾਨਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਕ੍ਸੁਗੁਡੋਦਕਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਂ ਤੁਲ੍ਯਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਯਾ||੧੫੦|| ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਮ੍| |੧੫੧|
View original
| मनःशिलापलाशाजगन्धात्वक्क्षीरिनागरैः||१४९|| तद्वदेवानुपानं तु शर्करेक्षुगुडोदकम्| पिष्ट्वा मनःशिलां तुल्यामार्द्रया वटशुङ्गया||१५०|| ससर्पिष्कं पिबेद्धूमं तित्तिरिप्रतिभोजनम्| |१५१|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਿਭਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦੇਵ-ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥਾ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਨੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕਮਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਗੁਡੋਦਕਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਉਦਕਸਾਦਸ਼੍ਯਾਦਿਕ੍ਸੁਰਸੋਪੀਕ੍ਸੂਦਕਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਗਹੀਤਃ| ਸ੦-ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਯਾ ਤੁਲ੍ਯਾਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਹ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਧੂਮਂ ਸਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਧੂਮਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਮਨਃਸ਼ਿਲੇਤਿ| ਤਦ੍ਵਦੇਵ-ਕਲ੍ਕੈਃ ਕ੍ਸੌਮੇ ਸੁਭਾਵਿਤੇ ਵਰ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵੇਤਿ| ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਮਨੁਪਾਨਮ੍| ਆ੦ ਰ੦- ਧੂਮਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵੇਤਿ| ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਮਾਂਸਰਸਪ੍ਰਧਾਨਂ ਭੋਜਨਂ ਯਤ੍ਰ ਧੂਮੇ ਤਮ੍| ਇਤਿ ਕ੍ਸਤਜਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|
Adhikarana ਕ੍ਸਯਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕ੍ਸਯਕਾਸੇ ਪ੍ਰਥਮੋਪਚਾਰਃ (੧੫੧) · Śloka ੧੫੧
| ਕ੍ਸਯਜੇ ਬਂਹਣਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਧਨਮ੍||੧੫੧||
View original
| क्षयजे बृंहणं पूर्वं कुर्यादग्नेश्च वर्धनम्||१५१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਯਜੇ ਕਾਸੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਬਂਹਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਸਨ੍ਦੀਪਨਂ ਚ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤਥਕ੍ਸਯਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮੋਪਚਾਰਮਾਹ-ਕ੍ਸਯਜੇ ਬਂਹਣਮਿਤਿ|
Adhikarana ਬਹੁਦੋਸੇ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ (੧) · Śloka ੧
ਬਹੁਦੋਸਾਯ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਮਦੁ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੧||
View original
बहुदोषाय सस्नेहं मृदु दद्याद्विरेचनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਬਹੁਦੋਸਾਯ-ਪ੍ਰਭੂਤਾਦੋਸਾਯ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ, ਸਹ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਮਦੁ ਵਿਰੇਚਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਦੇਵਾਹ-
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਵਿਰੇਚਨਮਾਹ ਬਹੁਦੋਸਾਯੇਤਿ|
Adhikarana ਤਦੇਵ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ (੧੫੨-੧੫੩) · Śloka ੧੫੩
| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਰਸਯੁਕ੍ਤਯਾ||੧੫੨|| ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ| ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਣਦੇਹੋ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍||੧੫੩||
View original
| शम्याकेन त्रिवृतया मृद्वीकारसयुक्तया||१५२|| तिल्वकस्य कषायेण विदारीस्वरसेन च| सर्पिः सिद्धं पिबेद्युक्त्या क्षीणदेहो विशोधनम्||१५३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼ਮ੍ਯਾਕੇਨ੍-ਕਰ੍ਣਿਕਾਰੇਣ, ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਯੁਕ੍ਤਯਾ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦਿਵਲੇਨ, ਕ੍ਸੀਣਦੇਹੋ ਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਤਦੇਵ ਵਿਰੇਚਨਤ੍ਰਯਮਾਹ ਸ਼ਮ੍ਯਾਕੇਨੇਤਿ| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਕਲ੍ਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰੇਕਮ੍| ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਾਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍| ਰੋਧ੍ਰਕ੍ਵਾਥਵਿਦਾਰੀਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਤਤੀਯਮ੍|
Adhikarana ਕ੍ਸੀਣਪਿਤ੍ਤਾਦਿਸੁ ਕਰ੍ਕਟਕ੍ਯਾਦਿਘਤਮ੍ (੧੫੪) · Śloka ੧੫੪
ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫੇ ਧਾਤੁਸੁ ਚ ਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਕ੍ਸਯਕਾਸਵਾਨ੍| ਘਤਂ ਕਰ੍ਕਟਕੀਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਬਲਾਸਾਧਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫੪||
View original
पित्ते कफे धातुषु च क्षीणेषु क्षयकासवान्| घृतं कर्कटकीक्षीरद्विबलासाधितं पिबेत्||१५४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਕਫਾਦਿਸੁ ਚ ਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਕ੍ਸਯਕਾਸੀ ਕਰ੍ਕਟਕ੍ਯਾਦਿਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸ਼ਮਨਂ ਘਤਮਾਹ| ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫ ਇਤਿ| ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਬਲਾਤਿਬਲਾਕਲ੍ਕੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍|
Adhikarana ਕ੍ਸੀਣਪਿਤ੍ਤਾਦਿਸੁ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਘਤਂ ਪਯਸ਼੍ਚ (੧੫੫) · Śloka ੧੫੫
ਵਿਦਾਰੀਭਿਃ ਕਦਮ੍ਬੈਰ੍ਵਾ ਤਾਲਸਸ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਘਤਂ ਪਯਸ਼੍ਚ|੧੫੫|
View original
विदारीभिः कदम्बैर्वा तालसस्यैश्च साधितम्| घृतं पयश्च|१५५|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਿਦਾਰੀਭਿਰਿਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕ੍ਸੀਰਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਗ੍ਰਹਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਏਵਂ ਕਦਮ੍ਬੈਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਧਾਰਾਕਦਮ੍ਬਾਦਿਗ੍ਰਹਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਜਾਤੌ ਬਹੁਵਚਨਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਤਾਲਸਸ੍ਯੈਃ-ਤਾਲਫਲੈਰ੍ਵਾ, ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਪਯੋ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਵਿਦਾਰੀਭਿਰਿਤਿ| ਵਾਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪੂਰ੍ਵਘਤਾਪੇਕ੍ਸਯਾ, ਚਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਸਮੁਚ੍ਚਯਾਰ੍ਥਤ੍ਵਾਤ੍|
Adhikarana ਮੂਤ੍ਰਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਕੇਨੁਵਾਸਨਮ੍ (੧੫੫-੧੫੬) · Śloka ੧੫੬
| ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਕਛ੍ਰਨਿਰ੍ਗਮੇ||੧੫੫|| ਸ਼ੂਨੇ ਸਵੇਦਨੇ ਮੇਢ੍ਰੇ ਪਾਯੌ ਸਸ਼੍ਰੋਣਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ| ਘਤਮਣ੍ਡੇਨ ਲਘੁਨਾਨੁਵਾਸ੍ਯੋ ਮਿਸ਼੍ਰਿਕੇਣ ਵਾ||੧੫੬||
View original
| मूत्रस्यवैवर्ण्ये कृछ्रनिर्गमे||१५५|| शूने सवेदने मेढ्रे पायौ सश्रोणिवङ्क्षणे| घृतमण्डेन लघुनाऽनुवास्यो मिश्रिकेण वा||१५६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਕਛ੍ਰਨਿਰ੍ਗਮੇ ਸਤਿ ਤਥਾ ਮੇਢ੍ਰੇ ਸ਼ੂਨੇ ਸਵੇਦਨੇ ਪਾਯੌ ਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ ਚੈਵਂਵਿਧੇ ਸਤਿ ਨਰੋ ਲਘੁਨਾ ਘਤਮਣ੍ਡੇਨਾਨੁਵਾਸ੍ਯਃ| ਮਿਸ਼੍ਰਿਕੇਣ ਵਾ-ਘਤਤੈਲੇਨ, ਅਨੁਵਾਸ੍ਯਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- [ਅਨੁਵਾਸਨਮਾਹ-ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯੇਤਿ|] ਲਘੁਨਾ-ਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲਸਿਦ੍ਧੇਨ| [ਘਤਮਣ੍ਡੇਨ-]ਚਿਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਘਤਸ੍ਯਾਚ੍ਛਭਾਗੇਨ| ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਣ-ਵਦ੍ਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਕ੍ਤੇਨ ਸੁਕੁਮਾਰਕਾਖ੍ਯੇਨ "ਪਚੇਤ੍ਪੁਨਰ੍ਨਵਤੁਲਾਂ" (ਹ. ਚਿ. ਅ. ੧੩/੪੧) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ|
Adhikarana ਅਨੁਵਾਸਨਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਾਂਸੋਪਚਾਰਃ (੧੫੭-੧੫੮) · Śloka ੧੫੮
ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ ਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਕਾਦ੍ਯਾ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਃ| ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸਹਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਃ||੧੫੭|| ਔਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਮਾਥਿਭਾਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚ੍ਯਾਵਯਨ੍ਤਿ ਤੇ| ਕਫਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤੈਃ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ ਵਹਨ੍ ਰਸਃ||੧੫੮||
View original
जाङ्गलैः प्रतिभुक्तस्य वर्तकाद्या बिलेशयाः| क्रमशः प्रसहास्तद्वत्प्रयोज्याः पिशिताशिनः||१५७|| औष्ण्यात्प्रमाथिभावाच्च स्रोतोभ्यश्च्यावयन्ति ते| कफं शुद्धैश्च तैः पुष्टिं कुर्यात्सम्यग् वहन् रसः||१५८||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਨੁਵਾਸਾਨਾਨ੍ਤਰਂ ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਮਾਸੈਃ-ਹਰਿਣੈਣਾਜਾਦਿਭਿਃ, ਤਦਭਾਵਾਤ੍ਤਤ੍ਸਦਸ਼ੈਰਪਿ| ਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਥੈਵ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਃ ਪ੍ਰਸਹਾਃ-ਦ੍ਵੀਪਿਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦਯਃ, ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਨਾਨੁਵਾਸਿਤਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਾਙ੍ਗਲਮਾਂਸਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਸਹਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚ ਯੋਜ੍ਯਾਃ, ਅਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਭਯਾਤ੍| ਤੇ ਪ੍ਰਸਹਾਃ ਪ੍ਰਮਾਥਿਭਾਵਾਤ੍ ਤਥੌਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ ਕਫੋਪਲਿਪ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਃ ਕਫਂ ਚ੍ਯਾਵਯਨ੍ਤਿ| ਪ੍ਰਮਾਥਿਦ੍ਰਵ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਚ ਖਾਰਣਦਾਦੌਗਦਿਤਮ੍| ਯਥਾ-"ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਦੋਸਲਿਪ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯ ਯਤ੍| ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਥੀਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍||" ਇਤਿ| ਤੈਸ਼੍ਚ-ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਃ,ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਹਨ੍ ਰਸਃ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦-ਅਨੁਵਾਸਨਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਾਂਸੋਪਚਾਰਮਾਹਜਾਙ੍ਗਲੈਰਿਤਿ| ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ-ਮਗਾਦਿਮਾਂਸਰਸੈਃ| ਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ-ਸ਼ੁਧ੍ਦ੍ਯਕ੍ਤੇਸ੍ਟਦੋਸਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਭਵਤ੍ਯੇਵਂ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ| ਵਰ੍ਤਕਾਦ੍ਯਾਃ-ਵਿਸ੍ਕਿਰਾਃ| ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਪ੍ਰਥਮ੍ ਵਿਸ੍ਕਿਰਾਸ੍ਤਤੋ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਹਾ ਇਤਿ ਕ੍ਰਮਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਵਤ੍, ਅਗ੍ਨਿਬਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾਵਦ੍ਧਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਮਾਥਿਭਾਵਾਤ੍-ਲੀਨਮਲੋਲ੍ਲੇਖਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍| ਤੈਃ-ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਃ| ਰਸੋ-ਰਸਧਾਤੁਃ|
Adhikarana ਮਾਂਸਾਯੋਗ੍ਯਸ੍ਯ ਚਵਿਕਾਦਿ ਘਤਮ੍ (੧੫੯-੧੬੧) · Śloka ੧੬੧
ਚਵਿਕਾਤ੍ਰਿਫਲਾਭਾਰ੍ਗੀਦਸ਼ਮੂਲੈਃ ਸਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਕੁਲਤ੍ਥਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪਾਠਾਕੋਲਯਵੈਰ੍ਜਲੇ||੧੫੯|| ਸ਼ਤੈਰ੍ਨਾਗਰਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾ ਚ ਸਮੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੧੬੦|| ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੌ ਕ੍ਸਾਰੌ ਦ੍ਵੌ ਪਞ੍ਚ ਲਵਣਾਨਿ ਚ| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕ੍ਸਯਕਾਸਨਿਪੀਡਿਤਃ||੧੬੧||
View original
चविकात्रिफलाभार्गीदशमूलैः सचित्रकैः| कुलत्थपिप्पलीमूलपाठाकोलयवैर्जले||१५९|| शृतैर्नागरदुःस्पर्शापिप्पलीशठिपौष्करैः| पिष्टैः कर्कटशृङ्ग्या च समैः सर्पिर्विपाचयेत्||१६०|| सिद्धेऽस्मिंश्चूर्णितौ क्षारौ द्वौ पञ्च लवणानि च| दत्त्वा युक्त्या पिबेन्मात्रां क्षयकासनिपीडितः||१६१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਚਵਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਜਲੇ ਸ਼ਤੈਰ੍ਨਾਗਰਾਦਿਭਿਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਮੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਘਤੇ ਕ੍ਸਾਰੌ ਦ੍ਵੌ, ਪਞ੍ਚ-ਸੈਧਵਾਦੀਨਿ ਲਵਣਾਨਿ ਚ, ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਘਤਸ੍ਯ ਪਿਬੇਤ੍, ਕਫਕਾਸਾਰ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਮਾਂਸਯੋਗ੍ਯਸ੍ਯ ਘਤਮਾਹਚਵਿਕਾਤ੍ਰਿਫਲੇਨ੍ਤਿ| ਸਮੈਃ-ਨਾਗਰਾਦਿਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰੇਕਯਾ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗਯਾ, ਅਨ੍ਯਥਾ ਸਮੈਰਿਤਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ, ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮਸ੍ਯ ਪਰਿਭਾਸਾਪ੍ਰਾਤ੍ਵਾਤ੍|
Adhikarana ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਦਿਘਤਂ ਕਾਸਜ੍ਵਾਰਾਰੂਚਿਹਰਮ੍ (੧੬੨-੧੬੩) · Śloka ੧੬੩
ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਭਯਾਮੁਸ੍ਤਾਪਾਠਾਕਟ੍ਫਲਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾ ਸੁਰਸੇਨ ਚ||੧੬੨|| ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਾਢਕੇ| ਪਚੇਚ੍ਛੋਸ਼ਜ੍ਵਰਪ੍ਲੀਹਸਰ੍ਵਕਾਸਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍||੧੬੩||
View original
कासमर्दाभयामुस्तापाठाकट्फलनागरैः| पिप्पल्या कटुरोहिण्या काश्मर्या सुरसेन च||१६२|| अक्षमात्रैर्घृतप्रस्थं क्षीरद्राक्षारसाढके| पचेच्छोशज्वरप्लीहसर्वकासहरं शिवम्||१६३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਦਿਭਿਰਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਯੋਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਯੋਰਾਢਕੇ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਸ਼ੋਸਾਦਿਹਰਂ ਸ਼ਿਵਂ ਚ-ਆਰੋਗ੍ਯਕਰਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਭਯੇਤਿ|
Adhikarana ਵਸਾਦਿਘਤਮ੍ ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਰੁਚਿਹਰਮ੍ (੧੬੪) · Śloka ੧੬੪
ਵਸਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਗੁਡੂਚੀਨਾਂ ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਾਙ੍ਕੁਰਾਤ੍| ਰਸਕਲ੍ਕੈਰ੍ਘਤ ਪਕ੍ਵਂ ਹਨ੍ਤਿ ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਰੁਚੀਃ||੧੬੪||
View original
वृषव्याघ्रीगुडूचीनां पत्रमूलफलाङ्कुरात्| रसकल्कैर्घृत पक्वं हन्ति कासज्वरारुचीः||१६४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਸਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਾਙ੍ਕੁਰਾਤ੍ ਰਸਕਲ੍ਕੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹਵਸਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਗੁਡੂਚੀਨਾਮਿਤਿ| ਪਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਰਸੈਸ੍ਤੇਸਾਮੇਵ ਕਲ੍ਕੈਃ| ਤੇ ਚ ਵਸਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਃ|
Adhikarana ਦ੍ਵਿਗੁਣਦਾਡਿਮਰਸਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਮ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਸਿਦ੍ਦਂ ਘਤਮ੍ (੧੬੫-੧੬੬) · Śloka ੧੬੬
ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਦਾਡਿਮਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਸਂਯੁਤਮ੍| ਪਿਬੇਦੁਪਰਿ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰ੍ਰਯੁਤਂ ਨਰਃ||੧੬੫|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਘਤਮ੍| |੧੬੬|
View original
द्विगुणे दाडिमरसे सिद्धं वा व्योषसंयुतम्| पिबेदुपरि भुक्तस्य यवक्षार्रयुतं नरः||१६५|| पिप्पलीगुडसिद्धं वा छागक्षीरयुतं घृतम्| |१६६|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਅਥਵਾ ਦਾਡਿਮਸ੍ਵਰਸੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਵ੍ਯੋਸਕਲ੍ਕਸਂਯੁਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਯੋਪਰਿ ਯਵਕ੍ਸਾਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਘਤੇ ਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਘਤਸਮੇ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰ ਇਤਿ ਪਕ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ ਦ੍ਵਿਗੁਣ ਇਤਿ| ਵ੍ਯੋਸਯੁਤਂ ਸਾਧਨਕਾਲੇ| ਯਵਕ੍ਸਾਰਯੁਤਂ ਪਾਨਕਾਲੇ| ਘਤਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਸਿਦ੍ਧਂ ਵੇਤਿ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਯੋਃ ਕਲ੍ਕੇਨ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਸਿਦ੍ਧਮ੍|
Adhikarana ਉਕ੍ਤਘਤਾਨਾਂ ਦੀਪਨਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਃ ਸ਼ੋਧਨਤ੍ਵਂ ਚ (੧੬੬-੧੬੭) · Śloka ੧੬੭
| ਏਤਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਵਿਵਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨਾਮ੍||੧੬੬|| ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੋਸਬਦ੍ਧਕਣ੍ਠੋਰਃਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ| |੧੬੭|
View original
| एतान्यग्निविवृद्ध्यर्थं सर्पिषि क्षयकासिनाम्||१६६|| स्युर्दोषबद्धकण्ठोरःस्रोतसां च विशुद्धये| |१६७|
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਏਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚਵ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਾਨਿ ਘਤਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਵਰ੍ਧਨਾਨਿ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨਾਂ ਸ੍ਯੁਃ| ਦੋਸੋਪਲਿਪ੍ਤਕਣ੍ਠੋਰਃਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ ਸ੍ਯੁਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਉਕ੍ਤਾਨਾਂ ਘਤਾਨਾਂ ਦੀਪਨਤ੍ਵਂ ਸ੍ਰੋਤਃ ਸ਼ੋਧਨਤ੍ਵਂ ਚਾਹ ਏਤਨੀਤਿ| ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਤੁ (ਕਾਸ. ਸ਼੍ਲੋ. ੯੯)- "ਸ਼ੁਭਦੇਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਸਮੁਦ੍ਭਤਂ ਮੂਲ [ਮਸ਼੍ਵ]ਗਨ੍ਧਾਯਾਃ| ਪੁਣ੍ਯੇਹਨਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਂ ਵਿਪਚੇਦ੍ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਸ੍ਤੁਲਾਮਸ੍ਮਾਤ੍|| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸਂ ਗਣ੍ਹੀਯਾਤਦ੍ਰਸਂ ਸੁਪਰਿਤੂਤਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਚੈਵਾਤ੍ਰ ਪਲਸ਼ਤੇ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਾਗਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਾਂਸਸ੍ਯ|| ਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਸ੍ਥਮਥੈਕਂ ਗਵ੍ਯਂ ਚ ਪਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਕਲ੍ਕਾਨਕ੍ਸਸਮਾਂਸ਼ਾਨੂਰ੍ਧ੍ਵਮਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ|| ਕਾਕੋਲੋਯੁਗਮਦ੍ਧੀ ਦ੍ਵੇ ਮੇਦੇ ਜੀਵਕਂ ਸ੍ਵਯਂਗੁਪ੍ਤਾਮ੍| ਸਭਕਮੇਲਾਂ ਮਧੁਕਂ ਮਦ੍ਵੀਕਾਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੌ|| ਜੀਵਨ੍ਤੀਮੁਪਕੁਲ੍ਯਾਂ ਬਲਾਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਚਾਤ੍ਰ| ਦਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰਥੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪੂਤ੍ਵਾ ਚ|| ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਯੋਃ ਕੁਡਵਂ ਦਤ੍ਵਾ ਭਾਣ੍ਡੇ ਸ਼ੁਭੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਦਿਤਮ੍| ਲੀਢ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਾਣਿਤਲਂ ਯਥੇਸ੍ਟਮਾਹਾਰਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍|| ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਸ਼ਿਸ਼ੁਵਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸੀਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਰ੍ਣਹੀਨਮਾਂਸਾਸ਼੍ਚ| ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਾਪੁਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪੁਸ੍ਟਿਬਲਾਰੋਗ੍ਯਤੇਜਾਂਸਿ|| ਉਪਯੁਜ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਰੇਤਤ੍ਸਤ੍ਪਤਿਵਰ੍ਸੋ ਯੁਵੇਵ ਭੂਤ੍ਵਾਸ਼ੁ| ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਨਿਯੋਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਯਂ ਲਭਤੇ|| ਪੁਤ੍ਰਰ੍ਥਿਨੀ ਚ ਨਾਰੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਵਯਸ੍ਯਤੀਤੇਪਿ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯੈਤਦਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯਮ੍|| ਉਪਯੁਕ੍ਤੇ ਯਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਨੀਨ੍ ਮਾਸਾਨ੍ ਸਾਰ੍ਧਮਾਸਂ ਵਾ| ਨਾਰੀਸ਼ਤਂ ਸ ਗਚ੍ਛਨੈਵ ਭਵੇਦ੍ਯੋਸਿਤਾਂ ਤਤ੍ਪਿਃ|| ਖਾਲਿਤ੍ਯਵਲੀਪਤੈਰ੍ਨ ਚਾਸ੍ਯਦੇਹੋਭਿਭੂਤੇ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮ੍| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰਾਰ੍ਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਹਦ੍ਵ ਸ੍ਤਿਰੋਗਾਰ੍ਤਾਃ|| ਭੁਞ੍ਜਾਨਾ ਭਾਜਮਾਨਾਃ ਸਰ੍ਪਿਰਰੋਗਾ ਭਵਨ੍ਤੀਹ| ਏਵਂ ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਪਿਰਿਦਂ ਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਯਾਃ|| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਵਾਜੀਕਰਣਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਪੂਰ੍ਵਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਮ੍|| (ਸ਼ੋ. ੯੫)- ਕਿਲੀਰਸ਼ੁਕ੍ਤਿਂਸ਼੍ਚ ਤਕੇਣ ਲਾਵਾਨ੍ਨਿਃਕ੍ਵਾਥਵਰ੍ਗੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ੍ਯਥਾਨ੍ਯੈਃ| ਪਚੇਦ੍ਘਤਂ ਤਤ੍ਤੁ ਨਿਸੇਵ੍ਯਮਾਣਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸਾਤੋਤ੍ਥਂ ਕ੍ਸਤਜਂ ਚ ਕਾਸਮ੍||" ਇਤਿ| ਯੋਗਰਤ੍ਨੇ ਤੁ-" ਸੋਡਸ਼ਭਿਰ੍ਜਪਾਤ੍ਰੈਃ ਮਦ੍ਵੀਕਾਯਾਃ ਪਲਾਨਿ ਦਸ਼ ਸਟ੍ ਚ| ਅਸ੍ਟੌ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਪਚਨਿ (?)ਚ੍ਛਾਗਂ ਉਲਾਰ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|| ਅਵਸ਼ਿਸ੍ਟਪਾਦਤੋਯਂ ਪੂਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਕਸਾਯਮਵਤਾਰ੍ਯ| ਦਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਤੁਲ੍ਯਂ ਪਯੋ ਘਨਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮ੍|| ਸਭਕਜੀਵਕਮੇਦਾਵਿਦਾਰਿਵੀਰਾਤ੍ਮਗੁਤ੍ਪਾਨਾਮ੍| ਭਵ੍ਯਾਕ੍ਰੋਡਨਿਕੋਚਕਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਪਦ੍ਮਬੀਜਾਨਾਮ੍|| ਭਾਗਾਨਕ੍ਸਸਮਾਂਸ਼ਾਨਾਵਪ੍ਯ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤੁ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨੌ| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਿਦ੍ਧੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਿਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ|| ਮਧੁਨਸ਼੍ਚ ਪਲਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪਲਾਨਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਤ੍| ਸਮਸਕ੍ਤੁਕਘਤਮੇਤਜ੍ਜਨਕੇਸ਼੍ਵਰਪੂਜਿਤਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍| ਕ੍ਸੀਣੇ ਕ੍ਸਤੇਲ੍ਪਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਤਦ੍ਗੁਧਿਰੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇਸੁਰੋਗੇਸੁ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਕਾਮੇਸੁ ਚ ਦੇਯਂ ਬਲ੍ਯਂ ਵਸ੍ਯਂ ਚ ਘਤਮੇਤਤ੍||" ਇਤਿ|
Adhikarana ਹਰੀਤਕੀਲੇਹਃ (੧੬੭-੧੩੯) · Śloka ੧੩੯
| ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤੇ ਯਵਕ੍ਵਾਥੇ ਵਿਂਸ਼ਤਿ ਵਿਜਯਾਃ ਪਚੇਤ੍||੧੬੭|| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾ ਮਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾਣਾਤ੍ਸਟ੍ਪਲਂ ਗੁਡਾਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਕਰ੍ਸਂ ਮਨੋਹ੍ਵਾਯਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਾਤ੍||੧੩੮|| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਂ ਪਚੇਦ੍ਭੂਯਃ ਸ ਲੇਹਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| ||੧੩੯||
View original
| प्रस्थोन्मिते यवक्वाथे विंशति विजयाः पचेत्||१६७|| स्विन्ना मृदित्वा तास्तस्मिन्पुराणात्षट्पलं गुडात्| पिप्पल्या द्विपलं कर्षं मनोह्वाया रसाञ्जनात्||१३८|| दत्त्वाऽर्धाक्षं पचेद्भूयः स लेहः श्वासकासजित्| ||१३९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਯਵਕ੍ਵਾਥੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਪ੍ਰਮਾਣੇ ਹਰੀਤਕੀਵਿਸ਼ਤਿਂ ਪਚੇਤ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਾਃ-ਹਰੀਤਕੀਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍-ਯਵਕ੍ਵਾਥੇ, ਮਦੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਾਦ੍ ਗੁਡਾਤ੍ ਸਟ੍ਪਲਂ, ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਪਲਂ, ਕਰ੍ਸਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਯਾਃ, ਰਸਾਞ੍ਜਨਾਦਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਸ ਲੇਹਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਹਰੀਤਕੀਲੇਹਮਾਹ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤ ਇਤਿ| ਤਾਃ-ਹਰੀਤਕੀਃ| ਤਸ੍ਮਿਨ੍-ਯਵਵ੍ਕਾਥੇ| ਮਦਿਤ੍ਵਾ-ਨਿਰਸ੍ਥੀਕ੍ਰ੍ਤ੍ਯ,ਮਰ੍ਦਨੇਨ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੀਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯੋਗਰਤ੍ਨੇ ਤੁ (ਵਙ੍ਗਸੇਨੇ ਕਾਸਾ ਸ਼੍ਲੋ.੧੭੦)-" ਸਮੂਲਪੁਸ੍ਪਚ੍ਛਦਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਂ ਚ| ਹਰੀਤਕੀਨਾਂ ਚ ਸ਼ਤਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾਤ੍ਰ ਪਕ੍ਤ੍ਵ ਚਰਣਾਵਸ਼ੇਸਮ੍|| ਗੁਡਸ੍ਯ ਦਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਮੇਤਦਗ੍ਨੌ ਵੋਪਕ੍ਵਮੁਤ੍ਤਾਰ੍ਥ ਤਤਃ ਸੁਸ਼ੀਤੇ| ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਚ ਤ੍ਰਿਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਲਾਨਿ ਸਟ੍ ਪੁਸ੍ਪਰਸਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ||ਕ੍ਸਿਪੇਚ੍ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਪਲਂ ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਮਾਨੋ ਵਿਧਿਨਾਵਲੇਹਃ| ਵਾਤਾਤ੍ਮਕਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫੋਦ੍ਭਵਂ ਚ ਦ੍ਵਿਦੋਸਜਂ ਕਾਸਮਪਿ ਤ੍ਰਿਦੋਸਮ੍|| ਕ੍ਸਤੋਦ੍ਭਵਂ ਚ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਸਪੀਨਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਮੁਰਃ ਕ੍ਸਤਂ ਚ| ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਣਮੇਕਾਦਸ਼ਰੂਪਮੁਗ੍ਰਂ ਭਗੂਪਦਿਸ੍ਟਂ ਹਿ ਰਸਾਯਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍||" ਪੁਸ੍ਪਰਸਸ੍ਯ-ਮਧੁਨਃ| 'ਤੁਲਾਮਾਦਾਯ ਵਾਸਾਯਾਃ ਪਚੇਦਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ|ਂਅਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਪਾਚਯੇਦਭਯਾਢਕਮ੍|| ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਵਿਧਾਤ੍ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਾਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ਤਮ੍| ਸ਼ੀਤੀਭੂਤੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਟੌ ਪਲਾਨਿ ਤੁ|| ਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਰ੍ਧਪਲਂ ਤਥਾ| ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਪਲਂ ਚੈਵ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਦਾਪਯੇਤ੍|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯੇਸਾ ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸਯਮ੍| ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਜਠਰਂ ਗੁਲ੍ਮਂ ਤਸ੍ਣਾਹਦ੍ਰੋਗਪੀਨਸਾਨ੍|| ਪਲਾਰ੍ਧਂ ਭਕ੍ਸਯੇਦਸ੍ਯਾ ਯਥੇਸ੍ਟਂ ਚਾਤ੍ਰ ਭੋਜਨਮ੍|' ਇਤਿ|
Adhikarana ਸ਼੍ਵਾਵਿਤ੍ਸੂਚੀਕ੍ਸਾਰਲੇਹਃ ਮਯੂਰਚਰਣਕ੍ਸਾਰਲੇਹਃ ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਲੇਹਃ ਸੁਰਸੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਲੇਹਃ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਚੂਰ੍ਣਲੇਹਃ (੧੬੯-੧੭੧) · Śloka ੧੭੧
| ਸ਼੍ਵਾਵਿਧਾਂ ਸੂਚਯੋ ਦਗ੍ਧਾਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ||੧੬੯|| ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਾ, ਬਰ੍ਹਿਪਾਦੌ ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਤੈਲਗੁਡਨ੍ਵਿਤਮ੍||੧੭੦|| ਲੇਹਯੇਤ੍, ਕ੍ਸਾਰਮੇਵਂ ਵਾ ਸੁਰਸੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਜਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਪੁਰਾਣਗੁਡਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧੭੧||
View original
| श्वाविधां सूचयो दग्धाः सघृतक्षौद्रशर्कराः||१६९|| श्वासकासहरा, बर्हिपादौ वा मधुसर्पिषा| एरण्डपत्रक्षारं वा व्योषतैलगुडन्वितम्||१७०|| लेहयेत्, क्षारमेवं वा सुरसैरण्डपत्रजम्| लिह्यात् त्र्यूषणचूर्णं वा पुराणगुडसर्पिषा||१७१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸ਼੍ਵਾਵਿਧਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭ੍ਯਃ ਸੁਚਯੋ ਦਗ੍ਧਾ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਾਃ ਬਰ੍ਹਿਣੋ-ਮਯੂਰਸ੍ਯ, ਵਾ ਪਾਦੌ ਦਗ੍ਧੌ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਹ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰੌ| ਅਥਵਾ, ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਂਵ੍ਯੋਸਤੈਲ੍ਲਗੁਡਯੁਰਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਏਵਂ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਸੁਰਸੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਜਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਵ੍ਯੋਸਤੈਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਚੂਰ੍ਣਂ ਪੁਰਾਣੌਡਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕ੍ਸਾਰਲੇਹਮਾਹ ਸ਼੍ਵਾਵਿਧਾਮਿਤਿ| ਸੂਚਯਃ-ਸ਼ਲਾਕਾਃ,ਯਾਭਿਸ੍ਤੇ ਪਕ੍ਸਿਣਃ ਸ਼੍ਵਾਨਂ ਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਕ੍ਸਾਰਲੇਹਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਬਰ੍ਹਿਪਾਦੌ ਵੇਤਿ| ਬਰ੍ਹਿਪਾਦੌ-ਮਯੂਰਚਰਣੌ, ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲੀਢੇ ਤਦ੍ਵਤ੍| ਕ੍ਸਾਰਲੇਹਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਂ ਵੇਤਿ| ਕ੍ਸਾਰਲੇਹਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਕ੍ਸਾਰਮੇਵਂ ਵੇਤਿ| ਏਵਂ-ਵ੍ਯੋਸਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸੁਰਸਃ-ਤੁਲਸੀ| ਲੇਹਾਨ੍ਤਰਮਾਹ-ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੫)- "ਚਿਤ੍ਰਕਤ੍ਰਿਫਲਾਜਾਜੀਕਰ੍ਕਟਾਜ੍ਯਾਕਟੁਤ੍ਰਿਕਮ੍| ਦ੍ਰਕ੍ਸਾਂ ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦਦ੍ਯਾਙ੍ਗੁਡੇਨ ਵਾ|| ਪਾਠਾਮਧੁਕਜੀਵਨ੍ਤੀਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਤ੍ਰਿਫਲਾਘਨਮ੍| ਸ਼ਠੀਦ੍ਵਿਬਹਤੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੇਲਾਵਿਤੁਨ੍ਨਕਮ੍|| ਸਾਰਿਵਾਪੁਸ੍ਕਰਜਟਾਕਰ੍ਕਖ੍ਯਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਲੋਹਰਜਸ੍ਤ੍ਰਾਯਮਾਣ ਯਵਾਨਿਕਾ|| ਵਦ੍ਧਿਸ੍ਤਾਮਲਕੀ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਧਨ੍ਵਯਾਸਕਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਚਿਤ੍ਰਕਚਵ੍ਯਾਮ੍ਲਵੇਤਸਵ੍ਯੋਸਦਾਰੁ ਚ|| ਸਰ੍ਵਕਾਸਾਞ੍ਜਯੇਲ੍ਲੀਢਂ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਸਪਿਂਸਾ|" ਇਤਿ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ-ਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀ, ਇਤਰਸ੍ਯਾ ਵ੍ਯੋਸੇਣੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਵਿਤੁਨ੍ਨਕਂ-ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਮੁਸ੍ਤਮ੍|
Adhikarana ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ (੧੭੨-੧੭੩) · Śloka ੧੭੩
ਪਦ੍ਮਕਂ ਤ੍ਰਿਪਲਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ| ਬਲਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਚ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੭੨|| ਖਾਦੇਨ੍ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੭੩||
View original
पद्मकं त्रिपला व्योषं विडङ्गं देवदारु च| बला रास्ना च तच्चूर्णं समस्तं समशर्करम्||१७२|| खादेन्मधुघृताभ्यां वा लिह्यात्कासहरं परम्| तद्वन्मरिचचूर्णं वा सघृतक्षौद्रशर्करम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਦ੍ਮਕਾਦੀਨਾਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮੇਕਤਃ, ਏਕਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚੂਰ੍ਣਮ੍, ਤਦੁਭਯਂ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਖਾਦੇਤ੍ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮੇਵ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤਥੈਵ ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਚੂਰ੍ਣਮਾਹ ਪਦ੍ਮਕਮਿਤਿ| ਏਕੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਮਾ ਭੁਦਿਤਿ ਸਮਸ੍ਤਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਖਾਦੇਨ੍ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਨੈਵ| ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਮਾਹ-ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕਾਸਹਰਂ ਪਰਮਿਤਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਬ੍ਦਾਰ੍ਥਃ|
Adhikarana ਪਥ੍ਯਾਦਿਗੁਟਿਕਾ ਮੁਖੇ ਧਾਰਣਾਰ੍ਥਂਬਿਭੀਤਕਧਾਰਣਮ੍ (੧੭੪) · Śloka ੧੭੪
ਪਥ੍ਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਘਨਗੁਡੈਰ੍ਗੁਟਿਕਾਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਮੁਖੇ| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੇਸੁ, ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਬਿਭੀਤਕਮ੍||੧੭੪||
View original
पथ्याशुण्ठीघनगुडैर्गुटिकां धारयेन्मुखे| सर्वेषु श्वासकासेषु, केवलं वा बिभीतकम्||१७४||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਥ੍ਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਘਨਗੁਡੈਰ੍ਗੁਟਿਕਾਂ ਮੁਖੇ ਧਾਰਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੇਸੁ| ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਬਿਭੀਤਕਂ ਮੁਖੇ ਧਾਰਯੇਦਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਗੁਟਿਕਾਮਾਹ ਪਥ੍ਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਘਨਗੁਡੈਰਿਤਿ| ਬਿਭੀਤਕਧਾਰਣਮਾਹ-ਕੇਵਲਂ ਵੇਤਿ|
Adhikarana ਪੇਯਾਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਚ (੧੭੫) · Śloka ੧੭੫
ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਪੇਯਾ ਵੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਛਰ੍ਦਿਤਟ੍ਕਾਸਾਮਾਤਿਸਾਰਜਿਤ੍||੧੭੫||
View original
पत्रकल्कं घृतभृष्टं तिल्वकस्य सशर्करम्| पेया वोत्कारिका छर्दितृट्कासामातिसारजित्||१७५||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਘਤੇ ਭਸ੍ਟਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਛਰ੍ਦਿਟਡਾਦਿਜਿਤ੍| ਪੇਯਾ ਵਾ ਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਲ੍ਕੇ ਸਿਦ੍ਧਾ ਤਦ੍ਵਤ੍| ਅਥਵਾ, ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਕਤਾ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਜਿਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਪੇਯਾਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਚਾਹ ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਮਿਤਿ| ਤਿਲ੍ਵਕਪਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਾਣਿ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕਲ੍ਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਂ ਘਤੇਨ ਭਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਸਮੇਨ ਤਣ੍ਡੁਲਪਿਸ੍ਟੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍, ਪੇਯਾਰ੍ਥਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਰ੍ਧੇਨ (ਰ੍ਥਂ ਚ)| ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾ-ਪੂਪਲਿਕਾ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੁ (ਚਿ. ਅ. ੫)- "ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਗਣ੍ਡੀਰਵਿਡਙ੍ਗਵ੍ਯੋਸਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍| ਸਾਭਯਾਨ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤੋਯੇ ਯਵਾਗੂਸ੍ਤੇਨ ਚਾਮ੍ਭਸਾ|| ਸਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣਾ ਕ੍ਸਸੇ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੇ ਸਪੀਨਸੇ| ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯੇ ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸ਼ੋਸੇ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||" ਇਤਿ| ਗਣ੍ਡੀਰਂ-ਸ੍ਨੁਹੀਕਾਣ੍ਡਮ੍|
Adhikarana ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਃ (੧੭੬) · Śloka ੧੭੬
ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਃ| ਸਗੌਰਾਮਲਕਃ ਸਾਮ੍ਲਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੧੭੬||
View original
कण्टकारीरसे सिद्धो मुद्गयूषः सुसंस्कृतः| सगौरामलकः साम्लः सर्वकासभिषग्जितम्||१७६||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤੋ-ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਨਾ, ਸਗੌਰਾਮਲਕਾਮ੍ਲਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸੇਸੁ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਂ-ਔਸਧਮ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਯੂਸਮਾਹ-ਕਣ੍ਟਕਾਰੀ ਇਤਿ| ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਃ-ਸ੍ਨੇਹਲਵਣਾਦਿਭਿਃ| ਗੌਰਾਮਲਕਂ-ਪੀਤਵਰ੍ਣਮਾਮਲਕਮ੍|
Adhikarana ਕ੍ਸੀਰਯੂਸਰਸਾਃ (੧੭੭) · Śloka ੧੭੭
ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਨਿਃਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਂ ਯੂਸਾਨ੍ ਰਸਾਨਪਿ| ਵੈਸ੍ਕਿਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਤੁਦਾਨ੍ ਬੈਲਾਨ੍ ਦਾਪਯੇਤ੍ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ||੧੭੭||
View original
वातघ्नौषधनिःक्वाथे क्षीरं यूषान् रसानपि| वैष्किरान् प्रातुदान् बैलान् दापयेत्क्षयकासिने||१७७||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਾਨਾਂ ਨਿਃਕ੍ਵਾਥੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰਮਥਵਾ ਯੂਸਾਨ੍ ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਕਿਰਮਾਂਸਜਾਨ੍ ਪ੍ਰਤੁਦਜਾਨ੍ ਵਾ| ਤਥਾ, ਬਿਲੇਸੁ ਭਵਾ ਬੈਲਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤੇਸਾਂ ਰਸਾਨ੍ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ ਵੈਦ੍ਯੋ ਦਾਪਯੇਤ੍|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕ੍ਸੀਰਯੂਸਰਸਨਾਹਵਾਤਧੌਸਧਨਿਃਕ੍ਵਾਥ ਇਤਿ| ਬੈਲਾਨ੍-ਬਿਲੇਸ਼ਯਕਤਾਨ੍|
Adhikarana ਕ੍ਸਯਕਾਸੋਕ੍ਤਾ ਬਂਹਣਾਦਿ (੧੭੮-੧੭੯) · Śloka ੧੭੯
ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਚ ਯੇ ਧੂਮਾਃ ਸਾਨੁਪਾਨਾ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ| ਕ੍ਸਯਕਾਸੇਪਿ ਤੇ ਯੋਜ੍ਯਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਚ੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ||੧੭੮|| ਬਂਹਣਂ ਦੀਪਨਂ ਚਾਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਭ੍ਯੋ ਬਲ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੭੯||
View original
क्षतकासे च ये धूमाः सानुपाना निदर्शिताः| क्षयकासेऽपि ते योज्या वक्ष्यते यच्च यक्ष्मणि||१७८|| बृंहणं दीपनं चाग्नेः स्रोतसां च विशोधनम्| व्यत्यासात्क्षयकासिभ्यो बल्यं सर्वं प्रशस्यते||१७९||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਚ ਯੇ ਧੂਮਾਃ-ਦ੍ਵਿਮੇਦੇਤ੍ਯਾਦਯਃ, ਸਾਨੁਪਾਨਾ ਉਕ੍ਤਾਃ, ਤੇ ਚ ਕ੍ਸਯਕਾਸੇਪਿ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਤਚ੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਬਂਹਣਮਗ੍ਨਿਦੀਪਨਂ ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੋਧਨਂ, ਤਚ੍ਚ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ, ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਭ੍ਯੋ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਬਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕ੍ਸਤਕਾਸਧੂਮਾਨਤਿਦਿਸ਼ਤਿ ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਚੇਤਿ| ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤਮਤਿਦਿਸ਼ਤਿ-ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਚ੍ਚੇਤਿ| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍-ਪਰਿਵਰ੍ਤਾਤ੍| ਬਂਹਣਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੀਪਨਮਿਕ੍ਤ੍ਵਾ (?) ਪੁਨਰ੍ਬਂਹਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਪਰਿਵਰ੍ਤਃ|
Adhikarana ਕ੍ਸਯਕਾਸੇ ਸਰ੍ਵਦੋਸਾਵਿਰੋਧਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ (੩) · Śloka ੩
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦ੍ਭਵੋ ਘੋਰਃ ਕ੍ਸਯਕਾਸੋ ਯਤਸ੍ਤਤਃ| ਯਥਾਦੋਸਬਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍||੧੮੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||
View original
सन्निपातोद्भवो घोरः क्षयकासो यतस्ततः| यथादोषबलं तस्य सन्निपातहितं हितम्||१८०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सित- स्थाने कासचिकित्सितं नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਸ੦-ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦ੍ਭਵਃ ਕ੍ਸਯਕਾਸੋ ਘੋਰੋ-ਦਾਰੁਣੋ, ਯਤੋ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਥਾਦੋਸਬਲਂ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਹਿਤਂ ਤਦਤ੍ਰ ਹਿਤਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀ- ਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋ- ਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੩||
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ( ਕਤ)
ਆ੦ ਰ੦- ਕ੍ਸਯਕਾਸੇ ਸਰ੍ਵਦੋਸਾਵਿਰੋਧਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਹ ਸਨੀਪਾਤੋਦ੍ਭਵ ਇਤਿ| ਇਤਿ ਹੇਮਾਦ੍ਰਿਟੀਕਾਯਾਯੁਰ੍ਵੇਦਰਸਾਯਨੇ| ਕਾਸਪ੍ਰਕਰਣਂ ਨਾਮ ਸਾਮਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍||