Adhikarana அத்யாயோபக்ரமஃ · Śloka
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஶ்ரீகணேஶாய நமஃ| ஶ்ரீஸரஸ்வத்யை நமஃ| ஶ்ரீகுருப்யோ நமஃ| அதேதாநீஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநஸ்யாரம்பஃ| தஸ்ய சாயஂ ஸம்பந்தஃ| ரோகபரீக்ஷா நிதாநஸ்தாநே கதிதா| ஸாம்ப்ரதஂ சிகித்ஸா வக்துஂ யுக்தா| ததா ச முநிஃ (ச. ஸூ. அ.௨௦/௨௦)- "ரோகமாதௌ பரீக்ஷேத ததோऽநந்தரமோஷதம்|" இதி| தஸ்மாச்சிகித்ஸிதஸ்தாநாரம்போ ந்யாய்யஃ| தத்ர யதோத்தேஶோ வ்யாதீநாஂ நிதாநஸ்தாநே, தேநைவ க்ரமேணாஸ்ய ஸ்தாநஸ்ய விரசநா யுக்தேதி ஜ்வரசிகித்ஸிதமேவ விவக்ஷுராஹ-
Adhikarana ஜ்வரசிகித்ஸிதாத்யாயஃ (௨) · Śloka ௨
அதாதோ ஜ்வரசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே)|௨|
अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷய இத்யநேநாகமஶரணத்வமாத்மநஃ ப்ரதிபாதயதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத சிகித்ஸாஸ்தாநமாரப்யதே, நிதாநஸ்தாநாநந்தரத்வாத்| தத்ராதௌ ஜ்வரசிகித்ஸா[மாஹ]-அதாத இதி| வ்யாக்யா பூர்வவத்| சிகித்ஸிதஂ-வ்யாதிப்ரதீகாரஃ, தஂ வ்யாக்யாஸ்யாம இதி|
Adhikarana ஜ்வரஸஂப்ராப்திஃலங்கநகாரணம் லங்கநாவஸ்தா (௧-௨) · Śloka ௨
ஆமாஶயஸ்தோ ஹத்வாऽக்நிஂ ஸாமோ மார்காந் பிதாய யத்| விததாதி ஜ்வரஂ தோஷஸ்தஸ்மாத்குர்வீத லங்கநம்||௧|| ப்ராகூபேஷு ஜ்வராதௌ வா, பலஂ யத்நேந பாலயந்| பலாதிஷ்டாநமாரோக்யமாரோக்யார்தஃ க்ரியாக்ரமஃ||௨||
आमाशयस्थो हत्वाऽग्निं सामो मार्गान् पिधाय यत्| विदधाति ज्वरं दोषस्तस्मात्कुर्वीत लङ्घनम्||१|| प्रागूपेषु ज्वरादौ वा, बलं यत्नेन पालयन्| बलाधिष्ठानमारोग्यमारोग्यार्थः क्रियाक्रमः||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஆமாஶயஸ்தோ தோஷோ வஹ்நிஂ ஹத்வா| ஸஹாமேந வர்தத இதி ஸாமஃ| தத, மார்காந் பிதாய-ஸ்த்ரோதாஂஸி ஸ்தகயித்வா, யத்யஸ்மாத்தேதோஃ, ஜ்வரஂ விததாதி, தஸ்மாத்காரணால்லஙநஂ குர்வீத| லங்கநமத்ரோபவாஸஃ| ததா சோக்தம்| "லங்கநஸ்யாவிஶேஷோக்தாவுபவாஸஂ ப்ரகல்பயேத்|" இதி| அத ஏவாயமபி வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ. ௧௦)- "தஸ்மாதாதோஷபசநாஜ்ஜ்வரிதாநுபவாஸயேத்|" இதி| கதா லங்கநஂ குர்வீத ? இத்யாஹ-ப்ராகூபேஷு-பூர்வலக்ஷணேஷூத்பந்நமாத்ரேஷ்வேவ, ஜ்வராதௌ வா-உத்பந்நமாத்ரே ஜ்வரே ஸதி| கிஂ குர்வந் லங்கநஂ குர்வீத ? இத்யாஹ-பலஂ யத்நேந பாலயந்,- ப்ராணாஂஸ்தாத்பர்யேண ரக்ஷந், ததவிரோதேநேத்யர்தஃ| நநு, குத ஏவஂ விதீயதே ? இத்யாஹ-பலாதிஷ்டாநமித்யாதி| யஸ்மாதாரோக்யஂ-ஸ்வாஸ்த்யஂ, பலாதிஷ்டாநம்| பலமதிஷ்டாநஂ-ஆஶ்ரயோ, யஸ்ய ததேவம்| ததா, க்ரியாக்ரம ஆரோக்யார்தஃ-ஸ்வாஸ்த்யப்ரயோஜநஃ|க்
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-லங்கநே விஹிதே ஸதி யத்ஸ்யாத் ததாஹ-லங்கநமாஹ-ஆமாஶயஸ்த இதி| ஆமாஶயஸ்தத்வாதிசதுஷ்டயஂ லங்கநஸாத்யத்வே ஹேதுஃ| ப்ராகூபஜ்ஞாநதிநே லங்கநஂ கார்யம்| தததிக்ரமே [ஜ்வராதௌ] ரூபஜ்ஞாநதிநே|| லங்கநஸ்யாரோக்யார்தத்வாத், ஆரோக்யஸ்ய பலாதீநத்வாத், யாவந்ந பலக்ஷயஸ்தாவத் [லங்கநஂ] கார்யம்| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ.௧௪௧)-"ஜ்வரஸ்ய பூர்வரூபேஷு வர்தமாநேஷு புத்திமாந்| பாயயேத்ஸர்பிரச்சஂ து ததஃ ஸ லபதே ஸுகம்|| விதிர்மாருதஜேஷ்வேஷ பைத்திகேஷு விரேசநம்| மது ப்ரச்சர்தநஂ தத்வத் கபஜேஷு விதீயதே|| ஸர்வஂ த்ரிதோஷஜேஷூக்தஂ யதாதோஷஂ விகல்பயேத்|" இதி| ஏதச்ச ப்ரகதிதேஶகாலாதிபிர்தோஷஸ்ய ஜ்ஞாநே ஸதி ஜ்ஞேயம், பூர்வரூபேணாஜ்ஞாநாத்| தத்ர ச லங்கநமேவாநிஷித்தம்|க்
Adhikarana லங்கநபலம் (௩) · Śloka ௩
லங்கநைஃ க்ஷபிதே தோஷே தீப்தேऽக்நௌ லாகவே ஸதி| ஸ்வாஸ்த்யஂ க்ஷுத்தட் ருசிஃ பக்திர்பலமோஜஶ்ச ஜாயதே||௩||
लङ्घनैः क्षपिते दोषे दीप्तेऽग्नौ लाघवे सति| स्वास्थ्यं क्षुत्तृड् रुचिः पक्तिर्बलमोजश्च जायते||३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-லங்கநைஃ-உபவாஸைஃ, தோஷே-பூர்வோக்தே, க்ஷபிதே-க்ஷயஂ நீதே, ததாऽக்நௌ தீப்தே-ஸமித்தே ஸதி, ததா லாகவேऽங்காநாஂ ஸதி, ஸ்வாஸ்த்யாதி ஜாயதே| ஸ்வாஸ்த்யஂ-யதாப்ரகதித்வம்| ருசிஃ-அந்நாபிலாஷஃ| பக்திஃ-பாக ஆமஸ்ய| பலஂ-உத்ஸாஹஃ| ஓஜஃ-பரஂ தாதுதேஜஃ| க்ஷபிதாதுரநுக்தோ~பி தாதுகணே ஶிஷ்டப்ரயோகதவஶாதங்கீகதஃ| லங்கநைரிதி ஜாதௌ பஹுவசநம்(?)| தேந கதாசிதேகேநைவ லங்கநேந கதாசிதநேகைர்தோஷக்ஷயோ ஜாயத இதி ஜ்ஞேயம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-லங்கநபலமாஹ-லங்கநைரிதி| லங்கநாநி த்வாதஶ வமந விரேசநபஸ்திநஸ்யரக்தக்ஷ்ஸ்ராவதீபநபாசநாந்நவர்ஜநோதகவர்ஜநவ்யாயாமாதபமாருதபேதாத்பவந்தி|
Adhikarana ஜ்வரவிஶேஷே வமநம் (௪-௫) · Śloka ௫
தத்ரோத்கஷ்டே ஸமுத்க்லிஷ்டே கபப்ராயே சலே மலே| ஸஹல்லாஸப்ரஸேகாந்நத்வேஷகாஸவிஷூசிகே||௪|| ஸத்யோபுக்தஸ்ய ஸஞ்ஜாதே ஜ்வரே ஸாமே விஶேஷதஃ| வமநஂ வமநார்ஹஸ்ய ஶஸ்தஂ|௫|
तत्रोत्कृष्टे समुत्क्लिष्टे कफप्राये चले मले| सहृल्लासप्रसेकान्नद्वेषकासविषूचिके||४|| सद्योभुक्तस्य सञ्जाते ज्वरे सामे विशेषतः| वमनं वमनार्हस्य शस्तं|५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தத்ர-தஸ்மிந்மலே, உத்கஷ்டே-ஸ்வஜந்மகுணகர்மலக்ஷணதோऽதிகே| ததா, கபப்ராயே-கபபஹுலே வாதாக்யே பித்தாக்யே வேதி ஸாமர்த்யாத்கம்யதே| ஸமுத்க்லிஷ்டே-ஸ்வஸ்தாநாச்சலிதே பஹிரேநிர்யாதே| ததா, சலே-ஶிதிலே, உத்க்லிஷ்டேऽபி ஹி கதாசித் ஸ்தாநாவஷ்டம்பாதசலஃ ஸ்யாத்| ஏததேவ கபோத்க்லிஷ்டாதிகஂ தர்ஶயதி-ஸஹல்லாஸேஸ்யாதி| ஹல்லாஸாதீநாஂ த்வந்த்வஃ| ஸஹ தைர்வர்ததே யஸ்தஸ்மிந்| ஹல்லாஸஃ-உத்வமநமிவாநுபவஃ| உத்வமநஂ-ஹதயஸ்ய| ப்ரஸேகஃ-பாநீயஸ்யேவ நிஷ்டீவநம்| ஸத்யோபுக்தஸ்யேத்யாதி| ஈதஶோ மலே ஸதி ஸத்யஃ கதாஹாரஸ்ய ஜ்வரே ஸஞ்ஜாதே விஶேஷேண ஸாமே ஜ்வரே வமநார்ஹஸ்ய வமநஂ ஶஸ்தம்| வமநார்ஹாஃ-வமநவிரேசநவிதௌ ப்ரோக்தாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வரவிஶேஷே வமநமாஹ-தத்ரோத்கஷ்ட இதி| உத்கஷ்டதோஷாதிஷ்வேகாதஶேஷு ஜ்வரேஷு வமநஂ ஶஸ்தம்| ததாऽபி ஸாமே விஶேஷேண| உத்கஷ்டஃ-அதிப்ரபூதஃ| ஸமுத்க்லிஷ்டோ-பஹிர்நிர்ஜிகமிஷுஃ| கபப்ராயஃ-ஶ்லேஷ்மபஹுலஃ| சலஃ-சஞ்சலஃ|
Adhikarana அந்யதாவமநே தோஷஃ (௫-௬) · Śloka ௬
| குர்யாத்ததந்யதா||௫|| ஶ்வாஸாதீஸாரஸம்மோஹஹத்கோகவிஷமஜ்வராந்| |௬|
| कुर्यात्तदन्यथा||५|| श्वासातीसारसम्मोहहृद्गोगविषमज्वरान्| |६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அந்யதா-உக்தவிதிவிபர்யயேண, தத்-வமநஂ கதஂ, ஶ்வாஸாதீந் குர்யாத்| ததா,-அநுத்க்லிஷ்டஃ கபப்ரதாநஃ ஸ்திரோ ஹல்லாஸாதிரஹிதோ-விபரீதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வமநத்ரவ்யாண்யாஹ-அந்யதாவமநே தோஷமாஹ-குர்யாத்ததிதி|
Adhikarana வமநயோகாஃ (௬-௮) · Śloka ௮
| பிப்ப்பலீபிர்யுதாந் காலாந் கலிங்கைர்மதுகேந வா||௬|| உஷ்ணாம்பஸா ஸமதுநா பிபேத்ஸலவணேந வா| படோலநிம்பகர்கோடவேத்ரபத்ரோதகேந வா||௭|| தர்பணேந ரஸேநேக்ஷோர்மத்யைஃ கல்போதிதாநி வ| வமநாநி ப்ரயுஞ்ஜீத பலகாலவிபாகவித்||௮||
| पिप्प्पलीभिर्युतान् गालान् कलिङ्गैर्मधुकेन वा||६|| उष्णाम्भसा समधुना पिबेत्सलवणेन वा| पटोलनिम्बकर्कोटवेत्रपत्रोदकेन वा||७|| तर्पणेन रसेनेक्षोर्मद्यैः कल्पोदितानि व| वमनानि प्रयुञ्जीत बलकालविभागवित्||८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-காலோ-மதநபலம், அஸ்ய நிரபாயத்வாச்ச்ரேஷ்டத்வாச்சபிப்ப்பல்யாதித்ரவ்யேப்யோऽநேந ஸஹோபயோகிப்யோ பஹூபயோகிதயா ப்ரதாவவிபக்த்யா ப்ராகுபந்யாஸஃ| அந்யதா "கல்பயேத்ஸதஶாந் பாகாந் ப்ரமாணஂ யத்ர நோதிதம்|" (ஹ. க. அ. ௬/௨௪) இதி மதநபலேந பிப்பல்யாதீநாஂ ச துல்யஂ ப்ரமாணஂ ப்ராப்நுயாத்| பிப்பலீபிர்யுதாந் காலாநதவா ஶக்ரயவைர்யுதாநதவா மதுயஷ்டிகயா வா யுதாநதவோஷ்ணாம்புநா மாக்ஷிகயுதேந வா ஸஹ பிபேத்| அதவா படோலாதீநாஂ பத்ரோதகேந வா ஸஹ பிபேத்| அதவா தர்பணாதிபிஃ பிபேத்| அதவா கல்போதிதாநி-வமநகல்போக்தாநி வமநாநியோக்யாநி ப்ரயுஞ்ஜீத| பலகாலவிபாகவிதிதி அஸ்யாஂ தேஹபலாவஸ்தாயாஂ ததா வ்யாதிபலாவஸ்தாயாஂ சேதஂ வமநஂ தாதுஂ யோக்யமிதி யோ விபாகஂ வேத்தி ஸ பலகாலவிபாகவித்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வமநயோகாநாஹ-பிப்பலீபிர்யுதாநிதி| பிப்பலீந்த்ரயவயஷ்டீமதுயுக்தைர்மதநபலைஸ்த்ரயஃ| ஸமதூஷ்ணோதகஸலவ ணோதகபடோலாத்யுதகமதே(ந்தே)க்ஷுரஸமத்யைராலோடநார்தே ப்ரத்யேகம்| கல்போதிதாநி வா-யதாலாபஂ யதாஸாத்ம்யஂ யதாதோஷஂ ச ப்ரயோகார்தமநேகதோபதேஶாத்| அத ஏவோக்தஂ பலகாலவிபாகவித்| ஏவஂ ஸர்வத்ர ஜ்ஞேயம்|
Adhikarana அந்நவர்ஜநம் (௯) · Śloka ௯
கதேऽகதே வா வமநே ஜ்வரீ குர்யாத்விஶோஷணம்| தோஷாணாஂ ஸமுதீர்ணாநாஂ பாசநாய ஶமாய ச||௯||
कृतेऽकृते वा वमने ज्वरी कुर्याद्विशोषणम्| दोषाणां समुदीर्णानां पाचनाय शमाय च||९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வமநே யோக்யோ யோ ஜ்வரீ ஸ கதே வமநே, அபரஸ்து வமநேऽயோக்யஃ ஸோऽகதே வமநே, விஶோஷணஂ-உபவாஸலக்ஷணஂ, குர்யாத்| ஏவஂ கதவமநோऽகதவமநோ வா ஜ்வரீ ஸர்வதா லங்கநஂ குர்யாத்| கிமர்தம் ? இத்யாஹ-தோஷாணாஂ-வாதாதீநாஂ, ஸமுதீர்ணாநாஂ-ஸமந்தாத்ஸமுத்தாநாஂ, பாசநாய-பக்த்யர்தஂ, ஶமாய-ஶாந்த்யர்தஂ ச| நிரமாணாஂ புநஃ ஸமுதீர்ணாநஂ ஶாந்த்யர்தமேவ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அந்நவர்ஜநமாஹ-கதேऽகதே வேதி| கதே வமநே வமநயோக்யத்வாபாவாதகதே வா| அபக்வாநாஂ பாசநாய, பக்வாநாஂ ஶமநாய|
Adhikarana அந்நவர்ஜநே யுக்திஃ (௧௦) · Śloka ௧௦
தோஷேண பஸ்மநேவாக்நௌ சந்நேऽந்நஂ ந விபச்யதே| தஸ்மாதாதோஷபசநாஜ்ஜ்வரிதாநுபவாஸயேத்||௧௦||
दोषेण भस्मनेवाग्नौ छन्नेऽन्नं न विपच्यते| तस्मादादोषपचनाज्ज्वरितानुपवासयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தோஷேண-ஆமாக்யேந வாதாதிநா வா ஸஹைகலோலீபூதேந, அக்நௌ சந்நே-ச்சாதிதே, அந்நமாமாஶயஸ்தஂ ந விபச்யதே பஸ்மநேவ| யதா பாஹ்யோऽக்நௌ ஸ்தகிதே தோயதண்டுலாதிகஂ ஸ்தாலீஸ்தஂ ந விபச்யதே, ததைவாமாஶயஸ்தமந்நமாமேந சந்நேऽகௌ ந விபச்யதே| யதஶ்சைவஂ தஸ்மாத்தேதோராமதோஷஸ்ய-பூர்வோக்தஸ்ய, பசநஂ-பாகமவதிஂ கத்வா, ஜ்வரிதாந்நராநுபவாஸயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-விஶேஷேண யுக்திமாஹ-ஆமேந பஸ்மநேவேதி|
Adhikarana உதகவர்ஜநம் உஷ்ணாம்புதோஷாஃ ஶீதாம்புதோஷாஃ (௧௧-௧௩) · Śloka ௧௩
தஷ்ணகல்பால்பமுஷ்ணம்பு பிபேத்வாதகபஜ்வரே| தத்கபஂ விலயஂ நீத்வா தஷ்ணாமாஶு நிவர்தயேத்||௧௧|| உதீர்ய சாக்நிஂ ஸ்த்ரோதாஂஸி மதூகத்ய விஶோதயேத்| லீநபித்தாநிலஸ்வேதஶகந்மூத்ராநுலோமநம்||௧௨|| நித்ராஜாட்யாருசிஹரஂ ப்ராணாநாமவலம்பநம்| விபரீதமதஃ ஶீதஂ தோஷஸங்காதவர்த்தநம்||௧௩||
तृष्णगल्पाल्पमुष्णम्बु पिबेद्वातकफज्वरे| तत्कफं विलयं नीत्वा तृष्णामाशु निवर्तयेत्||११|| उदीर्य चाग्निं स्त्रोतांसि मृदूकृत्य विशोधयेत्| लीनपित्तानिलस्वेदशकृन्मूत्रानुलोमनम्||१२|| निद्राजाड्यारुचिहरं प्राणानामवलम्बनम्| विपरीतमतः शीतं दोषसङ्ग़ातवर्द्धनम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-[ தஷ்ணக்- ] தஷ்ணாவாந்நரஃ, அல்பால்பஂ-ஸ்தோகஂ ஸ்தோகஂ, வாதகபஜ்வரே உஷ்ணாம்பு பிபேத்| தஷ்ணகிதி " ஸ்வபிதஷோர்நஜிங்" இதி நஜிங்| அல்பால்பமிதி "ப்ரகாரே குணவசநஸ்ய" இதி த்வித்வம்| தத்-உஷ்ணாம்பு பீதஂ, கபஂ-வாதஸ்த்யாநஂ, விலயஂ நீத்வா-விலீநவிக்ரஹதாமாபாத்ய, தஷ்ணாமாஶு நிவர்தயேத், தர்பண ஸ்வபாவத்வாத்| ததா, அக்நிமுதீர்ய-ஸமித்தஂ கத்வா, ஸ்ரோதாஂஸி விஶோதயேத்| கிஂ கத்வா ? மதூகத்ய,-தேஷாஂ ஸ்ரோதஸாஂ மார்தவமுத்பாத்ய| ததா, லீநாநி-அப்ரவத்தஸ்வரூபாணி ச, தாநி பித்தாநிலஸ்வேதஶகந்மூத்ராணி ச, தேஷாமநுலோமநஂ-ப்ரவர்தநம்| ததா, ப்ராணாநாஂ-ஜீவிதாக்யாநாஂ, அவலம்பநம்| ததுஷ்ணஂ ஜலமாஶ்ரித்ய ததா ப்ராணாஃ ப்ரவர்தந்த இத்யர்தஃ| அநேந சோஷ்ணாம்புகர்மகதநவ்யாஜேந வாதகபஜ்வரஸ்வரூபமபி கிஞ்சித் ப்ரகாஶயதி| யதா,-வாதஶோஷிதேந கபேந ஸ்த்யாநீபூதேநாத்ர தஷ்ணா ஜாயதே, ததாऽதிகமக்நிமாந்த்யம், ஸ்ரோதஸாமஶுத்தத்வம், ததா லீநாநி பித்தாதீந்யத்ர ஸ்யுஃ, இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-உதகவர்ஜநமாஹ-தஷ்ணகல்பால்பமிதி| தச்ச ந ஸர்வதா, கிஞ்சால்பால்பமுஷ்ணாம்பு ஷடங்காதிஶதஂ வா| தத்ராத்யஂ வாதகபஜ்வரே, த்விதீயஂ பித்தஜ்வராதௌ| தஷ்ணக்-தஷாவாந்| உஷ்ணாம்புகுணாநாஹ-தத்கபஂ விலயஂ நீத்வேதி| லீநாநாஂ பித்தாதீநாமநுலோமநம்| ஶீதாம்புதோஷாநாஹ-விபரீதமதஃ ஶீதமிதி| தோஷஸங்காதஃ-ஆமபித்தஶ்லேஷ்மரஸாதிஸங்காதஃ|
Adhikarana ஜவரவிஶேஷே உஷ்ணாம்புநிஷேதஃ (௧௪-௧௫) · Śloka ௧௫
உஷ்ணமேவஂகுணத்வேऽபி யுஞ்ஜ்யாந்நைகாந்தபித்தலே| உத்ரிக்தபித்தே தவதுதாஹமோஹாதிஸாரிணி||௧௪|| விஷமத்யோத்திதே க்ரீஷ்மே க்ஷதக்ஷீணேऽஸ்ரபித்திநி| |௧௫|
उष्णमेवंगुणत्वेऽपि युञ्ज्यान्नैकान्तपित्तले| उद्रिक्तपित्ते दवथुदाहमोहातिसारिणि||१४|| विषमद्योत्थिते ग्रीष्मे क्षतक्षीणेऽस्रपित्तिनि| |१५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏவஂகுணமப்யுஷ்ணாம்பு ஏகாந்தபித்தலே-கேவலபித்தலே ஜ்வரிணி, வா, ந யுஞ்ஜ்யாதிதி| ததா, உத்ரிக்தஂ-அதிகஂ, பித்தஂ யஸ்மிஂஸ்தஸ்மிஂஶ்ச ந யுஞ்ஜ்யாத்| தத, ததுஷ்ணாம்பு தவத்வாதிமதி நரே ந யுஞ்ஜ்யாத்| சக்ஷுராதிப்யோ யஸ்தீவ்ர ஊஷ்மா ப்ரவர்ததே ஸ தவதுஃ| ஸர்வாங்கீணஸ்தீவ்ர ஊஷ்மா-தாஹஃ| மோஹோ-ப்ரமஃ| ததா, விஷமத்யாப்யாமுத்திதே-ஜாதே ஜ்வரே| ததா, க்ரீஷ்மகாலே| ததா, க்ஷதஶ்ச க்ஷீணஶ்ச க்ஷதக்ஷீணஃ, க்ஷதஃ-உரஃக்ஷதஃ, க்ஷீணோ-தாத்வபசயவாந், தஸ்மிஂஸ்ததாபூதே நரே ந யுஞ்ஜ்யாத்| ததா,அஸ்ரபித்தநி-ரக்தபித்தவதி [ நரே, ந யுஞ்ஜயாத் ]|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-உஷ்ணாம்பு ஜ்வரவிஶேஷே நிஷேததி-உஷ்ணமேவஂகுணத்வேऽபீதி| ஏகாந்தபித்தலே-பித்தஜ்வரே| உத்ரிக்தபித்தே-ஸஂஸர்கஜே ஸந்நிபாதஜே வா| தவதுஃ-இந்த்ரியஸந்நிபாத்யஃ (?)|
Adhikarana நிஷித்தோஷ்ணோதகாநாஂ ஷடங்காதிஶ்ருதஂ ஶீதோதகம் (௧௫-௧௬) · Śloka ௧௬
| கநசந்தநஶுண்ட்யம்புபர்படோஶீரஸாதிதம்||௧௫|| ஶீதஂ தேப்யோ ஹிதஂ தோயஂ பாசநஂ தட்ஜ்வராபஹம்| |௧௬|
| घनचन्दनशुण्ठ्यम्बुपर्पटोशीरसाधितम्||१५|| शीतं तेभ्यो हितं तोयं पाचनं तृड्ज्वरापहम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தேப்யஃ-உத்ரிக்தபித்தாதிப்யஃ பிபாஸிதேப்யோ,கநாதிஸாதிதஂ ஶீதஂ தோயஂ ஹிதம்| பாநீயஸாதநே ச தந்த்ராந்தரே விதிருக்தோ யதா-"கர்ஷஂ கஹீத்வா த்ரவ்யஸ்ய தோயஸ்ய ப்ரஸ்தமாவபேத்| அர்தாவஶேஷஂ தத்பாஹ்யஂ தோயபாநே த்வயஂ விதிஃ||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிஷேத்தோ [ஷ்ணோ] தகாநாஂ ஶீதோதகமாஹ கநசந்தநேத்யாதி| [சந்தநஶப்தேந ரக்தசந்தநஂ க்ராஹ்யம், ] "சந்தநே ரக்தசந்தநம்" இதி வசநாத்|
Adhikarana ஜ்வரே பித்தவிரூத்தநிஷேதஃ (௧௬-௧௭) · Śloka ௧௭
| ஊஷ்மா பித்தாததே நாஸ்தி ஜ்வரோ நாஸ்த்யூஷ்மணா விநா||௧௬|| தஸ்மாத்பித்தவிருத்தாநி த்யஜேத் பித்தாதிகேऽதிகம்| |௧௭|
| ऊष्मा पित्तादृते नास्ति ज्वरो नास्त्यूष्मणा विना||१६|| तस्मात्पित्तविरुद्धानि त्यजेत् पित्ताधिकेऽधिकम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தஂ விநா ஊஷ்மா ந வித்யதே, ஜ்வரஶ்சோஷ்மணா விநா நாஸ்தி, ஸந்தாபலக்ஷணத்வாத் ஜ்வரஸ்ய| யதஶ்சைவஂ தஸ்மாத்யாநி பித்தஸ்ய விருத்தாந்யாஹாரவிஹாராதீநி தாநி ஸர்வஸ்மிந் ஜ்வரே த்யஜேத்| பித்தாதிகே புநரதிகஂ கத்வா-அதிஶயேந, த்யஜேத்| பித்தாதிக இத்யத்ராதிகக்ரஹணேநேதஂ ப்ரதிபாதயதி,-ஸர்வோ ஜ்வரஸ்த்ரிதோஷஜோ பூயஸா து வ்யபதேஶ இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஊஷ்மா-ஸந்தாபஃ| ஸர்வஸ்மிந் ஜ்வரே நிஷேதஃ, பித்தாதிகே த்வதிகம்| ராகப்ராப்தஸ்யாயஂ நிஷேதோ ந விதிப்ராப்தஸ்யோக்தோ(ஷ்ணோ)தகாதேஃ|
Adhikarana ஜ்வரே ஸ்நாநாதிநிஷேதஃ (௧௭) · Śloka ௧௭
| ஸ்நாநாப்யங்கப்ரதேஹாஂஶ்ச பரிஶேஷஂ ச லங்கநம்||௧௭||
| स्नानाभ्यङ्गप्रदेहांश्च परिशेषं च लङ्घनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ந கேவலஂ ஜ்வரே பித்தவிருத்தாநி த்யஜேத்| யாவத் ஸ்நாநாதீஂஶ்ச த்யஜேத்| ஸ்நாநாதீநாஂ பித்தஹரத்வாஶங்கயா ஸேவ்யத்வே ப்ராப்தேऽசிந்த்யப்ரபாவத்வாத் ஜ்வரே விருத்தாநீதி தத்ஸேவநஂ நிஷேததி| ப்ரதேஹஃ சந்தநாத்யநுலேபஃ| பரிஶேஷஂ ச லங்கநஂ த்யஜேத், யல்லங்கநமுபயுக்தமுபவாஸலக்ஷணஂ ததோ யதந்யத்தத் பரிஶேஷம்,-ஶுத்த்யாத்யேகாதஶப்ரகாரஂ ச, தத்த்யஜேத்| உபவாஸலக்ஷணஂ து லங்கநஂ நவஜ்வரே கர்தவ்யமேவ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸ்நாநாதீநி ஜ்வரே நிஷேததி-ஸ்நாநாப்யங்கப்ரதேஹாஂ ஶ்சேதி| ப்ரதேஹஃ-அநுலேபநம்| பரிஶேஷஂ லங்கநஂ-தீபநபாசநாதி|
Adhikarana நிஷேதே யுக்திஃ (௧௮-௧௯) · Śloka ௧௯
அஜீர்ண இவ ஶூலக்நஂ ஸாமே தீவ்ரருஜி ஜ்வரே| ந பிபேதௌஷதஂ தத்தி பூய ஏவாமமாவஹேத்||௧௮|| ஆமாபிபூதகோஷ்டஸ்ய க்ஷீரஂ விஷமஹேரிவ| |௧௯|
अजीर्ण इव शूलघ्नं सामे तीव्ररुजि ज्वरे| न पिबेदौषधं तद्धि भूय एवाममावहेत्||१८|| आमाभिभूतकोष्ठस्य क्षीरं विषमहेरिव| |१९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யதாऽஜீர்ணே ஸாமே தீவ்ரருஜ்யபி ஶூலக்நமௌஷதஂ ந பிபேத், ப்ரத்யவாயபயாத்| ததைவ ஸாமே ஜ்வரே தாருணபீடாவதி ததாநீமாமபக்த்யர்த முஸ்தாபர்படகாத்யௌஷதஂ க்வாதாதிகல்பநாகல்பிதஂ ந பிபேத்| ஹி-யஸ்மாத், தத்-ஔஷதஂ பீதஂ, அஸ்யாமவஸ்தாயாமாமாபிபூத கோஷ்டஸ்ய ப்ரயுக்தஂ பூய ஏவாமமாவஹேத்| அத்ர ச ஸாம இத்யுக்தே பஹ்வாம இதி கம்யதே| அல்பே ஹ்யஜீர்ணே பேஷஜமநுஜ்ஞாதமேவ| ததா சோவாச தந்த்ரகாரஃ (ஹ.ஸூ.அ.௮/௧௯)-"ஜீர்ணாஶநே து பைஷஜ்யஂ யுஞ்ஜ்யாத்ஸ்தப்தகுருதரே| தோஷஶேஷஸ்ய பாகார்தமக்நேஃ ஸந்துக்ஷணாய ச||" இதி| தஸ்மாத்ஸாமோ பஹ்வாம இதி போத்யம்| அதாத்ர தஷ்டாந்தமாஹக்ஷீரஂ விஷமஹேரிவ| யதா க்ஷீரஂ விஷக்நமப்யபிஹிதமஹீநாஂ ததேவ விஷஂ குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிஷேதே யுக்திமாஹ-அஜீர்ண இவ ஶூலக்நமிதி| யதா விஷக்நமபி க்ஷீரஂ விஷாபிபூதகோஷ்டே விஷவர்தநம், ஏவ மாமக்நமப்யௌஷதஂ ஆமாபிபூதகோஷ்டே ஆமவர்தநம்| வங்கஸேநே து(?)-"வையாத்யாத்யதிகோऽப்யத்ர பேதஃ கர்துமிஹேச்சதி| கதா தேநைவ கர்தவ்யோ மேதோ நைவாந்யதா பவேத்|| கஷாயஂ பிப்பலீமூலத்ரிவச்சூர்ணாவசூர்ணிகம்| ஸாமஜ்வரே கபோரஸ்கே ஏதத்ஸ்ரஂஸநமுச்யதே|| யவக்ஷாராந்விதோ யத்வா க்வாதோ தாந்யபடோலயோஃ|" இதி|
Adhikarana ஜ்வரவிஶேஷே ஸ்வேதஃ ஸ்வேதகுணாஃ (௧௯-௨௦) · Śloka ௨௦
| ஸோதர்தபீநஸஶ்வாஸே ஜங்காபர்வாஸ்திஶூலிநி||௧௯|| வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே ஸ்வேதஃ ப்ரஶஸ்தஃ, ஸ ப்ரவர்தயேத்| ஸ்வேதமூத்ரஶகத்வாதாந் குர்யாதக்நேஶ்ச பாடவம்||௨௦||
| सोदर्दपीनसश्वासे जङ्घापर्वास्थिशूलिनि||१९|| वातश्लेष्मात्मके स्वेदः प्रशस्तः, स प्रवर्तयेत्| स्वेदमूत्रशकृद्वातान् कुर्यादग्नेश्च पाटवम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-உதர்தாதயஃ ப்ராகுக்தாஃ| உதர்தஶ்ச பீநஸஶ்ச ஶ்வாஸஶ்ச தைஃ ஸஹ வர்ததே யோ ஜ்வரஸ்தஸ்மிந்| ததா, ஜங்கே, ச பர்வாணி சாஸ்தீநி ச, தத்ர ஶூலஂ, தத்வித்யதே யஸ்ய தஸ்மிஂஶ்ச| ததா, வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே வாதகபோத்பவே ஸ்வேதஃ ப்ரஶஸ்தோ-ஹிதஃ| ஸ ஆசரிதஃ ஸ்வேதாதீந் ப்ரவர்தயேத்| அக்நேஶ்ச பாடவஂ-தீப்ததரத்வஂ, விதத்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வரவிஶேஷே ஸ்வேதமாஹ-ஸோதர்தபீநஸஶ்வாஸ இதி| "உதர்த உக்தோ வக்ஷோபிஷ்யந்தோऽந்யைஃ ஶீதவேபதுஃ| ஶீதாம்புஸ்பர்ஶஜஃ ஶோதோ ராககண்டூயுதோऽபரைஃ||" இத்யாயுர்வேதப்ரகாஶோக்தஸ்த்ரிவிதோऽப்யுதர்தஃ| ஸ்வேதகுணாநாஹ-ஸ ப்ரவர்தயேத்| ஸ்வேதமுத்ரேதி| ஸ்வேதஃ ஸ்வேதாதீந் ப்ரவர்தயேத்| ஸித்தயோகே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௧௩௧)-"கர்பரபஷ்ட [படஸ்திதகாஞ்ஜிகஸிக்தோ ஹி வாலுகாஸ்வேதஃ| ஶமயதி வாதகபாமயமஸ்தகஶூலாங்கபங்காதீந்||"] இதி|
Adhikarana ஸ்நேஹோக்தாசாரவிதிபாலநம் (௨௧) · Śloka ௨௧
ஸ்நேஹோக்தமாசாரவிதிஂ ஸர்வஶஶ்சாநுபலயேத்| |௨௧|
स्नेहोक्तमाचारविधिं सर्वशश्चानुपलयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா, ஸ்நேஹோக்தஂ-ஸ்நேஹவித்யத்யாயே கதிதஂ,சாசாரவிதிஂ ச ஸர்வஶோऽநுபாலயேத், குர்யாதித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸ்நேஹவித்யுக்தஂ நியமமதிதிஶதி-ஸ்நேஹோக்தமிதி| ஸ்நேஹோக்தமாசாரவிதிமிதி உஷ்ணோதகோபசாரீதி|
Adhikarana லங்கநாதீநாஂ ப்ரயோககாலஃ (௨௧-௨௨) · Śloka ௨௨
| லங்கநஂ ஸ்வேதநஂ காலோ யவாக்வஸ்திக்தகோ ரஸஃ||௨௧|| மலாநாஂ பாசநாநி ஸ்யுர்யதாவஸ்தஂ க்ரமேண வா| |௨௨|
| लङ्घनं स्वेदनं कालो यवाग्वस्तिक्तको रसः||२१|| मलानां पाचनानि स्युर्यथावस्थं क्रमेण वा| |२२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ-மலாநாஂ-ஸாமாநாஂ வாதாதீநாஂ பதக்ஸ்திதாநாஂ ஸஂஸர்கஸ்திதாநாஂ ஸந்நிபாதஸ்திதாநாஂ ச, ஸமர்த்யால்லங்கநாதயஸ்திக்தரஸாவஸாநாஃ பாசநாநி ஸ்யுஃ| யதாவஸ்தஂ-அவஸ்தாநதிக்ரமேண| கஸ்யாஞ்சிஜ்ஜ்வராவஸ்தாயாஂ லங்கநஂ-உபவாஸலக்ஷணஂ, மலாநாஂ பாசநஂ ஸ்யாத்| கஸ்யாஞ்சித் ஸ்வேதநஂ ஸ்யாத்| [கஸ்யாஞ்சித் ] காலஃ ஷடஹாக்யஃ| கஸ்யாஞ்சித்யவாக்வஃ-பேயாஃ| கஸ்யாஞ்சித்திக்தகோ ரஸஃ-திக்தரஸாக்ஜ்ராதத்ரவ்யோபயோகஃ| ஏவமவஸ்தாவஶாத் லங்கநாதயஸ்திக்தரஸாந்தா மலாநாமேகைகஶஃ பாசநாநி ஸ்யுஃ| அதவா க்ரமேணைவ பாசநாநி ஸ்யுஃ, யதா-லங்கநஂ ஸ்வேதநஂ ச கத்வா ஷடஹாதூர்த்வஂ யவாக்வஸ்திக்தகோ ரஸஃ பாசநாந்யவிபக்வாநாஂ மலாநாஂ தருணே ஜ்வரே ஸ்யுஃ| தத்ர "ஆமாஶயஸ்தஃ" (ஶ்லோ.௧) இத்யாதிநா க்ரந்தேந நிர்திஷ்டா லங்கநயோக்யாவஸ்தா, "ஸோதர்தபீநஸ" (ஶ்லோ. ௧௯) இத்யாதிநா ச ஸ்வேதநயோக்யாவஸ்தா, "இத்யயஂ ஷடஹோ நேயஃ" (ஶ்லோ. ௩௮) இத்யாதிநா ச நிர்திஷ்டா காலயோக்யாவஸ்தா, "யுக்தஂ லங்கிதலிங்கைஸ்துதஂ" (ஶ்லோ. ௨௪) இத்யாதிநா பேயாயோக்யாவஸ்தா, "உத்ரிக்தபித்தே" (ஶ்லோ. ௧௪) இத்யாதிநா ச திக்தரஸோபயோகயோக்யாவஸ்தா, இதி யதாவஸ்தஂ த்ரஷ்டவ்யம்| க்ரமஸ்து யதா,-வாதஶ்லேஷ்மகே ஸாமே ஜ்வரே ப்ரதமஂ லங்கநஂ குர்வந்நேவ ஸ்வேதநஂ த்வித்ராதிதிநலக்ஷணஂ ச காலஂ லங்கிதலக்ஷணயுக்தஸ்ய யவாக்வாதிபேயாத்யந்நபுக்தஸ்யாநந்தரஂ முஸ்தாபர்படகாதிதிக்தரஸோபயோகஃ, இதி க்ரமார்தஃ| அஸ்யவிஶிஷ்டவிஷயேऽபவாதமாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-லங்ஹநாதீநாஂ ப்ரயோககாலமாஹ-லங்கநஂ ஸ்வேதநமிதி| லங்கநஂ-வமநம், க்ஷுத்தஷோ காலஶப்தேந க்ரஹணாத்| யதாவஸ்தமிதி உத்கஷ்டதோஷாத்யவஸ்தாயாஂ வமநம், ஸோதர்தத்வாத்யவஸ்தாயாஂ ஸ்வேத்நம், ஸாமத்வமாத்ராவஸ்தாயாஂ காலஃ, க்ஷுத்போதாவஸ்தாயாஂ யவாகூஃ, மதுஜ்வரத்வாத்யவஸ்தாயாஂ திக்தகோ ரஸஃ| அநுத்பந்நைததவஸ்தே து ஜ்வரே க்ரமேண லங்கநாதீநி குர்யாத்|ஜ்வரே "லங்கநஂ குர்வீத" இத்யுக்தம்|
Adhikarana ஜ்வரவிஷேஶே லங்கநநிஷேதஃ (௨௨-௨௩) · Śloka ௨௩
| ஶுத்தவாதக்ஷயாகந்துஜீர்ணஜ்வரிஷு லங்கநம்||௨௨|| நேஷ்யதே| |௨௩|
| शुद्धवातक्षयागन्तुजीर्णज्वरिषु लङ्ग़नम्||२२|| नेष्यते| |२३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶுத்தேந வாதேந-ஆமதோஷாத்யதுஷ்டேந, யோ ஜ்வரஃ ஸ ஶுத்தவாதஜ்வரஃ| க்ஷயேண-தாத்வபசயாதிலக்ஷணேந, யோ ஜ்வரஃ ஸ க்ஷயஜ்வரஃ| யஶ்ச பூதவிஷவாய்வக்நிஸம்ப்ரஹாராதிஸமுத்பவஃ ஸ ஆகந்துஜ்வரஃ| ததா, அதருணோ ஜ்வரஃ ஸ ஜீர்ணஜ்வரஃ| தே வித்யந்தே யேஷாஂ த ஏவஂபூதாஃ| தேஷு லங்கநஂ நேஷ்யதே| தேஷு தர்ஹி கிஂ கார்யம் ? இத்யாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வரவிஶேஷே லங்கநஂ நிஷேததி-ஶுத்தவாதக்ஷயேதி| ஶுத்தவாதஃ-நிராமவாயுஃ| க்ஷயோ-ராஜயக்ஷ்மா| ஆகந்துஃ-அபிகாதாதிஜஃ| ஜீர்ணஃ-சிரகாலஜஃ|
Adhikarana தத்ர பஂஹணரூபஂ ஶமநம் (௨௩) · Śloka ௨௩
தேஷு ஹி ஹிதஂ ஶமநஂ யந்ந கர்ஶநம்| |௨௩|
तेषु हि हितं शमनं यन्न कर्शनम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹி-யஸ்மாத், தேஷு-ஶுத்தவாதாதிஜ்வரேஷு, ஶமநஂ ஹிதம்| ஶமநஸ்ய ஸந்தர்பணாபதர்பணரூபேண த்வைவித்யாத் கிஂ தச்சமநஂ தேப்யோ ஹிதம் ? இத்யாஹ-யந்ந கர்ஶநம், பஂஹணமித்யர்தஃ| யத்யேவஂ தத்ஸ்பஷ்டமேவ பஂஹணமித்யேததேவ கஸ்மாந்ந கதம் ? கிஂ ஶமநஂ யந்ந கர்ஶநமிதி பதத்வயோபாதாநேந ? ப்ரூமஃ| அர்தாந்தரத்யோதநார்தமேததுக்தம்| ததா சாயமர்தோ விஶிஷ்ட உபயயோருபாதாநேந ப்ரகாஶ்யதே| யதா-ந ஸர்வஸர்விகயா யத்பஂஹணஂ ஶமநஂ தத்தேப்யோ ஹிதம்| கிந்தர்ஹி ? கிஞ்சித்பஹணஂ ஶமநஂ தத்தேப்யோ ஹிதமிதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஹி-யஸ்மாத், தேஷு ஶமநஂ ஹிதம்| கிஂ லங்கநபேதஃ ? நேத்யாஹ-யந்ந கர்ஶநம்,- பஂஹணபேத இத்யர்தஃ| "பஂஹணஂ ஶமநஂ த்வேவ வாயோஃ பித்தாநிலஸ்ய ச|" (ஹ.ஸூ.அ. ௧௪௧௭) இதி வசநாத்| வைத்ராஶம்யமாத்ர(?)நிவாரகபஂஹணலாபார்தஂ ஶமநஶப்தோக்திஃ| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ.௧௬௬)-"கார்யஂ ந பாலே வத்தே வா|" இதி|
Adhikarana அலங்கிதலக்ஷணம் (௨௩-௨௪) · Śloka ௨௪
| தத்ர ஸாமஜ்வராகத்யா ஜாநீயாதவிஶோஷிதம்||௨௩|| த்விவிதோபக்ரமஜ்ஞாநமவேக்ஷேத ச லங்கநே| |௨௪|
| तत्र सामज्वराकृत्या जानीयादविशोषितम्||२३|| द्विविधोपक्रमज्ञानमवेक्षेत च लङ्घने| |२४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-[ தத்ர- ] தேஷு ஜ்வரேஷு, மத்யே, ஸாமஜ்வரஸ்யாகத்யா லக்ஷணேந "ஜ்வரோபத்ரவதீக்ஷ்ணத்வஂ" (ஹ. நி. அ. ௨/௫௪) இத்யாதிநா, அவிஶோஷிதஂ-அலங்கிதஂ, வித்யாத்| லங்கநே-லங்கநலக்ஷணாபேக்ஷயா, த்விவிதோபக்ரமஜ்ஞாநஂ-த்விவிதோபக்ரமணீயாத்யாயோக்தலக்ஷணஂ, சவேக்ஷேத| தல்லக்ஷணஂ-ச-"விமலந்த்ரியதா ஸர்கோ மலாநாஂ" (ஹ.ஸூ.அ.௧௪/௧௭) இத்யாதி| "அதிகார்ஶ்ய" (ஹ,ஸூ.அ. ௧௪/௨௯) இத்யாதிபிரதி லங்கிதஂ ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அலங்கிதலக்ஷணமாஹ-தத்ர ஸாமஜ்வராகத்யேதி| "ஜ்வரோபத்ரவதீக்ஷ்ணத்வஂ" இத்யாதி ஸாமஜ்வராகத்யா அலங்கிதலக்ஷணே ஸித்தேऽப்யலங்கிதலக்ஷணஂ லக்ஷணஸங்கரே லங்கிதோऽபூதித்யேவமர்தஃ| லங்கிதலக்ஷணமாஹ த்விவிதோபக்ரமே-"விமலேந்த்ரியதாஸர்கஃ" இத்யாதி|
Adhikarana பேயோபசாரஃ பேயோபசாரபலம் (௨௪-௨௬) · Śloka ௨௬
| யுக்தஂ லங்கிதலிங்கைஸ்து தஂ பேயாபிருபாசரேத்||௨௪|| யதாஸ்வௌஷதஸித்தாபிர்மண்டபூர்வாபிராதிதஃ| ஷடஹஂ வா மதுத்வஂ வா ஜ்வரோ யாவதவாப்நுயாத்||௨௫|| தஸ்யாக்நிர்தீப்யதே தாபிஃ ஸமித்பிரிவ பாவகஃ| |௨௬|
| युक्तं लङ्घितलिङ्गैस्तु तं पेयाभिरुपाचरेत्||२४|| यथास्वौषधसिद्धाभिर्मण्डपूर्वाभिरादितः| षडहं वा मृदुत्वं वा ज्वरो यावदवाप्नुयात्||२५|| तस्याग्निर्दीप्यते ताभिः समिद्भिरिव पावकः| |२६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-லங்கிதலிங்கைஃ-விஶோஷிதலக்ஷணைஃ, யுக்தஂ ஜ்வரிதஂ நரஂ ஜ்ஞாத்வா தஂ பேயாபிருபாசரேத்| கிம்பூதாபிஃ ? யதாஸ்வௌஷதஸித்தாபிஃ| யத்யத்ஸ்வஂ யதாஸ்வமிதி வீப்ஸாயாமவ்யயீபாவஃ| யதாஸ்வஂ ச ததௌஷதஂ ச யதாஸ்வௌஷதம்| வாதாதேஃ பதக்ரூபஸ்ய ஸஂஸஷ்டஸ்ய ஸந்நிபதிதஸ்ய யத்யஸ்ய யோக்யமௌஷதஂ தேந ஸித்தாபிஃ-வக்ஷ்யமாணைஃ பேயாதித்ரவ்யைர்யதாயதஂ யோக்யைஃ கதாபிரித்யர்தஃ| கிம்பூதாபிஃ ? மண்டஃ பூர்வஃ-ப்ரதாநஃ, அச்சதயா யாப்யஸ்தாபிரிதி ஸமாஸஃ| ஏவஂ மண்டாத் கிஞ்சித்தநாஃ பேயாஃ கார்யா இத்யர்தோऽவதிஷ்டதே| ந து மண்டஃ பூர்வஃ-ப்ரதமோऽப்யவஹாரோ, யாஸாஂ தா மண்டபூர்வா இதி வ்யாக்யேயம்| ஏவஂ ஹி வ்யாக்யாயமாநே ஸர்வாஸாஂ பேயாநாஂ மண்டபூர்வாணாஂ ஜ்வரேऽப்யவஹாரஃ ப்ராப்நோதி| ததஶ்ச (ஶ்லோ.௨௭)-"ஸஷ்டவிட்பஹுபித்தோ வா ஸஶுண்டீமாக்ஷிகாஂ ஹிமாஂ பேயாஂ பிபேத்|" தாமபி மண்டபூர்வா பிபேத், ந கேவலாமிதி| ஏதஶ்ச க்ரியமாணஂ விருத்தஂ ஸ்யாத்| ததா க்வதிதாமலகேऽத்யர்தஂ பித்தஶமநே க்வ மண்டஃ ? ததா க்வ பஹுபித்தோ ஜ்வரீ வா மண்டஃ "ஶதஃ பிப்பலீஶுண்டீப்யாஂ யுக்தோ லாஜாம்புதாடிமைஃ|" (ச.ஸூ.அ. ௨௭/௨௫௬) இத்யேவஂஸ்வரூபஃ ? பேயாயாஶ்ச ஜ்வரக்நத்வமுக்தம்| ததா க்ஷுதிதே ஸம்யக்லங்கிதஂ ஜ்ஞாத்வா மண்டாத் கிஞ்சித்தநாபிஃ பேயாபிரஸாவுபாசரணீயஃ| தஸ்ய-ஜ்வரிணஃ, தாபிஃ-பேயாபிஃ, அக்நிர்தீப்யதே-ஸமித்யதே, ஸமித்பிஃ-"ஏதைஃ, யதா பாஹ்யஃ பாவகஃ| முநிநா சோக்தம் (ச.சி.அ.௩/௧௪௯)-"தாஶ்ச பேஷஜஸஂயோகால்லகுத்வாச்சாக்நிதீபநாஃ| சோக்தம் (ச.சி.அ.௩/௧௪௯)-"தாஶ்ச பேஷஜஸஂயோகால்லகுத்வாச்சாக்நிதீபநாஃ| வாதமூத்ரபுரீஷாணாஂ தோஷாணாஂ சாநுலோமநாஃ| ஸ்வேதநாய த்ரவோஷ்ணத்வாத்த்ரவத்வாத்தட்ப்ரஶாந்தயே| ஆஹாரபாவாத் ப்ராணாய ஸரத்வால்லாகவாய ச|| ஜ்வரத்யோ ஜ்வரஸாத்ம்யத்வாத்தஸ்மாத்பேயாபிராதிதஃ| ஜ்வராநுபாசரேத்தீமாந்" இதி| கரநாதேநாப்யுக்தம்-"பிபேத்ச்சாஂ ஸஸிக்தாஂ வா ஸ்வாஂ ஸ்வாஂ பேயா நவஜ்வரே|" இதி| கியந்தஂ காலஂ ஜ்வரிணஂ பேயாபிருபரேத் ? இத்யாஹ-ஷடஹமித்யாதி| பேயாபிர்ஜ்வரிணஂ ஷடஹஂ யாவதுபாசரேத்| ஷண்ணாமஹ்நாஂ ஸமாஹாரஃ, "தத்திதார்தோத்தரபத" இத்யாதிநா ஸமாஸஃ, "ராஜாஹஃஸகிப்யஷ்டச்" இதி டச், ந ஸங்க்யாதேஃ ஸமாஹாரே" இத்யஹ்நாதேஶோ யதி ஶாந்தோ ஜ்வரஸ்ததா தோஷதூஷ்யாத்யபேக்ஷயா பக்தயூஷாதிபிருபாசரேதிதி வாஶாப்தேந கமயதி| மதுத்வஂ வேதி| அதவா ஷடஹேऽதீ தேऽபி யாவஜ்ஜ்வரோ மார்தவஂ கச்சதி தாவத்பேயாபிருபாசரேத்| நநு, தர்ஹி கிஂ ஷடஹஂ வேத்யநேந ? அத்ர கேசிதேவமாஹுஃ| ஷடஹாதர்வாக்ப்ராயேண மதுதாயாமபி ஜாதாயாஂ ஷடஹஂ யாவத் ஜ்வரிணஂ பேயாபிருபாசரேதிதி த்யோதநார்தஂ ஷடஹஂ வேதி கதம்| அபரே து கால ஏவ பாஹுல்யேந ஜ்வரமார்தவஸ்யேதி ஜ்ஞாபநார்தமிதஂ கதமிதி மந்யந்தே| ஜ்வரமார்தவே து ஜாதே பாசநாதியோகஃ கார்யஃ| ததா ச வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ.௩௯)- "ததஃ பக்வேஷு தோஷேஷு லங்கநாத்யைஃ ப்ரஶஸ்யதே| கஷாயஃ" இதி| அத தா ஏவ பேயா வக்துமுபக்ரமதே
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பேயோபசாரமாஹ-யுக்தஂ லங்கிதலிங்கைரித்யாதி| யதாஸ்வௌஷதஸித்தாபிரிதி| ஷடஹஂ மதுத்வஂ வா-யதாऽஸ்மிந் ஜ்வரே யதௌஷதஂ பாசநஂ ஶமநஂ வா| மண்டபூர்வாபிஃ-ப்ரதமதிநே மண்டஃ ப்ரயுஜ்யதே, த்விதீயதிநாதௌ ப்ரயுக்தாபிஃ| ஆதிதஃ-ஆதௌ, அந்தே யூஷை ரஸைஶ்சேத்யர்தஃ| ஏதேந ப்ரதமதிநே மண்டஃ, த்விதீயததீயசதுர்தேஷு பேயாஃ-யவாகூவிலேப்யஃ, "யவாக்வாஂ ச" (ஶ்லோ.௩௭) இதி வக்ஷ்யமாணத்வாத், சகாரேண விலேபீ, பஞ்சமே யூஷௌதநஃ, ஷஷ்டே ரஸௌதநஃ, இதி ஷடஹமுபாசரேத்| யூஷௌதநரஸௌதநௌ யுக்த்யா ஹி, "இத்யயஂ ஷடஹோ நேயஃ" (ஶ்லோ.௩௮) இதி வக்ஷ்யதி| ஜ்வரமதுத்வாத்யவேக்ஷ்ய யாவத்யந்தரே (?) ப்ரகாராந்தரஂ ஸ்வயமூஹ்யம்| உக்தோபசாரபலமாஹ-தஸ்யாக்நிரிதி| தஸ்ய-லங்கிதஸ்ய| தாபிஃ-மண்டாதிரஸயூஷரஸபேயாதிபிஃ|
Adhikarana லாஜபேயா ப்ரதமஂ யோஜ்யா அம்லார்திநஃ பேயா (௨௬-௨௭) · Śloka ௨௭
| ப்ராக்லாஜபேயாஂ ஸுஜராஂ ஸஶுண்டீதாந்யபிப்பலீம்||௨௬|| ஸஸைந்தவாஂ, ததாऽம்லார்தீ தாஂ பிபேத்ஸஹதாடிமாம்| |௨௭|
| प्राग्लाजपेयां सुजरां सशुण्ठीधान्यपिप्पलीम्||२६|| ससैन्धवां, तथाऽम्लार्थी तां पिबेत्सहदाडिमाम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ராக்-பூர்வஂ ஸர்வாப்யஃ பேயாப்யோ, லாஜபேயாஂ பிபேத், ந து யவாதிப்ரகதிஜாஂ பேயாம்| கீதஶீம் ? ஸுஜராம், அல்பஜத்வாத்யாச்சீக்ரஂ ஜராஂ யாதி தாம்| ததா, ஸஶுண்டீதாந்யபிப்பலீஂஶுண்ட்யாதிபிஃ ஶதாமிதி போத்யம்| அத ஏவ ஸஸைந்தவாமிதி பதக் நிர்திஷ்டம்| அந்யதா ஸஶுண்டீதாந்யபிப்பலீஸைந்தவாமிதி நிர்தேஶஂ குர்யாத்| முநிரப்யாஹ (ச. சி. அ. ௩/௧௭௭)- "லாஜபேயாஂ ச ஸுஜராஂ பிப்பலீநாகரைஃ ஶதாம்" இத்யாதி| ஸஸைந்தவாமித்யத்ர ஸஶப்தஸ்யேஷத்பர்யாயத்வாத் அல்பஸைந்தவாமிதிபோத்யம்| ததா, அம்லார்தீ-யோ ஜ்வர்யம்ல ப்ரார்தயதே ஸஃ, தாஂ-பூர்வோக்தாஂ பேயாஂ, ஸஹதாடிமாஂ பிபேத்| பூர்வஸ்யாஃ பேயாயாஃ ஸதாடிமத்வமேவாஸ்யா விஶேஷஃ| "வோபஸர்ஜநஸ்ய" இதி ஸஹஶப்தஸ்ய ஸபாவஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பேயாஸு ப்ரதமஂ லாஜபேயா யோஜேத்யாஹ-ப்ராக்லாஜபேயாமிதி| ஸுஜராஂ-ஸுக்வதிதாம்| க்வதநஂ ச ஶுண்ட்யாதிக்வாதேந| க்வாதஶ்ச ஷடங்கவத்ஸாத்யஃ| ஸலவணத்வஂ து பஶ்சாத், "கஷாயயோநயஃ பஞ்ச ரஸா லவணவர்ஜிதாஃ|" (ஹ. க. அ. ௬/௮) இதி வசநாத்| "சதுர்தஶகுணே பேயா" இதி வசநாத் லாஜாஶ்சதுர்தஶகுணே க்வாதே க்வதநீயாஃ| அஸ்யா ஏவ பேயாயாஃ மண்டஃ ப்ரதமதிநே பேயஃ| உக்தஂ ஹி ஸித்தயோகே (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௧௫௯) "ஶஸ்தஂ ஸுலங்கிதஸ்யாதௌ விதாய கவலக்ரஹம்| லாஜஸக்துகபத்யஂ ஸ்யாத்ஸைந்தவேநாவசூர்ணிதம்|| ரக்தபித்தஹிதத்வேந தாஹஜ்வரஹதேஸ்ததா| ஸக்தவஃ ஶீதவீர்யாஃ ஸ்யுர்லாஜபூர்வா ஹிதா ந தே|| பாசநோ தீபநோ லாஜமண்டஸ்தேநோஷ்ண இஷ்யதே| அதோऽயஂ தஶமூலாதிஸாதிதோ பிஷஜாஂ மதஃ|| தச்சேஜ்ஜீர்யத்யவிக்நேந ஜ்வரீ ஜீவேத்ததாத்ருவம்|" இதி| யத் "வாதே வாதகபே பித்தே ஸாமவாதருஜாஜ்வரே| வாட்யமண்டஂ ப்ரஶஂஸந்தி படோலமகதாந்விதம்||" இதி| தத்பத்தமலவிஷயம்| பஷ்டஃ ஶகலீகதோ யவோ-வாட்யஃ| அம்லார்திநஃ பேயாமாஹ-ததாऽம்லார்தீதி| தாஂ-லாஜபேயாம்| ததா-தத்வத்ஸாதிதாம்| ஸஹதாடிமாஂ-ஶுண்ட்யாதிஷு தாடிமஂ ப்ரதேயம்|
Adhikarana ஶிதிலமலபித்தோத்தரயோ பேயா (௨௭) · Śloka ௨௭
| ஸஷ்டவிட் பஹுபித்தோ வா ஸஶுண்டீமாக்ஷிகாஂ ஹிமாம்||௨௭||
| सृष्टविड् बहुपित्तो वा सशुण्ठीमाक्षिकां हिमाम्||२७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பிபேதித்யநுவர்ததே| ஸஷ்டவிட்-பிந்நவர்சா ஜ்வரீ, பஹுபித்தோ வா ஸஶுண்டீமாக்ஷிகாஂ ஹிமாஂ பேயாஂ பிபேத், நோஷ்ணாஂ நாந்யதா யோ ஜ்வரீ| தாந்யபிப்பல்யாவத்ராபாஸ்யே, ஶுண்டீக்ரஹணாத்| அத்ர ச ஶுண்ட்யா த்ரவ்யேப்யோऽஸஂயோகாந்மதுரபாகத்வாதக்நிமாந்த்யோத்ஸாரணோபக்ஷீணஶக்தித்வாத் யுக்தஃ பித்தே ப்ரயோகஃ| ஏவமந்யத்ராபி ஶுண்ட்யாஃ ப்ரயோகே சிந்த்யம்| ஸைந்தவஂ து தாவந்மாத்ரஂ ஸர்வத்ராவிருத்தமேவ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶிதிலமலபித்தோத்தரயோஃ பேயாமாஹ-ஸஷ்டவிடிதி| ஹிமாயாஂ மாக்ஷிகப்ரக்ஷேபஃ, கிஞ்சிந்மாதுர்யஂ யதா ஸ்யாத்|
Adhikarana பஸ்த்யாதிஶூலிநஃ (௨௮) · Śloka ௨௮
பஸ்திபார்ஶ்வஶிரஃஶூலீ வ்யாக்ரீகோக்ஷுரஸாதிதாம்| |௨௮|
बस्तिपार्श्वशिरःशूली व्याघ्रीगोक्षुरसाधिताम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பஸ்த்யாதிஶூலீ வ்யாக்ரீகோக்ஷுரஸாதிதாஂ பேயாஂ பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பஸ்த்யாதிஶூலிநஃ பேயாமாஹ-பஸ்திபார்ஶ்வஶிரஃ-ஶூலீதி|
Adhikarana ஜ்வராதிஸாரிணஃ பேயா (௨௮-௨௯) · Śloka ௨௯
| பஶ்நிபர்ணீபலாபில்வநாகரோத்பலதாந்யகைஃ||௨௮|| ஸித்தாஂ ஜ்வராதிஸார்யம்லாஂ பேயாஂ தீபநபாசநீம்| |௨௯|
| पृश्निपर्णीबलाबिल्वनागरोत्पलधान्यकैः||२८|| सिद्धां ज्वरातिसार्यम्लां पेयां दीपनपाचनीम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-பஶ்நிபர்ண்யாதிஸாதிதாஂ பேயாஂ தீபநபாசநீஂ ஜ்வராதி ஸாரவாந் அம்லாஂ பிபேத்| தீபநீ சாஸௌ பாசநீ சேதி புஂவத்கர்மதாரயேதி புஂவத்பாவஃ| அத்ராம்லக்ரஹணஂ ந கர்தவ்யம்| யதஃ ஸர்வத்ரபேயாப்ரஸங்கேऽம்லார்தீ யோ ஜ்வரீ ஸ ஸதாடிமாஂ பேயாஂ பிபேதித்யுக்தம்| தஸ்மாத்கிமநேந ? ப்ரூமஃ| அம்லாபிலாஷீ பவது வா மா பவது| ததாऽப்யம்லாமேவ ஜ்வராதிஸாரீ பிபேதித்யஸ்யார்தஸ்ய த்யோதநார்தமம்லாமித்யுக்தம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வராதிஸாரிணஃ பேயாமாஹ-பஶ்நிபர்ணீதி| அம்லாஂ-தாடிமோபேதாம்|
Adhikarana ஹித்மாதியுக்தஸ்ய பேயா (௨௯) · Śloka ௨௯
| ஹ்ரஸ்வேந பஞ்சமூலேந ஹிக்காருக்ஶ்வாஸகாஸவாந்||௨௯||
| ह्रस्वेन पञ्चमूलेन हिक्कारुक्श्वासकासवान्||२९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பிபேத்ஸித்தாமித்யத்ராநுவர்ததே| ஹ்ரஸ்வேந-பஹத்யாதிநா, பஞ்சமூலேந ஸித்தாஂ பேயாஂ ஹித்மாதிவாந் பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஹித்மாதியுக்தஸ்ய பேயாமாஹ ஹஸ்வேந பஞ்சமூலேநேதி| ஹஸ்வேந-பஹத்யாதிநா| ருக்-ஶூலம்|
Adhikarana கபார்தஸ்ய பேயா (௩௦-௩௧) · Śloka ௩௧
பஞ்சமூலேந மஹதா கபார்தோ யவஸாதிதம்| விபத்தவர்சாஃ ஸயவாஂ பிப்பல்யாமலகைஃ கதாம்||௩௦|| யவாகூஂ ஸர்பிஷா பஷ்டாஂ மலதோஷாநுலோமநீம்| |௩௧|
पञ्चमूलेन महता कफार्तो यवसाधितम्| विबद्धवर्छाः सयवां पिप्पल्यामलकैः कृताम्||३०|| यवागूं सर्पिषा भृष्टां मलदोषानुलोमनीम्| |३१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ-கபார்தோ நரோ பில்வாதிநா-மஹதா, பஞ்சமூலேந ஸஹ யவஸாதிதாஂ பிபேத்| தண்டுலா ஏவாத்ர ப்ரகதித்வேந யோஜ்யாஃ| யவாஸ்துக்வாத ஏவ| விபத்தஂ-விஷ்டப்தஂ, வர்சஃ-புரீஷஂ, யஸ்ய-நரஸ்ய, ஸ நரஃ ஸயவாஂ-யவப்ரதாநாஂ பிபேத்| கிம்பூதாம் ? பிப்பல்யாமலகைஃ கதாம்| ததா, ஸர்பிஷா பஷ்டாஂ-ஸம்யகாஜ்யேந ஸஂஸ்கதாம்| ததா, மலஃ-புரீஷாதிஃ, தோஷோ-வாதாதிஃ, தேஷாமநுலோமநீஂ-ஸ்வமார்கப்ரவர்திநீம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கபார்தஸ்ய பேயாமாஹ-பஞ்சமூலேந மஹதேதி| யவரூபேயஂ ஸர்பிஷா பஷ்டா யாவந்நிரத(ந்நிர்தூம)த்வஂ தாவத்ஸர்பிஃ ஸந்தாப்ய தந்மத்யே ப்ரக்ஷிப்தாம்|
Adhikarana விபத்தஶூலயுக்தஸ்ய பேயா (௩௧-௩௨) · Śloka ௩௨
| சவிகாபிப்பலீமூலத்ராக்ஷாமலகநாகரைஃ||௩௧|| கோஷ்டே விபத்தே ஸருஜி| |௩௨|
| चविकापिप्पलीमूलद्राक्षामलकनागरैः||३१|| कोष्ठे विबद्धे सरुजि| |३२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கோஷ்டே விபத்தே-விபத்ததோஷாதிஷ்டாநே, ததா ஸருஜி சவிகாதிபிஃ ஸாதிதாஂ பேயாஂ பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦ விபாத்தஶூலயுக்தஸ்ய பேயாமாஹ-சவிகாபிப்பலீதி|
Adhikarana பரிகர்திநஃ பேயா (௩௨) · Śloka ௩௨
பிபேத்து பரிகர்திநி| கோலவக்ஷாம்லகலஶீதாவநீஶ்ரீபலைஃ கதாம்||௩௨||
पिबेत्तु परिकर्तिनि| कोलवृक्षाम्लकलशीधावनीश्रीफलैः कृताम्||३२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-துஃ புநரர்தே| பரிகர்தநஂ-பரிகர்திகா சேதநமிவாநுபவஃ, ஸ யஸ்யாஸ்தி ஸ பரிகர்தீ கோஷ்டஃ, தஸ்மிந்பரிகர்திநி து கோஷ்டே, கோலாதிபிஃ ஸாதிதாஂ பேயாஂ பிபேத்| ஶ்ரீபலஂ-பில்வபலம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பரிகர்திநஃ பேயாமாஹ-பிபேத்த்விதி| கோலஂ பதரம்| கலஶீ-பஷ்ணிபர்ணீ| ஶ்ரீஃ-பில்வஃ|
Adhikarana அஸ்வேதநித்ராதஷ்ணார்தஸ்ய பேயா (௩௩-௩௪) · Śloka ௩௪
அஸ்வேதநித்ரஸ்தஷ்ணார்தஃ ஸிதாமலகநாகரைஃ| ஸிதாபதரமத்வீகாஸாரிவாமுஸ்தசந்தநைஃ||௩௩|| தஷ்ணாச்சர்திபரீதாஹஜ்வரக்நீஂ க்ஷௌத்ரஸஂயுதாம்| |௩௪|
अस्वेदनिद्रस्तृष्णार्तः सितामलकनागरैः| सिताबदरमृद्वीकासारिवामुस्तचन्दनैः||३३|| तृष्णाछ्छर्दिपरीदाहज्वरघ्नीं क्षौद्रसंयुताम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அஸ்வேதநித்ரோ நரஸ்தஷ்ணார்தஶ்ச ஸிதாதிபிஃ ஸாதிதாஂ பேயாஂ பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அஸ்வேதநித்ராதஷ்ணார்தஸ்ய பேயாமாஹ-அஸ்வேதநித்ராதஷ்ணார்த இதி| ஸிதா-ஶர்கரா, ஸா ச மதுவத்யோஜ்யா| ஸங்க்ரஹே (சி.அ. ௧)-"ஸிதாதாத்ர்யாஜ்யநாகரைஃ" இதி பாடஃ| தேந ஸர்பைர்பஷ்டாஃ கார்யாஃ| பரீவாரஃ-உபத்ரவஃ|
Adhikarana பேயௌஷதைரேவரஸயூஷாதிகாநபி குர்யாத் (௩௪) · Śloka ௩௪
| குர்யாத்பேயௌஷதைரேவ ரஸயூஷாதிகாநபி||௩௪||
| कुर्यात्पेयौषधैरेव रसयूषादिकानपि||३४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-பேயோத்திஷ்டைரேவௌஷதைர்மாஂஸரஸாதயோऽபி யதோபயோகஂ கர்தவ்யாஃ| [ ததா ச ஸங்க்ரஹேऽத்யகீஷ்ட-(சி. அ. ௧)-"குர்யாத் பேயௌஷதரேவ ரஸயூஷாதிகாநபி|" ] ரஸோऽத்ர மாஂஸரஸஃ| யூஷாஃ-முத்காதிஸம்பந்திநஃ க்வாதாஃ| ஆதிக்ரஹணாத் பாநியமஸ்துதக்ரவ்யஞ்ஜநாதயோ கஹ்யந்தே| பேயாதிஷு ச த்ரவ்யபரிமாணாதிகஂ பூர்வோக்தஂ ஸூபஶாஸ்த்ராதிப்யோ வாऽவகந்தவ்யம்| ததா ச தந்த்ராந்தரே-"பேயாயூஷரஸாத்யேஷு ரஸாலாபாநகாதிஷு| த்ரவ்யமாத்ராஂ ப்ரயுஞ்ஜீத லோகஸித்தாஂ யதார்ஹதஃ||" இதி|| யஸ்ய புஂஸோ யத்பரிமாணைர்த்ரவ்யைர்மாத்ரா யோக்யா தஸ்ய தத்பரிமாணைர்த்ரவ்யைரேவ பேயாதயஃ கார்யா இத்யர்தஃ| அந்யே த்வேவஂ மந்யந்தே,-பேயாயூஷரஸாத்யேஷு த்ரவ்யபரிமாணமல்பமேவ கல்பயிதவ்யம்| பாநார்தே ச யத்த்ரவ்யைஃ ஸதிதஂ தோயமுக்தஂ ததல்பபரிமாணத்ரவ்யைரேவ ஸதநீயம்| அல்பபரிமாணேநைவ த்ரவ்யேண தத்தோயஂ ஸம்யக் பாச்யதே| ததா ச காரணாதிரபாடீத்-"பஹுத்ரவ்யோ கநஃ க்வாதஃ ஸ்வச்சமல்பௌஷதஂ ஜலம்|" இதி| ஶ்ரபணக்ரியாஸாமாந்யேऽப்யஸ்யோபயஸ்ய பதக்ஸஂஜ்ஞாவிநிர்தேஶோ த்ரவ்யபரிமாணபேதாதயஂ க்வாத இதஂ ஜலமிதி| ஜ்வரிணாஂ ச ப்ரதமஂ யதாऽச பேயா தேயாஸ்ததா யூஷரஸா அப்யச்சா ஏவ தேயாஃ, அக்நிமாந்த்யபயாத்| க்வாதோऽப்யத ஏவ பஹுபரிமாணத்ரவ்யஸாத்யத்வாத்தநதயா திக்தரஸத்ரவ்யகதோऽபி ப்ரதமஂ ஜ்வரே நிஷித்தஃ| கிஂ ஸர்வத்ர ஜ்வரே ஸர்வாஃ ஸர்வதா ஸர்வஸ்மிந்தேஶே பேயா தேயா ந ? இத்யாஶங்க்யாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பேயௌஷதைரேவ ரஸயூஷாதிகாநபி குர்யாதித்வாஹ-குர்யாதிதி|
Adhikarana ஜ்வரவிஶேஷே பேயாநிஷேதஃ (௩௫-௩௬) · Śloka ௩௬
மத்யோத்பவே மத்யநித்யே பித்தஸ்தாநகதே கபே| க்ரீஷ்மே தயோர்வாऽதிகயோஸ்தட்சர்திர்தாஹபீடிதே||௩௫|| ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தே ரக்தே ச பேயாஂ நேச்சந்தி| |௩௬|
मद्योद्भवे मद्यनित्ये पित्तस्थानगते कफे| ग्रीष्मे तयोर्वाऽधिकयोस्तृट्छर्दिर्दाहपीडिते||३५|| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते रक्ते च पेयां नेच्छन्ति| |३६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மத்யோத்பவ இத்யாதிஷ்வர்தேஷு பேயாஂ நேச்சந்தி, முநய இதி ஶேஷஃ| மத்யேநோத்பவோ யஸ்ய தஸ்மிந் மத்யோத்பவே ஜ்வரே, ததா மத்யநித்யே புருஷே, ததா கபே பித்தஸ்தாநகதே ஸதி, ததா க்ரீஷ்மகாலே, ததா தயோர்வாऽதிகயோஃ, தயோரிதி பித்தகபௌ பராமஶ்யேதே, பித்தகபயோஶ்சாதிகயோஃ, பித்தஸ்தாநகதே கப இத்யஸ்தயோரேவ ப்ரகதத்வாத், ததா தட்சர்திர்தாஹைஃ ஸமுதிதைஃ பீடிதே புருஷே யோ ஜ்வரஸ்தஸ்மிஂஶ்ச, ப்ரத்யேகஂ து தடார்தேऽநுஜ்ஞாதைவ, ஆஸ்வேதநித்ரஸ்தஷ்ணாத்ர்த இத்யுக்தேஃ, தாஹார்தேऽபி ஸஷ்டவிட்பஹுபித்தோ வேத்யாஹ, ததா யஸ்யோர்த்வஂ ப்ரவத்தே ரக்தே ஜ்வரஸ்தஸ்மிஂஶ்ச பேயாஂ நேச்சந்தி| தேஷு தர்ஹி கிஂ கார்யம் ? இத்யாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வரவிஶேஷே பேயாஂ நிஷேததி-மத்யோத்பவ இதி| மத்யநித்யே புருஷே| தயோஃ-பித்தகபயோரதிகயோர்வா|
Adhikarana நிஷித்தபேயஸ்ய தர்பணம் (௩௬-௩௭) · Śloka ௩௭
தேஷு து| ஜ்வராபஹைஃ பலரஸைரத்பிர்வா லாஜதர்பணாந்||௩௬|| பிபேத்ஸஶர்கராக்ஷௌத்ராந்| |௩௭|
तेषु तु| ज्वरापहैः फलरसैरद्भिर्वा लाजतर्पणान्||३६|| पिबेत्सशर्कराक्षौद्रान्| |३७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தேஷு புநர்விஷயபூதேஷு லாஜதர்பணாந்-லாஜஸக்தூந், பிபேத்,-பேயாவஸரே ந து யவஸக்தூந் பிபேத்| ஜ்வராபஹைஃ பலரஸைஃத்ராக்ஷாதீநாஂ ஜ்வரக்நாநாஂ பலாநாஂ ரஸைஃ-ஸ்வரஸைஃ, அதவா தத்ரஸைஃக்வாதைஃ| அதவா, அத்பிஃ-ஜலைஃ, க்வதிதஶீதலைரித்யர்தாத்கம்யதே| கிம்பூதாந் லாஜதர்பணாந் ? ஸஶர்கராக்ஷௌத்ராந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிஷித்தபேயஸ்ய தர்பணமாஹ-தேஷு த்விதி| லாஜதர்பணஂ-லாஜசூர்ணகதமர்தம்| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௧)-"த்ராக்ஷாதாடிமகாஶ்மர்யபத்யாபீலுபருஷகைஃ| ஜ்வரக்நைஸ்தோயமதிதைரத்பிர்வா லாஜதர்பணாந்| பிபேத்ஸுஸூக்ஷ்மரஜஸஃ" இதி| தத்ர தர்பணஶப்தேந ஸக்த்வஃ| தே ச லாஜாநாம்|
Adhikarana ததோ யூஷௌதநநரஸௌதநௌ (௩௭-௩௮) · Śloka ௩௮
ததோ ஜீர்ணே து தர்பணே| யவாக்வாஂ வௌதநஂ க்ஷுத்வாநஶ்நீயாத்பஷ்டதண்டுலம்||௩௭|| தகலாவணிகைர்யூஷை ரஸைர்வா முத்கலாவஜைஃ| |௩௮|
ततो जीर्णे तु तर्पणे| यवाग्वां वौदनं क्षुद्वानश्नीयाद्भृष्टतण्डुलम्||३७|| दकलावणिकैर्यूषै रसैर्वा मुद्गलावजैः| |३८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததஃ-தர்பணபாநாதநந்தரஂ, ஜீர்ணே தர்பணே, யவாக்வாஂ வேதி யவாகூபாநார்ஹே நரே யவாக்வாஂ ஜீர்ணாயாஂ, க்ஷுத்வாந் புருஷோ-ஜாதபுபுக்ஷஃ ஸந், த்விதீயேऽந்நகால ஓதநமஶ்நீயாத்-புஞ்ஜீத| கிம்பூதம் ? பஷ்டாஸ்தண்டுலா யஸ்மிந்| கிஂ கேவலமோதநஂ புஞ்ஜீத ? நேத்யாஹ-தகேத்யாதி| தகலாவணிகைஃ-குலத்தாதீநாஂ ஸம்பந்திபிர்யூஷஃ-க்வாதைஃ, ஓதநமத்யாத்| அதவா, அவஸ்தாவஶாத் முத்கலாவஜைரோதநமத்யாத்| முத்கலாவஜரஸைரிதி வக்தவ்யே ரஸைரிதி பதங்நிர்தேஶோ லாவஜரஸாநாஂ ப்ராதாந்யஜ்ஞாபநார்தம்| ததா லாவஜரஸாஃ ஸஂஸ்கார்யாஃ ஸஂஸ்காரகாஶ்ச முத்காஃ, அத ஏவ பஹுமாத்ராணாஂ லாவாநாமல்பாநாஂ ச முத்காநாமத்ரோபயோகஃ கார்ய இத்யவதிஷ்டதே| "நாதிமாஂ ஸாஸ்தநுரஸா தகலாவணிகாஃ ஸ்மதாஃ|" இதி கேசிதாஹுஃ| அந்யேத்வாசக்ஷதே,-"அல்பமாஂஸபடுஸ்நேஹா தகலாவணிகாஃ ஸ்மதாஃ|" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-யூஷோதநரஸௌதநாவாஹ-ததோ ஜீர்ணே த்விதி| யஸ்ய தர்பணமுக்தஂ தஸ்ய தர்பணே ஜீர்ணே, யஸ்ய யவாகூருக்தா தஸ்ய யவாக்வாஂ ஜீர்ணாயாஂ, ஓதநமஶ்நீயாத்| ஜீர்ணத்வமபி விகாரஃ பாகஃ| ஸ ச திநத்ரயேண ஜாயதே| த்ரிதிநஂ தர்பணஂ யவாகூஂ வா புக்த்வா ததோ யூஷௌதநஂ ததோ ரஸௌதநஂ புஞ்ஜீதேத்யர்தஃ| முத்கஜைர்யூஷை ரஸைஃ| லாவஜைர்தகலாவணிகைஃ| தகஂ-உதகம், தேந லவணேந ச ஸஂஸ்கதைஃ, அகதைரித்யர்தஃ| வாஶப்தாதமுத்கலாவஜைரபி யதா ஸாத்ம்யஂ தாந்யாந்தரமாஂஸாந்தரஜைஃ| யூஷைர்வா ரஸைர்வேதி வ்யாக்யாநே முத்கலாவஜைரிதி விஶேஷணஂ ந கடதே, க்ரமாபாவாத்|
Adhikarana மண்டாத்யுபசாரஸ்யோபஸஂஹாரஃ (௩௮) · Śloka ௩௮
| இத்யயஂ ஷடஹோ நேயோ பலஂ தோஷஂ ச ரக்ஷதா||௩௮||
| इत्ययं षडहो नेयो बलं दोषं च रक्षता||३८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-இதி-பூர்வோக்தேந ப்ரகாரேண, ப்ரதமோ ஜ்வரஸ்ய ஷடஹோ நேயஃ அதிவாஹ்யஃ, நாந்யோ ஜ்வரஸ்ய ஸம்பந்தீ, இத்யயமிதி நிர்தேஶால்லப்யதே- கிஂ குர்வதா பிஷஜா ஷடஹோ நேயஃ ? பலஂ ரக்ஷதா, ததா தோஷஂ தத்காலே ஸாமஂ வாதாத்யந்யதமஂ பதக் ஸஂஸஷ்டஂ ஸந்நிபதிதஂ வா தஜ்ஜ்வரகாரணஂ ரக்ஷதா,-தத்ர தத்ரக்ஷாஂ குர்வதா, யதாऽஸௌ தோஷஃ கச்ச்ரஸாத்யதாமஸாத்யதாஂ வா ந யாதி| அத்ர ச யதி கில பலரக்ஷார்தஂ ஸந்தர்பணஂ க்ரியதே ததா ஸந்தர்பணஸ்யாமவத்திஹேதுத்வாத் ஸாமோ தோஷோ வர்தேத, அதாமதோஷக்ஷபணார்தமபதர்பணஂ குர்வீத ததா பலஹாநிஃ ஸ்யாத், தஸ்மாந்மத்யமயா வத்த்யாऽவஹிதேந வைத்யேநோபயஂ ரக்ஷதோபக்ரமஃ கார்யஃ, நாத்ராவஹேலா கார்யேத்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-மண்டாத்யுபசாரமுபஸஂஹரதி-இத்யயஂ ஷடஹோ நேய இதி|
Adhikarana ததஃ கஷாயஃ (௩௯) · Śloka ௩௯
ததஃ பக்வேஷு தோஷேஷு லங்கநாத்யைஃ ப்ரஶஸ்யதே| கஷாயோ தோஷஶேஷஸ்ய பாசநஃ ஶமநோऽதவா||௩௯||
ततः पक्वेषु दोषेषु लङ्घनाद्यैः प्रशस्यते| कषायो दोषशेषस्य पाचनः शमनोऽथवा||३९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-லங்கநாத்யைஃ-திக்தஸாவஸாநைஸ்தத்காலோசிதைர்ஜ்வரகாரிஸாமமலபக்தஹேதுபிஃ, பக்வேஷு தோஷேஷு ததஃ-ஷடஹாதூர்த்வஂ, கஷாயஃ ப்ரஶஸ்யதே| முஸ்தாபர்படகாதிஃ பாசநஃ, ப்ராதாந்யேந பாசநஸஂஜ்ஞயா விஹிதத்வாத்| ததா வக்ஷ்யமாணஃ கலிங்ககாதிரர்கஶ்லோகஸமாபநஃ (ஶ்லோ. ௪௮) பஞ்சப்ரகாரஃ ஶமநஃ ப்ரஶஸ்யதே, ப்ராதாந்யேந ஶமநஸஂஜ்ஞயா விஹிதத்வாத்| ததா சாத்யேஷ்யதே தந்த்ரகத் (ஶ்லோ. ௫௧) "பஞ்சைதே ஸந்ததாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ ஶமநா மதாஃ|" இதி| ததேததுபயஂ-பாசநஶப்தஶ்ருத்யாக்ஷிப்தோ முஸ்தாபபர்டகாதிஃ ஶமநஶ்ருத்யாக்ஷிப்தஃ கலிங்ககாதிஃ, கஷாயஃ-க்வாதஃ, ப்ரஶஸ்யதே| கஸ்ய பாசநஃ ? இத்யாஹ-தோஷஶேஷஸ்ய| அத ஏவ பக்வேஷு தோஷேஷு லங்கநாத்யைரித்யல்பபக்வேஷு பக்வப்ராயேஷ்வீஷதாமேஷு தோஷேஷ்விதி போத்யம்| அந்யதா பக்வஸ்ய பாசநமயுக்தமிவ ஸ்யாத், பிஷ்டபேஷணந்யாயேநாநர்தகத்வாத்| ததா சாபக்வஂ யத்வஸ்துஜாதஂ ததக்நிஃ பசதி, பஹந்தமக்நிஃ பாசநஃ பாசயாத| ஏவஂ ச பாக்யாபாவாத் கிமக்நிஃ பசது ? கிஂ வா கஷாயஃ பாசயது ? இத்யநுபபந்நமிவைதத்ஸ்யாத்| யதா புநர்முஸ்தாபர்படகாதிஃ கலிங்காதிரந்யோ வா கஶ்சித் கஷாயஸ்திக்தாத்யந்யதமோ வாதாதிதோஷஜ்வரஶாந்த்யர்தஂ ப்ரயுஜ்யதே ததா பாசநோ பவந்நபி ஶமநஸஂஜ்ஞஃ, ந பாசநஸஂஜ்ஞஃ| நநு, ப்ரதம ஏவ திநே திக்தரஸகஷாயமநுஜஜ்ஞே தந்த்ரகத்| ததா சோவாச (ஶ்லோ. ௧௫)- "கநசந்தநஶுண்ட்யம்புபர்படோஶீரஸாதிதம்| ஶீதஂ தேப்யோ ஹிதஂ தோயஂ பாசநஂ தட்ஜ்வராபஹம்||" இதி| தத்கதமேதத் ? அத்ரோச்யதே| ஜ்வரிணஃ ப்ரஸக்ததஷோऽவஶ்யஂ பாநஂ கிஞ்சித்விதரணீயம்| ந ச (பாநே) மத்யேக்ஷுரஸததிமஸ்த்வாரநாலக்ஷீராதீநாமத்ர யோக்யத்வேऽபி ஜ்வரஸ்யைவஂ விதாநி நிஷத்தாநி தந்த்ரகத்பிஃ, ஶிஶிரஜலமப்யாமதோஷஸ்ரோதஃஸஂரோதாக்நிஸாதாதீநாவஹேத் ஜ்வரஂ காடதரஂ குர்யாத்| தஸ்மாத் பாநார்தே திக்தஸாதிதமுக்தமம்ப்வநுமேநே| த்ரவ்யாணி சாத்ர ஸ்வல்பமாத்ரயைவ யோஜ்யா நீத்யநந்தரமேவ ப்ரத்யபாதி| கிஞ்ச ஜ்வரிதஸ்தஷதோ ஜலஂ பஹௌஷதஂ பாதுமபி ந க்ஷமேத| கிஞ்ச கதிபயாந்யேவ கநாதீநி ஜலஸஂஸ்காரேண பாதுமநுமதாநி, ந ஸகலாந்யபி திக்தாந்யநுமதாநி| கிஂதர்ஹி ? விஶிஷ்டப்ரபாவஂ தர்ஶயந்தி கநாதீந்யேவ| விஶிஷ்டப்ரபாவத்வஂ சாந்யத்ராபி த்ரவ்யாணாஂ தஷ்டம்| யதா-ஶமீபலஂ மதுரமபி கேஶக்நம், ததாऽம்லமப்யாமலகஂ பித்தகபக்நம், ஸைந்தவஂ லவணமபி சக்ஷுஷ்யம், இத்யாத்யந்யதப்யூஹ்யம்| தஸ்மாத் கநாதீநாஂ பாநீயஸஂஸ்காரோபயோகோ நவஜ்வரேऽபி ஹிதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஔஷதமாஹ-ததஃ பக்வேஷ்விதி| ததஃ-ஷடஹாத்பரம்| கஷாயஃ-ஸ்வரஸாதிஃ அபக்வதோஷஶங்காயாஂ பாசநஃ, ததபாவே ஶமநஃ| வத்திஜஶநம்(?)| பக்வேஷு தோஷேஷ்விதி திநஸங்க்யாநாதரார்தம்| ததுக்திஸ்து க்ரமகதநார்தம்|
Adhikarana தோஷவிஶேஷே கஷாயவிஶேஷஃ (௪௦) · Śloka ௪௦
திக்தஃ பித்தே விஶேஷேண ப்ரயோஜ்யஃ, கடுகஃ கபே| |௪௦|
तिक्तः पित्ते विशेषेण प्रयोज्यः, कटुकः कफे| |४०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கஷாய இதி வர்ததே| ஜ்வரஸ்ய ப்ரகதத்வாத் பித்தே-பித்தஜ்வரே, திக்தகஷாயகல்பநாப்ரகாரஃ ப்ரயோஜ்யஃ| திக்தஃ பித்தே விஶேஷேணேத்யதோ விஶேஷநிர்தேஶாதந்யதோஷோத்தேऽபி ஜ்வரே திக்தரஸாதிஷ்டிதோ த்ரவ்யகஷாயோ யதாவஸ்தஂ ப்ரயோஜ்யஃ, ந கேவலஂ பித்தஜ்வராக்யே, வ்யாதிதோஷக்நத்வாத்| ததா திக்தோ ரஸோ நிஸர்கத ஏவ ஜ்வரக்நஃ ஶாஸ்த்ரேऽஸ்மிந்படிதஃ| யதா (ஹ. ஸூ. அ. ௧௦/௧௪)- "திக்தஃ ஸ்வயமரோசிஷ்ணுரருசிஂ கமிதட்விஷம்| கூஷ்டமூர்ச்சாஜ்வரோத்க்லேததாஹபித்தகபாந் ஜயேத்||" இதி| முநிரப்யவோசத் (ச. ஸூ. அ. ௨௬௪௩)- "திக்தோ ரஸஃ ஸ்வயமரோசிஷ்ணுரரோசகக்நோ விஷக்நஃ க்ரிமிக்நோ மூர்ச்சாதாஹப்ரஶமநஸ்தஷ்ணாப்ரஶமநஸ்த்வங்மாஂஸயோஃ ஸ்திரீகரணோ ஜ்வரக்நஃ" இத்யாதி| தஸ்மாத்ரஸேஷு யதா திக்தரஸஸ்ய ஜ்வரக்நத்வஂ ததா நாந்யேஷாஂ ரஸாநாமித்யவேஹி| குடூச்யாதேஶ்ச த்ரவ்யஸ்ய திக்தரஸத்வாதேவ ஜ்வரக்நத்வஸ்ய ப்ரதிபாதிதத்வாத் புநர்யஜ்ஜ்வரக்நத்வமுக்தஂ தச்சக்த்யுத்கர்ஷாயேதி போத்யம்| குடூச்யாஶ்ச முநி(?)குணாநாஹ| யதா (ஸங்க்ரஹே அ. ௧௨)- "திக்தாऽமதா த்ரிதோஷக்நீ க்ராஹிண்யுஷ்ணா ரஸாயநீ| தீபநீ ஜ்வர தட்தாஹகாமலாவாதரக்க்தநுத்||" இதி| ஏவமந்யேஷாமபி த்ரவ்யாணாமாதேயஸாமர்த்யாத்யுத்கர்ஷஸித்தமபி யத் புநருச்யதே, தத்தேஷாஂ தஸ்ய கர்மணஃ ஶக்த்யுத்கர்ஷார்தஂ போத்யம்| கடுக இத்யாதி| கடுகரஸாதிஷ்டிதோ ஜ்வரக்நத்ரவ்யவிஶேஷஜஃ க்வாதஃ கபே-கபஜ்வரே ப்ரயோஜ்யஃ, ந து யஃ கஶ்சித்கடுகத்ரவ்யகஷாயஃ, ஸர்வஸ்ய ஜ்வரக்நத்வாநுபபத்தேஃ| யஸ்மாத்த்ரவ்யப்ரபாவாத்விஶிஷ்டமேவ கடுரஸாதிஷ்டிதஂ கிமபி யத் த்ரவ்யஂ தஜ்ஜவரக்நமிதி மந்தவ்யம்| ஏததேவ தஸ்மாச்சாயஂ க்ரந்தகத் "கபே கடுகோ யோஜ்யஃ" இதி ஜகாத|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-யஸ்மிந் தோஷே யஃ கஷாயஸ்தமாஹ-திக்தஃ பித்த இதி| விஶேஷேணேதி வசநாத் கபேऽபி, ந து வாதே, விருத்தத்வாத்|
Adhikarana கஷாயகஷாயஸ்ய நிஷேதஃ நிஷேதாதிக்ரமே தோஷஃ (௪௦-௪௧) · Śloka ௪௧
| பித்தஶ்லேஷ்மஹரத்வேऽபி கஷாயஃ ஸ ந ஶஸ்யதே||௪௦|| நவஜ்வரே, மலஸ்தம்பாத்கஷாயோ விஷமஜ்வரம்| குருதேऽருசிஹல்லாஸஹித்மாத்மாநாதிகாநபி||௪௧||
| पित्तश्लेष्महरत्वेऽपि कषायः स न शस्यते||४०|| नवज्वरे, मलस्तम्भात्कषायो विषमज्वरम्| कुरुतेऽरुचिहृल्लासहिध्माध्मानादिकानपि||४१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கஷாயஃ-கஷாயரஸாதிஷ்டிதத்ரவ்யஜஃ கஷாயஃ, ஸ பித்தஶ்லேஷ்மஹரத்வேऽபி நவஜ்வரே,-தருணஜ்வரே, ந ஶஸ்யதே| குதஃ ? இத்யாஹ-மலேத்யாதி| கஷாயோ ஹ்யத்ர யோஜிதோ மலஸ்தம்பாத்காரணாத் விஷமஜ்வரஂ-ஸததாதிகஂ, குருதே| கஷாயஸ்தம்பிதா ஹி மலாஃ கோஷ்டமப்ரதிபந்நத்வாத் ஸம்யக்பாகமயாந்தஃ ஸந்திஸ்தோதோலீநாஃ கஷாயபாநவிஹிதவேகா அஶக்தத்வாத்விஷமமேவ ஜ்வரஂ குர்வந்தி| யதி ஹி தேஷாஂ கஷாயதாநேந ஶக்திஹாநிர்ந கதா ஸ்யாத் ததா ஸந்ததமேவ ஜ்வரஂ குர்யுஃ| தஸ்மாத் ஸ்வல்பத்வாத் ஸததாதிகஂ விஷமஜ்வரஂ கர்துமேஷாஂ யுக்தம்| நநு, பித்தஶ்லேஷ்மஹரத்வேபீத்யநர்தம்| யதஃ "கஷாயஃ பித்தகபஹா" (ஹ.ஸூ.அ.௧௦௧௨௦) இதி பூர்வமுக்தம்| அஸ்த்யேவைதத்| அர்தவிஶேஷஜ்ஞாபநார்தஂ து புநருக்தம்| நவஜ்வரே-ஏகதோஷஜே ஸந்நிபாதஜே வாதகபஜே வாதபித்தஜே, கேவலஂ கஷாயோ ந ஶஸ்தோऽபி து பித்தஶ்லேஷ்மஜ்வரேऽபி ந ஶஸ்தஃ, தஸ்மாத் பித்தகபஜேऽபி ஜ்வரே நாயஂ யோஜ்ய இத்யர்தஃ| ததா, கஷாயோऽயஂ யோஜிதோ ந கேவலஂ விஷமஜ்வரஂ கரோதி, யாவதருச்யாதீஶ்ச கரோதி| அத்ராபி மலஸ்தம்பாதிதி ஸம்பத்யதே| தேந யத்யப்யாதிஶப்தேநாநியதருபாணாமநேகாநாவ்யாதீநாஂ க்ரஹணஂ ப்ராப்தம், ததாऽபி மலஸ்தம்பாத்யே வ்யாதய உத்பத்யந்தேऽருச்யாதிரூபாஸ்தேஷாமேவேஹ க்ரஹணார்தமேவஂ ஸம்பந்தஃ கதஃ| ததா, விஷமஜ்வராருசிஹல்லாஸஹித்மாத்மாநாதிகாநபீத்யேகவிபக்த்யைவ நிர்தேஶஃ கர்துஂ வ்யவச்சத்ய பதங்க்நிர்தேஶோ யஃ கதஸ்தேநேதஂ த்யோத்யதே,-கஷாயஃ ப்ரயோஜிதோऽவஶ்யமேவ விஷமஜ்வரஂ குருதே, அருச்யாதீந் புநர்நாவஶ்யஂ குருதே, இதி| ததேவஂ கஷாயோ ரஸவிஶேஷோ மலஸ்தம்பாதேவ நவஜ்வரே நிஷித்யதே, ந து கல்பநாவஶாத்| ததா ச முநிஃ (ச. சி. அ. ௩௧௧௬௦)- "யஃ கஷாயஃ கஷாயஸ்து ஸ வர்ஜ்யஸ்தருணே ஜ்வரே| ந து கல்பநமுத்திஶ்ய கஷாயஃ ப்ரதிஷித்யதே||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கஷாயஂ ஜ்வரே நிஷேததி-பித்தஶ்லேஷ்மஹரத்வேऽபீதி| கஷாயஃ-கஷாயரஸஸ்ய கஷாயஃ| நிஷேதாதிக்ரமே தோஷமாஹ-மலஸ்தம்பாதிதி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௧)-"ந ச்யவந்தே ந பச்யந்தே கஷாயஸ்தம்பிதா மலாஃ| திர்யக்கதா விமார்கா வா வர்த்தயந்த்யபி ச ஜ்வரம்|| வஹ்வாமகபவாதத்வாச்சூலாநாஹாதிகாநபி|" இதி|
Adhikarana உக்தௌஷதகாலஸ்ய மதாந்தரேண நிராகரணம் (௪௨) · Śloka ௪௨
ஸப்தாஹாதௌஷதஂ கேசிதாஹுரந்யே தஶாஹதஃ| கேசில்லக்வந்நபுக்தஸ்ய யோஜ்யமாமோல்பணே ந து||௪௨||
सप्ताहादौषधं केचिदाहुरन्ये दशाहतः| केचिल्लघ्वन्नभुक्तस्य योज्यमामोल्बणे न तु||४२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸப்தாஹாதநந்தரமஷ்டமேऽஹ்நயௌஷதஂ-ஜ்வரக்நஂ யதாயோக்யஂ ஶதாதிகல்பநயா கல்பிதஂ, யோஜ்யமிதி கிசிதேவாசார்யா ஆஹுஃ| அந்யே து தஶாஹாதூர்த்வமௌஷதஂ-முஸ்தாபர்படகாதிகஂ, யோஜ்யமாஹுஃ| கேசிதாசார்யா லக்வந்நபுக்தஸ்ய நரஸ்யௌஷதஂ யோஜ்யமித்யாஹுஃ| லக்வந்நஶப்தேந பேயாதிகஂ பண்யதே, ஓதநதஸ்தஸ்ய லகுத்வோக்தேஃ| லக்வந்நஂ புக்தஂ யேநாஸௌ லக்வந்நபுக்தஃ| ஆஹிதாக்ந்யாதித்வாந்நிஷ்டாந்தஸ்ய பரநிபாதஃ| "பரமதமப்ரதிஷித்தமநுமதமேவ" இதி ஸர்வமேதத் ப்ரமாணம், அவஸ்தாவஶேந ப்ரயோகார்ஹத்வாத்| ஆமோல்பணே து ந-ஆமாதிகஜ்வரிணி புருஷே புநரௌஷதஂ ஜ்வரக்நஂ முஸ்தாபர்படகாதிகஂ ஷடஹாதூர்த்வஂ ஸப்தாஹாத் தஶாஹாத்வா ந யோஜ்யம்| கிமிதி சேத் ? ஆஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-உக்தமௌஷதகாலஂ மதாந்தரேண நிராகுருதே-ஸப்தாஹாதௌஷதமிதி| லக்வந்ந-மண்டாதி, ஷடஹாதநந்தரஂ அவதித்ரயமப்யப்ரயோஜகம்| யாவதாமோல்பணஸ்தாவதௌஷதஂ ந யோஜ்யம்|
Adhikarana ஸ்வஸித்தாந்தே யுக்திஃ (௪௩-௪௪) · Śloka ௪௪
தீவ்ரஜ்வரபரீதஸ்ய தோஷவேகோதயே யதஃ| தோஷேऽதவாऽதிநிசிதே தந்த்ராஸ்தைமித்யகாரிணி||௪௩|| அபச்யமாநஂ பைஷஜ்யஂ பூயோ ஜ்வலயதி ஜ்வரம்| |௪௪|
तीव्रज्वरपरीतस्य दोषवेगोदये यतः| दोषेऽथवाऽतिनिचिते तन्द्रास्तैमित्यकारिणि||४३|| अपच्यमानं भैषज्यं भूयो ज्वलयति ज्वरम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தீவ்ரஜ்வரேண பரீதஸ்ய ஜ்வரிணஃ புஂஸோ தோஷவேகோதயே தோஷஸ்ய-ஆமாத்யாக்யஸ்யோல்பணஸ்ய, வேகோ-முஸ்தாபர்படகாதிநோத்க்லேஶாத், தோஷவேகஃ, தஸ்யோதயஃ-ப்ராதுர்பாவோ, தோஷவேகோதயஃ| அதவா, உல்பணாமஸ்ய வாதாதேர்தோஷஸ்ய வேகோதயஃ, தஸ்மிந் தோஷவேகோதயே ஸதி| அதவா ததைவ தோஷே-ஆமாக்யே, அதிநிசிதே-அதிஶயேந ஸஞ்சயஂ ப்ராப்தே, வாதாதௌ வ தோஷ உல்பணே| அத ஏவ தந்த்ராஸ்தைமித்யேऽவஶ்யஂ கரோதி தஸ்மிந் தந்த்ராஸ்தைமித்யகாரிணி| யதோ-யஸ்மாத், ததாநீமாமச்சந்நபாவகேநாபச்யமாநஂ பைஷஜ்யஂ-ஔஷதஂ முஸ்தாபர்படகாதிஶதாதிகல்பநாகல்பிதஂ, ததௌஷதஂ ப்ரயுக்தஂ பூயஃ-புநரபி, ஜ்வரஂ ஜ்வலயதி-உத்தேஜயதி ந ஶமயதி| தஸ்மாதாமோல்பணே ஜ்வரே ந ஷடஹாதூர்த்வஂ நாபி ஸப்தாஹாந்ந ச தஶாஹாதூர்த்வஂ பைஷஜ்யஂ யோஜ்யம்| கதா தர்ஹி யோஜ்யம் ? இத்யாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸ்வஸித்தாந்தே யுக்திமாஹ-தீவ்ரஜ்வரபரீதஸ்யேதி| த்விவிதோ ஹ்யாமோல்பணோ ஜ்வரஃ-அபக்வஃ பச்யமாநஶ்ச| தத்ர ப்ரதமேऽர்தே பச்யமாநஸ்யோக்திஃ, அபக்வஸ்ய த்விதீயே| உபயோரபி ப்ரயுக்தமௌஷதமபச்யமாநஂ புநர்ஜ்வரஂ ஜ்வலயதி|
Adhikarana ஔஷதயோக்யா ஜ்வராவஸ்தா (௪௪-௪௫) · Śloka ௪௫
| மதுர்ஜ்வரோ லகுர்தேஹஶ்சலிதாஶ்ச மலா யதா||௪௪|| அசிரஜ்வரிதஸ்யாபி பேஷஜஂ யோஜயேத்ததா| |௪௫|
| मृदुर्ज्वरो लघुर्देहश्चलिताश्च मला यदा||४४|| अचिरज्वरितस्यापि भेषजं योजयेत्तदा| |४५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதுர்ஜ்வரஃ-உபத்ரவமதுதயா| லகுஃ-படுஃ தேஹஃ| சலிதா மலாஃ-மூத்ரபுரீஷாதயஃ| மதுர்ஜ்வர இத்யாதிலக்ஷணாவஸ்தா யதா பவதி ததாऽஸ்யாமவஸ்தாயாமசிரஜ்வரிதஸ்யாபி-அநிதிக்ராந்தஷடஹஸ்யாபி, பைஷஜ்யஂ யோஜ்யம்| அபிஶப்தாத் கிஂ புநஃ ஷடஹேऽப்யதீதே ஜ்வரிதஸ்யைவஂலக்ஷணாயாமவஸ்தாயமுத்பந்நாயாஂ ததௌஷதஂ ச ந யோஜ்யம் ? இத்யேவஂ வ்யாத்யவஸ்தா காலதோ கரீயஸீத்யுக்தஂ பவதி| அத ததௌஷதமாஹ-க்
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஔஷதயோக்யாஂ ஜ்வராவஸ்தாமாஹ-மதுஜ்வர இதி|
Adhikarana ஔஷதம் (௪௫-௪௬) · Śloka ௪௬
| முஸ்தயா பர்படஂ யுக்தஂ ஶுண்ட்யா துஃஸ்பர்ஶயாऽபி வா||௪௫|| பாக்யஂ ஶீதகஷாயஂ வா பாடோஶீரஂ ஸவாலகம்| பிபேத்தத்வ்ச்சபூநிம்பகுடூசீமுஸ்தநாகரம்||௪௬||
| मुस्तया पर्पटं युक्तं शुण्ठ्या दुःस्पर्शयाऽपि वा||४५|| पाक्यं शीतकषायं वा पाठोशीरं सवालकम्| पिबेत्तद्व्च्छभूनिम्बगुडूचीमुस्तनागरम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-முஸ்தயா ஸஹ பர்படஂ யுக்தமதவா ஶுண்ட்யா தந்வயாஸேந யுக்தஂ பாக்யஂ-ஶதஂ, ஶீதகஷாயஂ-ஶீதகல்பநாகல்பிதஂ, வா கத்வா பிபேதிதி வக்ஷ்யமாணேந ஸம்பந்தஃ| பாடா சோஶீரஂ ச பாடோஶீரஂ வாலகேந ஸஹ ஶதஂ ஶீதஂ வா பிபேத்| ஸ்வரஸகல்கபாண்டாக்யகல்பநாப்யஃ ஶதஶீதாக்யகல்பநாத்வயகல்பிதஸ்யாஸ்ய ததா ஸாமர்த்யஸ்ய தஷ்டத்வாதேதத்கல்பநாயுகலமுபந்யஸ்தவாந்| வா ஸமுச்சயே பிந்நக்ரமே| தத்வதித்யாதி| ந கேவலஂ முஸ்தாபர்படகஂ பிபேத், ததா பாடோஶீரஂ ஸவாலகஂ பிபேத், யாவத்பூநிம்பகுடூசீமுஸ்தநாகரமபி பிபேதிதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-ஔஷதமாஹ-முஸ்தயா பர்படஂ யுக்திமிதி| தச்ச பஞ்சதா,- முஸ்தாபர்படம், ஶுண்டீபர்படம், துராலபாபர்படம், பாடாதித்ரயம் பூநிம்பாதிசதுஷ்டயஂ ச| தச்ச பாக்யஂ ஶீதகஷாயஂ வா கத்வா பிபேத்| பாக்யஃ-க்வாதஃ|
Adhikarana உக்தௌஷதாநாஂ விஷயஂ விபாகஂ பலஂ ச (௪௭) · Śloka ௪௭
யதாயோகமிமே யோஜ்யாஃ கஷாயா தோஷபாசநாஃ| ஜ்வராரோசகதஷ்ணாஸ்யவைரஸ்யாபக்திநாஶநாஃ||௪௭||
यथायोगमिमे योज्याः कषाया दोषपाचनाः| ज्वरारोचकतृष्णास्यवैरस्यापक्तिनाशनाः||४७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-இமே-பூர்வோக்தா முஸ்தாபர்படகாதயஃ கஷாயாஃ, யதாயோகஂயோகாநதிக்ரமேண, யோ யஃ கஷாயோ யஸ்மிந் ஜ்வரே தாதுஂ யுக்தஃ ஸ தத்ர யோஜ்ய இதி யதாயோகஂ யோஜ்யாஃ| கிஂக்ரியா ஏதே ஸ்யுஃ ? இத்யாஹ-தோஷபாசநாஃ, தோஷஸ்ய-ஆமாக்யஸ்ய பக்வப்ராயஸ்ய, பாசநாஃ| தந்த்ராந்தரே சோக்தம்-"ப்ரயுக்தஂ பாசயேதாமஂ யதத்பாசந முச்யதே| பித்தாதிஜிந்நிராமஸ்ய யத்ஸ்யாத்தசமநஂ மதம்||" இதி| அத்ர முஸ்தாபர்படஸ்ய பூர்வமுபந்யாஸோ ஜ்வரநாஶநேப்யோऽந்யேப்யோऽஸ்ய முஸ்தாபர்படஸ்ய ப்ராதாந்யப்ரதர்ஶநார்தஃ| ததா சாசார்யோऽக்ந்யாணாஂ மத்யே "முஸ்தாபர்படக ஜ்வரே" (ஹ. உ. அ. ௪௦/௪௮) இதி நிர்தேக்ஷ்யதே| தஸ்மாந்முஸ்தாபர்படஸ்யைவ ஜ்வரநாஶநே ஜ்யாயஸ்த்வமித்யவேஹி, வ்யாதிப்ரதிபக்ஷத்வாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-உக்தாநாமௌஷதாநாஂ விஷயஂ விபாகஂ பலஂ சாஹ-யதாயோகமிதி| யதாயோகஂ-யோ யத்ர தேஶே காலே வா லப்யஃ, யத்ர ஜ்வரே வா த்ரவ்யஶக்திபர்யாலோசநயா யோக்யஃ, ஸ தத்ர யோஜ்யஃ, ஸ தத்ர யோஜ்யஃ| ஸித்தயோகே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௮௨)- "நாகரஂ தேவகாஷ்டஂ ச தாந்யகஂ பஅஹ்தீத்வயம்| தத்யாத்பாசநகஂ பூர்வஂ ஜ்வரிதாய ஜ்வராபஹம்||" இதி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௧)-"பாடேந்த்ரயவபூநிம்பமுஸ்தபர்படகாமதாஃ| ஜயந்த்யாமமதீஸாரஂ ஜ்வரஂ ச ஸமஹௌஷதாஃ|| இதி|
Adhikarana ஸந்ததாதீநாஂ விஷமஜ்வராநாஂ ஶமநாஃ பஞ்ச கஷாயாஃ (௪௮-௫௧) · Śloka ௫௧
| கலிங்ககாஃ படோலஸ்ய பத்ரஂ கடுகரோஹிணீ||௪௮|| படோலஂ ஸாரிவா முஸ்தா பாடா கடுகரோஹிணீ| படோலநிம்பத்ரிபலாமத்வீகாமுஸ்தவத்ஸகாஃ||௪௯|| கிராததிக்தமமதா சந்தநஂ விஶ்வபேஷஜம்| தாத்ரீமுஸ்தாமதாக்ஷௌத்ரமர்தஶ்லோகஸமாபநாண்||௫௦|| பஞ்சதே ஸந்ததாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ ஶமநா மதாஃ| |௫௧|
| कलिङ्गकाः पटोलस्य पत्रं कटुकरोहिणी||४८|| पटोलं सारिवा मुस्ता पाठा कटुकरोहिणी| पटोलनिम्बत्रिफलामृद्वीकामुस्तवत्सकाः||४९|| किराततिक्तममृता चन्दनं विश्वभेषजम्| धात्रीमुस्तामृताक्षौद्रमर्धश्लोकसमापनाण्||५०|| पञ्चते सन्ततादीनां पञ्चानां शमना मताः| |५१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கலிங்ககாதயோऽர்தஶோகைஃ ஸமாபநஂ யேஷாஂ தேऽர்தஶ்லோகஸமாபநாஃ பஞ்சைதே பஞ்சாநாஂ ஸந்ததாதீநாஂ யதாஸங்க்யஂ ஶமநா மதாஃ முநீநாமிதி ஶேஷஃ|
Adhikarana வாதஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௫௧-௫௨) · Śloka ௫௨
| துராலபாமதாமுஸ்தாநாகரஂ வாதஜே ஜ்வரே||௫௧|| அதவா பிப்பலீமூலகுடூசீவிஶ்வபேஷஜம்| கநீயஃ பஞ்சமூலஂ ச|௫௨|
| दुरालभामृतामुस्तानागरं वातजे ज्वरे||५१|| अथवा पिप्पलीमूलगुडूचीविश्वभेषजम्| कनीयः पञ्चमूलं च|५२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-துராலபாதி பாசநஂ வாதஜே ஜ்வரே, அதவா பிப்பல்யாதிகஂ வாதஜே ஜ்வரே, கநீயோ-பஹத்யாதிகஂ, பஞ்சமூலஂ ச வாதஜே ஜ்வரே, இதி யோஜ்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸாமாந்யபாசநாந்யுக்த்வா விஶேஷபாசநாநி கதயதி| தத்ர வாதஜ்வரஸ்யாஹ-துராலபாமதாமுஸ்தாநாகரமிதி| துராலபாதிசதுஷ்கஃ பிப்பலீமூலாத்யஷ்டகோ வா|
Adhikarana பித்தஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௫௨-௫௩) · Śloka ௫௩
| பித்தே ஶக்ரயவாகநம்||௫௨|| கடுகா சேதி ஸக்ஷௌத்ரஂ முஸ்தாபர்படகஂ ததா| ஸதந்வயாஸபூநிம்பஂ|௫௩|
| पित्ते शक्रयवाघनम्||५२|| कटुका चेति सक्षौद्रं मुस्तापर्पटकं तथा| सधन्वयासभूनिम्बं|५३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பித்தே-பித்தஜேஜ்வரே, ஶக்ரயவாதயஃ ஸமாக்ஷிகா மதாஃ| பித்தஜேऽபி முஸ்தாபர்படகஂ தந்வயாஸகிராததிக்தாப்யாஂ ஸஹித ஹிதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பித்தஜ்வரஸ்யாஹ-பித்தே ஶக்ரயவாகநமிதி| இந்த்ரயவாதித்ரிகோ முஸ்தாதிசதுஷ்கோ வா|
Adhikarana கபஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௫௩-௫௪) · Śloka ௫௪
| வத்ஸகாத்யோ கணஃ கபே||௫௩|| அதவா வஷகாங்கேயீஶங்கபேரதுராலபாஃ| |௫௪|
| वत्सकाद्यो गणः कफे||५३|| अथवा वृषगाङ्गेयीशृङ्गबेरदुरालभाः| |५४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-"வத்ஸகமூர்வீபார்ங்கீ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫/௩௩) இத்யாதிஃ கபே மதஃ| அதவா வஷாதிஃ| காங்கேயீ-முஸ்தா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கபஜ்வரஸ்யாஹ-வத்ஸகாத்யோ கண இதி| "வத்ஸகமூர்வாபார்ங்கீ" இத்யாதிகணஃ, வஷாதிசதுஷ்கோ வா| காங்கேயீமுஸ்தா| ஶங்கபேரஂ-ஶுண்டீ|
Adhikarana ஸஶூலவிபிந்தஸ்ய கபவாத ஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் வாதபித்தஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் பித்தஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் கபஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் ஸஶூலவிபந்தஸ்ய கபவாத ஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௫௪-௫௫) · Śloka ௫௫
| ருக்விபந்தாநிலஶ்லேஷ்மயுக்தே தீபநபாசநம்||௫௪|| அபயாபிப்பலீமூலஶம்யாககடுகாகநம்| |௫௫|
| रुग्विबन्धानिलश्लेष्मयुक्ते दीपनपाचनम्||५४|| अभयापिप्पलीमूलशम्याककटुकाघनम्| |५५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ருக்விபந்தாதியுக்தே ஜ்வரேऽபயாதிகநாவஸாநஂ தீபநபாசநம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸஶூலவிபந்தஸ்ய கபவாதஜ்வரஸ்யாஹ-ருக்விபந்தாநிலஶ்லேஷ்மயுக்த இதி| ஸித்தயோகே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௮௮)- "பில்வாதிபஞ்சமூலாம்பு பாசநஂ வாதஜே ஜ்வரே|| கலிங்கஂ கட்பலஂ முஸ்தஂ பாடா திக்தகரோஹிணீ| பக்வஂ ஸஶர்கரஂ பீதஂ பாசநஂ பைத்திகே ஜ்வரே|| மாதுலிங்கஶிபாவிஶ்வகாயஸ்தாக்ரந்திகோத்பவம்| கபஜ்வரேஶு ஸக்ஷாரஂ பாசநஂ வா கணாதிகம்|| ஸம்ஸஷ்டதோஷேஷு ஹிதஂ ஸஂஸஷ்டமத ஸஂஸஷ்டமத பாசநம்|" இதி| அத ஶமநாநி| தத்ர ஸங்க்ரஹே (சி.அ. ௧)-"ஸகுடாஃ ஸாரிவாத்ராக்ஷாஶதாஹ்வாகணரேணுகாஃ| காஶ்மர்யஸாரிவாத்ராக்ஷாத்ராயமாணாமதாகுடாஃ|| ஶதபுஷ்பாவசாகுஷ்டதேவதாருஹரேணுகாஃ| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தாஃ ஸமாஂஸீமுஸ்ததாந்யகாஃ|| கஷ்ணாபுநர்நவாத்ராக்ஷாஶதாஹ்வாகுடஸாரிவாஃ| ஶாலிபர்ணீபலாத்ராக்ஷாஸாரிவாச்சிந்நஸம்பவாஃ|| ஆரக்வதோ பலா ராஸ்நா காஶ்மர்யஂ மதுகஂ குடஃ| ஶதாவரீசிந்நருஹாஸ்வரஸோ வா குடாந்விதஃ|| ஸகஷ்ணஜீரகஸிதாநாகரஶ்சாமதாரஸஃ| வாதஜ்வரஂ ஜயத்யாஶு கேவலோ வாऽமதாரஸஃ|| பார்கீஸரலகாங்கேயீதாருகுஷ்டைலவாலுகம்| கோஷ்ணஂ குடகதோபேதஂ பிபேத்வா வாதஜேஜ்வரே||' இதி| ஸித்தயோகே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ.௮௯)- "கிராதாப்தாமதோதீச்யபஹதீத்வயகோக்ஷுரைஃ| ஸஸ்திராகலஶீவிஶ்வைஃ க்வாதோ வாதஜ்வராபஹஃ||" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௨௨௭)-"பஞ்சமூலீபலாராஸ்நாகுலத்தைஃ ஸஹ பௌஷ்கரைஃ| பர்வபேதஂ ஶிரஃகம்பஂ நிஹந்தி பவநஜ்வரம்|| தர்பஂ பலாஂ கோக்ஷுரகஂ பாசயேத்பாதஶேஷிதம்| ஶர்கராகதஸஂயுக்தஂ பிபேத்வாதஜ்வராபஹம்||" இதி| இதி வாதஜ்வரஃ| அத பித்தஜ்வரஃ| தத்ர ஸங்க்ரஹே (சி.அ. ௧)-"படோலாதிகுடூச்யாதீ ஸூத்ரோக்தௌ பித்தஜே ஜ்வரே| அஞ்ஜநாதிஃ ஸகாஶ்மர்யஃ ஸாரிவாதிஃ ஸஶகரஃ|| ஸிதாமதுககாஶ்மர்யஶீதோஶீரபரூஷகம்| குடூசீஸாரித்ரஃரோத்ரகமலோத்பலஶகராஃ| த்ராக்ஷாபயாதிக்தகநஶம்யாகபலபபடம்| ஶ்யாமாபர்படதுஃஸ்பர்ஶாதிக்தாதிக்த பஷாஸிதாஃ|| ஶ்யாமா-ப்ரியங்குஃ| ஶர்கராதிக்தகடுகாத்ராயமாணாபிபீரகம்| குடூச்யாமலகைர்யுக்தஃ கேவலோ வாऽபி பர்படஃ|| கஷாயோ வா ஹிமஸ்திக்தத்ராக்ஷாமதுகநிம்பஜஃ| பித்தஜ்வரக்நீதிக்தா வா ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டா ஸஶர்கரா||" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௨௪௧)-"படோலயவதாந்யாகமதுகஂ மதுஸஂயுதம்| ஹந்தி பித்தஜ்வர தாஹஂ தஷ்ணாஂ சாதிப்ரமாதிநீம்|| த்ராக்ஷாரக்வதயோஶ்சாபி காஶ்மர்யஸ்யாதவா ஜலம்| படோலாபயநிஷ்க்வாதோ மதுநா மதுரீகதஃ| தீவ்ரபித்தஜ்வராமர்தீ பாநாத்தட்தாஹநாஶநஃ|| ஏகஃ பர்படகஃ ஶ்ரேஷ்டஃ பித்தஜ்வரதிநாஶநஃ கிஂ புநர்யதி யுஜ்யேத சந்தநோதீச்யநாகரைஃ|| குடூசீமுஸ்ததாந்யாகமதுக கடுரோஹிணீ| தஷ்ணாஶூலாருசிச்சர்திபித்தஜ்வரஹரோ கணஃ| கிராதாமததாந்யாப்தசந்தநோஶீரபர்படைஃ| ஸபத்மகைஃ கதஃ க்வாதோ ஹந்தி பித்தபவஂ ஜ்வரம்| தாஹஹல்லாஸமருசிமுத்க்லேஶவமதுக்லமாந்|| ஸஸிதோ நிஶி பர்யுஷிதஃ ப்ராதர்தாந்யாகதண்டுலக்வாதஃ| பீதஃ ஶமயத்யசிராதந்தர்தாஹஂ ஜ்வரஂ கோரம்|| சந்தநஂ மதுகஂ த்ராக்ஷா கடுகா ஸதுராலபா| சந்தநாதிகணஃ ப்ரோக்தோ ஹந்யாத்தாஹஜ்வராருசீஃ|| முத்காநாமஞ்ஜலீசூர்ணஂ யஷ்டீமதுகமாதிதம்| பாக்யஂ ஶீதகஷாயஂ வா பிபேத்பித்தஜ்வராபஹம்|| ஹ்நீபேரஂ முஸ்தகஂ தாந்யஂ சந்தநஂ யஷ்டிகாऽமதா| வஷோஶீரயுதஃ க்வாதஃ ஶர்கராமதுஸஂயுதஃ| ரக்தபித்த ஜயத்யுக்ரஂ தஷ்ணாதாஹஜ்வராபஹஃ|| பூநிம்பாதிவிஷாரோத்ரஂ முஸ்தகேந்த்ரயவாமதம்| வாஸக நாகரஂ பில்வஂ கஷாயோ மாக்ஷிகாந்விதஃ| ஸஶ்வாஸகாஸவிட்பேதரக்தபித்தஜ்வராபஹஃ|| பத்யாதைலக்ருதக்ஷௌத்ரைலேஹோ தாஹஜ்வராபஹஃ| காஸாஸக்பித்தவீஸர்பஶ்வாஸாந் ஹந்தி வமீரபி||" இதி| இதி பித்தஜ்வரஃ| அத கபஜ்வரஃ| தத்ர ஸங்க்ரஹே (சி. அ. ௧)-"கபஜேऽதிவிஷோஶீரபடோலமரிசக்ஷபாஃ| ஸமூர்வேந்த்ரயவத்வீபிகுஷ்டநிம்பவசாகுடாஃ|| க்ஷபா-ஹரித்ரா| ஸப்தச்சதாமதாநிம்பஸ்பூர்ஜாதஂ மாக்ஷிகாந்விதம்| ஸ்பூர்ஜாதஃ-திந்துகஃ| நிஶா த்ரிகடுகஂ திக்தா நாகபுஷ்பஂ கலிங்ககாஃ|| ஸாரிவாதிவிஷாகுஷ்டதுஃஸ்பர்ஶாமுஸ்தகுக்குலு| பரூஷ த்ரிபலா திக்தா பீஜஂ வக்ஷகஜஂ கநஃ|| நாகரத்ரிபலாமுஸ்தாமூர்வாபாடாஃ ஸமாக்ஷிகாஃ|" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௨௬௪)- "த்ரிபலாத்ரிவதாமுஸ்தஂ கடுகஂ ஸகலிங்ககம்| படோலாரக்வத சைவ ரோஹிணீ சித்ரகஂ ஸமம்| க்வாதஃ க்ஷௌத்ரயுதஃ ஶ்லேஷ்மஜ்வரகாஸகலாமயே|| நிம்பவிஶ்வாமதாபீருஶடீபூநிம்பபௌஷ்கரம்| பிப்பலீ பஹதீ சேதி க்வாதோ ஹந்தி கபஜ்வரம்|| த்ரிபலாபடோலவாஸாசிந்நருஹாதிக்தரோஹிணீஷட்க்ரந்தா| மதுநா ஶ்லேஷ்மஸமுத்தே தஶமூலீவாஸக்ரஸ்ய வா க்வாதஃ|| ஆமலக்யபயா கஷ்ணா சித்ரகஶ்சேத்யயஂ கணஃ| ஸர்வஜ்வரகபாதங்கே பேதீ தீபநபாசநஃ|| ஸிந்துவாரதலக்வாதஂ கணாட்யஂ கபஜே ஜ்வரே| ஜங்கயோஶ்ச பலே க்ஷீணே கர்ணே ச பிஹிதே பிபேத்|| கட்பலஂ புஷ்கரஂ கஷ்ணா ஶங்கீ ச மதுநா ஸஹ| காஸஶ்வாஸஜ்வரஹரஃ ஶ்ரேஷ்டோ லேஹஃ கபாந்தகத்|| கபஜ்வரார்தஸ்த்ரிபலாஂ பிப்பலீஂ ச ஸமாக்ஷிகாம்| காஸே ஶ்வாஸே ச மதுநா ஸர்பிஷா ச ஸுகீ பவேத்|| கட்பலஂ புஷ்கரஂ ஶங்கீ முஸ்தகஂ கடுகஂ ஶடீ| ஸமஸ்தாந்யேகஶோ வாऽபி ஶ்லக்ஷ்ணசுர்ணாநி காரயேத்|| ஸார்த்ரகஸ்வரஸக்ஷாத்ரஂ லிஹ்யாத்கபவிநாஶநம்| ஶூலாநிலாருசிச்சர்திகாஸஶ்வாஸக்ஷயாபஹம்|| க்ஷௌத்ரோபகுல்யாஸஂயோகஃ காஸஶ்வாஸஜ்வராபஹஃ| ப்லீஹாநஂ ஹந்தி ஹிக்காஂ ச பாலாநாஂ ச ப்ரஶஸ்யதே|" இதி| இதி கபஜ்வரஃ| அத ஸஂஸர்கஜாஃ| தத்ர ஸங்க்ரஹே (சி.அ. ௧)- ஸஂஸர்கஸந்நிபாதேஷு மிஶ்ராநேதாந்விகல்பயேத்|" இதி|
Adhikarana வாதபித்தஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௫௫-௫௮) · Śloka ௫௮
| த்ராக்ஷாமதூகமதுகதோத்ராகாஶ்மர்யஸாரிவாஃ||௫௫|| முஸ்தாமலகஹ்ரீபேரபத்மகேஸரபத்மகம்| மணாலசந்தநோஶீரநீலோத்பலபரூஷகம்||௫௬|| பாண்டோ ஹிமோ வா த்ராக்ஷாதிர்ஜாதீகுஸுமவாஸிதஃ| யுக்தோ மதுஸிதாலாஜைர்ஜயத்யநிலபித்தஜம்||௫௭|| ஜ்வரஂ மதாத்யயஂ சர்திஂ மூர்ச்சாஂ தாஹஂ ஶ்ரமஂ ப்ரமம்| ஊர்த்வகஂ ரக்தபித்தஂ ச பிபாஸாஂ காமலாமபி||௫௮||
| द्राक्षामधूकमधुकतोध्राकाश्मर्यसारिवाः||५५|| मुस्तामलकह्रीबेरपद्मकेसरपद्मकम्| मृणालचन्दनोशीरनीलोत्पलपरूषकम्||५६|| फाण्टो हिमो वा द्राक्षादिर्जातीकुसुमवासितः| युक्तो मधुसितालाजैर्जयत्यनिलपित्तजम्||५७|| ज्वरं मदात्ययं छर्दिं मूर्च्छां दाहं श्रमं भ्रमम्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तं च पिपासां कामलामपि||५८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்ராக்ஷாதிரயஂ கணஃ பாண்டஃ-"ஸத்யோऽபிஷுதபூதஃ" (ஹ. க. அ. ௬/௧௧) இத்யேவஂலக்ஷணஃ, ததா ஹிமஃ-ஶீதோ வா, "ராத்ரிஂத்ரவே ஸ்திதஃ" (ஹ. க. அ. ௬/௧௦) இத்யேவஂலக்ஷணஃ| ததா ஜாதீகுஸுமைஃ ஸுகந்தீகதோ மதுஸிதாலாஜைர்யுக்தோ வாதபித்தஜஂ ஜ்வரஂ ஜயதி, மதாத்யயாதிஂஶ்ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வாதபித்தஜ்வரே ஶமநமாஹ-த்ராக்ஷாமதூகேதி| மணாலஂ-பிஸம்| சூர்ணபலோபேதமுஷ்ணோதகசதுஷ்பலஂ ஶீதஂ வஸ்த்ரபூதஂ-பாண்டஃ| ஹிமஃ-ஶீதகஷாயஃ| மதுஸிதாலாஜாநாஂ மிதஃ ஸமாநாஂ பேயத்வாநுபகாதேந ப்ரக்ஷேபஃ|
Adhikarana வாதபித்தஜ்வரஸ்ய அந்யத் ஔஷதம் (௫௯) · Śloka ௫௯
பாசயேத்கடுகாஂ பிஷ்ட்வா கர்பரேऽபிநவே ஶுசௌ| நிஷ்பீடிதோ கதயுதஸ்தத்கஸோ ஜ்வரதாஹஜித்||௫௯||
पाचयेत्कटुकां पिष्ट्वा कर्परेऽभिनवे शुचौ| निष्पीडितो ग़ृतयुतस्तद्गसो ज्वरदाहजित्||५९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கடுகாஂ பாநீயேந பிஷ்ட்வா கர்பரே-மத்பஷ்டகண்டே, அபிநவே ததா ஶுசௌ பாசயேத்| தஸ்யா ரஸோ நிஷ்பீடிதஃ ஸர்பிர்யுக்தோ ஜ்வரதாஹௌ ஜயதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶமநாந்தரமாஹ-பாசயேத்கடுகாமிதி| பாகோऽத்ர புடகாவிதிநா| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௧)-"கோகண்டகபலாதர்பாஃ ஸஸிதா வாதபித்தஜே| த்ராக்ஷாமலகபூநிம்பாஃ ஸகுடூசீஶடீகுடாஃ|| த்ராயாந்தீஸாரிவாத்ராக்ஷாகாஶ்மர்யச்சிந்நஜாகுடாஃ| த்ராக்ஷாமஸூரத்ராயந்தீகுடூசீஸாரிவாபலாஃ||" இதி| ஸித்தயோகே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ.௧௧௬)-"த்ரிபலாஶால்மலீராஸ்நாராஜவக்ஷாடாரூஷகைஃ| ஶதமம்பு ஹரேத்தூர்ணஂ வாதபித்தோத்பவஂ ஜ்வரம்|| [விஶ்வாமதாப்தபூநிம்பைஃ பஞ்சமூலீஸமந்விதைஃ| கதஃ கஷாயோ ஹந்த்யாஶு வாதபித்தோத்பவஂ ஜ்வரம்||] பஞ்சமூலீஹஸ்வா| நிதிக்திகாமதாராஸ்நாத்ராயமாணாபலாந்விதைஃ| மஸூரவிதலைஃ க்வாதோ வாதபித்தஜ்வரஂ ஜயேத்|| விதலாஃ-யந்த்ரதலநஜா அவயவாஃ| குடூசீ பர்படஂ முஸ்தஂ கிராதஂ விஶ்வபேஷஜம்| வாதபித்தஜ்வரே தேயஂ பஞ்சபத்ரமிதஂ ஶுபம்||" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௨௯௨)- "பலாபார்க்யமதைரண்டசந்தநோஶீரபர்படைஃ| உபகுல்யாப்தஹ்ரீபேரைஃ கஷாயஂ ச பிபேத்ததஃ| பர்வபேதஂ ஶிரஃகம்பஂ வாதபித்தஜ்வரஂ ஜயேத்|| நீலோத்பலமுஶீரஂ ச பலா பத்மகமேவ ச| காஶ்மரீ மதுகஂ த்ராக்ஷா மதூகாநி பரூஷகம்| பேயஃ ஶீதகஷாயோऽயஂ வாதபித்தஜ்வராபஹஃ|| ஆரக்வதபலஂ முஸ்தஂ யஷ்டீமதுகமேவ ச| உஶீரமபயா சைவ ஹரித்ராதாருஸாஹ்வயா|| படோலஂ பிசுமந்தஶ்ச ததா கடுகரோஹிணீ|ஏஷ ஸித்தஃ கஷாயஃ ஸ்யாத்வாதபித்தபவே ஜ்வரே இதி| இதி வாதபித்தஜ்வரஃ |
Adhikarana கபவாதஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௬௦) · Śloka ௬௦
கபவாதே வசாதிக்தாபாடாரக்வதவத்ஸகாஃ| பிப்பலீசூர்ணயுக்தோ வா க்வாதஶ்ச்சிந்நோத்பவோத்பவஃ||௬௦||
कफवाते वचातिक्तापाठारग्वधवत्सकाः| पिप्पलीचूर्णयुक्तो वा क्वाथश्च्छिन्नोद्भवोद्भवः||६०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-வாதஶ்லேஷ்மணி கஷாயகல்பநயா கல்பிதா வசாதயோ மதாஃ| அதவா, குடூசீஸம்பவஃ க்வாதஃ பிப்பலீசூர்ணயுதோ மதஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத வாதகபஜ்வரஃ| தத்ர ஶமநமாஹ-கபவாத இதி| ஶமநாந்தரமாஹ-பிப்பலீசூர்ணயுக்தோ வேதி|
Adhikarana கபவாத அந்யத் ஔஷதம் (௬௧-௬௩) · Śloka ௬௩
வ்யாக்ரீஶுண்ட்யமதாக்வாதஃ பிப்பலீசூர்ணஸஂயுதஃ| வாதஶ்லேஷ்மஜ்வரஶ்வாஸகாஸபீநஸஶூலஜித்||௬௧|| பத்யாகுஸ்தும்பரீமுஸ்தாஶுண்டீகட்தணபர்படம்| ஸகட்பலவசாபார்ங்கீதேவாஹ்வஂ மதுஹிங்குமத்||௬௨|| கபவாதஜ்வரஷ்டீவகுக்ஷிஹத்பார்ஶ்வவேதநாஃ| கண்டாமயாஸ்யஶ்வயதுகாஸஶ்வாஸாந்நியச்சதி||௬௩||
व्याघ्रीशुण्ठ्यमृताक्वाथः पिप्पलीचूर्णसंयुतः| वातश्लेष्मज्वरश्वासकासपीनसशूलजित्||६१|| पथ्याकुस्तुम्बरीमुस्ताशुण्ठीकट्तृणपर्पटम्| सकट्फलवचाभार्ङ्गीदेवाह्वं मधुहिङ्गुमत्||६२|| कफवातज्वरष्ठीवकुक्षिहृत्पार्श्ववेदनाः| कण्ठामयास्यश्वयथुकासश्वासान्नियच्छति||६३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வ்யாக்ர்யாதிக்வாதஃ கணாசூர்ணஸஂயுக்தோ வாதஶ்லேஷ்மஜ்வராதிஜித்| ஸ௦-பத்யாதி பாசநஂ ஸித்தசூர்ணஂ மதுஹிங்குப்யாஂ ஸஂயுதஂ கபவாதஜ்வராதீந் பராகரோதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶமநாந்தரமாஹ-வ்யாக்ரீஶுண்ட்யமதாக்வாத இதி| ஆ௦ ர௦-ஶமநாந்தரமாஹ-பத்யாகுஸ்தும்பரீதி| ஸித்தயோகே (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௧௩௪)- "பிப்பலீபிப்பலீமூலசவ்யசித்ரகநாகரைஃ| தீபநீயஃ ஸ்மதோ வர்கஃ கபாநிலகதாபஹஃ|| பிப்பலீபிஃ ஶதஂ தோயமநபிஷ்யந்தி தீபநம்| வாதஶ்லேஷ்மவிகாரக்நஂ ப்லீஹக்நஂ ஜ்வரநாஶநம்|| முஸ்தபர்படதுஃஸ்பர்ஶாகுடூசீவிஶ்வஜஂ ஜலம்| கபவாதாருசிச்சர்திதாஹஶோபஜ்வராபஹம்|| தஶமூலீரஸஃ பேயஃ கணாயுக்தஃ கபாநிலே| அவிபாகேऽதிநித்ராயாஂ பார்ஶ்வருக்ஶ்வாஸகாஸகே||" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௩௩௫)-"ஸபூநிம்பாமதாதாரு கட்பலஂ கடுகா வசா| கஷாயஂ பாயயேதாஶு வாதஶ்லேஷ்மஜ்வராபஹம்| பர்வபேதஶிர ஶூலகாஸாரோசகபீடிதம்|| தஷ்ணாந்விதே வாதகபஜ்வரார்தே ஸஶ்வாஸகாஸாருசிவிட்விபந்தே| ஹிதஂ ஜலஂ பாசநதீபநஂ ச படோலஶுண்டீயவபிப்பலீநாம்||" இதி| இதி வாதகாபஜ்வரஃ|
Adhikarana பித்தகபஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் பித்தகப அந்யத் ஔஷதம் (௬௪-௬௫) · Śloka ௬௫
ஆரக்வதாதிஃ ஸக்ஷௌத்கஃ கபபித்தஜ்வரஂ ஜயேத்| ததா திக்தாவஷோஶீரத்ராயந்தீத்ரிபலாமதாஃ||௬௪|| படோலாதிவிஷாநிம்பமூர்வாதந்வயவாஸகாஃ| |௬௫|
आरग्वधादिः सक्षौद्गः कफपित्तज्वरं जयेत्| तथा तिक्तावृषोशीरत्रायन्तीत्रिफलामृताः||६४|| पटोलातिविषानिम्बमूर्वाधन्वयवासकाः| |६५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-"ஆரக்வதேந்த்ரயவாதிபிஃ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫/௧௭) மாக்ஷிகஸஹிதஃ கபபித்தஜ்வரஂ ஜயதி| ததா திக்தாதயஃ கபபித்தஜ்வரஂ க்நந்தி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத பித்தகபஜ்வரஃ| தத்ர ஶமநமாஹ-ஆரக்வதாதிரிதி| ஶமநாந்தரமாஹ-ததேதி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௧)- "வஷபுஷ்பச்சதரஸஃ ஶர்கராமாக்ஷிகாந்விதஃ| பித்தஶ்லேஷ்மஜ்வரஂ ஹந்தி ஸாஸக் பித்தஂ ஸகாமலம்|| அநந்தாவிஶ்வபைஷஜ்யகடுகாதோயதோயதாஃ| ஜ்வரதட்ப்ரமஸம்மோஹதூமகாம்லகநாஶநாஃ||" இதி| அநந்தா-துராலபா| ஸித்தயோகே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௧௨௨)-"கண்டகார்யமதாபார்கீநாகரேந்த்ரயவாஸகம்| பூநிம்பஂ சந்தநஂ முஸ்தஂ படோலஂ கடுரோஹிணீ|| கஷாயஂ பாயயேதேநஂ பித்தஶ்லேஷ்மஜ்வராபஹம்| தாஹதஷ்ணாருசிச்சர்திகாஸஹத்பார்ஶ்வஶூலநுத்|| [குடூசீநிம்பதாந்யாகஂ பத்மகஂ சந்தநாந்விதம்|] ஏஷ ஸர்வஜ்வராந் ஹந்தி குடூச்யாதிஸ்து தீபநஃ| ஹல்லாஸாரோசகச்சர்திபிபாஸாதாஹநாஶநஃ|| ஸஶர்கராமக்ஷமாத்ராஂ கடுகாமுஷ்ணவாரிணா| பீத்வா ஜ்வரஂ ஜயேஜ்ஜந்துஃ கபபித்தஸமுத்பவம்|| படோலஂ பிசுமந்தஂ ச த்ரிபலா மதுகஂ வலா| ஸாதிதோऽயஂ கஷாயஃ ஸ்யாத்பித்தஶ்லேஷ்மபவே ஜ்வரே|| தீபநஂ கபவிச்சேதி பித்தவாதாநுலோமநம்| ஜ்வரக்நஂ பாசநஂ பேதி ஶதஂ தாந்யபடோலயோஃ||" இதி| இதி பித்தகபஜ்வரஃ|
Adhikarana ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௬௫-௬௬) · Śloka ௬௬
| ஸந்நிபாதஜ்வரே வ்யாக்ரீதேவதாருநிஶாகநம்||௬௫|| படோலபத்ரநிம்பத்வக்த்ரிபலாகடுகாயுதம்| |௬௬|
| सन्निपातज्वरे व्याघ्रीदेवदारुनिशाग़नम्||६५|| पटोलपत्रनिम्बत्वक्त्रिफलाकटुकायुतम्| |६६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸந்நிபாதஜ்வரே வ்யாக்ர்யாதிகடுகாந்தஂ பாசநம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத ஸந்நிபாதஜ்வரஃ| தத்ர ஶமநமாஹ-ஸந்நிபாதஜ்வர இதி|
Adhikarana வாதஶ்லேஷ்மோத்தரஸ்ய ஔஷதம் (௬௬-௬௭) · Śloka ௬௭
| நாகரஂ பௌஷ்கரஂ மூலஂ குடூசீ கண்டகாரிகா||௬௬|| ஸகாஸஶ்வாஸபார்ஶ்வார்தௌ வாதஶ்லேஷ்மோத்தரே ஜ்வரே| |௬௭|
| नागरं पौष्करं मूलं गुडूची कण्टकारिका||६६|| सकासश्वासपार्श्वार्तौ वातश्लेष्मोत्तरे ज्वरे| |६७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-நாகராதிபாசநஂ வாதஶ்லேஷ்மாதிகே ஜ்வரே காஸாதீந்நிஹந்தி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶமநாந்தரமாஹ-நாகரமிதி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ.௧)-"முஸ்தா பர்படகஂ பத்யா மத்வீகா கடுரோஹிணீ| த்ராயந்தீகணதந்மூலத்ராக்ஷாபத்யாமதூலிகாஃ|| மதூலிகா-ஜலஜயஷ்டீமதுஃ| த்ரிபலோஶீரஷட்க்ரந்தாயஷ்டீமதுகநாபலாஃ||" இதி| ஸித்தயோகே து (ஜ்வரா. ஶ்லோ. ௧௬௬)-"பஞ்சமூலீ கிராதாதிர்கணோ யோஜ்யஸ்த்ரிதோஷஜே| பித்தோத்கடே ச மதுநா கணயா வா கபோத்கடே|| வாதபித்தஜ்வரோக்தோऽயஂ நவாங்கஃ| உபயஂ தஶமூலஂ து ஸந்நிபாதஜ்வராபஹம்| காஸே ஶ்வாஸே ச தந்த்ராயாஂ பார்ஶ்வஶூலே ச ஶஸ்யதே| பிப்பலீசூர்ணஸஂயுக்தஂ கண்டஹத்க்ரஹநாஶநம்|| உபயஂ-த்விபஞ்சமூலாத்மகம்| சிரஜ்வரே வாதகபோல்பணே வா த்ரிதோஷஜே வா தஶமூலமிஶ்ரஃ| கிராரதிக்தாதிகணஃ ப்ரயோஜ்யஃ ஶுத்தார்திநே வா த்ரிவதாவிமிஶ்ரஃ|| ஆதிஶப்தாத் குடூசீமுஸ்தாஶுண்ட்யஃ| தஶமூலமிஶ்ரஸ்யைவ த்ரிவதாமிஶ்ரவம்| தஶமூலீ ஶடீ ஶங்கீ பௌஷ்கரஂ ஸதுராலபம்| பார்கீ குடஜபீஜஂ ச படோலஂ கடுரோஹிணீ|| அஷ்டாதஶாங்க இத்யேஷ ஸந்நிபாதஜ்வராபஹஃ| காஸஹத்க்ரஹபார்ஶ்வார்திஶ்வாஸஹிக்காவமீஹரஃ|| பூநிம்பதாருதஶமூலமஹௌஷதாப்ததிக்தேந்த்ரபீஜதநிகேபகணாகஷாயஃ| தந்த்ராப்ரலாபகஸநாருசிதாஹமோஹஶ்வாஸாதியுக்தமகிலஂ ஜ்வரமாஶு ஹந்தி|| முக்தாபர்படகோஶீரதேவதாருமஹௌஷதம்| த்ரிபலா தந்வயாஸஶ்ச நீலீ கம்பில்லகஂ த்ரிவத்|| கிராததிக்தகஂ பாடா பலா கடுகரோஹிணீ| மதுகஂ பிப்பலீமூலஂ முஸ்தாத்யோ கண உச்யதே|| அஷ்டாதஶாங்கமுதிதமேதத்வா ஸந்நிபாதநுத்| பித்தோத்தரே ஸந்நிபாதே ஹிதஂ சோக்தஂ மநீஷிபிஃ| மந்யாஸ்தம்ப உரோகாத உரஃபார்ஶ்வஶிரோக்ரஹே|| பஹத்த்யௌ பௌஷ்கரஂ பார்கீ ஶடீ ஶங்கீ துராலபா| வத்ஸகஸ்ய ச பீஜாநி படோலஂ கடுரோஹிணீ| பஹத்யாதிர்கணஃ ப்ரோக்தஃ ஸந்நிபாதஜ்வராபஹஃ| காஸாதிஷு ச ஸர்வேஷு ஹிதஃ ஸோபத்ரவேஷு ச|| ஶடீ புஷ்கரமூலஂ ச வ்யாக்ரீ ஶங்கீ துராலபா| குடூசீ நாகரஂ பாடா கிராதஂ கடுரோஹிணீ|| ஏஷ ஶட்யாதிகோ வர்கஃ ஸந்நிபாதஜ்வராபஹஃ| காஸஹத்க்ரஹபார்ஶ்வார்திஶ்வாஸே தந்த்ர்யாஂ ச ஶஸ்யதே||" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வரா. ஶ்லோ. ௪௪௩)- "தஶமூலஸ்ய நிக்வாதஃ கட்பலாதிரஜோயுதஃ| துல்யார்த்ரகரஸஃ பீதோ மத்யுகல்பஂ ஜ்வரஂ ஜயேத்|| தஶமூலீகஷாயஂ து ஸபௌஷ்கரகணாந்விதம்| ஸந்நிபாதஜ்வரே தேயஂ ஶ்வாஸகாஸதஷாந்விதே|| அமதாதஶமூலாப்யாஂ ஸாதிதஂ விதிவஜ்ஜலம்| ஸந்நிபாதஜ்வரஂ ஹந்யாந்த்ரயோதஶவிதஂ நணாம்|| விஶ்வஶடீதஶமூலீசிந்நாபாடேபபிப்பலீந்த்ரயவாஃ| ஸகிராததிக்தவாஸாஃ ஶமயந்தி ஹதௌஜஸஂ ஸத்யஃ|| த்ர்யூஷணதஶமூலஶடீபார்கீசிந்நோத்பவாக்வாதஃ| பீதஃ ஶமயதி ஸஹஸா ஜ்வரமுக்ரஂ ஸந்நிபாதாக்யம்|| த்விபஞ்சமூலீஷட்க்ரந்தாவிஶ்வகத்ரநகீத்வயாத்| கத்ரநகீத்வயஂ-கந்தாரிகாத்வயம்| கபவாதஹரஃ க்வாதஃ ஸந்நிபாதஹரஃ பரஃ|| ஸிஂஹாஸ்யபர்படாரிஷ்டஂ யஷ்டீதாந்யாகநாகரம்| தாருக்ரகந்தேந்த்ரயவாஃ ஶ்வதஂஷ்ட்ரா க்ரந்திகஂ ததா|| ஏஷாஂ கஷாயமாஹத்ய ஸந்நிபாதஜ்வரீ பிபேத்| ஶ்வாஸாதிஸாரகாஸக்நஂ ஶூலாருசிஹரஂ பரம்|| கட்பலஂ த்ரிபலா தாரு சந்தநஂ ஸபரூஷகம்| கடுகாபத்மகோஶீரஂ விபசேத்கார்ஷிகஂ ஜலம்|| தத்ஸந்நிபாததாஹக்நஂ பீதமாத்ரேயபூஜிதம்| தீர்காகாலப்ரயுக்தாநாஂ ஜ்வரிணாமமதோபமம்|| வ்யோஷாப்தத்ரிபலாரிஷ்டபடோலீதிக்தவத்ஸகைஃ| ஸபூநிம்பாமதாபாடைஸ்த்ரிதோஷஜ்வரஜிஜ்ஜலம்|| தில்வகஂ த்ரிவதா தந்தீ ஸமுலஂ சதுரங்குலம்| பக்வஂ கஷாயஂ விஸ்ராவ்ய நீலிநீசூர்ணமிஶ்ரிதம்| ஸஸர்பிஷ்கஂ பிபேத்தூர்ணம் ஸந்நிபாதே விரேசநம்|| (ஶ்லோ. ௩௯௨)-வர்தநைர்வாऽபி ஹீநஸ்ய ஹாபநைருச்ச்ரிதஸ்ய வா| கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா ஸந்நிபாதஜ்வரே க்ரியா|| ஹீநஸ்ய வர்தநாத்தாநிர்வத்தயோரிதி நிஶ்சயஃ| ஹாபநாததிவ்ருத்தஸ்ய ஹீநயோர்வத்திஸம்பவஃ|| ததஃ ஸமத்வஂ தோஷாணாமுரஃ ஸ்தாநஂ கபஸ்ய து| தத்ரஸ்தாநாஂ க்ரியா தத்வதிதி ஜ்வரவிநிர்ஜயஃ|| யதாதோஷோச்ச்ரயஂ சைவ ஜ்வராந் ஶேஷாநுபக்ரமேத்| நிர்ஹரேத்பித்தமேவாதௌ ஜ்வரேஷு ஸமவாயிஷு| துர்நிவாரதரஂ தத்தி ஜ்வரார்தேஷு விஶேஷதஃ|| ஸந்நிபாதே க்ஷுதார்தஂ யோ போஜயேத்பிஶிதௌதநம்| ஸ கதஂ பிஷகாக்யாதிஂ லபேந்மூடோ நராதமஃ|| ஸந்நிபாதே து தாஹார்தஂ யஃ ஸிஞ்சிச்சீதவாரிணா| ஆதுரஃ ஸ கதஂ ஜீவேத்பிஷக்வா ஸ கதஂ பவேத்|| ஸந்நிபாதே ச கம்பந்தஂ விலபந்தஂ ச யோ கதம்| பாயயேத்போஜயேத்வாऽபி தௌ ச ஸ்யாதாமு(தாஂ ஶு)பௌ கதம்|| ஸந்நிபாதேந தஷ்யந்தஂ பார்ஶ்வருக்தாலுஶோஷிணம்| யஃ பாயயேஜ்ஜலஂ ஶீதஂ ஸ மத்யுர்நரவிக்ரஹஃ|| ஸமுத்ரதரணஂ ஹ்யேதத்வதந்தி பிஷகீஶ்வராஃ| மத்யுநா ஸஹ யோத்தவ்யஂ ஸந்நிபாதஂ சிகித்ஸிதா|| ஸந்நிபாதார்ணவே மக்நஂ யோऽப்யுத்தரதி மாநவம்|| கஸ்தேந ந கதோ தர்மஃ காஂ ச பூஜாஂ ந ஸோऽர்ஹதி|| ஶ்லேஷ்மநிக்ரஹமேவாதௌ குர்யாவ்த்யாதௌ த்ரிதோஷஜே| நிரஸ்தே ஶ்லேஷ்மணி ஹ்யஸ்ய ஸ்ரோதஃஸூத்தாடிதேஷு ச| லாகவஂ ஜாயதே ஸத்யஸ்தஷ்ணா சைவோபஶாம்யதி|| லங்கநஂ வாலுகாஸ்வேதோ நஸ்யஂ நிஷ்டீவநஂ ததா| அவலேஹோऽஞ்ஜநஂ சைவ ப்ராக் ப்ரயோஜ்யஂ த்ரிதோஷஜே|| ஸுரஸார்ஜகநிர்யாஸஃ ஸமதுவ்யோஷஸைந்தவஃ| மஹாஶ்லேஷ்மாநிலோத்ரேகஸஂஜ்ஞாநாஶவிமோக்ஷணஃ||" [இதி| ஸித்தயோகே து (ஜ்வ. ஶ்லோ. ௧௫௩) ]-"மதூகஸாரஸிந்தூத்தவசோஷணகணாஃ ஸமாஃ| ஶ்லக்ஷ்ணஂ பிஷ்ட்வாऽம்பஸா நஸ்யஂ குர்யாத்ஸஂஜ்ஞாப்ரபோதநம்|| (ஶ்லோ. ௧௫௧)-மாதுலிங்கார்த்ரகரஸஂ கோஷ்ணஂ த்ரில்வணாந்விதம்| அந்யத்வா ஸித்திவிஹிதஂ நஸ்யஂ தீக்ஷ்ணஂ ப்ரயோஜயேத்|| தேந ப்ரபித்யதே ஶ்லேஷ்மா ப்ரபிந்நஶ்ச ப்ரஸிச்யதே| ஶிரோஹதயகண்டாஸ்யபார்ஶ்வருக் சோபஶாம்யதி|| (ஶ்லோ. ௧௪௭)-ஆர்த்ரகஸ்வரஸோபேதஂ ஸைந்தவஂ கடுகத்ரயம்| ஆகண்டஂ தாரயேதாஸ்யே நிஷ்டீவேச்ச புநஃபுநஃ|| தேநாஸ்ய ஹதயே ஶ்லேஷ்மா மந்யாபார்ஶ்வஶிரோகலாத்| லீநோऽப்யாகஷ்யதே ஶுஷ்கோ லாகவஂ சாஸ்ய ஜாயதே|| பர்வபேதோ ஜ்வரோ மூர்ச்சா நித்ராகாஸகலாமயாஃ| மூகாக்ஷிகௌரவஂ ஜாட்யமுத்க்லேஶஶ்சோபஶாம்யதி|| ஸகத்த்வித்ரிசதுஃ குர்யாத்தஷ்ட்வா தோஷபலாபலம்| ஏதத்தி பரமஂ ப்ராஹுர்பேஷஜஂ ஸந்நிபாதிநாம்|| ஸ்விந்நமாமலகஂ பிஷ்ட்வா த்ராக்ஷாபிஃ ஸஹ ஸஂஸஜேத்| விஶ்வபேஷஜஸஂயுக்தஂ மதுநா ஸஹ லேஹயேத்|| தேநாஸ்ய ஶாம்யதே மூர்ச்சா காஸஃ ஶ்வாஸஸ்ததைவ ச|| கட்பலஂ பௌஷ்கரஂ ஶங்கீ வ்யோஷஂ யாஸஶ்ச காரவீ| ஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணீகதஂ சைதந்மதுநா ஸஹ லேஹயேத்|| ஏஷாऽவலேஹிகா ஹந்தி ஸந்நிபாதஂ ஸுதாருணம்| ஹிக்காஂ ஶ்வாஸஂ ச காஸஂ ச கண்டரோதஂ நியச்சதி| ஏதத்யோஜ்யஂ கபோத்ரேகே சூர்ணமார்த்ரகஜை ரஸைஃ|| ஸர்வேஷு ஸந்நிபாதேஷு ந க்ஷௌத்ரமவசாரயேத்| ஶீதோபசாரி க்ஷௌத்ரஂ ஸ்யார்ச்சிதஂ சாத்ர விருத்யதே|| க்ரியாபிஸ்துல்யரூபாபிஃ க்ரியாஸங்கர்யமிஷ்யதே| பிந்நரூபதயா தாஸ்து ந து குர்வந்தி தூஷணம்|| (ஶ்லோ. ௧௫௪)-ஶிரீஷபீஜகோமூத்ரகஷ்ணாமரிசஸைந்தவைஃ| அஞ்ஜநஂ ஸ்யாத்ப்ரபோதாய ஸரஸோநஶிலாவசைஃ|| யதா துல்யாநிலகபௌ தாலுக்லோமகலாஶ்ரிதௌ| குர்யாத்தாவதிகஂ ஶோஷஂ ஜிஹ்வாயாஃ கரதாஂ ததா|| ததா தாஂ ஸ்புடிதாஂ ஜிஹ்வாஂ ஸஂஶுஷ்காஂ மதுபிஷ்டயா| த்ராக்ஷயா ஸகதஂ சாஸ்ய லேபயேத்ஸந்நிபாதிநஃ|| ஸ்வேதோத்கமே பஷ்டகுலித்த சூர்ணநிபாதநஂ ஶஸ்தமிதி ப்ருவந்தி|" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வ.ஶ்லோ. ௫௦௩)-"துர்கேऽம்பஸி யதா மஜ்ஜத்பாஜநஂ த்வரயா புதஃ| கஹ்ணீயாத்தலமப்ராப்தஂ ததாऽபிந்யாஸபீடிதம்|| காரவீபுஷ்கரைரண்டத்ராயந்தீநாகராமதாஃ| தஶமூலீஶடீஶங்கீவாஸாபார்கீபுநர்நவாஃ|| துல்யா மூத்ரேண நிஷ்க்வாத்ய பீதாஃ ஸ்ரோதோவிஶோதநாஃ| அபிந்யாஸஜ்வராயாஸமாஶு க்நந்தி ஸமுத்ததம்|| மாதுலுங்காஶ்மபித்பில்வவ்யாக்ரீபாடோருபூகஜஃ| க்வாதோ லவணமூத்ராத்யோऽபிந்யாஸாநாஹஶூலநுத்|| வ்யாக்ரீதுராலபாபார்கீஶடீஶங்கி ஸபௌஷ்கரம்| பக்வாம்பு ஶ்லேஷ்மஹத்பேயமபிந்யாஸப்ரஶாந்தயே|| பார்கீ புஷ்கரமூலஂ ச ராஸ்நா பில்வஂ ஸமுஸ்தகம்| நாகரஂ தஶமூலஂ ச பிப்பல்யாஸு ச ஸாதிதம்| ஹிங்க்வார்த்ரகரஸோபேதஂ பிப்பலீசூர்ணஸஂயுதம்|| ஸந்நிபாதஜ்வரஂ கோரமபிந்யாஸஂ ச தாருணம்| ஹத்பார்ஶ்வஶூலமாநாஹஂ ஸத்யஃபீதஂ நியச்சதி|| பீஜபூரகபில்பாஶ்மபேதகஂ பஹதீத்வயம்| ஸகேஶீகஂ ததைரண்டஂ ஜலே சாஷ்டகுணே ஶதம்|| பக்வகோமூத்ரஸஂயுக்தஂ பிடஸௌவர்சலாந்விதம்| ஹத்பஸ்திஶூலே ஸாநாஹேऽப்யபிந்யாஸஜ்வரே ஹிதம்|| தந்தீஂ த்ரவந்தீஂ பஹதீஂ ஸைரண்டஂ [ பீஜபூரகம்| ஶ்யாமாஂ வ்யாக்ரீஂ ச நிஷ்க்வாத்யாபிந்யாஸே பஹுவர்சஸி|| ஸிஂஹீ வ்யாக்ர்யமதா த்ராக்ஷா அஜாஜீ ஸகடுத்ரிகம்| ஶங்கீவிடங்க ச ஸமஂ பக்த்வா விஸ்ராவ்ய ஸாதயேத்|| கதாக்தைஸ்தண்டுலைர்பஷ்டைஃ பேயாமுஷ்ணாஂ ஜ்வரீ பிபேத்| ஹிக்கீ ஶ்வாஸீ ச காஸீ ச ததாऽபிந்யாஸபீடிதஃ| விபத்தவாதவிண்மூத்ரே பாநமஸ்ய ப்ரயோஜயேத்|| பஹதீ பௌஷ்கரஂ பார்கீ ஶடீ ஶங்கீ துராலபா| பக்த்வா பாநஂ ப்ரஶஂஸந்தி ஶ்லேஷ்மா தேநாஸ்ய ஶாம்யதி|| த்ரிவத்திஶாலாத்ரிபலாகடுகாரக்வதைஃ கதஃ| ஸக்ஷாரோ பேதநஃ க்வாதஃ பேயஃ ஸர்வஜ்வராபஹஃ|| திக்தாऽபயா த்ரிவத்தீர்ணா த்ராயந்தீ ராஜவக்ஷகஃ| க்ஷாராட்யஃ ஸைந்தவோபேதஃ க்வாதோ பேதீ ஜ்வராபஹஃ|| ஶிரீஷபீஜஂ மரிசஂ பஸ்தமூத்ரேண தத்ஸமம்| அஞ்ஜநஂ ததபிந்யாஸே ஸஂஜ்ஞாபோதநமிஷ்யதே|| மாதுலுங்கரஸஂ தஸ்ய ஹிங்குஶுண்டீயுதஂ முகே| தத்யாத்ப்ரபோதநஂ தீக்ஷ்ணஂ கடுதிக்தோபஸஂஹிதம்|| த்வகேலாபத்ரஸுஷவீபஹதீகண்டகாரிகாஃ| மரீசஂ பிப்பலீ பில்வஂ சிரிபில்வஂ ஸசித்ரகம்|| கரஞ்ஜபீஜஂ மஞ்ஜிஷ்டா த்ராயந்தீ விஶ்வபேஷஜம்| கலப்ரபோதநஂ ஶ்ரேஷ்டமபிந்யாஸஜ்வராபஹம்|| கரஞ்ஜவஹ்நிமஞ்ஜிஷ்டாத்ராயந்தீவிஶ்வகூலகம்| கூலகஂ-படோலம்| பஹத்யௌ ஸுஷவீ வ்யோஷஂ க்வாதஃ ஸ்யாத்கலஶோதநஃ|| இத்யபிந்யஸ உத்திஷ்டஃ ஸரூபஃ ஸசிகித்ஸிதஃ| சிகித்ஸிதே கதேऽப்யேவஂ [யஸ்ய ஸஂஜ்ஞா ந ஜாயதே| லலாடே பாதயோர்வாऽபி ] தஸ்ய தாஹஃ ப்ரஶஸ்யதே|| (ஶ்லோ. ௪௯௦)-ஜ்யோதிஷ்மத்யாஸ்ததா தைலஂ மூலஂ பிண்டாலுகஸ்ய ச| தந்த்ரீவிநாஶநஂ ஶ்ரேஷ்டஂ நஸ்ய கர்மணி யோஜிதம்|| ஸைந்தவஂ ஶ்வேதமரிசஂ ஸர்ஷபஂ குஷ்டமேவ ச| பஸ்தமூத்ரேண பிஷ்டாநி நஸ்யஂ தந்த்ரீநிவாரணம்|| அஸுராஹ்நபதங்கஸ்ய விட் சூர்ணஂ மதுஸஂயுதம்| அஞ்ஜநாத்போதயேந்முக்தஂ தந்த்ரிதஂ ஸந்நிபாதிநம்|| ஜாதீபுஷ்பஂ ப்ரவாலஂ ச ரோஹிணீ மரிசஂ வசா| ஸைந்தவஂ பஸ்தமூத்ரேண தந்த்ரீநாஶநமுத்தமம்|| அயோரஜஃ ஶ்வேதரோத்ரமஞ்ஜநஂ மரிசஂ ததா| கோபித்தேந ஸமாயுக்தஂ தந்த்ரீநாஶநமுத்தமம்||" இதி| இதி ஸந்நிபாதஜ்வரஃ|
Adhikarana ஸர்வஜ்வரஸ்ய ஔஷதம் (௬௭-௬௯) · Śloka ௬௯
| மதூகபுஷ்பமத்வீகாத்ராயமாணாபரூஷகம்||௬௭|| ஸோஶீரதிக்தாத்ரிபலாகாஶ்மர்யஂ கல்பயேத்திமம்| கஷாயஂ தஂ பிபந் காலே ஜ்வராந் ஸர்வாநபோஹதி||௬௮|| ஜாத்யாமலகமுஸ்தாநி தத்வத்தந்வயவாஸகம்| |௬௯|
| मधूकपुष्पमृद्वीकात्रायमाणापरूषकम्||६७|| सोशीरतिक्तात्रिफलाकाश्मर्यं कल्पयेद्धिमम्| कषायं तं पिबन् काले ज्वरान् सर्वानपोहति||६८|| जात्यामलकमुस्तानि तद्वद्धन्वयवासकम्| |६९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-மதூகபுஷ்பாதிகஂ காலே-ஶாஸ்த்ரோக்தே, ஶீதகஷாயஂ பிபந் ஜ்வராந் ஸர்வாந்-ஏகதோஷத்விதோஷஜாந், அபோஹதி| "உபஸர்காதஸ்யத்யூஹ்யோர்வேதி வாச்யம்" இதி பரஸ்மைபதம்| ஜாதிபல்லவா ஆமலகாநி முஸ்தஂ தந்வயாஸகஂ தத்வத்-பூர்வவச்சிதகஷாயஂ கல்பயித்வா பிபந் ஸர்வாந் ஜ்வராந் ஹந்தி| தந்வயவாஸகஂ சேதி சஶப்தோऽத்ர லுப்தோ த்ரஷ்டவ்யஃ| ததேதைஶ்சதுர்பிர்த்ரவ்யைரேதத் பாசநம்| கேசித்து தந்வயவாஸகஂ பதகேவேச்சந்தி| தஸ்மாதேதத்கதோऽபி கஷாயஃ பூர்வவத்வோத்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத ஜ்வரஸாமாந்யம்| தத்ர ஶமநமாஹ-மதூகபுஷ்பேதி| தச்ச த்ரிதா-மதுகபுஷ்பாதிதஶகஂ ஜாத்யாதித்ரிகஂ தந்வயாஸகஂ சேதி| த்ரயோऽபி ஶீதகஷாயாஃ |
Adhikarana பத்தவிட்கஸ்ய ஔஷதம் (௬௯) · Śloka ௬௯
| பத்தவிட் கடுகாத்ராக்ஷாத்ராயந்தீத்ரிபலாகுடம்||௬௯||
| बद्धविट् कटुकाद्राक्षात्रायन्तीत्रिफलागुडम्||६९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ததா ச பத்தவிட் புருஷஃ கடுகாதிகஂ கஷாயஂ பிபேதிதி வர்ததே, ந து ஹிமமிதி| ஶீதஸ்ய மலஸ்தம்பஹேதுத்வாதஸ்ய சௌஷதஸ்ய ஶோதநரூபத்வாத்| குடா-ஸுதா, குட இத்யந்யே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பத்தவிட்கஸ்ய ஶோதநமாஹ-பத்தவிடிதி| ஶீதகஷாயே குடப்ரக்ஷேபஃ| இதி ஜ்வரௌஷதாநி|
Adhikarana பேயாத்யமந்நம் ஔஷதம் (௭௦) · Śloka ௭௦
ஜீர்ணௌஷதோऽந்நஂ பேயாத்யமாசரேத்| |௭௦|
जीर्णौषधोऽन्नं पेयाद्यमाचरेत्| |७०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜீர்ணஂ-பரிணதஂ, ஔஷதஂ யஸ்ய ஸ ஜீர்ணௌஷதஃ ஸந், பேயாத்யமேவ பூர்வோக்தமந்நஂ புஞ்ஜீத| அத்யத இத்யந்நம், இதி கத்வா பேயாதேரப்யந்நத்வம்| ஆதிஶப்தேந யூஷாதிபரிக்ரஹஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத ஜ்வரௌஷதாநந்தரஂ பத்யாநி| தத்ர பேயாத்யஂ பத்யமாஹ-ஜீர்ணௌஷதோऽந்நமிதி| தச்ச லங்கநாநந்தரௌஷததாநவிஷயம்| பேயாத்யநந்தரௌஷததாநே ரஸௌதநபர்யந்தபத்யஸேவாநிஷ்பத்தேஃ புநஃ பேயாதிக்ரமஸ்யாநுசிதத்வாத்| ஆத்யஶப்தாத்யூஷௌதநாதயஃ| ஸித்தயோகே து (ஜ்வ.ஶ்லோ. ௮௪)-"அநுலோமோऽநிலஃ ஸ்வாஸ்த்யஂ க்ஷுத்தஷ்ணா ஸுமநஸ்கதா| லகுத்வமிந்த்ரியோத்காரஶுத்திர்ஜீர்ணௌஷதாகதிஃ| க்லமோ தாஹோऽங்கஸதநஂ ப்ரமோ மூர்ச்சா ஶிரோருஜா| அரதிர்பலஹாநிஶ்ச ஸாவஶேஷௌஷதாகதிஃ|| ஔஷதஶேஷே புக்தஂ பீதஂ ச ததௌஷதஂ ச ஶேஷேऽந்நே| ந கரோதி கதோபஶமஂ ப்ரகோபயத்யந்யரோகாஂஶ்ச||" இதி|ந ச ஸர்வஃ கஶ்சித்பேயாதிக்ரமாசரேதித்யாஹ|
Adhikarana ஶ்லேஷ்மஜ்வரே பேயாநிஷேதஃபேயாநிஷேதே யுக்திஃ (௭௦) · Śloka ௭௦
ஶ்லேஷ்மவாந்ந து| பேயா கபஂ வர்தயதி பங்கஂ பாஂஸுஷு வஷ்டிவத்||௭௦||
श्लेष्मवान्न तु| पेया कफं वर्धयति पङ्कं पांसुषु वृष्टिवत्||७०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶ்லேஷ்மவாந்ந து-ஜீர்ணௌஷதோऽபி ஶ்லேஷ்மவாந்நரஃ பேயாதிகஂ நா ஶ்நீயாத்| கிம் ? இத்யாஹ-பேயேத்யாதி| யதஃ பேயா கபஂ வர்தயதி--விலீநருபஸ்ய கபஸ்ய ஸ்த்யாநபாவதாமுத்பாதயந்தீ ஸஂஸ்தாநவிஶேஷமுபர்யுபரிபாவதயோபசயமுத்பாதயதி, ந து ஸா கபஂ ஸாக்ஷாத்வர்தயதி, இதி வர்தயதேரர்தஃ, அநேகார்தத்வாத்தாதூநாமிதி, ஏஷசார்தோऽநுரூபதந்த்ரகாரதஷ்டாந்ததர்ஶநாதவகம்யதே| ததா சாஹபங்கஂ பாஂஸுஷு வஷ்டிவதிதி| யதா,-பாஂஸுஷு வஷ்டிஃ பதிதா ந து பங்கஂ வர்தயதி-ஶிதிலரூபதாஂ பாஂஸூநாமபாஸ்ய நிபிடரூபதாமிவ தேஷாமுத்பாதயதி| ந பாஂஸூந் வஷ்டிர்வர்தயதி-ஆதிக்யஂ நயதி, ந வர்தயதேऽத்ரா(த்யேத்ய)ர்தஃ| தந்த்ரகாரஸ்யார்த ஏவஂ விவக்ஷிதோ பவிஷ்யத் ததாநீமத்ரைவஂ ஸ்பஷ்டமேவ தஷ்டந்தமதர்ஶயிஷ்யத்| யதா-"பேயா கபஂ வர்தயதி யதா வஷ்டிர்நதீஜலம்|" இதி| தச்ச தந்த்ரகாரோऽமுநைவாநுஸாரேணாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶ்லேஷ்மஜ்வரே பேயாஂ நிஷேதயதி-ஶ்லேஷ்மவாந்ந த்விதி| பேயாநிஷேதே யுக்திமாஹ-பேயா கபஂ வர்தயதி பங்கஂ பாஂஸுஷு வஷ்டிவத்| ஶ்லேஷ்மாபிஷவதேஹாநாமிதி| யதா பாஂஸுஷு பதிதா வஷ்டிஃ பங்கஂ வர்த்தாயதி ததா ஶ்லேஷ்மாபிஷவே-கபக்லிந்நே தேஹே, பதிதா பேயா கபஂ வர்த்தயதி|
Adhikarana பேயஸ்தாநே யூஷஃ (௭௧-௭௨) · Śloka ௭௨
ஶ்லேஷ்மாபிஷ்யண்ணதேஹாநாமதஃ ப்ராகபி யோஜயேத்| யூஷாந் குலத்தசணககலாயாதிகதாந் லகூந்||௭௧|| ரூக்ஷாஂஸ்திக்தரஸோபேதாந் ஹத்யாந் ருசிகராந் படூந்| |௭௨|
श्लेष्माभिष्यण्णदेहानामतः प्रागपि योजयेत्| यूषान् कुलत्थचणककलायादिकृतान् लघून्||७१|| रूक्षांस्तिक्तरसोपेतान् हृद्यान् रुचिकरान् पटून्| |७२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஆபிஷ்யண்ண இதி, அபிபூர்வாத்ஸ்யந்தேஃ ஸ்ரவணார்தோ வ்யுத்பாதிதஃ| ஶ்லேஷ்மணா-ஸ்ருதிரூபேணைவ, அபிஷ்யண்ணஃ-க்லிந்ந இவ, தேஹோ யேஷாஂ தே ஶ்லேஷ்மாபிஷ்யண்ணதேஹாஃ, தேஷாம், அதோ ஜ்வரிணாஂ ப்ராகபி ப்ரதமபத்யாவஸரேऽபி, யூஷாந் யோஜயேத்| கிமுத ஶ்லேஷ்மவதஃ புஂஸோ ஜீர்ணௌஷதஸ்ய யூஷாந்ந யோஜயேத் ? இத்யபிஶப்தஸ்யர்தஃ| கிம்பூதாந் ? குலத்தாதிகதாந்| ததா, லகூந்| நநு, குலத்தாதீநாஂ லகுத்வாத்தத்கதா யூஷா லகவ ஏவ பவிஷ்யந்தி| தத்கிஂ லகூநித்யநேந ? அத்ரோச்யதே| ஶம்பீதாந்யாநாஂ மத்யே குரவோऽபி ராஜமாஷமாஷாதயஃ ஸந்தி, தந்நிவத்த்யர்தமேதத்| அபி ச, லகூநித்யநேந யூஷப்ரகதித்ரவ்யைரல்பபரிமாணைஃ கதாநிதி த்யோதயதி| யதோऽல்பபரிமாணைஃ குலத்தாதிபிஃ கதா லகுதராஃ ஸ்யுஃ, தஸ்மால்லகூநிதி யுக்தம்| ததா, ரூக்ஷாந்-கதபர்ஜநகாதிரஹிதாந்| ததா, திக்தரஸயுக்தாந்| ததா, ஹத்யாந்-இஷ்டரஸகந்தவர்ணஸ்பர்ஶயுக்தத்வாச்சேதஸ ஆஹ்லாதகராந்| ததா, ருசிகராந்-ஜ்வரிணோऽந்யஸ்ய வா ரோசிஷ்ணூந்| ததா, படூந்-ஸலவணாந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பேயாஸ்தாநே யூஷமாஹ-அதஃ ப்ராகபீதி| ப்ராகபி-"யுக்தஂ லங்கிதலிங்கைஸ்து தஂ பேயாபிருபாசரேத்|" (ஶ்லோ. ௨௪) இத்யத்ராபி| லகூந்-ஸம்யக்பாகேந| ரூக்ஷாந்-அகதத்வேந தாந்யஸ்யாநவத்வேந [ ச ]| படூந்-ஸைந்தவயோகேந|
Adhikarana பத்யயோக்யஂ தாந்யம் (௭௨-௭௩) · Śloka ௭௩
| ரக்தாத்யாஃ ஶாலயோ ஜீர்ணாஃ ஷஷ்டிகாஶ்ச ஜ்வரே ஹிதாஃ||௭௨|| ஶ்லேஷ்மோத்தரே வீததுஷாஸ்ததா வாடீகதா யவாஃ| |௭௩|
| रक्ताद्याः शालयो जीर्णाः षष्टिकाश्च ज्वरे हिताः||७२|| श्लेष्मोत्तरे वीततुषास्तथा वाटीकृता यवाः| |७३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தாத்யாஃ-"ரக்தோ மஹாந் ஸகலமஃ" (ஹ.ஸூ.அ.௬/௯) இத்யாதயஃ| ததா, ஷஷ்டிகா வ்ரீஹ்யாதயோऽபி, ஜீர்ணாஃ-புராணாஃ, ஹிதாஃ-பத்யாஃ| ஶ்லேஷ்மோத்தரே-ப்ரபூதஶ்லேஷமணி ஜ்வரே, வீததுஷாஃ-அபநீதத்வசோ, யவாஶ்ச பத்யாஃ| கீதஶாஃ ? வாடீகதாஃ-பஷ்டவிதலீகதா இத்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பத்யயோக்யஂ தாந்யமாஹ-ரக்தாத்யா இதி| வாடீகதாஃ-பாதத்வஂ நீதாஃ| பாதத்வஂ-பஷ்டஸ்ய ஶகலீகரணம்|
Adhikarana ஓதநவிதிஃ (௭௩-௭௪) · Śloka ௭௪
| ஓதநஸ்தைஃ ஸ்ருதோ த்விஸ்த்ரிஃ ப்ரயோக்தவ்யோ யதாயதம்||௭௩|| தோஷதூஷ்யாதிபலதோ ஜ்வரக்நக்வாதஸாதிதஃ| |௭௪|
| ओदनस्तैः स्रुतो द्विस्त्रिः प्रयोक्तव्यो यथायथम्||७३|| दोषदूष्यादिबलतो ज्वरघ्नक्वाथसाधितः| |७४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஓதநஸ்தைஃ-ரக்தாஶால்யாதிபிஃ பூர்வோக்தைஶ்ச, கதோ ஜ்வரிணோ யதாயதஂ யோ யஸ்ய தாநே யோக்யஃ ஸ தஸ்ய ப்ரயோக்தவ்யஃ| கிம்பூதஃ ? த்விஸ்த்ரிஃ ஸ்ருதோ-த்வௌ வாரௌ த்ரீந் வாராந் வா ஜலஂ தத்த்வா தாதஃ| கதஂ ப்ரயோஜ்யஃ ? தோஷதூஷ்யாதிபலேந| ஜ்வரக்நைஃ-ஜ்வராபஹைர்த்ரவ்யைஃ, க்வாதஂ கத்வா, தேந க்வாதேந ஸாதிதஃ| தோஷஸ்ய-வாதாதேர்பலஂ ததா தூஷ்யஸ்ய ரஸாதேர்பலமபேக்ஷ்ய, ஆதிக்ரஹணாத்தேஶகாலவயஃ ஸத்த்வஸாத்ம்யஶரீராஹாரபலஂ கஹ்யதே| ஏகாஹாதிகாநாஂ ஜ்வரிணாமகதபேயாநாமேவ குலத்தமுத்கசணகாதியூஷா உக்தாஃ| ஸம்ப்ரதி ஸாமாந்யேந ஜ்வரிணாஂ கதபேயாநாஂ யூஷாதீநாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஓதநவிதிமாஹ-ஓதநஸ்தைரிதி| தைஃ-ரக்தஶால்யாதிபிஃ, த்விஸ்த்ரிர்வா ஸ்ருதோ-யூளிதஃ(?), உதகாந்தரப்ரக்ஷேபேண|
Adhikarana யூஷத்ரவ்யாணி (௭௪) · Śloka ௭௪
| முத்காத்யைர்லகுபிர்யூஷாஃ குலத்தைஶ்ச ஜ்வராபஹாஃ||௭௪||
| मुद्गाद्यैर्लघुभिर्यूषाः कुलत्थैश्च ज्वरापहाः||७४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-முத்காத்யைஃ-ஶிம்பீதாந்யைஃ, லகுபிஃ கதா யூஷாஸ்ததா குலத்தைஃ கதா யூஷா ஜ்வரக்நாஃ| முத்காத்யைரித்யாதிஃ ப்ரகாரே| தேந ஸுஜரா முத்கசணககுலத்தமகுஷ்டமஸூராதயோ கஹ்யந்தே| முத்கஶப்தஸ்யாதௌ நிர்தேஶ இதஂ போதயதி,-யூஷஸாத்யே வ்யாதௌ பாஹுல்யேந முத்கயூஷஃ கார்யஃ, முத்காநாஂ பத்யதமத்வாத்| ததா சோவாச முநிஃ (ச.ஸூ.அ.௨௫/௩௮)- "முத்கஃ ஶிம்பீதாந்யாநாஂ பத்யத்வே ஶ்ரேஷ்டதமஃ|" இதி| நநு, முத்காத்யைரித்யாதிஶப்தேநைவ குலத்தா கஹிதா ஏவ, கிஂ பதங்நிர்தேஶேந ? ப்ரூமஹே| குலத்தயூஷஸ்ய ஜ்வரவிஷயே விரலஃ ப்ரயோகஃ கார்ய இதி ஸூசயிதுஂ பதக்கதோ நிர்தேஶ இதி| ததா ச குலத்தா ஏவஂகுணாஃ (ஹ.ஸூ.அ.௬/௧௯)- "உஷ்ணாஃ குலத்தாஃ பாகேऽம்லாஃ ஶுக்ராஶ்மஶ்வாஸபீநஸாந்| காஸார்ஶஃ கபவாதாஂஶ்ச க்நாந்தி பித்தாஸ்ரதாஃ பரம்|| இதி| ஏவமுஷ்ணத்வாதம்லவிபாகித்வாததிபித்தாஸ்ரகாரித்வாத் குலத்தாநாஂ யூஷோ பஹுத்ரவ்யபரிமாணோ பஹுமாத்ரோபயுக்தோ ஜ்வரஸ்ய ந ஶாந்தயே ஸம்பத்யதே, ப்ரத்யுத வத்தயே ஸ்யாதிதி ஸம்பாவ்யதே, பித்தவிருத்தத்வாத்| தஸ்மாதல்பபரிமாணத்ரவ்யஸாதிதோऽல்பமாத்ரயா குலத்தயூஷஃ ஶ்லேஷ்மாத்யுபஶமகத்யாவந்மாத்ரஃ ஸ்யாத்தாவாநேவ ப்ரயோஜ்யத இதி ஸ்திதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-யூஷத்ரவ்யாண்யாஹ-முத்காத்யைரிதி|
Adhikarana கலத்ரவ்யாணி ரஸத்ரவ்யாணி யூஷாதீநமுபகரணத்ரவ்யாணி (௭௫-௭௭) · Śloka ௭௭
காரவேல்லககர்கோடபாலமூலகபர்படைஃ| வார்தாகநிம்பகுஸுமபடோலபலபல்லவைஃ||௭௫|| அத்யந்தலகுபிர்மாஂஸைர்ஜாங்கலைஶ்ச ஹிதா ரஸாஃ| வ்யாக்ரீபரூஷதர்காரீத்காக்ஷாமலகதாடிமைஃ||௭௬|| ஸஂஸ்கதாஃ பிப்பலீஶுண்டீதாந்யஜீரகஸைந்தவைஃ| ஸிதாமதுப்யாஂ ப்ராயேண ஸஂயுதா வா கதாகதாஃ||௭௭||
कारवेल्लककर्कोटबालमूलकपर्पटैः| वार्ताकनिम्बकुसुमपटोलफलपल्लवैः||७५|| अत्यन्तलग़ुभिर्मांसैर्जाङ्गलैश्च हिता रसाः| व्याघ्रीपरूषतर्कारीद्गाक्षामलकदाडिमैः||७६|| संस्कृताः पिप्पलीशुण्ठीधान्यजीरकसैन्धवैः| सितामधुभ्यां प्रायेण संयुता वा कृताकृताः||७७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-காரவேல்லகாதிபீ ரஸா ஜ்வரே ஹிதாஃ| முநிஸ்து காரவேல்லகாதீநாஂ ஶாகத்வமேவேச்சதி (ச.சி.அ.௩௧௧௮௭)| கரணாதேऽப்யுக்தம்-"படோலஂ ஸபலஂ நிம்பஂ கர்கோடககடில்லகம்| ஶாகஂ பர்படகஂ ச ஸ்யாத்" இதி| ததா ஜாங்கலைஃ-ஜாங்கலதேஶப்ராணிஜைஸ்ததபாவாத்தத்துல்யைரந்யதேஶப்ராணிஜைரபி, மஂஸைர்ஹிதா ரஸா வ்யாக்ர்யாதிபிஃ ஸஂஸ்கதாஸ்ததா பிப்பல்யாதிபிஃ ஸஂயுதா இதி வக்ஷ்யமாணேந ஸம்பந்தஃ| ஸஂஸ்காரமாத்ரயோகபாஜஃ பிப்பல்யாதயோऽத்ர யோஜ்ய இத்யர்தஃ| ப்ராயேண கேசிதேவ ஸிதாமதுப்யாஂ யுக்தா அவஸ்தாவஶாத், ந து ஸர்வ ஏவ| கிம்பூதா ரஸா யூஷாஶ்சைவஂவிதாஃ கார்யாஃ ? கதாகதாஃ| பாநகதாடிமாஜாஜீஶுண்ட்யாத்யைரபி ஸஂஸ்கதா யூஷா ரஸாஶ்ச-கதாஃ| விபரீதாஸ்த்வதஃ-அகதாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கலத்ரவ்யாண்யாஹ-காரவேல்லகேதி| நிம்பஸ்ய குஸுமம்| படோலஸ்ய பலஂ பல்லவஶ்ச| ரஸா இதி வக்ஷ்யமாணமத்ரயோஜ்யம்| கலத்வஂ து தாந்யமாஂஸேதரகதத்வாத்|| ரஸத்ரவ்யாண்யாஹ-அத்யந்தலகுபிரிதி| யூஷாதீநாமுபகரணத்ரவ்யாண்யாஹ-வ்யாக்ரீபரூஷேதி| தாநி ச வ்யாக்ர்யாதீநி த்ரயோதஶ| ப்ரயேணைதாந்யந்யாந்யப்யவஸ்தாவஶாத் ப்ரயோஜ்யாநி| தே து யூஷாதயஃ ஸஂஸ்கதாஃ ஸஂயுதா வா கார்யாஃ| ப்ரக்ஷேப்யாபநயநேந ஸஂஸ்கதத்வம், அநபநயநேந ஸஂயுதத்வம்| ப்ரக்ஷேபஶ்ச யதாயோகஂ க்வதநகாலே க்வதநாநந்தரஂ வா| ஸ்நேஹேந விஶிஷ்டாஃ-கதாஃ, அவிஶிஷ்டாஃ-அகதாஃ, கடுபட்வம்லாநாமுக்தத்வாத்|
Adhikarana வ்யஞ்ஜநவிதிஃ (௭௮) · Śloka ௭௮
அநம்லதக்ரஸித்தாநி ருச்யாநி வ்யஞ்ஜநாநி ச| அச்சாந்யநலஸம்பந்நாநி|௭௮|
अनम्लतक्रसिद्धानि रुच्यानि व्यञ्जनानि च| अच्छान्यनलसम्पन्नानि|७८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அநம்லேந தக்ரேண ஸித்தாநி| ததா, ருச்யாநி-அப்யவஹர்துமபிலஷிதாநி| ததா, அச்சாநி-தநூநி ந கநாநி| ததா, அநலஸம்பந்நாநி-வஹ்நிபக்வாநி| கேசித்தி தக்ரமபக்வமேவாச்சீகத்ய ஸஂஸ்கத்ய ச ஶுண்டீஜீரகாதிநாऽப்யவஹரந்தி தந்நிஷேதாயைததுக்தம்| ஏவஂவிதாநி வ்யஞ்ஜநாநி-தேமநாநி ரஸகஷாயாணீ, ஓதநேந ஸஹாப்யவஹர்தவ்யாநி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-வ்யஞ்ஜநவிதிமாஹ-அநம்லதக்ரஸித்தாநீதி| வ்யஞ்ஜநாநி-ஶாகாநி| அச்சாநி-கநாநி| அநலஸம்பந்நாநி-ஸுபக்வாநி|
Adhikarana அநுபாநாநி (௭௮-௭௯) · Śloka ௭௯
| அநுபாநேऽபி யோஜயேத்||௭௮|| தாநி க்வதிதஶீதஂ ச வாதி மத்யஂ ச ஸாத்ம்யதஃ| |௭௯|
| अनुपानेऽपि योजयेत्||७८|| तानि क्वथितशीतं च वाति मद्यं च सात्म्यतः| |७९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அநுபாநேऽபி-ஆதுரஸ்ய பஶ்சாத்பாநேऽபி, தாநி யோஜயேத்| ததா க்வதிதஶீதஂ ச வாரி மத்யஂ ச, ஸாத்ம்யதஃ-ஸாத்ம்யவஶாத், அநுபாநேऽபி யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அநுபாநாந்யாஹ-அநுபாநேऽபீதி| தாநி-வ்யஞ்ஜநாநி பாநயோக்யாநி கதாநி|
Adhikarana அந்நக்ரஹணகாலஃ (௭௯-௮௦) · Śloka ௮௦
| ஸஜ்வரஂ ஜ்வரமுக்தஂ வா திநாந்தே போஜயேல்லகு||௭௯|| ஶ்லேஷ்மக்ஷயவிவத்தோஷ்மா பலவாநநலஸ்ததா| |௮௦|
| सज्वरं ज्वरमुक्तं वा दिनान्ते भोजयेल्लघु||७९|| श्लेष्मक्षयविवृद्धोष्मा बलवाननलस्तदा| |८०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸஜ்வரஂ நரஂ திநாந்தே போஜயேத்,-அதவா ஜ்வரமுக்தஂ-அசிரகாலஜ்வரத்யக்தம்| கிம்புதஂ போஜநஂ போஜயேத் ? லகு,-மாத்ரயா ஸ்வபாவாத் (ச) உபயதா யல்லகு| கிமித்யேதஸ்மிந் காலே லகு போஜயேத் ? இத்யாஹ-ஶ்லேஷ்மேத்யாதி| ததா-தஸ்மிந்திநாந்தாக்யே காலே, ஶ்லேஷ்மக்ஷயோ யஸ்தேந விவத்த ஊஷ்மா-ஸ்வஸ்வபவோ, யஸ்யாநலஸ்ய ஜாடராக்ரேரஸௌ ஶ்லேஷ்மக்ஷயவிவத்தோஷ்மாऽநலஃ| அத ஏவ பலவாந் ததா பக்துஂ ஶக்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பத்யக்ரஹணகாலமாஹ-ஸஜ்வரஂ ஜ்வரமுக்தஂ வேதி| ஜ்வரமுக்தஂ து-ஆபலலாபாத்| திநாந்தே-பஞ்சதஶே முஹூர்தே| லகு-அல்பமாத்ரம்| ததா-திநாந்தே|
Adhikarana திநாந்தரஸ்யாபவாதஃ (௮௦) · Śloka ௮௦
| யதோசிதேऽதவா காலே தேஶஸாத்ம்யாநுரோததஃ||௮௦||
| यथोचितेऽथवा काले देशसात्म्यानुरोधतः||८०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதவா யதோசிதே காலே ஸஜ்வரஂ ஜ்வரமுக்தஂ வாऽऽதுரஂ போஜயேத்| யஸ்ய யஸ்ய ய உசிதஃ-ஸாத்ம்யஃ, ஆஹாரகாலஸ்தஸ்மிந் போஜயேத்| யதோசிதே ஹி காலே ப்ராயஃ க்ஷுதுபகமோ ஜாயதே| கதஂ போஜயேத் ? இத்யாஹ-தேஶேத்யாதி| தேஶஸாத்ம்யவஶாத் தஂ போஜயேத், நைவமேவ| நநு, ஏவஂ யஸ்ய பூர்வாஹ்ணே காலே போஜநமுசிதஂ ததா தஸ்ய போஜநே தீயமாநே கோ குணஃ ஸ்யாத் ? இத்யாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-திநாந்தஸ்யாபவாதமாஹ-யதோசிதேऽதவேதி| தேஶோ-பூமிர்தேஹஶ்ச|
Adhikarana அபவாதாபவாதஃ (௮௧) · Śloka ௮௧
ப்ராகல்பவஹ்நிர்புஞ்ஜாநோ ந ஹ்யஜீர்ணேந பீட்யதே| |௮௧|
प्रागल्पवह्निर्भुञ्जानो न ह्यजीर्णेन पीड्यते| |८१|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யஸ்மாதல்பவஹ்நிஃ-மந்தாக்நிஃ, பூர்வாஹ்ணே புஞ்ஜாநோऽஜீர்ணேந ந பிட்யதே-ந பாத்யதே| அதுநா ஸர்பிஃபாநகாலஂ நிரூபயதி-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அபவாதாபவாதமாஹ-ப்ராகல்பவஹ்நிரிதி| யோऽல்பவஹ்நிஃ ப்ராக்-திநாந்தே, புஞ்ஜாநோ ஹி-ஸ்புடஂ, அஜீர்ணேந ந பாத்யதே, அந்யதா பாத்யதே, தஸ்மாத்திநாந்த ஏவ புஞ்ஜீத| அமந்தவஹ்நிஂ ப்ரதி பூர்வோऽபவாதஃ|
Adhikarana கததாநகாலஃ அகாலே தத் விஷோபமம் (௮௧-௮௩) · Śloka ௮௩
| கஷாயபாநபத்யாந்நைர்தஶாஹ இதி லங்கிதே||௮௧|| ஸர்பிர்தத்யாத்கபே மந்தே வாதபித்தோத்தரே ஜ்வரே| பக்வேஷு தோஷேஷ்வமதஂ தத்விஷோபமமந்யதா||௮௨|| தஶாஹே ஸ்யாததீதேऽபி ஜ்வரோபத்ரவவத்திகத்| லங்கநாதிக்ரமஂ தத்ர குர்யாதாகபஸங்க்ஷ்யாத்||௮௩||
| कषायपानपथ्यान्नैर्दशाह इति लङ्घिते||८१|| सर्पिर्दद्यात्कफे मन्दे वातपित्तोत्तरे ज्वरे| पक्वेषु दोषेष्वमृतं तद्विषोपममन्यथा||८२|| दशाहे स्यादतीतेऽपि ज्वरोपद्रववृद्धिकृत्| लङ्घनादिक्रमं तत्र कुर्यादाकफसङ्क्ष्यात्||८३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கஷாயஸ்ய-முஸ்தாபர்படகாதேஃ, பாநஂ கஷாயபாநம், தேந| ததா, பத்யாந்நைஃ-பேயாயூஷாதிபிஃ, தஶாஹ இதி-அநேந ப்ரகாரேண, லங்கிதே-அதிக்ராந்தே| ததேதி ப்ராயேண க்ஷீணஃ கபஃ ஸம்பாவ்யதேऽதோ தஶாஹே லங்கித இத்யுக்தம்| ஆமஜ்வரஸஂஜ்ஞாநிவத்திஸ்து ஷடஹாதூர்த்வஂ ஸப்தமேऽஹ்ந்யஷ்டமே வாऽஹநி ஜ்வரஸ்ய ஜாயதே| ததா ச முநிஃ (ச. சி. அ. ௩/௨௭௨)- "ஸப்தாஹேந ஹி பச்\யந்தே ஸப்ததாதுகதா மலாஃ| நிராமஶ்சாப்யதஃ ப்ரோக்தோ ஜ்வரஃ ப்ராயோऽஷ்டமேऽஹநி||" இதி| தஸ்மாத் கஷாயபாநபத்யாந்நைரித்யாதிதோ தஶாஹே லங்கிதே கபே மந்தே-க்ஷீணப்ராயே, ஸர்பிதத்யாத்| கிம்பூதே ஜ்வரே ? வாதபித்தோத்தரே,- வாதபித்தாதிகே| அஸ்யாமவஸ்தாயாஂ பக்வேஷு-நிராமேஷு வாதாதிதோஷேஷு, ஸர்பிர்தத்யாத்| பக்வேஷு ஸர்பிர்தத்தமமதஂ-மஹாகுணமித்யர்தஃ| அந்யதா புநஃ அபக்வேஷு தோஷேஷு கபோத்தரே, தத்ஸர்பிர்தத்தஂ விஷோபமஂ-விஷதுல்யஂ, தஶாஹேऽதிக்ராந்தேऽபி ஸ்யாத்| அதோऽஸ்யாமவஸ்தாயாஂ ஸர்பிர்தத்தஂ ஜ்வரஸ்ய ததுபத்ரவாணாஂ ச வத்திஂ கரோதி, தஸ்மாதஸ்யாமவஸ்தாயாஂ ஸர்பிஃபாநமயுக்தம்| தத்ர-கபோத்தரே ஜ்வரே ஸதி, லங்கநாதிக்ரமஂ குர்யாத்| கியந்தஂ காலம் ? ஆகபஸங்க்ஷ்யாத்,- யாவத்கபஸ்ய-ஜ்வரகாரிணோऽதிகஸ்ய, ஸங்க்ஷ்யஃ-ஸம்யக் க்ஷயஃ, ந தாதுக்ஷயோऽபி யாவத்| யதஃ கபஜ்வரேऽபி விடங்காதிஸர்பிர்வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ. ௯௩)| அத ஜீர்ணஜ்வரசிகித்ஸாமாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அஸர்பிஷ்கஸ்ய போஜநஸ்யாவதிமாஹ-கஷாயபாநபத்யாந்நைரிதி| பக்வேஷு தோஷேஷு தஶாஹேऽநதீதேऽப்யமதோபமஂ ஸர்பிஃ| அபக்வேஷ்வதீதேऽபி விஷோபமம், ஜ்வரோபத்ரவவர்தநாத்| தத்ர-ததாவிதே சிரபாகஜ்வரே, லங்கநாதிக்ரமமேவ குர்யாத், ந ஸஸர்பிஷ்கபோஜநாதிஷ்டஂ [பஂ]ஹணக்ரமம்| ஸித்தயோகே து பத்யே விஶேஷ உக்தஃ (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௪௨)- "ஶ்ரமோபவாஸாநிலஜே ஹிதோ நித்யஂ ரஸௌதநஃ|| முத்கயூஷௌதநஶ்சாபி தேயஃ கபஸமுத்திதே| ஸ ஏவ ஸிதயா யுக்தஃ ஶீதஃ பித்தஜ்வரே ஹிதஃ|| முத்காமலகயூஷஸ்து வாதபித்தாத்மகே ஹிதஃ| முத்காமலகயூஷஸ்து காடவிட்கே விதீயதே|| ஶுஷ்கமூலகயூஷஸ்து கபவாதாத்மகே ஹிதஃ| நிம்பகூலகயூஷஸ்து ஹிதஃ பித்தகபாத்மகே|| கூலகஃ-படோலம்| லகுநா பஞ்சமூலேந பிப்பல்யா ஸஹ தாந்யயா| மஹத்யா பஞ்சமூல்யா து வ்யாக்ரீதுஃஸ்பர்ஶகோக்ஷுரைஃ|| ஸித்தாநி பிஷகந்நாநி ப்ரயுஞ்ஜீத யதாக்ரமம்| வாதபித்தே ஶ்லேஷ்மபித்தே கபவாதே த்ரிதோஷஜே|| (ஶ்லோ. ௧௬௪)-யவகோலகுலத்தாநாஂ முத்கமூலகஶுண்டயோஃ| ஏகைகஂ முஷ்டிமாஹத்ய பசேதஷ்டகுணே ஜலே|| பஞ்சமுஷ்டிக இத்யேஷ வாதபித்தகபாபஹஃ| ஶஸ்யதே குல்மஶூலே ச ஶ்வாஸே காஸே க்ஷயே ஜ்வரே|| மூலகஶுண்டஃ-ஶுஷ்கமூலகம்| பஞ்சமுஷ்டிகயூஷேண த்ரிகண்டககதேந வா| ஆதோஷஶமநாத்பத்யஂ த்ரிகண்டேநைவ ஸாதயேத்|| மஹாதாஹோ விதாதவ்யோ யூஷஶ்சணகஸம்பவஃ| முஸ்தாபர்படகைராதோ நிர்யூஹேந ப்ரஸாதிதஃ|| கபபித்தஜ்வரஹரோ யூஷோ தாந்யபடோலயோஃ| (வங்கஸேநே ஜ்வரா. ஶ்லோ. ௪௧௬)-யவகோளகுலத்தைஸ்து முத்கமூலகஶுண்டகைஃ|| தாந்யாகவிஶ்வைஃ ஸஂயுக்தைர்யூஷோ வாதகபாபஹஃ| ஸப்தமுஷ்டிக இத்யேஷ ஸந்நிபாதஜ்வராபஹஃ|| கபவாதாமதோஷக்நஃ கண்டஹத்வக்த்ரோஶோதநஃ||" இதி| இதி நவஜ்வரஃ|
Adhikarana ஜீர்ணஜ்வராநுவத்தௌ ஹேதுஃ (௮௪) · Śloka ௮௪
தேஹதாத்வபலத்வாச்ச ஜ்வரோ ஜீர்ணோऽநுவர்ததே| |௮௪|
देहधात्वबलत्वाच्च ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते| |८४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜீர்ணஃ-புராணோ ஜ்வரஃ, அநுவர்ததே-அநுபத்நாதி| குதஃ ? தேஹதாத்வபலத்வாத்| தேஹதாதவஃ-ததாரம்பகா ரஸருதிராதயஃ, தேஹக்ரஹணாத்வாதபித்தஶ்லேஷ்மாணோऽபி தாரணாத்தாதவ உச்யந்தே| தேஹதாதூநாமபலத்வஂ-ஸ்வல்பத்வம்| தஸ்மாச்ச ஜீர்ணோ ஜ்வரோऽநுபத்நாதி, ந ஸ்வபாவமாத்ராதேவ, இதி சஶப்தஸ்யார்தஃ| ஜீர்ணஜ்வரஸ்ய ஶாந்த்யர்தஂ தேஹபலாதாநார்தஂ ச ஸர்பிஃபாநஂ ஹிதமிதி ப்ரதிபாதயந்நாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத ஜீர்நஜ்வரஃ| தத்ர ஜீர்ணஜ்வராநுவத்தௌ ஹேதுமாஹ-தேஹதாத்வபலத்வாச்சேதி| தேஹஸ்யாபலவத்த்வஂ-ஸ்ரோதஸாமதடத்வம்| தாதூநாமபலத்வஂ-ஸ்வஸ்ரோதோபிஸஞ்சரணாஶக்திஃ|
Adhikarana ஸர்பிஃ க்வாதைஃ ப்ரயோகே யுக்திஃ (௮௪-௮௬) · Śloka ௮௬
| ரூக்ஷஂ ஹி தேஜோ ஜ்வரகத்தேஜஸா ரூக்ஷிதஸ்ய ச||௮௪|| வமநஸ்வேதகாலாம்புகஷாயலகுபோஜநைஃ| யஃ ஸ்யாததிபலோ தாதுஃ ஸஹசாரீ ஸதாகதிஃ||௮௫|| தஸ்ய ஸஂஶமநஂ ஸர்பிர்தீப்தஸ்யேவாம்பு வேஶ்மநஃ| |௮௬|
| रूक्षं हि तेजो ज्वरकृत्तेजसा रूक्षितस्य च||८४|| वमनस्वेदकालाम्बुकषायलग़ुभोजनैः| यः स्यादतिबलो धातुः सहचारी सदागतिः||८५|| तस्य संशमनं सर्पिर्दीप्तस्येवाम्बु वेश्मनः| |८६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரூக்ஷஂ யத்தேஜஸ்தஜ்ஜ்வரகத்| ரூக்ஷமிதி வசநாத்தேஹோஷ்மா ஜாடரோऽநலோ கஹ்யதே, தஸ்யைவ ஜ்வரகத்த்வாத்| ததோக்தம் (ஹஂஇ.அ.௨/௩)- "மலாஸ்தத்ர ஸ்வைஃஸ்வைர்துஷ்டாஃ" இத்யாதி யாவத்| "ஜ்வரஂ நிர்வர்தயந்தி தே|" இத்யாதி ஜாடராநலஸ்யைவ ஜ்வரகதத்வம்| தேந ஜ்வரகதா ரூக்ஷேண தேஜஸா ரூக்ஷிதஸ்ய ச புஂஸஃ ஸர்பிஃ ஸஂஶமநம்| சஶப்தாச்சாந்யஸ்யாபி| அத ஏவாஹ-வமநேத்யாதி| வமநாதிபீ ரௌக்ஷ்யகத்பிஃ கதைஸ்ததாநீஂ யஃ ஸ்யாத்-பவேத், அதிபலஃ-ப்ரவத்தத்வாததிஸமர்தோ தாதுஃ| கோ தாதுஃ ? ஸஹசாரீ,-யஃ ஸஹ சரதி தச்சீலோ வாதாக்யோ தாதுரக்நிநா ஸஹ சரதி| நநு, ஏவஂ பரஸ்பரஸஹசரபாவத்வேऽக்நிரபி வாயுநா ஸஹ சரதி, ததோऽக்நிஸ்வபாவத்வாத் பித்தாக்யோऽபி தாதுரிஹ ஸஹசாரீ ப்ராப்தஃ, தந்நிவத்த்யர்தஂ ஸதாகதிரித்யாஹ| ஸதாகதித்வஂ வாயோரேவாந்வர்தத்வேநோபபத்யத இதி பித்தஸ்யாக்ரஹணம்| கிஂ கஸ்ய யதா ஸஂஶமநம் ? அம்பு வேஶ்மநோ-கஹஸ்ய, தீப்தஸ்ய-ஜ்வலிதஸ்ய, ஜலஂ யதா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸர்பிஃப்ரயோகே யுக்திமாஹ-ரூக்ஷமித்யாதி| ஹி-யஸ்மாத், ஜீர்ணாவஸ்தாயாஂ நிராமஂ தேஜோ ஜ்வரஂ கரோதி| தேந ச தேஜஸா ரூக்ஷிதஸ்ய ஜ்வரிணஃ, ததா வமநாதிபிர்நவஜ்வரோபக்ரமை ரூக்ஷிதஸ்ய, ஸஹசாரீ-ஸகா, புநஸ்ததேவ வர்தயதி| ததோ தாதூந் நயதி| தஸ்ய-ததாநுவத்தஸ்ய ஜீர்ணஜ்வரஸ்யாநுவத்தௌ ப்ரதாநபூதஸ்ய வாயோஃ, ஸர்பிஃ ஸஂஶமநம்|
Adhikarana ஸர்பிர்தாநம் (௮௬-௮௭) · Śloka ௮௭
| வாதபித்தஜிதாஂக்ர்யஂ ஸஂஸ்காரஂ சாநுருத்யதே||௮௬|| ஸுதராஂ தத்த்யதோ தத்யாத்யதாஸ்வௌஷதஸாதிதம்| |௮௭|
| वातपित्तजितांग्र्यं संस्कारं चानुरुध्यते||८६|| सुतरां तद्ध्यतो दद्याद्यथास्वौषधसाधितम्| |८७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யஸ்மாத்ததஂ ஸர்வேஷாஂ வாதபித்தஜிதாமக்ர்யஂ யதா ந ததாऽந்யாந்யௌஷதாநி வாதபித்தஜிந்தீதி| அத ஏவ ப்ராகப்யதாத் (ஶ்லோ. ௮௨)- "ஸர்பிர்தத்யாத்கபே மந்தே வாதபித்தோத்தரே ஜ்வரே|" இத்யாதி| யஸ்மாச்ச கதஂ ஸஂஸ்காரமநுருத்யதே-அநுவர்ததே| குணாந்தராதாநஂ-ஸஂஸ்காரஃ| தஂ ச யஸ்மாத்ததஂ ஸுஷ்ட்வதிஶயவைலக்ஷண்யாதநுருத்யதே-ஆத்மஸாத்கரோதி| தைலாதிரபி ஸ்நேஹஃ ஸஂஸ்காரமநுவர்ததே| ந து யதா கதஂ ஸ்வஶைத்யமஜஹதேவ ஸஂஸ்காரமநுவர்தத இதி| ஏதச்ச ஸ்நேஹவிதௌ ப்ரதிபாதிதமேவ| அமுமேவ ச ந்யாயமங்கீகத்ய முநிரப்யவோசத் (சஂஇ.அ.௧/௪௦)-"நாந்யஃ ஸ்நேஹஸ்ததா கஶ்சித் ஸஂஸ்காரமநுவர்ததே| யதா ஸர்பிரதஃ ஸர்பிஃ ஸர்வஸ்நேஹோத்தமஂ மதம்||" இதி| ஹி-யஸ்மாத், ஸுதராஂ ஸஂஸ்காரமநுருத்யதே கதம், தஸ்மாத்ததஂ ஜீர்ணே வாதபித்தோத்தரே நிர்விகல்பஂ தத்யாத்| கீதஶம் ? யதாஸ்வௌஷதஸாதிதம்,-யதாயதஂ வ்யாதிப்ரதிபக்ஷைரௌஷதைஃ பக்வம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸர்பிர்தாநஂ விதத்தே-வாதபித்தஜிதாமக்ந்யமிதி| யத ஏவஂ அதஸ்தத்ஸர்பிர்தத்யாத்| ஸர்பிர்போऽபி தைலஂ வாதஹரமிதி சேத்தத்ராஹ-வாதபித்தஜிதாமக்ந்யஂ பித்தஸஂஸஷ்டஶ்ஶ(வா)தாயு(?)| ஜீர்ணஜ்வரே தைலமப்யௌஷதஸாதிதஂ ததேதி சேத்தத்ராஹ-ஸஂஸ்காரஂ சாநுருத்யதே ஸுதராம்| அத ஏவ யதாஸ்வௌஷதஸாதிதமித்யுக்தம்|
Adhikarana ஸர்பிஷோ ஹேதுவ்யாதிவிபரீதத்வம் (௮௭-௮௮) · Śloka ௮௮
| விபரீதஂ ஜ்வரோஷ்மாணஂ ஜயேத்பித்தஂ ச ஶைத்யதஃ||௮௭|| ஸ்நேஹாத்வாதஂ கதஂ துல்யஂ யோகஸஂஸ்காரதஃ கபம்| |௮௮|
| विपरीतं ज्वरोष्माणं जयेत्पित्तं च शैत्यतः||८७|| स्नेहाद्वातं घृतं तुल्यं योगसंस्कारतः कफम्| |८८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கதஂ விபரீதஂ ஜ்வரோஷ்மாணஂ ஜயேத்| ஜ்வரநிர்வர்தக ஊஷ்மாஜாடரோऽநலோ, ரூக்ஷதீக்ஷ்ணாதிகுணஃ ஸ பக்திஸ்தாநாந்நிரஸ்தோ ஜ்வரநிர்வர்தகோ கதஸ்ய ஸ்நிக்தஶீதத்வாதிகுணயோகாத்விபரீதஃ, ஏவஂ விபரீதஂ ஜ்வரோஷ்மாணஂ கதஂ ஜயேத்| பித்தஂ ச ஶைத்யதஃ-ஶைத்யாத்ததஂ ஜயேத், ந ஸ்நேஹாத், "பித்தஂ ஸஸ்நேஹ" (ஹ.ஸூ.அ.௧/௧௧) இதி வசநாத்| ஸ்நேஹாத்-ஸ்நிக்தத்வாத், தஂ வாதஂ ஜயேத் ந து ஶைத்யாத், "ஶீதோऽநிலஃ" (ஹ.ஸூ.அ.௧/௧௧) இதி வசநாத்| கபஂ ஸ்நிக்தஶீதத்வாதிநா துல்யஂ யோகஸஂஸ்காராப்யாஂ ஜயேத்| யோகோ-யுக்திஃ கபஜ்வரஹரைர்த்ரவ்யைஃ ஸஹ யோஜநா, ஸஂஸ்காரோ-குணாதாநம், யோகஶ்ச ஸஂஸ்காரஶ்ச யோகஸஂஸ்காரௌ, தாப்யாஂ கதஂ கபஂ ஜயேத்| நநு, விபரீதஂ ஜ்வரோஷ்மாணஂ கதஂ ஜயேதிதி ந கடதே, கதஸ்யாக்நிவத்திஹேதுத்வாத்| ததா ச வக்ஷ்யதி (ஹ.சி.அ.௧௦/௬௮)-"ஸ்நேஹமேவ பரஂ வித்யாத்துர்பலாநலதீபநம்| நாலஂ ஸ்நேஹஸமித்திஸ்ய ஶமாயாந்நஂ ஸுகுர்வபி||" இதி| அத்ராசக்ஷ்மஹே| கதஂ ஸ்நேஹநத்வதீபநத்வாப்யாஂ வாதஶமநஂ குர்வஞ்ஜ்வரோஷ்மாக்ஷேபத்வஂ வாதஸ்ய விநிர்வாய ஜ்வரோஷ்மணோऽபி ரௌக்ஷ்யதைக்ஷ்ண்யாதியுதஸ்ய கதஂ விபரீதகுணத்வாச்சமஂ கரோதி, ந வத்திம்| நநு, யதா ஸ்நேஹாத்வாதஂ ஶமயதி ததா தத ஏவ ஸ்நேஹாத்கிமிதி கதஂ ஸமாநகுணத்வாத் பித்தஂ ஶமயதி ? பமஃ| ஜீர்ணஜ்வரே லங்கநாதிபிரதிரூக்ஷேண ஜ்வரோஷ்மணா பித்தஂ ரூக்ஷ்மேவ ஸம்பந்நஂ ஸ்நேஹபாகபரிக்ஷயாந்ந ஸஸ்நேஹம், அதஃ கதஂ கத்வா ஜ்வரயது ?| தச்ச கதஂ பித்தமேவ ஶமயதி, ந வாதஂ கோபயதி, த்ரவ்யப்ரபாவத்வாத்ஸஸ்நேஹநத்வாச்ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸர்பிஷோ வ்யாதிவிபரீதத்வஂ ஹேதுவிபரீதத்வஂ சாஹ-விபரீதஂ ஜ்வரோஷ்மாணமிதி| விபரீதஂ-உஷ்ணம்| ஜ்வரஂ வாதமபி விபரீதம்| கபஸ்து ஶீதத்வாத் ஸ்நிக்தத்வாச்ச துல்யஃ, தமப்யுஷ்ணரூக்ஷயோகஸஂஸ்காராஜ்ஜயேத்|
Adhikarana உக்திஃ க்வாதைஃ ஸர்பிஃ பாநம் (௮௮) · Śloka ௮௮
| பூர்வே கஷாயாஃ ஸகதாஃ ஸர்வே யோஜ்யா யதாமலம்||௮௮||
| पूर्वे कषायाः सघृताः सर्वे योज्या यथामलम्||८८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பூர்வே கஷாயாஃ-ப்ராகுக்தாநி பாசநாநி, ஸஹ கதேந ப்ரயுஞ்ஜ்யாத்| கதம் ? யதாமலஂ-தோஷாநதிக்ரமேண|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-உக்தைஃ க்வாதைஃ ஸர்பிஃபாநமாஹ-பூர்வே கஷாயா இதி| யதாமலஂ-யதாதோஷம், வாதஜ்வரே வாதஜ்வரக்நா இத்யாதி| யே து ப்ராகேவ ஸஸர்பிஷ்கா உக்தாஃ, தே ந ஜ்வரே தாநார்தம், தத்ர ச ந ஸர்பிஃ ப்ரதாநஂ சூர்ணாத்யா வா, ஏதத்ப்ரயோகாத்| இஹ து ப்ரதாநம், அத ஏவ ஸமேந க்வாதேந பேயம், பாகாநுக்தௌ ஸமத்வாத்|
Adhikarana காஸோபத்ரவகே ஜ்வரே ஸர்பிஃ ப்ரயோகஃ (௮௯) · Śloka ௮௯
த்ரிபலாபிசுமந்தத்வங்மாதுகஂ பஹதீத்வயம்| ஸமஸூரதலஂ க்வாதஃ ஸகதோ ஜ்வரகாஸஹா||௮௯||
त्रिफलापिचुमन्दत्वङ्माधुकं बृहतीद्वयम्| समसूरदलं क्वाथः सघृतो ज्वरकासहा||८९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்ரிபலாதீநி மஸூரதலாநி சைஷ க்வாதோ கதேந ஸஹோபயோஜிதோ ஜ்வரகாஸஹா ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-காஸோபத்ரவகே ஜ்வரே ஸர்பிஃப்ரயோகமாஹ-த்ரிபலேதி| மஸூரதலாந்தாநி க்வாத்யாநி|
Adhikarana பிப்பல்யாதிஸித்தஂ கதம் (௯௦-௯௧) · Śloka ௯௧
பிப்பலீந்த்ரயவதாவநிதிக்தா- ஸாரிவாமலகதாமலகீபிஃ| பில்வமுஸ்தஹிமபாலநிஸேவ்யை- ர்த்ராக்ஷயாऽதிவிஷயா ஸ்திரயா ச||௯௦|| கதமாஶு நிஹந்தி ஸாதிதஂ ஜ்வரமக்நிஂ விஷமஂ ஹலீமகம்| அருசிஂ பஶதாபமஂஸயோ- ர்வமதுஂ பார்ஶ்வஶிரோருஜஂ க்ஷயம்||௯௧||
पिप्पलीन्द्रयवधावनितिक्ता- सारिवामलकतामलकीभिः| बिल्वमुस्तहिमपालनिसेव्यै- र्द्राक्षयाऽतिविषया स्थिरया च||९०|| घृतमाशु निहन्ति साधितं ज्वरमग्निं विषमं हलीमकम्| अरुचिं भृशतापमंसयो- र्वमथुं पार्श्वशिरोरुजं क्षयम्||९१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பிப்பலீத்யாதிபிர்த்ரவ்யைஃ கல்கீகதைர்கதசதுர்தாஂஶைஸ்தோயேந சதுர்குணேந கதாபேக்ஷயா ஸாதிதஂ கதமாஶு ஜ்வரஂ ஹந்தி, விஷமா க்ந்யாதீஂஶ்ச|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பிப்பல்யாதிஸித்தஂகதமாஹ-பிப்பலீதி| தாவநீ-கண்டகாரீ| தாமலகீ-பூம்யாமலகீ| ஹிமஂ-சந்தநம்| பாலநீ-த்ராயமாணா| ஸேவ்யஂ-உஶீரஂ| அத்ர கதே த்ரவமுதகம், பிப்பல்யாதீநாஂ கல்கஃ|
Adhikarana தைல்வகாதிகதாநி (௯௨) · Śloka ௯௨
தைல்வகஂ பவநஜந்மநி ஜ்வரே யோஜயேத்ரிவதயா வியோஜிதம்| திக்தகஂ வஷகதஂ ச பைத்திகே யச்ச பாலநிகயா ஶதஂ ஹவிஃ||௯௨||
तैल्वकं पवनजन्मनि ज्वरे योजयेत्रिवृतया वियोजितम्| तिक्तकं वृषघृतं च पैत्तिके यच्च पालनिकया शृतं हविः||९२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தைல்வகஂ கதஂ-வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதோக்தஂ (அ.௨௧/௩௨), த்ரிவதயா ரஹித [ வாதிகே ஜ்வரே ] பிபேத்| பைத்திகே ஜ்வரே திக்தகஂ குஷ்டசிகித்ஸிதோக்தஂ (அ.௧௯/௨), ததா வஷகதஂ-ரக்தபித்தசிகித்ஸிதோக்தஂ (அ.௨/௪௦), அத்ரைவ வா வக்ஷ்யமாணஂ (ஶ்லோ.௯௪), யோஜயேத்| பாலநிகயா-த்ராயந்த்யா, யத்ததஂ பக்வஂ தச்ச பித்தஜ்வரே யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தைலவகாதிகதாந்யதிதிஶதி-தைல்வகமிதி| தைல்வகஂ-வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதோக்தஂ "பலாஷ்டகஂ தில்வகதோ வராயாஃ" (அ. ௨௧/௩௨) இத்யாதி| தத்ர ச த்ரிவதுக்தா, ஸா ப்ரத்யாக்யாதா| திக்தகாதீநி த்ரீணி பித்தஜ்வரே| தச்ச திக்தகஂ-குஷ்டசிகித்ஸிதோக்தஂ "படோலநிம்பகடுகா" (அ. ௧௯/௨) இத்யாதி| வஷகதஂ-ரக்தபித்தசிகித்ஸிதோக்தஂ "ஸமூலமுஸ்தகஂ க்ஷுண்ணஂ" (அ. ௨/௪௦) இத்யாதி| பாலநிகாகதஂ-வித்ரதிசிகித்ஸிதோக்தஂ "குடவஂ த்ராயமாணாயாஃ" (அ. ௧௩/௧௩) இத்யாதி|
Adhikarana ஜீர்ணகபஜ்வரக்நஂ கதம் (௯௩) · Śloka ௯௩
விடங்கஸௌவர்சலசவ்யபாடா- வ்யோஷாக்நிஸிந்தூத்பவயாவஶூகைஃ| பலாஂஶகைஃ க்ஷீரஸமஂ கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ பசேஜ்ஜீர்ணகபஜ்வரக்நம்||௯௩||
विडङ्गसौवर्चलचव्यपाठा- व्योषाग्निसिन्धूद्भवयावशूकैः| पलांशकैः क्षीरसमं घृतस्य प्रस्थं पचेज्जीर्णकफज्वरघ्नम्||९३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விடங்காதிபிஃ பலப்ரமாணௌர்கதப்ரஸ்தஂ க்ஷீரதுல்யஂ சதுர்குணஜலஂ பசேத்| தச்சோபயுக்தஂ ஜீர்ணோ யஃ கபஜ்வரஸ்தஂ ஹந்தி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கபஜ்வரக்நஂ கதமாஹ-விடங்கஸௌவர்சலேதி| விடங்காதீநாஂ தஶாநாஂ கல்கீகதாநாஂ ப்ரத்யேகஂ பலம்| கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ-த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி|
Adhikarana குடூசீகதாதிபஞ்சகம் (௯௪) · Śloka ௯௪
குடூச்யா ரஸகல்காப்யாஂ த்ரிபலாயா வஷஸ்ய ச| மத்வீகாயா பலாயாஶ்ச ஸ்நேஹாஃ ஸித்தா ஜ்வரச்சிதஃ||௯௪||
गुडूच्या रसकल्काभ्यां त्रिफलाया वृषस्य च| मृद्वीकाया बलायाश्च स्नेहाः सिद्धा ज्वरच्छिदः||९४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-குடூச்யாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ பத்க்பதக்ரஸகல்காப்யாஂ ஸித்தாஃ பஞ்ச ஸ்நேஹாஃ ஜ்வரச்சிதோ-ஜீர்ணஜ்வரக்நாஃ ஸ்யுரித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-குடூசீகதாதிபஞ்சகமாஹ-குடூச்யா ரஸகல்காப்யாமிதி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨)-"வாஸாகுடூசீத்ரிபலாத்ராயமாணாயவாஸகாத்| க்வாதே க்ஷீரே ச விபசேஜ்ஜ்வரக்நஂ கல்கிதைர்கதம்|| பிப்பலீமுஸ்தமத்வீகாசந்தநோத்பலநாகரைஃ| பலாதுராலபாமுஸ்தாத்ராயந்தீநிம்பபர்படம்|| பஞ்சமூலஂ கநீயஶ்ச க்வாதயித்வா க்ருதஂ பசேத்| ஸக்ஷீரஂ கல்கிதைர்த்ராக்ஷாமேதாமலகஷௌஷ்கரைஃ|| ஶடீதாமலகீயுக்தைஸ்தச்ச ஜ்வரஹரஂ பரம்| க்ஷயகாஸஶிரஃபார்ஶ்வஹச்சூலாஂஸாபிதாபநுத்|| குலத்தகோலத்ரிபலாதஶமூலயவாந் பசேத்| த்விபலாந் ஸலிலத்ரோணே பூதே பிஷ்ட்வாऽக்ஷிகாந் க்ஷிபேத்|| பஞ்சகோலகஸப்தாஹ்வவயஸ்தாநிம்பதும்பரூந்| ஶடீபுஷ்கரமூலார்கமூலப்ரதிவிஷாவசாஃ|| கிராததிக்தகஂ முஸ்தஂ கர்கடாக்யாஂ துராலபாம்| நக்தமாலமுபே பாடே கடுகாஶிக்ருதேஜிநீஃ|| ஸோமவல்கத்விரஜநீகண்டகீகண்டகாரிகாஃ| படோலீஹிங்குகோஜிஹ்வாகேம்புகஂ மதநாஜ்ஜடாம்|| லவணாநி பலாஂஶாநி க்ஷாராநர்த்தபலோந்மிதாந்| ப்ரஸ்தஂ சாஜ்யஸ்ய தத்ஸித்தஂ தீபநஂ கபவாதஜித்|| ஹத்ப்லீஹக்ரஹணீகுல்மஶ்வாஸகாஸார்ஶஸஂ ஹிதம்| தீர்கஜ்வராபிபூதாநாஂ ஜ்வரிணாமமதோபமம்|| வயஸ்தா-குடூசீ| தேஜிநீ-மூர்வா| ஸோமவல்கஃ-கட்பலஃ| கண்டகீவிகங்கதஃ| மதநோ-ராடஃ| க்ஷாராந்-யவக்ஷாரஸ்வர்ஜிகாக்ஷாரடங்கணக்ஷாராந்| மஞ்ஜிஷ்டாதிவிஷாபத்யாவசாநாகரரோஹிணீஃ| தேவதாரு ஹரித்ராஂ ச த்ரோணேऽபாஂ பாலிகாந் பசேத்|| க்வாதேऽஸ்மிந் ஸாதயேத்பிஷ்டைர்கதப்ரஸ்தஂ பிசூந்மிதைஃ| ஶங்கவேரகணாஹிங்குத்விக்ஷாரபடுபஞ்சகைஃ|| தத்கபாவதஸர்வோத்தஜ்வரிணாமமதோபமம்| வர்த்மஹித்மாருசிஶ்வாஸகாஸபாண்டுவிகாரிணாம்|| கலக்ரஹப்ரமேஹார்ஶஃப்லீஹாபஸ்மாரஶோஷிணாம்| உதாவர்தபரீதாநாஂ மந்தாக்நிக்ரிமிகோஷ்டிநாம்||" இதி| ஸித்தயோகே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௨௫௩)- "தஶமூலீரஸே ஸர்பிஃ ஸக்ஷீரே பஞ்சகோலகைஃ| ஸக்ஷாரைர்ஹந்தி தத்ஸித்தஂ ஜ்வரகாஸாக்நிமந்ததாம்| வாதபித்தகபவ்யாதீந் ப்லீஹாநஂ சபி பாண்டுதாம்|| அஸ்ய ஷட்பலேந தத்வா(?)ஸர்பிஃ ப்ரஸ்தம், ஷட்பலஃ கல்கஃ, க்ஷீரஂ ஸமம், அர்தாத்தஶமூலீரஸஸ்த்ரிகுணஃ| பஞ்சகோலைஃ ஸஸிந்தூத்தைஃ பாலிகைஃ பயஸா ஸமம்| ஸர்பிஃப்ரஸ்தஂ ஶதஂ ப்லீஹவிஷமஜ்வரகுல்மநுத்||" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ.௭௩௧)- "கல்யாணகஂ ஷட்பலஂ வா கதஂ ஜீர்ணஜ்வரே பிபேத்|| குக்குடஂ தருணஂ ஸத்யஃ ஶகத்பாதாஸ்யவர்ஜிதம்| தஸ்ய மாஂஸஸ்ய குர்வீத ஶதஂ பலஶதஂ பிஷக்|| பஹதீ கண்டகாரீ ச ஶங்கீ கர்கடகஸ்ய ச| பதராணி குலித்தாஶ்ச பார்கீ ஹ்யாமலகஂ ததா|| ஶகடீ புஷ்கரஂ மூலஂ பஞ்சமூலஂ மஹத்ததா| ஏதத்துலாஂ ச ஸங்கஹ்ய தத்த்வித்ரோணேऽம்பஸஃ பசேத்|| பாதஶேஷஂ பரிஸ்ராவ்ய கஷாயஂ க்ராஹயேத்பிஷக்| ஷட்குணஂ க்ஷீரமாஹத்ய விபசேத்து கதாடகம்|| தத்ர கல்கீகதஂ தத்யாதாஶ்வத்தஂ பஞ்சமூலகம்| தத்ஸாதுஸித்தஂ விஜ்ஞாய ஶுபே பாண்டே நிதாபயேத்|| தஸ்ய காலே பிபேந்மாத்ராஂ பலஂ தோஷமவேக்ஷ்ய ச| ஜீர்ணே தஸ்மிஂஸ்து புஞ்ஜீத ரக்தஶால்யோதநஂ மது|| ஜீர்ணஜ்வரோபஸஷ்டாநாஂ ஶுஷ்யதாஂ ஶ்வாஸகாஸிநாம்| ப்ரயோஜ்யஂ கௌக்குடஂ ஸர்பைர்யக்ஷ்மிணாஂ விஷமஜ்வரே| லேகநஂ பஂஹணீயஂ ச பலவர்ணாக்நிவர்தநம்|| பஞ்சமூலகஂ-பஞ்சாங்கம்| வாஸாரிஷ்டாமதாபார்கீபஞ்சமூலபலத்ரிகைஃ| ஸயாஸமதுகத்ராக்ஷாகாஶ்மர்யைரக்ஷஸம்மிதைஃ|| கதப்ரஸ்தஂ விபக்தவ்யமேபிர்மாத்ராமதஃ பிபேத்| வத்தவாஸாகதஂ ப்ரோக்தமேதத்ஸர்வஜ்வராபஹம்|| மாகதீசூர்ணகுடவஂ தஸ்மாதஷ்டகுணஂ ஹவிஃ| ஜலே சதுர்குணே ஸித்தஂ ஜ்வரக்நஂ ப்லீஹநாஶநம்||" இதி|
Adhikarana ஜீர்ணை கதே மாஂஸரஸாஶநம் (௯௫) · Śloka ௯௫
ஜீர்ணே கதே ச புஞ்ஜீத மதுமாஂஸரஸௌதநம்| பலஂ ஹ்யலஂ தோஷஹரஂ பரஂ தச்ச பலப்ரதம்||௯௫||
जीर्णे घृते च भुञ्जीत मृदुमांसरसौदनम्| बलं ह्यलं दोषहरं परं तच्च बलप्रदम्||९५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கதே ச பரிணதே ஸதி மது-அதீக்ஷ்ணஂ மாஂஸரஸாஶநஂ புஞ்ஜீத| ஹி-யஸ்மாத், அலஂ பலஂ ஜாதஂ தோஷஹரஂ பவதி| தச்சரஸாஶநஂ அதிஶயேந பலகரஂ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கதாநந்தரஂ பத்யமாஹ-ஜீர்ணே கதே சேதி| ஹியஸ்மாத், பலமத்யர்தஂ தோஷஹரம்| தச்ச-மாஂஸஂ, அத்யர்தஂ பலப்ரதம்|
Adhikarana வாதோத்தரே ஜீர்ணஜ்வரே யூஷகலயோர்நிஷேதஃ (௯௬-௯௭) · Śloka ௯௭
கபபித்தஹரா முத்ககாரவேல்லாதிஜா ரஸாஃ| ப்ராயேண தஸ்மாந்ந ஹிதா ஜீர்ணே வாதோத்தரே ஜ்வரே||௯௬|| ஶூலோதாவர்தவிஷ்டம்பஜநநா ஜ்வரவர்தநாஃ| |௯௭|
कफपित्तहरा मुद्गकारवेल्लादिजा रसाः| प्रायेण तस्मान्न हिता जीर्णे वातोत्तरे ज्वरे||९६|| शूलोदावर्तविष्टम्भजनना ज्वरवर्धनाः| |९७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அத ஏவ தஸ்மாத்காரணாத் முத்ககாரவேல்லாதிஜா ரஸாஃ கபபித்தஹரா ஜீர்ணஜ்வரே வாதோத்தரே ப்ராயேண ந ஹிதாஃ| தே ஹ்யுபயுக்தாஃ ஶூலாதிகதோ ஜ்வரவர்தநாஶ்ச ஸ்யுஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-யூஷகலயோர்நிஷேதமாஹ-கபபித்தஹரா இதி| முத்காதிரஸாஃ-யூஷஃ| காரவேல்லாதிரஸாஶ்ச-கலஃ| இதி ஜீர்ணஜ்வரகதாநி|
Adhikarana ஜீர்ணஜ்வரே ஶோதநகாலஃ (௯௭-௯௮) · Śloka ௯௮
| ந ஶாம்யத்யேவமபி சேஜ்ஜ்வரஃ குர்வீத ஶோதநம்||௯௭|| ஶோதநார்ஹஸ்ய, வமநஂ ப்ராகுக்தஂ தஸ்ய யோஜயேத்| ஆமாஶயகதே தோஷே பலிநஃ பாலயந்பலம்||௯௮||
| न शाम्यत्येवमपि चेज्ज्वरः कुर्वीत शोधनम्||९७|| शोधनार्हस्य, वमनं प्रागुक्तं तस्य योजयेत्| आमाशयगते दोषे बलिनः पालयन्बलम्||९८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏவமபி கதே ஸதி யதி ஜ்வரோ ந ஶாம்யதி ததா ஶோதநார்ஹஸ்ய நரஸ்ய ப்ராகுக்தஂ-"பிப்பலீபிர்யுதாந் காலாந்" (ஶ்லோ.௬) இத்யாதிகஂ, வமநஂ யோஜயேத்| கதா ? தோஷே ஆமாஶயகதே ஸதி, பலவதஃ புஂஸோ வமநஂ யோஜயேத், பலஂ பாலயந்-ரக்ஷயந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத ஜீர்ணஜ்வரஶோதநாநி| தத்ர ஶோதநகாலமாஹ-ந ஶாம்யதீதி| வமநமாஹ-வமநஂ ப்ராகுக்தமிதி| ப்ராகுக்தஂ-"பிப்பலீபிர்யுதாந் காலாந்" இத்யாதி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨) "ஸந்தர்பணோத்தே வமநஂ பிப்பலீலவணாம்புநா| ஶர்கராமாக்ஷிகாம்போபிர்தாஹதஷ்ணோல்பணே ஜ்வரே||" இதி|
Adhikarana விரேசநமௌஷதாநி (௯௯-௧௦௧) · Śloka ௧௦௧
பக்வே து ஶிதிலே தோஷே ஜ்வரே வா விஷமத்யஜே| மோதகஂ த்ரிபலாஶ்யாமாத்ரிவத்பிப்பலிகேஸரைஃ||௯௯|| ஸஸிதாமதுபிர்தத்யாஹ்யோஷாத்யஂ வா விரேசநம்| (லிஹ்யாத்வா த்ரைவதஂ ஸஂயுக்தஂ மதுஸர்பிஷா| ) த்ராக்ஷாதாத்ரீரஸஂ தத்வத்ஸத்ராக்ஷாஂ வா ஹரீதகீம்||௧௦௦|| ஆரக்வதஂ வா பயஸா மத்வீகாநாஂ ரஸேந வா| த்ரிபலாஂ த்ராயமாணாஂ வா பயஸா ஜ்வரிதஃபிபேத்||௧௦௧||
पक्वे तु शिथिले दोषे ज्वरे वा विषमद्यजे| मोदकं त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिकेसरैः||९९|| ससितामधुभिर्दद्याह्योषाद्यं वा विरेचनम्| (लिह्याद्वा त्रैवृतं संयुक्तं मधुसर्पिषा| ) द्राक्षाधात्रीरसं तद्वत्सद्राक्षां वा हरीतकीम्||१००|| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिफलां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितःपिबेत्||१०१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பக்வே புநர்தோஷே ததா ஶிதிலே-அவிஷ்டப்தே, அதவா விஷஜேமத்யோத்தே வா ஜ்வரே, மோதகஂ த்ரிபலாதிபிர்விரேசநஂ தத்யாத்| வ்யோஷாத்யஂ வா-"வ்யோஷத்ரிஜாதகாம்போதகமிக்நாமலகைஸ்த்ரிவத்| ஸர்வைஃ ஸமா ஸமஸிதா க்ஷௌத்ரேண குடிகாஃ கதாஃ||" (ஹ.க.அ. ௨/௨௧) இதி வா, தத்யாத்| அதவா பயஸா-க்ஷீரேண, மத்வீகாநாஂ ரஸேந வா, ஆரக்வதஂ விரேசநஂ தத்யாத்| த்ரிபலாஂ த்ராயந்தீ வா பயஸா ஜ்வரீ பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦_விரேசநமாஹ-பக்வே த்விதி| ஶ்யாமா-ஶ்யாமமூலா த்ரிவத்| த்ரிவத்-அருணமூலா| கேஸரஂ-நாககேஸரம்| ஸிதயா மோதகஂ கத்வா மதுநா லிஹ்யாத்| வ்யோஷாத்யஂ விரேசநமதிதிஶதி-வ்யோஷாத்யஂ வேதி| தச்ச விரேசநகல்போக்தஂ "வ்யோஷத்ரிஜாதகாம்போத" இத்யாதி| விரேசநஷட்கமாஹ-த்ராக்ஷாதாத்ரீரஸஂ தத்வசிதி| தத்ர த்ரீணி தாத்ரீஹரீதக்யாரக்வதைர்த்ராக்ஷாயுக்தைஃ| த்ரீண்யாரக்வதத்ரிபலாத்ராயமாணாபிஃ பயோயுக்தாபிஃ| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨)-"ரஸமாமலகாநாஂ வா கதபஷ்டஂ ஜ்வராபஹம்| லிஹ்யாத்வா த்ரிவதஶ்சூர்ணஂ கஷ்ணாத்ரிபலயோஸ்ததா|| ஸர்பிர்மதுப்யாஂ த்ரிபலாஂ பிபேத்த்ராக்ஷாரஸேந வா| ஸகதஂ த்ரிபலாக்வாதஂ ஸர்பிஷா வா விநா கதம்|| பயோநுபாநமுஷ்ணஂ வா மத்வீகாஸ்வரஸஂ பிபேத்|" இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௭௨௭)- "மதுகாரக்வதத்ராக்ஷாதிக்தாயாஸபலத்ரிகைஃ| ஸபடோலைர்ஜலஂ பேதி ஜ்வரஂ ஹந்தி த்ரிதோஷஜம்|| அரோசகே காத்ரஸாதே வைவர்ண்யேऽங்கமலாதிஷு| ஶாந்தஜ்வரோऽபி ஶோத்யஃ ஸ்யாதநுபந்தபயாந்நரஃ||" இதி|
Adhikarana விரேசாநாநந்தரஂ ஸஂஸர்கீக்ரமஃ (௧௦௨) · Śloka ௧௦௨
விரிக்தாநாஂ ச ஸஂஸர்கீ மண்டபூர்வா யதாக்ரமம்| |௧௦௨|
विरिक्तानां च संसर्गी मण्डपूर्वा यथाक्रमम्| |१०२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விரிக்தாநாஂ ஜ்வரிணாஂ சஶப்தாத்வமிதாநாஂ ச யதாக்ரமஂக்ரமாநதிக்ரமேண, ஸஂஸர்கீ கர்தவ்யேத்யத்யாஹார்யம்| மண்டஃ பூர்வஃ-ப்ரதமோ, யஸ்யாஂ ஸைவம்| மண்டஂ ப்ரதமஂ தத்த்வாऽநந்தரஂ பேயாவிலேப்யாதயோ யதாக்ரமஂ தேயாஃ| கதவமநவிரேசநாநந்தரஂ யஃ பேயாத்யவசாரணாக்ரமஃ ஸ ஸஂஸர்கீத்யுச்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-விரேசநாநந்தரஂ பத்யமாஹ-விரிக்தாநாஂ சேதி| ஸஂஸர்கீ-பேயாதிக்ரமஃ, "பேயாஂ விலேபீஂ (ஹ.ஸூ.அ. ௧௮/௨௯) இத்யாதிகஃ|
Adhikarana ஸ்வயஂப்ரவத்தேஃ ஸ்தம்பநநிஷேதஃ (௧௦௨-௧௦௩) · Śloka ௧௦௩
| ச்யவமாநஂ ஜ்வரோத்க்லிஷ்டமுபேக்ஷேத மலஂ ஸதா||௧௦௨|| பக்வோऽபி ஹி விகுர்வீத தோஷஃ கோஷ்டே கதாஸ்பதஃ| |௧௦௩|
| च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा||१०२|| पक्वोऽपि हि विकुर्वीत दोषः कोष्ठे कृतास्पदः| |१०३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜ்வரேணோத்க்லிஷ்டஂ-உத்க்லேஶிதஂ ஜ்வரோத்க்லிஷ்டஂ, மலஂ-புரீஷாக்யஂ, ச்யவமாநஂ-பதந்தஂ, ஸதா உபேக்ஷேத-ந தத்விதாரணே ப்ரயத்நஂ குர்யாத்| நநு, ஔஷதாநி (தேந) கிமித்யஸௌ ந வித்நீயதே ? இத்யாஹ-பக்வோऽபீத்யாதி| தோஷஃ-புரீஷாக்யோ, யதஃ பக்வஃ| அபிஶப்தாத்கிமுதாபக்வஃ ? கோஷ்டே-ஆமபக்வாஶயாஶ்ரயாக்யே, கதஂ-கஹீதஂ, ஆஸ்பதஂ-அவஸ்திதிஃ, யேந ஸ ஏவஂபூதோ விகுர்வீத-விகாரஂ குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸ்வயஂப்ரவத்தேஃ ஸ்தம்பநஂ நிஷேதயதி-ச்யவமாநமிதி|
Adhikarana அதிப்ரவத்தௌ பாசநபூர்வகஂ ஸ்தம்பநஂ கார்யம் (௧௦௩-௧௦௪) · Śloka ௧௦௪
| அதிப்ரவர்தமாநஂ வா பாசயந் ஸங்க்ரஹஂ நயேத்||௧௦௩|| ஆமஸங்க்ரஹணே தோஷா தோஷோபக்ரம ஈரிதாஃ| |௧௦௪|
| अतिप्रवर्तमानं वा पाचयन् सङ्ग्रहं नयेत्||१०३|| आमसङ्ग्रहणे दोषा दोषोपक्रम ईरिताः| |१०४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அதிப்ரவர்தமாநஂ வா தஂ மலஂ அபக்வஂ பாசயந் ஸங்க்ரஹஂ நயேத்- ந த்வாம ஏவ ஸங்கஹீதவ்ய இத்யாஹ-ஆமஸங்க்ரஹண இத்யாதி| ஆமஶப்தஃ புரீஷாக்யஸ்ய தோஷஸ்ய பச்யமாநாவஸ்தோபலக்ஷணார்தஃ| ஆமஸ்ய-அபக்வஸ்ய தோஷஸ்ய, ஸங்க்ரஹணமாமஸங்க்ரஹணஂ தஸ்மிந்நாம ஸங்க்ரஹணே யே தோஷா பவந்தி தே தோஷோக்ரமே-தோஷோபக்ரமணீயேऽத்யாயே, ஈரிதாஃ-உக்தாஃ| ததா ச தத்ரோக்தம் (ஹ.ஸூ.அ.௧௩/௩௧)- "உத்க்லிஷ்டநத ஊர்த்வஂ வா ந சாமாந் வஹதஃ ஸ்வயம்| தாரயேதௌஷதைர்தோஷாந் விததாஸ்தே ஹி ரோகதாஃ||" இதி| தஸ்மாதாமஸங்க்ரஹணார்தமௌஷதஂ ந தேயம்| ததா, ஆமஜ்வரேऽப்யாமநிர்ஹரணார்தமௌஷதஂ ந தேயம், இதிப்ரதிபாதயந்நாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-[ அதி ] ப்ரவத்தௌ பாசநபூர்வகஂ ஸ்தம்பநஂ கார்யமித்யாஹ-அதிப்ரவர்தமாநஂ வேதி|
Adhikarana ஆமஜ்வரே ஶோதநநிஷேதஃ (௧௦௪-௧௦௫) · Śloka ௧௦௫
| பாயயேத்தோஷஹரணஂ மோஹாதாமஜ்வரே து யஃ||௧௦௪|| ப்ரஸுப்தஂ கஷ்ணஸர்பஂ ஸ கராக்ரேண பராமஶேத்| |௧௦௫|
| पाययेद्दोषहरणं मोहादामज्वरे तु यः||१०४|| प्रसुप्तं कृष्णसर्पं स कराग्रेण परामृशेत्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-துர்வ்யதிரேகே பிந்நக்ரமஃ| யஸ்து மோஹாத்-அஜ்ஞாநாத், பிஷக்பாபோ தோஷஹரணமாமஜ்வரே பாயயேத் ஸ ஸ்வயமநர்தகாரீ ஸுப்தஂ கஷ்ணஸர்பஂ கரஸ்யாக்ரேண பராமஶேத்-ஸ்பஶேத்| அதிப்ரத்யவாயஂ பஶ்யதைவமுக்தஂ தந்த்ரேகதா| தத்ர ச வாக்யே ரூபகாக்யோऽலங்காரஃ| தஸ்ய ஹ்யேதல்லக்ஷணம்-"ததபரமௌபம்யே ஸதி யஸ்மிந் ஸ்யாத்வாக்யயோர்யோகஃ|" அஸ்யோதாஹரணம்-"யஃ ஸேவதே குநபதிஂ குருதே பதிரஸ்ய கர்ணஜாபஂ ஸஃ இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஆமஜ்வரே ஶோதநஂ நிஷேதயதி-பாயயேத்தோஷஹரணமிதி|
Adhikarana ஜ்வரக்ஷீணஸ்ய நிஷேதஃ (௧௦௫) · Śloka ௧௦௫
| ஜ்வரக்ஷீணஸ்ய ந ஹிதஂ வமநஂ ந விரேசநம்||௧௦௫||
| ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्||१०५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜ்வரேண க்ஷீணஸ்ய புஂஸோ ந வமநஂ ஹிதஂ ந ச விரேசநஂ ஹிதம்| தர்ஹி கதஂ தோஷநிர்ஹரணஂ தஸ்ய ? இத்யாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வரக்ஷீணஸ்ய ஶோதநஂ நிஷேதயதி-ஜ்வரக்ஷீணஸ்யேதி|
Adhikarana தஸ்ய பயஸா நிரூஹைர்வா ஶோதநம் (௨) · Śloka ௨
காமஂ து பயஸா தஸ்ய நிருஹைர்வா ஹரேந்மலாந்| ||௨||
कामं तु पयसा तस्य निरुहैर्वा हरेन्मलान्| ||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தஸ்ய காமஂ-யதேஷ்டஂ கத்வா, பயஸா நிரூஹைர்வா மலாந் ஹரேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வரக்ஷீணஸ்ய பயஃபாநஂ பஸ்திகர்ம ச ஶோதநார்தஂ விதத்தே-காமஂ த்விதி|
Adhikarana பயஃ பாநே அதிகாரீ (௧௦௬-௧௦௭) · Śloka ௧௦௭
| க்ஷீரோசிதஸ்ய ப்ரக்ஷீணஶ்லேஷ்மணோ தாஹதங்வதஃ||௧௦௬|| க்ஷீரஂ பித்தாநிலார்தஸ்ய பத்யமப்யதிஸாரிணஃ| |௧௦௭|
| क्षीरोचितस्य प्रक्षीणश्लेष्मणो दाहतृङ्वतः||१०६|| क्षीरं पित्तानिलार्तस्य पथ्यमप्यतिसारिणः| |१०७|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-க்ஷீரமுசிதஂ-ஸாத்ம்யஂ, யஸ்ய தஸ்ய க்ஷீரோசிதஸ்ய, ததா ப்ரகர்ஷேண க்ஷீணஃ ஶ்லேஷ்மா யஸ்ய தஸ்ய ப்ரக்ஷீணஶ்லேஷ்மணஃ, ததா தாஹஶ்ச தட் ச தே வித்யேதே யஸ்ய தஸ்ய தாஹத்ற்ட்வதஃ, அத ஏவ பித்தாநிலாப்யாமார்தஸ்ய-பீடிதஸ்ய, க்ஷீரஂ பத்யம்| அதிஸாரிணோऽபிபத்யம், கிஂ புநஃ ப்ரக்ஷீணஃ ஶ்லேஷ்மா யஸ்ய தஸ்ய க்ஷீரோசிதஸ்ய பூர்வோக்தவிஶேஷணவிஶிஷ்டஸ்ய க்ஷீரஂ ந பத்யம் ? இத்யபி ஶப்தார்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பயஃபாநேऽதிகாரிணமாஹ-க்ஷீரோசிதஸ்யேதி| அதிஸாரிணோऽபி-கிஂ புநஃ ஶோத்யஸ்ய|
Adhikarana க்ஷீரகுணாஃ (௧௦௭-௧௦௮) · Śloka ௧௦௮
| தத்வபுர்லங்கநோத்தப்தஂ ப்லுஷ்டஂ வநமிவாக்நிநா||௧௦௭|| திவ்யாம்பு ஜீவயேத்தஸ்ய ஜ்வரஂ சாஶு நியச்சதி| |௧௦௮|
| तद्वपुर्लङ्घनोत्तप्तं प्लुष्टं वनमिवाग्निना||१०७|| दिव्याम्बु जीवयेत्तस्य ज्वरं चाशु नियच्छति| |१०८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தச்ச-க்ஷீரஂ, லங்கநோத்தப்தஂ வபுர்ஜீவயேத்-காயஸ்ய ஸப்ராணதாமுத்பாதயேத்| கிஂ கிமிவ ? அக்நிநா-தாவேந, ப்லுஷ்டஂ வநஂ யதா திவ்யாம்பு ஜீவயேத்-ப்ரதோஹயேத், ததா வபுஃ க்ஷீரமிதி| லங்கநஶப்தேநாத்ர ஸாமாந்யஂ லங்கநவாச்யஂ வஸ்து பண்யதே| "ஶரீரலாகவகரஂ யத்த்ரவ்யஂ கர்ம வா புநஃ| தல்லங்கநமிதி ஜ்ஞேயம்" இத்யேவஂலக்ஷணம், ந து விஶிஷ்டமுபவாஸலக்ஷணம், யோக்யதாவஶாத்| தஸ்யஜ்வரிணஃ புஂஸஃ, தத்-க்ஷீரஂ, ஆஶு ஜ்வரஂ ச நியச்சதி| ந கேவலஂ வபுர்ஜீவயேதிதி சார்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦- க்ஷீரகுணாநாஹ-தத்வபுரிதி| திவ்யாம்பு-வஷ்ட்யம்பு, யதா தக்தஂ வநஂ ஜீவயேத் ததா க்ஷீரஂ வபுர்ஜீவயேத்|
Adhikarana க்ஷீரவிஶேஷே நியமஃ (௧௦௮-௧௦௯) · Śloka ௧௦௯
| ஸஂஸ்கதஂ ஶீதமுஷ்ணஂ வா தஸ்மாத்தாரோஷ்ணமேவ வா||௧௦௮|| விபஜ்ய காலே யுஞ்ஜீத ஜ்வரிணஂ ஹந்த்யதோऽந்யதா| |௧௦௯|
| संस्कृतं शीतमुष्णं वा तस्माद्धारोष्णमेव वा||१०८|| विभज्य काले युञ्जीत ज्वरिणं हन्त्यतोऽन्यथा| |१०९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யத ஏவஂ மஹாகுணஂ க்ஷீரஂ தஸ்மாத்தேதோஃ ஸஂஸ்கதஂ-த்ரவ்யாந்தரேண, ததா ஶீதமுஷ்ணஂ வேதி கத்வா, அதவா தாரோஷ்ணமேவ காலே விபஜ்ய, யுஞ்ஜீத-யதாவிஷயஂ காலே ப்ரயோஜயேத்| அதஃ-யதாநிரூபிதாத் க்ஷீரோபயோகவிஷயாத், அந்யதா-அந்யேந ப்ரகாரேண, ப்ரயுக்தஂ க்ஷீரஂ ஜ்வரிணஂ ஹந்தி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷீரவிஶேஷே நியமமாஹ-ஸஂஸ்கதமிதி| ஸஂஸ்கதஂ-ஔஷதஸித்தம்| தச்ச ஶீதமுஷ்ணஂ வா தோஷவஶாத்| தாரோஷ்ணஂ தூஷ்ணமேவ| தத்வத்-ஸஂஸ்கதஸமபலம்|
Adhikarana தடாதிநாஶநஂ க்ஷீரம் (௧௦௯-௧௧௦) · Śloka ௧௧௦
| பயஃ ஸஶுண்டீகர்ஜூரமத்வீகாஶர்கராகதம்||௧௦௯|| ஶதஶீதஂ மதுயுதஂ துட்தாஹஜ்வரநாஶநம்| |௧௧௦|
| पयः सशुण्ठीखर्जूरमृद्वीकाशर्कराघृतम्||१०९|| शृतशीतं मधुयुतं तुड्दाहज्वरनाशनम्| |११०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-க்ஷீரஂ ஶுண்ட்யாதியுதஂ ஶதமநந்தரஂ ஶீதஂ மதுயுதஂ தட்தாஹஜிதித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸஂஸ்கதஂ க்ஷீரமாஹ-பய இதி| தஸ்ய ஶுண்ட்யாதிபிஸ்த்ரிபிஃ பாகஃ, ஶர்கராகதயோஃ பக்வோஷ்ணே ப்ரக்ஷேபஃ, மதுநஃ பக்வஶீதே|
Adhikarana தடாதிநாஶநஂ அந்யத்க்ஷீரத்ரயம் (௧௧௦-௧௧௧) · Śloka ௧௧௧
| தத்வத் த்ராக்ஷாபலாயஷ்டீஸாரிவாகணசந்தநைஃ||௧௧௦|| சதுர்குணேநாம்பஸா வா பிப்பல்யா வா ஶதஂ பிபேத்| |௧௧௧|
| तद्वद् द्राक्षाबलायष्टीसारिवाकणचन्दनैः||११०|| चतुर्गुणेनाम्भसा वा पिप्पल्या वा शृतं पिबेत्| |१११|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தேநைவ பூர்வோக்தேந பயஸா துல்யஂ-தத்வத்| யதா பூர்வோக்தஂ ஶதஶீதஂ தட்தாஹஜ்வரஹத் ததா த்ராக்ஷாதிபிஃ ஶதமநந்தரஂ ஶீதஂ மதுயுதஂ தடாதிஜிதித்யர்தஃ| அதவா க்ஷீரஂ சதுர்குணேந ஜலேந ஶதஂ பிபேத்| அதவா பிப்பல்யா ஶதஂ பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷீராந்தரமாஹ-தத்வதிதி| தத்வத்-ஶர்கராதியுதம்| க்ஷீரத்வயமாஹ-சதுர்குணேநாம்பஸேதி|
Adhikarana காஸாதிஜித் க்ஷீரம் (௧௧௧-௧௧௨) · Śloka ௧௧௨
| காஸாச்ச்வாஸாச்சிரஃஶூலாத்பார்ஶ்வஶூலாச்சிரஜ்வராத்| முச்யதே ஜ்வரிதஃ பீத்வா||௧௧௧|| பஞ்சமூலீஶதஂ பயஃ| |௧௧௨|
| कासाच्छ्वासाच्छिरःशूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा||१११|| पञ्चमूलीशृतं पयः| |११२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-பஞ்சமூலேந ஶதஂ க்ஷீரஂ பீத்வா காஸாதிப்யோ முச்யதே| முச்யத இதி கர்மகர்தரி தங்| சிரஜ்வரோ-தீர்ககாலாநுபந்தீ ஜ்வரஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷீராந்தரமாஹ-காஸாச்ச்வாஸாதிதி|
Adhikarana விபத்தவாதாதிஜித் க்ஷீரம் (௧௧௨-௧௧௩) · Śloka ௧௧௩
| ஶதமேரண்டமூலேந பாலபில்வேந வா ஜ்வராத்||௧௧௨|| தாரோஷ்ணஂ வா பயஃ பீத்வா விபத்தாநிலவர்சஸஃ| ஸரக்தபிச்சாதிஸதேஃ ஸதட்ஶூலப்ரவாஹிகாத்||௧௧௩||
| शृतमेरण्डमूलेन बालबिल्वेन वा ज्वरात्||११२|| धारोष्णं वा पयः पीत्वा विबद्धानिलवर्चसः| सरक्तपिच्छातिसृतेः सतृट्शूलप्रवाहिकात्||११३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஏரண்டமூலேநாதவா பாலபில்வேந ஶதமதவா தாரோஷ்ணஂ க்ஷீரஂ பீத்வா புருஷோ ஜ்வராத்விமுச்யதே| கிம்பூதாஜ்ஜ்வராத் ? விபத்தா நிலவர்சஸஃ| விபத்தே-விஶேஷேண பத்தே, அஸம்யக்ப்ரவர்தநாதநிலவர்சஸீ யஸ்மிந் ஜ்வரே ஸ விபத்தாநிலவர்சாஃ, தஸ்மாஜ்ஜ்வராத்விமுச்யதே| ததா, ரக்தஂ ச பிச்சா ச ரக்தபிச்சே, தாப்யாமுபலக்ஷிதா அதி ஸதிஃ-அதீஸாரஃ, ஸஹ தயா வர்ததே யோ ஜ்வரஃ, தஸ்மாத்ததாவிதாஜ்ஜ்வராத் ததா ஸஹ தஷா ஸஹ ஶூலேந ததா ப்ரவாஹிகயா-நிஸ்சாரிகாபரஸஂஜ்ஞயா, வர்ததே யஸ்தமாத் ததாவிதாஜ்ஜவராத் ப்ரமுச்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷீரத்ரயமாஹ-ஶதமேரண்டமூலேநேதி| அதிஸதிஃ-அதிஸாரஃ, ஸரக்தபிச்சயோஃ பிச்சா அதஸ்தூதகவத்(?)|
Adhikarana ஶோபாதிஜித் க்ஷீரம் (௧௧௪) · Śloka ௧௧௪
ஸித்தஂ ஶுண்டீபலாவ்யாக்ரீகோகண்டககுடைஃ பயஃ| ஶோபமூத்ரஶகத்வாதவிபந்தஜ்வரகாஸஜித்||௧௧௪||
सिद्धं शुण्ठीबलाव्याघ्रीगोकण्टकगुडैः पयः| शोफमूत्रशकृद्वातविबन्धज्वरकासजित्||११४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶுண்ட்யாதிபிஃ ஸாதிதஂ பயஃ ஶோபாதிஜித்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷீராந்தரமாஹ-ஸித்தமிதி| குடேந பக்வோஷ்ணப்ரக்ஷிப்தேந ஸித்தத்வம்
Adhikarana ஜ்வரஶோபநுத் க்ஷீரம் (௧௧௫) · Śloka ௧௧௫
வஶ்சீவபில்வவர்ஷாபூஸாதிதஂ ஜ்வரஶோபநுத்| |௧௧௫|
वृश्चीवबिल्ववर्षाभूसाधितं ज्वरशोफनुत्| |११५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வஶ்சீவாதிபிஃ ஸாதிதஂ பயோ ஜ்வரஶோபநுதிதி| வஶ்சீவஃ-ஸூக்ஷ்மபுநர்நர்வஃ| ஸ்தூலபுநர்நவஸ்து-வர்ஷாபூஃ| புநர்நவத்வயஂ பில்வஂ சாத்ர யோஜ்யம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷீராந்தரமாஹ-வஶ்சீவேதி| வஶ்சீவவர்ஷாப்வௌபுநர்நவே|
Adhikarana ஆஶுஜ்வராபஹம் க்ஷீரம் (௧௧௫) · Śloka ௧௧௫
| ஶிஂஶிபாஸாரஸித்தஂ ச க்ஷீரமாஶு ஜ்வராபஹம்||௧௧௫||
| शिंशिपासारसिद्धं च क्षीरमाशु ज्वरापहम्||११५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶிஂஶிபாஸாரேண ஸித்தஂ-ஶதஂ க்ஷீரமுபயுக்தஂ, ஆஶு-ந து ச, ஜ்வரஹத்| க்ஷீரஸ்ய ஶ்ரவணே விதிரதீஸாரசிகித்ஸிதோக்தஃ (ஹ. சி. அ. ௯/௩௯)-"பயஸ்யுத்க்வாத்ய முஸ்தாநாஂ விஂஶதி" இத்யநுஸாரேணாநுகல்ப்யஃ| தந்த்ராந்தரே த்வேவமுக்தம்-"த்ரவ்யாதஷ்டகுணஂ க்ஷீரஂ க்ஷீராத்தோயஂ சதுர்குணம்| க்ஷீராவஶேஷஃ கர்தவ்யஃ க்ஷீரக்வாதே த்வயஂ விதிஃ||" இதி| நநு, கிஂ வாதபித்தோத்தரே ஜ்வரே ஜ்வரே கதஂ ப்ரதாநமா ஶ்ரீயதாஂ பூர்வவசநப்ராமாண்யாத் ? அதவா க்ஷீரஂ ப்ரதாநமேதத்வசநப்ராமாண்யாத் ? இத்யத்ர ஸஂஶயஃ| அத்ரோச்யதே| உபயமபீதஂ கதஂ க்ஷ்ரீரஂ ச வாதபித்தோத்தரே ஜ்வரே ப்ரதாநம், அவஸ்தாவஶாத் ஸாத்ம்யவஶாச்ச க்வசித்கிஞ்சிதுபயுஜ்யதே|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்ஷீராந்தரமாஹ-ஶிஂஶபாஸாரஸித்தஂ சேதி|
Adhikarana நிரூஹகுணாஃ க்ஷீரம் (௧௧௬-௧௧௭) · Śloka ௧௧௭
நிருஹஸ்து பலஂ வஹ்நிஂ விஜ்வரத்வஂ முதஂ ருசிம்| தோஷே யுக்தஃ கரோத்யாஶு பக்வே பக்வாஶாயஂ கதே||௧௧௬|| பித்தஂ வா கபபித்தஂ வா பக்வாஶயகதஂ ஹரேத்| ஸ்ரஂஸநஂ த்ரீநபி மலாந் பஸ்திஃ பக்வாஶயாஶ்ரயாந்||௧௧௭||
निरुहस्तु बलं वह्निं विज्वरत्वं मुदं रुचिम्| दोषे युक्तः करोत्याशु पक्वे पक्वाशायं गते||११६|| पित्तं वा कफपित्तं वा पक्वाशयगतं हरेत्| स्रंसनं त्रीनपि मलान् बस्तिः पक्वाशयाश्रयान्||११७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-நிரூஹோ யுக்தோ தோஷே பக்வே ததா பக்வாஶயஂ கதே ஸதி பலாதீந் த்ராகேவ கரோதி| பித்தஂ கேவலஂ கபபித்தஂ வா பக்வாஶயாஶ்ரிதஂ ஸ்ரஂஸநஂ-விரேசநஂ, ஹரேத்| பஸ்திஃ ப்ரயோஜிதஸ்த்ரீநபி மலாந்வாதாத்யாந் ஹரேத்| கீதஶாந் ? பக்வாஶயமாஶ்ரிதாந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிரூஹகுணாநாஹ-நிரூஹஸ்த்விதி| பக்வாஶயாஶ்ரயாந்-பக்வாஶயமாஶ்ரித்ய, மலாஂஸ்து-ஸர்வகதாந், ஹரேத்| அயஂ து பக்வாஶயகதாநித்யபகர்ஷ ஏவ, பக்வாஶயாதூர்த்வஂ ஹி பித்தாஶயஃ|
Adhikarana அநுவாஸநே அதிகரீ (௧௧௮) · Śloka ௧௧௮
ப்ரக்ஷீணகபபித்தஸ்ய த்ரிகபஷ்டகடிக்ரஹே| தீப்தாக்நேர்பத்தஶகதஃ ப்ரயுஞ்ஜீதாநுவாஸநம்||௧௧௮||
प्रक्षीणकफपित्तस्य त्रिकपृष्ठकटिग्रहे| दीप्ताग्नेर्बद्धशकृतः प्रयुञ्जीतानुवासनम्||११८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ப்ரக்ஷீணே கபபித்தே யஸ்ய புஂஸஸ்ததா தீப்தாக்நேர்பத்தவர்சஸ்ஸ்த்ரிக்பஷ்டகடிக்ரஹே ஸத்யநுவாஸநஂ ப்ரயுஞ்ஜீத|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிரூஹாங்கேऽநுவாஸநேऽதிகாரிணமாஹ-ப்ரக்ஷீணகபபித்தஸ்யேதி|
Adhikarana ஜ்வரநாஶகோ நிரூஹஃ (௧௧௯-௧௨௧) · Śloka ௧௨௧
படோலநிம்பச்சதநகடுகாசதுரங்குலைஃ| ஸ்திராபலாகோக்ஷுரகமதநோஶீரவாலகைஃ||௧௧௯|| பயஸ்யர்தோதகே க்வாதஂ க்ஷீரஶேஷஂ விமிஶ்ரிதம்| கல்கிதைர்முஸ்தமதநகஷ்ணாமதுகவத்ஸகைஃ||௧௨௦|| பஸ்தி மதுகதாப்யாஂ ச பீட்யேஜ்ஜ்வரநாஶநம்| ||௧௨௧||
पटोलनिम्बच्छदनकटुकाचतुरङ्गुलैः| स्थिराबलागोक्षुरकमदनोशीरवालकैः||११९|| पयस्यर्धोदके क्वाथं क्षीरशेषं विमिश्रितम्| कल्कितैर्मुस्तमदनकृष्णामधुकवत्सकैः||१२०|| बस्ति मधुघृताभ्यां च पीड्येज्ज्वरनाशनम्| ||१२१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-படோலாதிபிஃ க்வாதஂ க்ஷீரேऽர்தோதகே க்ஷீரஶேஷஂ ததாமிஶ்ரிதஂ கல்கீகதைர்த்ரவ்யைர்முஸ்தாதிபிர்மதுகதாப்யாஂ ச யோஜிதஂ பஸ்திஂ ஜ்வரநாஶநஂ தத்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிரூஹமாஹ-படோலநிம்பேதி| படோலநிம்பயோஶ்ச்சதநஂ-பத்ரம்| பயஸோ த்வௌ பாகௌ படோலாதிக்வதிதஸ்யோதகஸ்யைகோ பாக இத்யர்தோதகத்வம்| ந ஸ்யாப்யு(து)க்தரஸாமித்யாதிவசநாத்(?)ஸமத்வே ப்ராப்தேऽர்தத்வவிதிஃ|
Adhikarana ஜ்வரநாஶகோ அந்யோ நிரூஹஃ (௧௨௧-௧௨௨) · Śloka ௧௨௨
| சதஸ்ரஃ பர்ணிநீர்யஷ்டீபலோஶீரநபத்ருமாந்||௧௨௧|| க்வாதயேத்கல்கயேத்யஶ்டீஷதாஹ்வாபலிநீபலம்| முஸ்தஂ ச பஸ்திஃ ஸகுடக்ஷௌத்ரஸர்பிர்ஜ்வராபஹஃ||௧௨௨||
| चतस्रः पर्णिनीर्यष्टीफलोशीरनृपद्रुमान्||१२१|| क्वाथयेत्कल्कयेद्यश्टीषताह्वाफलिनीफलम्| मुस्तं च बस्तिः सगुडक्षौद्रसर्पिर्ज्वरापहः||१२२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-முத்கபர்ணீ மாஷபர்ணீ ஶாலிபர்ணீ பஶ்ர்நிபர்ணீத்யாதி(சேதி)-சஸ்ரஃ பர்ணீநீஃ யஷ்டீபலாதீஂஶ்ச க்வாதயேத்| பலஂ-மதநபலம்| ததா, யஷ்ட்யாதீந் கல்கயேத், இத்யேஷ ஸகுடாதிர்பஸ்திர்ஜ்வரஹத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நிரூஹாந்தரமாஹ-சதஸ்ரஃ பர்ணிநீரிதி| சதஸ்ரஃ பர்ணீநீஃ-முத்கமாஷஶாலபஶ்நிபூர்வாஃ| பலஂ-மதநபலம்| நபத்ருமஃ-ஆரக்வதஃ| பலிநீ-ப்ரியங்குஃ| பலஂ-மதநபலம்| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨)-"த்ராயமாணாமதாயஷ்டீமதநாஂஶுமதீத்வயைஃ| ஸபலாசந்தநவஷைர்ஜாங்கலைஶ்ச மகத்விஜைஃ|| க்வாதே கதே க்ஷிபேத்பிஷ்ட்வா பலயஷ்டிகணாகநம்| ஸ ஸத்யோஜ்வரஹா பஸ்திஃ ஸாஜ்யக்ஷௌத்ரோऽல்பஸைந்தவஃ|| ஆம்ராதீநாஂ த்வசஂ ஶங்கஂ சந்தநஂ மதுகித்பலம்| ஸ்வர்ணகைரிகமஞ்ஜிஷ்டாமணாலாஞ்ஜநபத்மகம்|| க்ஷீரேண கல்கிதஂ பஸ்திஂ ஶீதஂ ஸமதுஶர்கரம்| தாஹஜ்வரஹரஂ தத்யாத் ஸித்தஂ தைஶ்சாநுவாஸநம்||" இதி|
Adhikarana ஜ்வரநாஶகமநுவாஸநம் (௧௨௩-௧௨௪) · Śloka ௧௨௪
ஜீவந்தீஂ மதநஂ மேதாஂ பிப்ப்ப்லீஂ மதுகஂ வசாம்| த்திஂ ராஸ்ராஂ பலாஂ பில்வஂ ஶதபுஷ்பாஂ ஶதாவரீம்||௧௨௩|| பிஷ்ட்வா க்ஷீரஂ ஜலஂ ஸர்பிஸ்தைலஂ சைகத்ர ஸாதிதம்| ஜ்வரேऽநுவாஸநஂ தத்யாத்யதாஸ்நேஹஂ யதாமலம்||௧௨௪||
जीवन्तीं मदनं मेदां पिप्प्प्लीं मधुकं वचाम्| ऋद्धिं रास्रां बलां बिल्वं शतपुष्पां शतावरीम्||१२३|| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं चैकत्र साधितम्| ज्वरेऽनुवासनं दद्याद्यथास्नेहं यथामलम्||१२४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜீவந்த்யாதீநி த்ரவ்யாணி ஸ்நேஹஸ்ய சதுர்பாகமாத்ராணி ஜலேந பிஷ்ட்வா க்ஷீரஂ ஸ்நேஹஸமஂ தைலாத்ஸர்பிஷஶ்ச சதுர்குணஂ ஜலஂ ச தைலஸர்பிர்த்ரவ்யாச்சதுர்குணமித்யேகத்ர ஸாதிதஂ பக்வமேதத் ஜ்வரேऽநுவாஸநஂ தத்யாத்| யதாஸ்நேஹஂ யதாமலஂ-யோ யஸ்மிந் ஜ்வரே தோஷே-வாதாதௌ, யஃ ஸ்நேஹோ யோக்யஸ்தத்ர தஂ, தத்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அநுவாஸநமாஹ-ஜீவந்தீமிதி| க்ஷீரஸ்ய சத்வாரோ பாகாஃஜலஸ்ய சத்வாரஃ, ஸர்பிஷ ஏகஃ, தைலஸ்யைகஃ, கல்கஸ்ய ஸார்தஃ, இத்யேகத்ர-மிலிதஂ, ஸாதயேத்| ஸ்நேஹஃ-ஶரீரஸ்நிக்தத்வம், ததநுஸாரேண மலாநுஸாரேண ச கல்பநா| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨)-"சந்தநாகருகாஶ்மர்யபடோலமதநோத்பலைஃ| படோலாரிஷ்டமதநகுடூசீமதுகைரபி||" இதி|
Adhikarana ஜ்வரநாஶகாஅந்யே பஸ்தயஃ (௧௨௫) · Śloka ௧௨௫
யே ச ஸித்திஷு வக்ஷ்யந்தே பஸ்தயோ ஜ்வரநாஶநாஃ| |௧௨௫|
ये च सिद्धिषु वक्ष्यन्ते बस्तयो ज्वरनाशनाः| |१२५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யே ச பஸ்தயஃ ஸித்திஷு-பஸ்திகல்பாத்யாயே, வக்ஷ்யந்தே ஜ்வரநாஶநாஸ்தே ச, 'தேயாஃ' இதி ஶேஷஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-பஸ்த்யந்தரமதிதிஶதி-யே ச ஸித்திஷ்விதி| ஸித்திஷு-கல்பஸ்தாநே| தே ச யோஜ்யா இதி ஶேஷஃ| இதி ஜீர்ணஜ்வரஃ|
Adhikarana ஶிரஃ ஶூலாதிஷு நஸ்யம் (௧௨௫-௧௨௬) · Śloka ௧௨௬
| ஶிரோருக்கௌரவஶ்லேஷ்மஹரமிந்த்ரியபோதநம்||௧௨௫|| ஜீர்ணஜ்வரே ருசிகரஂ தத்யாந்நஸ்யஂ விரேசநம்| ஸ்நைஹிகஂ ஶூந்யஶிரஸோ தாஹார்தே பித்தநாஶநம்||௧௨௬||
| शिरोरुग्गौरवश्लेष्महरमिन्द्रियबोधनम्||१२५|| जीर्णज्वरे रुचिकरं दद्यान्नस्यं विरेचनम्| स्नैहिकं शून्यशिरसो दाहार्ते पित्तनाशनम्||१२६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஜீர்ணஜ்வரே விரேசநாக்யஂ நஸ்யஂ தத்யாத்| கீதஶஂ தந்நஸ்யஂ ஸ்யாத் ? ஶிரஸோ ருஜஂ கௌரவஂ ச ஶ்லேஷ்மாணஂ ச ஹரதி தச்சீலஂ தத்| ததா, இந்த்ரியாணாஂ-வக்ஷுராதீநாஂ, ச போதநம்| ததா, ருசிகத்| ஶூந்யஶிரஸஃ புஂஸஃ ஸ்நேஹிகஂ-ஸ்நேஹேந மிஶ்ரஂ ஸ்நிக்தஂ, நஸ்யஂ தத்யாத்| தாஹார்தே ஶிரஸி பித்தஹரஂ நஸ்யஂ தத்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அத ஜ்வரோபத்ர்வாஃ| தத்ர ஶிரஃஶூலாதிஷு நஸ்யமாஹ-ஶிரோருக்கௌரவஶ்லேஷ்மஹரமிதி| விரேசநஂ-ஶோதநம்| ஸ்நைஹிகஂ-பஂஹணம்| பித்தநாஶநஂ-ஶமநம்|
Adhikarana ப்ரதிஶ்யாயாதௌ தூமாதயஃ (௧௨௭) · Śloka ௧௨௭
தூமகண்டூஷகவலாந் யதாதோஷஂ ச கல்பயேத்| ப்ரதிஶ்யாயாஸ்யவைரஸ்யஶிரஃ கண்டாமயாபஹாந்||௧௨௭||
धूमगण्डूषकवलान् यथादोषं च कल्पयेत्| प्रतिश्यायास्यवैरस्यशिरः कण्ठामयापहान्||१२७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-தூமாதீஂஶ்ச யதாதோஷஂ கல்பயேத்| கிம்பூதாந் ? ப்ரதிஶ்யாயாதிக்நாந்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ப்ரதிஶ்யாயாதௌ தூமாதீநாஹ-தூமகண்டூஷகவலாநிதி|
Adhikarana அரூசௌ கல்கத்வயம் (௧௨௮) · Śloka ௧௨௮
அருசௌ மாதுலுங்கஸ்ய கேஸரஂ ஸாஜ்யஸைந்தவம்| தாத்ரீத்ராக்ஷாஸிதாநாஂ வா கல்கமாஸ்யேந தாரயேத்||௧௨௮||
अरुचौ मातुलुङ्गस्य केसरं साज्यसैन्धवम्| धात्रीद्राक्षासितानां वा कल्कमास्येन धारयेत्||१२८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அருசௌ ஸத்யாஂ பீஜபூரகஸ்ய கேஸரஂ ஸகதஸைந்தவமாஸ்யேந தாரயேதிதி ஸம்பந்தஃ| அதவா தாத்ர்யாதீநாஂ கல்கஂ தாரயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அருசௌ கவல(கல்க)த்வயமாஹ-அருசாவிதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௨௩௧)-"ஶர்கராதாடிமாப்யாஂ ச த்ராக்ஷாதாடிமயோஸ்ததா| வைரஸ்யே தாரயேத்கல்கஂ கண்டூஷஂ ச ததா கதம்|| (ஶ்லோ. ௨௫௯)-ஹரீதகீ ப்ரியங்குஶ்ச பிப்பலீ லோத்ரமேவ ச| தார்வீ ஹரித்ரா தேஜோஹ்வா ஸக்ஷௌத்ரஂ முகதாவநம்|| ஏதேந கடுபாவஶ்ச முகரோகஶ்ச ஶாம்யதி| வக்த்ரஂ விஶததாமேதி பக்தச்சந்தஶ்ச ஜாயதே|| (ஶ்லோ. ௨௮௦)-அஜாஜீஶர்கராயுக்தோதாடிமஸ்வரஸேந து| ருசிஷ்யோ மதுநா யுக்தஃ கர்தவ்யஃ கவலக்ரஹஃ||" இதி|
Adhikarana த்வக்கதே ஜ்வரே அப்யங்காதயஃ (௧௨௯-௧௩௦) · Śloka ௧௩௦
யதோபஶயஸஂஸ்பர்ஶாந் ஶீதோஷ்ணத்ரவ்யகல்பிதாந்| அப்யங்காலேபஸேகாதீந் ஜ்வரே ஜீர்ணே த்வகாஶ்ரிதே||௧௨௯|| குர்யாதஞ்ஜநதூமாஂஶ்ச ததைவாகந்துஜேऽபி தாந்| |௧௩௦|
यथोपशयसंस्पर्शान् शीतोष्णद्रव्यकल्पितान्| अभ्यङ्गालेपसेकादीन् ज्वरे जीर्णे त्वगाश्रिते||१२९|| कुर्यादञ्जनधूमांश्च तथैवागन्तुजेऽपि तान्| |१३०|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்வகாஶ்ரிதே ஜீர்ணஜ்வரேऽப்யங்காதீந் குர்யாத்| யதோபஶயஂ-யதாஸுகாவஹஂ, ஸஂஸ்பர்ஶோ யேஷாஂ, தாந், ததா ஶீதவீர்யைருஷ்ண வீர்யைஶ்ச த்ரவ்யைஃ கல்பிதாந்-யோஜிதாந்| ததா, அஞ்ஜநஂதூமாஂஶ்ச குர்யாத்| அஞ்ஜநதூமாநாகந்துஜேऽபி ஜ்வரே ததைவ குர்யாத்| ஸத்யோகத்வாதாகந்துஜேऽப்யேதேऽநிஷித்தா ஏவ| தாநிதி புநஃ கதமதிஶயார்தம்| விஶேஷேணாகந்துஜேऽபி ஜ்வரே-பூதவிஷாத்யுத்பவே, தாந் குர்யாதித்யர்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-த்வக்கதே ஜ்வரேऽப்யங்காதீநாஹ-யதோபஶயஸஂஸ்பர்ஶாநிதி| தே ச ஶீதாபிலாஷிணஃ ஶீதைர்த்ரவ்யைஃ ஶீதஸ்பர்ஶாஃ கல்ப்யாஃ, உஷ்ணாபிலாஷிண உஷ்ணைருஷ்ணஸ்பர்ஶாஃ| ஆதிஶப்தாதவகாஹாதயஃ| அஞ்ஜநதூபாஂஶ்ச த்வக்கதே குர்யாத்| ப்ரஸங்காதாகந்துஜே நஸ்யாதீநாஹ-ததைவாகந்துஜேऽபீதி| வங்கஸேநே த்வப்யங்கதைலாந்யுக்தாநி (ஜ்வராதிகாரே ஶ்லோ. ௭௭௭)-"லாஜாமதுகமஞ்ஜிஷ்டாமூர்வாசந்தநஸாரிவாஃ| தைலஂ ஷட்சரணஂ நாம ஹ்யப்யங்காஜ்ஜ்வரநாஶநம்|| லாக்ஷா நிஶா குஷ்டஶுண்டீ மஞ்ஜிஷ்டா ச ஸுவர்சிகா| மூர்வா ச சந்தநஂ ஸித்தஂ தைலஂ தக்ரேऽத ஷட்குணே|| அப்யங்கேந ப்ரஶமயேத்தாஹஂ ஶீதஜ்வரஂ நணாம்| (ஶ்லோ. ௬௨௮)-தத்நஃ ஸஸாரகஸ்யாத்ர தக்ரஂ கட்டரமிஷ்யதே|| (ஶ்லோ. ௭௧௯)- ஸ்வர்ஜிகாகுஷ்டமஞ்ஜிஷ்டா [லாக்ஷாமூர்வாமஹௌஷதைஃ| ஸக்ஷீரைஃ ஸாதிதஂ தைலமப்யங்காத்தாஹஶீதநுத்|| பலாமதுகமஞ்ஜிஷ்டா ] பத்மாபத்மகசந்தநைஃ| ஸமுத்ரபேநஹ்நீபேரரஜநீஸாரிவோத்பலைஃ|| பிஷ்டைஸ்தைலஂ பசேதேதைரஜாக்ஷீரஂ சதுர்குணம்| வாதபித்தஜ்வராஜ்ஜீர்ணாத்தேநாப்யக்தோ விமுச்யதே||" இதி|
Adhikarana தாஹே ஸஹஸ்த்ரதௌதகதம் (௧௩௦) · Śloka ௧௩௦
| தாஹே ஸஹஸ்ரதௌதேந ஸர்பிஷாऽப்யங்கமாசரேத்||௧௩௦||
| दाहे सहस्रधौतेन सर्पिषाऽभ्यङ्गमाचरेत्||१३०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-தாஹே ஸதி ஸர்பிஷா ஸஹஸ்ரதௌதேநாப்யங்கமாசரேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-தாஹஸ்யௌஷதாந்யாஹ-தாஹே ஸஹஸ்ரதௌதேநேதி| ஸஹஸ்ரதௌதேந-ஸஹஸ்ரகத்வோ தௌதேந| யாவதி மஜ்ஜதி தாவச்சீதோதகே கதஂ ப்ரக்ஷிப்ய ஹஸ்தேந மர்தயேத், ததுதகஂ ஸ்ராவயேத், இத்யேகோ வாரஃ, ஏவஂ ஸஹஸ்ரம்|
Adhikarana அப்யங்கார்தஂ தைலம் (௧௩௧-௧௩௩) · Śloka ௧௩௩
ஸூத்ரோக்தைஶ்ச கணைஸ்தைஸ்தைர்மதுராம்லகஷாயகைஃ| தூர்வாதிபிர்வா பித்தக்நைஃ ஶோதநாதிகணோதிதைஃ||௧௩௧|| ஶீதவீர்யைர்ஹிமஸ்பர்ஶைஃ க்வாதகல்கீகதைஃ பசேத்| தைலஂ ஸக்ஷீரமப்யங்காத்ஸத்யோ தாஹஜ்வராபஹம்||௧௩௨|| ஶிரோ காத்ரஂ ச தைரேவ நாதிபிஷ்டைஃ ப்ரலேபயேத்| தத்க்வாதேந பரீஷேகமவகாஹஂ ச யோஜயேத்||௧௩௩|| ததாऽऽரநாலஸலிலக்ஷீரஶுக்தகதாதிபிஃ| ||௧௩௩||
सूत्रोक्तैश्च गणैस्तैस्तैर्मधुराम्लकषायकैः| दूर्वादिभिर्वा पित्तघ्नैः शोधनादिगणोदितैः||१३१|| शीतवीर्यैर्हिमस्पर्शैः क्वाथकल्कीकृतैः पचेत्| तैलं सक्षीरमभ्यङ्गात्सद्यो दाहज्वरापहम्||१३२|| शिरो गात्रं च तैरेव नातिपिष्टैः प्रलेपयेत्| तत्क्वाथेन परीषेकमवगाहं च योजयेत्||१३३|| तथाऽऽरनालसलिलक्षीरशुक्तघृतादिभिः| ||१३३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஸூத்ரோக்தைஃ-ஸூத்ரஸ்தாநோதிதைஃ, மதுராம்லகஷாயகைர்கணைஃ| தத்ர மதுரோ கணோ-"கதஹேம" (ஹ.ஸூ.அ. ௧௦/௨௨) இத்யாதிஃ, அம்லோ கணோ-"தாத்ரீபலாம்லீகா" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௦/௨௫) இத்யாதிஃ, கஷாயோ கணஃ-"பத்யாऽக்ஷஂ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௦/௩௧) இத்யாதிஃ, தத்ர சைதைர்மதுராம்லகஷாயைர்வர்கைஃ| தத்ர தூர்வாதிதிபிர்கணைஃ- "தூர்வாऽநந்தா" (ஹ.ஸூ.அ. ௧௫/௬) இதி நிர்திஷ்ட ஏகஃ, "ந்யக்ரோதாதிஃ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫/௪௨) த்விதீயஃ, ததீயஸ்து "பத்மகபுண்ட்ரௌ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫/௧௨) இத்யாதிஃ, சதுர்தஃ "ஸாரிவோஶீர" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫/௧௧) இத்யாதிஃ, ஏதை பூர்வோக்தைர்கணைஃ பித்தக்நைஃ ஶோதநாதிகணஸங்க்ரஹோக்தைஃ ஶீதவீர்யைர்ஹிமஸ்பர்ஶைர்பேஷஜைஸ்ததா ஸ்பர்ஶதோ வீர்யதஶ்ச ஶீதகுணைஃ, அக்வாதாஃ க்வாதாஃ கதாஃ, அகல்காஃ கல்காஃ கதாஃ, தைஃ க்வாதகல்கீகதைரேதைர்கணைஸ்தைலஂ க்ஷீரேண ஸஹ பசேத்| தச்ச பக்வமப்யங்காத்-ம்ரக்ஷணாத், ஸத்யோ-ந சிரேண காலேந, தாஹஜ்வரஂ ஜயேத்| ந கேவலமேதைர்கணைஸ்தைலஂ பசேத்தாஹஜ்வரஶாந்த்யை, யாவத்தைரேவ ஶிரோ-மூர்தாநஂ, காத்ரஂ ச நாதிபிஷ்டைஃ-கிஞ்சித்பிஷ்டைஃ, ப்ரலேபயேத்| ஸுபிஷ்டைர்ஹ்யைதைஃ ப்ரத்யுத தாஹ உத்பத்யதே| ததா சோக்தம் (ஸங்க்ரஹே ஸூ. அ. ௭)- "ஶ்லக்ஷ்ணஶுஷ்ககநோ லேபஶ்சந்தநஸ்யாபி தாஹகத்| த்வக்கதஸ்யோஷ்மணோ ரோதாச்சீகத்த்வந்யதாऽகுரோஃ|| இதி| அநேநைவாபிப்ராயேண ஶீதஜ்வரே வக்ஷ்யதி (ஶ்லோ. ௧௪௧)- "தைஃ ஸுபிஷ்டைஶ்ச லேபயேத்|" இதி| காத்ரக்ரஹணேநைவ ஶிரோக்ரஹணே லப்தே புநஃ ஶிரோக்ரஹணஂ விஶேஷார்தம்| விஶேஷேண ஶிரோ லேபயேத், தஸ்ய விஶேஷேண ஜ்வராஶ்ரயத்வாத்| ததா சோக்தம்-"விமுக்தஸ்யாபி ஹி ஶிரோ ஜ்வரோ யஸ்ய ந முஞ்சதி| அவிமுக்தஃ ஸ விஜ்ஞேயா ஜ்வரஃ புநருபைதி தம்||" இதி| தஸ்மாச்சிரஸோ விஶேஷேண லேபநார்தஂ பதகுபாதாநம்| தேஷாஂ கணாநாஂ க்வாதஸ்தத்க்வாதஃ, தேந பரிஷேகமவகாஹஂ ச க்வாதபூர்ணாயாஂ த்ரோண்யாஂ யோஜயேத்| ததா, ஆரநாலாதிபிஃ பரிஷேகாதி யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அப்யங்கார்தஂ தைலமாஹ-ஸூத்ரோக்தைஶ்சேதி| தைஸ்தைரித்யகணபடிதைரபி| தைரேவ-தைலத்ரவ்யைஃ, தத்க்வாதேநாரநாலாதிபிர்வா பதக் பரிஷேகோऽவகாஹஶ்ச|
Adhikarana தாஹாதிக்நஂ லேபத்ரயம் (௧௩௪-௧௩௫) · Śloka ௧௩௫
| கபித்தமாதுலுங்காம்லவிதாரீரோத்ரதாடிமைஃ||௧௩௪|| பதரீபல்லவோத்தேந பேநேநாரிஷ்டகஸ்ய வா| லிப்தேऽங்கே தாஹருங்மோஹாஶ்ரச்சர்திஸ்தஷ்ணா ச ஶாம்யதி||௧௩௫||
| कपित्थमातुलुङ्गाम्लविदारीरोध्रदाडिमैः||१३४|| बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य वा| लिप्तेऽङ्गे दाहरुङ्मोहाश्रच्छर्दिस्तृष्णा च शाम्यति||१३५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-கபித்தாதிபிர்பதரீபல்லவோத்பவேந வா பேநேந லிப்தேऽங்கே ஸதி தாஹாதயஃ ஶாம்யந்தி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தாஹக்நஂ லேபத்ரயமாஹ-கபித்தேதி| மாதுலுங்கஸ்யாம்லஂ கேஸரம்| அரிஷ்டகோ-ரக்ஷாபலஃ| வங்கஸேநே து (ஜ்வரா. ஶ்லோ. ௨௫௮)-"ஜிஹ்வாதாலுகலக்லோமஶோஷே மூர்த்நி து தாபயேத்| கேஸரஂ மாதுலுங்கஸ்ய மதுஸைந்தவஸஂயுதம்||' இதி|
Adhikarana பித்தஹரஃ க்ரமஃ (௧௩௬) · Śloka ௧௩௬
யோ வர்ணிதஃ பித்தஹரோ தோஷோபக்ரமணே க்ரமஃ| தஂ ச ஶீலயதஃ ஶீக்ரஂ ஸதாஹோ நஶ்யதி ஜ்வரஃ||௧௩௬||
यो वर्णितः पित्तहरो दोषोपक्रमणे क्रमः| तं च शीलयतः शीघ्रं सदाहो नश्यति ज्वरः||१३६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யஶ்ச தோஷோபக்ரமணீயாத்யாயே பித்தஹரஃ க்ரமோ வர்ணிதஃ-உக்தஃ, தஂ ச-க்ரமஂ, ஶீலயதஃ-அப்யஸதஃ, ஜ்வரோ தாஹேந ஸஹ நஶ்யதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஸூத்ரோக்தஂ பித்தக்ரமமதிதிஶதி-யோ வர்ணித இதி|
Adhikarana ஶீதஜ்வரே தைலலேபஸ்வேதாதீந்யௌஷதாநி (௧௩௭-௧௪௭) · Śloka ௧௪௭
வீர்யோஷ்ணைருஷ்ணஸஂஸ்பர்ஶைஸ்தகராகுருகுங்குமைஃ| குஷ்டஸ்தௌணேயஶைலேயஸரலாமரதாருபிஃ||௧௩௭|| நகராஸ்நாபுரவசாசண்டைலாத்வயசோரகைஃ| பத்வீகாஶிக்ருஸுரஸாஹிஂஸ்ராத்யாமகஸர்ஷபைஃ||௧௩௮|| தஶமூலாமதைரண்டத்வயபத்தூரரோஹிஷைஃ| தமாலபத்ரபூதீகஶல்லகீதாந்யதீப்யகைஃ||௧௩௯|| மிஶிமாஷகுலத்தாக்நிப்ரகீர்யாநாகுலீத்வயைஃ| அந்யைஶ்ச தத்விதைர்த்ரவ்யைஃ ஶீதே தைலஂ ஜ்வரே பசேத்||௧௪௦|| க்வதிதைஃ கல்கிதைர்யுக்தைஃ ஸுராஸௌவீரகாதிபிஃ| தேநாப்யஞ்ஜயாத்ஸுகோஷ்ணேந, தைஃ ஸுபிஷ்டைஶ்ச லேபயேத்||௧௪௧|| கவோஷ்ணைஸ்தைஃ பரீஷேகமவகாஹஂ ச கல்பயேத்| கேவலைரபி தத்வச்ச ஸுக்தகோமூத்ரமஸ்துபிஃ||௧௪௨|| ஆரக்வதாதிவர்கஂ ச பாநாப்யஞ்ஜநலேபநே| தூபாநகருஜாந் யாஂஶ்ச வக்ஷ்யந்தே விஷமஜ்வரே||௧௪௩|| அக்ந்யநக்நிகதாந் ஸ்வேதாந் ஸ்வேதி பேஷஜபோஜநம்| கர்பபூவேஶ்மஶயநஂ குதகம்பலரல்லகாந்||௧௪௪|| நிர்தூமதீப்தைரங்காரைர்ஹஸந்தீஶ்ச ஹஸந்திகாஃ| மத்யஂ ஸத்ர்யூஷணஂ தக்ரஂ குலத்தவ்ரீஹிகோத்கவாந்||௧௪௫|| ஸஂஶீலயேத்வேபதுமாந் யச்சாந்யதபி பித்தலம்| தயிதாஃ ஸ்தநஶாலிந்யஃ பீநா விப்ரமபூஷணாஃ||௧௪௬|| யௌவநாஸவமத்தாஶ்ச தமாலிங்கேயுரங்கநாஃ| வீதஶீதஂ ச விஜ்ஞாய தாஸ்ததோऽபநயேத்புநஃ||௧௪௭||
वीर्योष्णैरुष्णसंस्पर्शैस्तगरागुरुकुङ्कुमैः| कुष्ठस्थौणेयशैलेयसरलामरदारुभिः||१३७|| नख़रास्नापुरवचाचण्डैलाद्वयचोरकैः| पृथ्वीकाशिग्रुसुरसाहिंस्राध्यामकसर्षपैः||१३८|| दशमूलामृतैरण्डद्वयपत्तूररोहिषैः| तमालपत्रभूतीकशल्लकीधान्यदीप्यकैः||१३९|| मिशिमाषकुलत्थाग्निप्रकीर्यानाकुलीद्वयैः| अन्यैश्च तद्विधैर्द्रव्यैः शीते तैलं ज्वरे पचेत्||१४०|| क्वथितैः कल्कितैर्युक्तैः सुरासौवीरकादिभिः| तेनाभ्यञ्जयात्सुख़ोष्णेन, तैः सुपिष्टैश्च लेपयेत्||१४१|| कवोष्णैस्तैः परीषेकमवगाहं च कल्पयेत्| केवलैरपि तद्वच्च सुक्तगोमूत्रमस्तुभिः||१४२|| आरग्वधादिवर्गं च पानाभ्यञ्जनलेपने| धूपानगरुजान् यांश्च वक्ष्यन्ते विषमज्वरे||१४३|| अग्न्यनग्निकृतान् स्वेदान् स्वेदि भेषजभोजनम्| गर्भभूवेश्मशयनं कुथकम्बलरल्लकान्||१४४|| निर्धूमदीप्तैरङ्गारैर्हसन्तीश्च हसन्तिकाः| मद्यं सत्र्यूषणं तक्रं कुलत्थव्रीहिकोद्गवान्||१४५|| संशीलयेद्वेपथुमान् यच्चान्यदपि पित्तलम्| दयिताः स्तनशालिन्यः पीना विभ्रमभूषणाः||१४६|| यौवनासवमत्ताश्च तमालिङ्गेयुरङ्गनाः| वीतशीतं च विज्ञाय तास्ततोऽपनयेत्पुनः||१४७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-வீர்யோஷ்ணைருஷ்ணஸஂஸ்பர்ஶைஃ-உபயதா வீர்யதஃ ஸ்பர்ஶதஶ்சோஷ்ணைஸ்தகராதிபிர்த்ரவ்யைஃ, [ அந்யைஶ்ச- ] அபரைரபி, தத்விதைஃ-உஷ்ணவீர்யைஃ உஷ்ணஸஂஸ்பர்ஶைஶ்ச, க்வாதீகதைஃ கல்கீகதைஶ்ச ஸுராதிபிஃ-அம்லபாகரஸைஃ, [ஶீதே-] ஶீதஜ்வரஏதத்விஷயே, தைலஂ பசேத்| தேந-தைலேந, ஸுகோஷ்ணேநாப்யஞ்ஜயாத்-ம்ரக்ஷயேத்| தைஶ்ச-பூர்வோக்தைர்த்ரவ்யைஃ, ஸுபிஷ்டைஃ-அதிஶ்லக்ஷ்ணைஃ, லேபயேத்| தைஶ்ச கிஞ்சிதுஷ்ணைஃ பரிஷேகமவகாஹஂ ச கல்பயேத்-யோஜயேத்| தத்வச்ச-ததைவ, ஸுக்தாதிபிஃ கேவலைஶ்ச பரிஷேகாதிகஂ கல்பயேத்| "ஆரக்வதேந்த்கவ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫/௧௭) இத்யாதி ச பாநாப்யஞ்ஜநலேபநே கல்பயேத்| அகருஜாம் தூபாந் கல்பயேத்| யாஂஶ்ச தூபாந் விஷமஜ்வரே வக்ஷ்யந்தே தாஂஶ்ச கல்பயேத்| ததா ஸ்வேதாந் ஶீலயேத்| கிம்பூதாந் ? அக்நிகதாநநக்நிகதாஂஶ்சஸ்வேதவித்த்யுக்தாந் | ததா-ஸ்வேதயதி ஸாது ஸ்வேதி யத்பேஷஜஂ போஜநஂ ச தச்ச ஸஂஶீலயேத்| ததா கர்பே-கர்பகஹாப்யந்தரே, யத்பூவேஶ்ம-பூமிகஹஂ, தத்ர ஶயநஂ-ஶய்யாம், ததா குதாதீநாவரணவிஶேஷாந், ததா ஹஸந்திகாஃ-வஹ்நிஶகடிகாஃ, ஶீலயேத்| கிம்பூதாஃ ? நிர்தூமதீப்தைரங்காரைர்ஹஸந்தீரிவ| ததா, மத்யாதீஂஶ்ச ஶீலயேத்| வேபதுமந்தமங்கநா ஆலிங்கயேயுர்தயிதாதிகுணயுக்தஃ| கதஶீதஂ ச விதித்வா ததஸ்தாஃ-யோஷாஃ, புநரபநயேத்| ஏதச்ச ப்ருவஂஸ்தாபிஃ ஸம்போகாபிலாஷஂ நிவாரயதி| அதுநா ஸந்நிபாதசிகித்ஸிதஂ ப்ரூதே-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶீதஸ்யௌஷதாந்யாஹ-வீர்யோஶநைரிதி| புரோ-குக்குலுஃ| பத்வீகா-பாஹ்லிகா| த்யாமகஂ-கத்தணம்| தமாலபத்ரஂ-பத்ரகம்| [ பூதீகஂ-] பூஸ்தணம்| ப்ரகீர்யா-கரஞ்ஜஃ| க்வதிதைஃ கல்கிதைஶ்ச தகராதிபிஃ ஸுராஸௌவீரகாத்யம்லத்ரவயுக்தைஃ| தேந-தைலேந| தைஃ-தைலத்ரவ்யைஃ| கேவலைஃ-ஜலபிஷ்டைஃ| அபிஶப்தாத் ஸுராதிபிஷ்டைஃ ஶுக்தாதிபிஃ, தத்வத்-தகராதியுக்தைஃ கேவலைரபி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨)-"குங்குமாகருகஸ்தூரீநகைலாஸுரதாருபிஃ| ஶைலேயசண்டாத்வக்வக்ரராஸ்நாகபிபுராமயைஃ|| பதக்ப்ரதேஹாஃ ஸர்வைர்வா ஶீதக்நா தடகல்கிதாஃ| வக்ரஂ-தகரம்| கபிஃ-ஸிஹ்லகஃ| ஆமயஂ-குஷ்டம்| யவசூர்ணஂ கதாப்யக்தஂ பசேத் க்ஷீரே சதுர்குணே| தர்வீப்ரலேபிநஂ லேபஂ தஂ ஜ்வரார்தஸ்ய யோஜயேத்||" இதி| வக்ஷ்யதே ஆசார்யஃ| ஹஸந்தீ-ஹாஸ்யமிவ குர்வந்தீ| ஹஸந்திகாஶகடிகா| ஸத்ர்யூஷணஂ மத்யாதிபஞ்சகம்| ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௨)-"அஜாஜ்யாஃ ஸகுடஂ கல்கஂ ஸகுடஂ வாऽமதாரஸம்| ரஸஂ வார்தாகபலஜஂ பிபேத்வா மதுஸஂயுதம்|| மதுகாகுருகௌந்தீநாஂ கல்கோ வ்யாக்ரநகஸ்ய ச| மத்யேந பீதஃ ஸக்ஷௌத்ரஸ்தீவ்ரஶீதஜ்வராபஹஃ|| ஆநாஹே காலவித்குர்யாத்க்ரியாமலஸகோதிதாம்| பிப்பலீபிப்பலீமூலயவாநீசவ்யஸாதிதாம்|| யவாகூஂ பாயயேச்சைநமநிலஸ்யாநுலோமநீம்| ஸோபத்ரவோऽபி சேதேவஂ ஜ்வரஃ ஶீதோ ந ஶாம்யதி|| அத்யுதீர்ணேऽநிலகபே ஸ்வே ஸ்தாநே பித்ததாம்நி வா| தக்ராநுபாநஂ த்ரபுஸஂ பக்ஷயித்வாऽநலஂ பஜேத்|| ஆஸ்வேதஸம்பவஸ்திஷ்டேத்ப்ராவதஸ்தத்வதாதபே| ததோ விமதிதஃ ஸ்நாதோ யுக்தாஶீ ஸ்யாத்கதே ஜ்வரே|| ஶமஂ தௌ பித்தவத்த்யைவ ப்ரபத்யேதே ஸ்வதாம ச| நிவர்ததே ததஃ ஶீக்ரஂ வாதஶ்லேஷ்மோத்பவோ ஜ்வரஃ||" இதி|
Adhikarana ஸந்நிபாதசிகித்ஸாக்ரமஃ (௧௪௮) · Śloka ௧௪௮
வர்தநேநைகதோஷஸ்ய க்ஷபணேநோச்ச்ரிதஸ்ய வா| கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா வா துல்யகக்ஷாஞ்ஜயேந்மலாந்||௧௪௮||
वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा| कफस्थानानुपूर्व्या वा तुल्यकक्षाञ्जयेन्मलान्||१४८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹீநாதிகபாவத்வேந விஷமதோஷஜே ஸந்நிபாதே வர்தநேநைகதோஷஸ்யார்தாத் க்ஷீணஸ்ய க்ஷீணயோர்வா, உச்ச்ரிதஸ்யோச்ச்ரிதயோர்வா க்ஷபணேந, தேஶகாலபலாந்மலாந் ஜயேத்| கதஂ விஷமதோஷஜே ஸந்நிபாதே வர்தநேநைகதோஷஸ்ய ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்யோபஶாந்தி ? தஸ்மாத்வர்தநமயுக்தம்| அத்ராசக்ஷ்மஹே| ஸந்நிபாதஸ்தேந க்ஷீணேந தோஷேண ஸதாऽக்ஷீணௌ தோஷௌ ஜ்வரகாரிணௌ| ந தௌ ஸுகேந ஜேதுஂ ஶக்யேதே, விஷமாஶ்ரயத்வாத்| க்ஷீணஸ்ய து தோஷஸ்ய வர்தநேந தோஷஸாம்யமுத்பாத்யைகரூபயா க்ரியயா ஸந்நிபாதஃ ஸுகேந ஜேதுஂ ஶக்யதே| தஸ்மாத்வர்தநேநைகதோஷஸ்யேதி வக்துஂ யுக்தம்| ததா ச,-வாதாக்யே யதோ தோஷே ஶீதலகுரூக்ஷாதிருபைர்த்ரவ்யைர்வத்திர்பவதி| வர்தமாநேந ச தத்ரஸ்தௌ பித்தகபாவப்யேவஂ ப்ராயேண கிஞ்சித் க்ஷயஂ யாதஃ, தத்க்ஷ்யாச்சாஸௌ ஜ்வரோऽப்ய மதுதாஂ கதஃ ஸுகேந ஶக்யதே ஜேதுஂ இதி| ஏவஂ தோஷத்ரயஸ்யாபி ஜ்வரகாரணே ததா யுக்த்யா ப்ரதீகாரஃ கதோ பவதி| ஏவமுச்ச்ரிதஸ்யாபி க்ஷபணைரே(ணேநை)கரூபயா க்ரியயா ஸுகேந ஸந்நிபாதோ ஜீயதே| ததேவஂ வ்த்யுல்பணைகோல்பணைர்தோஷைர்ஜநிதே ஸந்நிபாதே சிகித்ஸாக்ரம உக்தஃ| ஸம்ப்ரதி ஸமதோஷஜே ஸந்நிபாதே சிகித்ஸாக்ரமஂ தர்ஶயிதுமாஹ-கபேத்யாதி| ஸ்திதிஃ-ஸ்தாநம், கபஶ்ச ஸ்தாநஂ ச கபஸ்தாநே, தயோராநுபூர்வீ-க்ரமஃ, தயா ச துல்யகக்ஷாந்-ஸமாந் ஸந்நிபாதாந், ஜ்வரே மலாந் ஜயேத்| தத்ர கபஃ ப்ராக்ஜேதவ்யஸ்ததஃ பித்தஂ ததோ வாயுரிதி கபாநுபூர்வீத்யுச்யதே| உக்தஂ ச (ஸங்க்ரஹே ஸூ.அ.௨௧)-"ஸ்தாநதஃ கேசிதிச்சந்தி ப்ராக் தாவச்ச்லேஷ்மணோ வதம்| ஶிரஸ்யுரஸி கண்டே ச ப்ரலிப்தேऽந்நருசிஃ குதஃ|| ததபாவே கதஂ போஜ்யபாநத்ரவ்யாவசாரணம்| அஸத்யப்யவஹாரே ச குதோ தோஷஸ்ய நிக்ரஹஃ|| தஸ்மாதாதௌ கபோ தாத்யஃ காயத்வாரார்கலோ ஹி ஸஃ| மத்யஸ்தாயி யதஃ பித்தமாஶுகாரி ச சிந்த்யதே|| அதோ வாதஸஸ்வஸ்யாஸ்ய குர்யாத்ததநு நிக்ரஹம்| அதஃஸ்தாயீ ச ததநு நிக்ராஹ்யஃ ஸ்யாத்ஸமீரணஃ||" இதி| ஸுஶ்ருதஸ்த்வாஹ(?) (ஸங்க்ரஹே ஸூ.அ. ௨௧)-"[ஸுஶ்ருதஶ்ச ந ஸர்வத்ர மதமேதத்ப்ரவீதி து|] ஜயேஜ்வரேऽதிஸாரே ச க்ரமாத்பித்தகபாநிலாந்|| ப்ராயேண தாபாத்மதயா ஜ்வரே தேஜோ விஶிஷ்யதே| விஶஶ்ச ஸரதா பித்தாத்ததா ச மதுகோஷ்டதா|| தஸ்ய சாநுபலஃ ஶ்லேஷ்மா கௌரவாபக்திஜாட்யகத்| வாயுஶ்ச வர்ததேऽவஶ்யஂ யஸ்த்வஹஃஸு தயோஃ க்ஷயே|| ஜ்வராதிஸாரயோஸ்தஸ்மாதேஷ தோஷஜயே க்ரமஃ| கபபித்தாநிலாநந்யே க்ரமாதாஹுஸ்தயோரபி|| யஸ்மாதாமாஶயோத்க்லேஶாத்பூயிஷ்டஂ தத்ஸமுத்பவஃ| க்ரமேணாத்யேந தத்ராபி ப்ரவத்தாந் ஸ்வாஶயே ஸ்திதாந்| ஸ்வாஶயேஷு ப்ரதுஷ்டாநாஂஸ்திதைவ ஹ்யாஶுகாரிதா| விஜ்ஞாய கர்மபிஃ ஸ்வைஃ ஸ்வேர்தோஷோத்ரேகஂ யதாமலம்| பேஷஜஂ யோஜயேத்தத்து ஸ்வீகுர்யாந்ந க்ரமஂ பிஷக்|" இதி| அந்யே த்வாஹுஃ (ஸஂ.ஸூ.அ. ௨௧)-"க்ரமாந்மருத்பித்தகபாஃ ஸர்வத்ர ஸதஶே பலே| வாதாதீநாஂ யதாபூர்வஂ யதஃ ஸ்வாபாவிகஂ பலம்|| ஊசே பராஶரோऽப்யர்தமமுமேவ ப்ரமாணயந்| யதோபந்யாஸதஃ ப்ராப்தமாதௌ தோஷபிஷக்ஜிதம்| நேத்றபங்கேந தஷ்டௌ ஹி ஸமஂ ஸைந்யபராஜயஃ||" இதி| ஸ்தாநாநுபூர்வ்யா வா தோஷாஂஸ்துல்யகக்ஷாந் ஜயேத்| ஸ்தாநஂ ச யத்யப்யவிஶேஷேணைவ ஸம்பவதி ததாऽபீஹ ஜ்வரகாரிதோஷப்ரஸ்தாவாதாமாஶயோ கஹ்யதே| தேநாமாஶயஸ்தோ தோஷஃ ப்ராக்ஜேதவ்யஸ்ததஃ பக்வாஶயஸ்தஃ, இதி ஸ்தாநாநுபூர்வீ-ஸ்தாநமாஹாத்ம்யஸ்ய சிகித்ஸாக்ரமஃ, கார்யஃ| ததா ச ப்ராகத்யகீஷ்ட (ஹ. ஸூ. அ. ௧௭/௧௩)-"ஆமாஶயகதேவாயௌ கபே பக்வாஶயாஶ்ரிதே| ரூக்ஷபூர்வஂ ததா ஸ்நேஹபூர்வஂ ஸ்தாநாநுரோததஃ||" இதி| ததேவஂ கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா வா துல்யகக்ஷாந் மலாந் ஜயேத்| அந்யே த்வேவஂ வ்யாக்யாநயந்தி,- கபஸ்ய ஸ்தாநஂகபஸ்தாநம், கபஸ்தாநலக்ஷணா சாஸாவாநுபூர்வீ ச, தயா கப ஸ்தாநாநுபூர்வ்யா வா துல்யகக்ஷாந் மலாந் ஜயேத்| யத்யபி கபஸ்தாநாநி கண்டாதீந்யபி ததாऽபீஹ ஜ்வரகாரிதோஷப்ரஸ்தாவாதாமாஶயோகஹ்யதே| ததா சோக்தம் (ஶ்லோ.௧)-"ஆமஶயஸ்தோ ஹத்வாऽக்நிஂ ஸோமோ மார்காந் பிதாய யத்| விததாதி ஜ்வரஂ தோஷஸ்தஸ்மாத்குர்வீத லங்கநம்||" இதி| ததேவஂ ரூக்ஷோஷ்ணபாசநாதிஃ க்ரமோऽத்ர கார்ய இத்யவதிஷ்டதே| நநு, கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா வேத்யேதந்ந வாச்யம், யதஸ்துல்யகாலஂ த்ரிதோஷஹரைர்த்ரவ்யைஃ ஸந்நிபாதஸ்ய க்ரியா கார்யா| த்ரவ்யாணி தோஷக்நாநி| அத்ரோச்யதே| ஜ்வரநாஶநாநி த்ரவ்யாணி த்ரிதோஷக்நாநி விரலாநி| ஏகதோஷக்நாநி புநர்ஜ்வரஹந்தணி த்ரிதோஷக்நேப்யஃ ஸமர்தராணி பஹுதராணீதி கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா வேத்யுக்தம்| அபி ச தோஷகாலாதிவஶாச்சிகித்ஸாப்ரகாராந்தரோऽயமுபயுஜ்யத இதி| ஸந்நிபாதசிகித்ஸாப்ரக்ரமாதிதமப்யாஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-தாஹஶீதயோரேகஜ்வரோபத்ரவயோரௌஷதமாஹ-வர்தநேநேதி| யதா தாஹோऽல்பஃ ஶீதமதிகஂ ததா தாஹஹேதோர்வர்தநேந ஶீதஹேதோஃ க்ஷபணேந வா ஶீதஜயஃ, பஶ்சாத்தாஹஜயஃ| யதா ஶீதமல்பஂ தாஹோऽதிகஃ ததா ஶீதஹேதோர்வர்தநேந தாஹஹேதோஃ க்ஷபணேந வா தாஹஜயஃ, பஶ்சாச்சீதஜயஃ| யதா தாஹஶீதே துல்யே ததா துல்யகக்ஷாந் மலாந் கபாநுபூர்வ்யா வா ஸ்தாநாநுபூர்வ்யா ஜயேத்| கபபித்தவாதாநாஂ க்ரமாஜ்ஜயஃ-கபாநுபூர்வீ| உரஃகோஷ்டபஸ்தீநாஂ க்ரமாஜ்ஜயஃ-ஸ்தாநாநுபூர்வீ| உக்தஂ ச ஸங்க்ரஹே (சி.அ. ௨)- "வமநைஶ்ச விரேகைஶ்ச பஸ்திபிஶ்ச யதாக்ரமம்| ஜ்வராநுபசரேத்தீமாந் கபபித்தாநிலோத்பவாந்|| ஸஂஸஷ்டைஃ ஸந்நிபதிதைரேகநைகோல்பணைஃ ஸமைஃ| ஜ்வராந் தோஷைஃ க்ரமாபேக்ஷீ யதோக்தைரௌஷதைர்ஜயேத்|| வர்தநேநைகதோஷஸ்ய க்ஷப்ணேநோச்ச்ரிதஸ்ய வா| கபஸ்தாநாநுபூர்வ்யா வா ஸந்நிபாதஜ்வரஂ ஜயேத்||" இதி| ததா (ஸஂ.சி.அ. ௨)-"நித்ராநிவாரணோபாயஃ ஸந்ந்யாஸேऽபிஹிதோ ஹிதஃ| ஸந்நிபாதே விஶேஷேண தாருணோऽயமுபத்ரவஃ|| கம்பஃ ப்ரலபநஂ யஸ்ய ஸஂஜ்ஞாநாஶஶ்ச தாருணஃ| ரஸைஸ்து லாவவர்தீரகுலீரஶஶதைத்திரைஃ|| தர்பயேத்ப்ராக் புராணேந ஸர்பிஷாऽயஂ ஜயேதபி| பலாராஸ்நாகுடூச்யாத்யைஸ்தைலைஶ்ச பரிஷேசயேத்||" இதி|
Adhikarana ஸந்நிபாதாதோபத்ரவகர்ணமூலம் (௧௪௯) · Śloka ௧௪௯
ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்யாந்தே கர்ணமூலே ஸுதாருணஃ| ஶோபஃ ஸஞ்ஜாயதே யேந கஶ்சிதேவ விமுச்யதே||௧௪௯||
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारुणः| शोफः सञ्जायते येन कश्चिदेव विमुच्यते||१४९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்யாவஸாநே கர்ணமூலப்ரதேஶே ஸுஷ்ட தாருணஃ ஶோபஃ ஸஞ்ஜாயதே| யேந-ஶோபேநோத்பந்நேந, கஶ்சிதேவ விமுச்யதே| கஶ்சிதேவேத்யமேநாஸ்ய ரோகஸ்ய நாவஶ்யமஸாத்யதேதி ப்ரூதே| அத ஏவ சிகித்ஸாமத்ராஹ-
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-கர்ணமூலோபத்ரவமாஹ-ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்யாந்த இதி|
Adhikarana கர்ணமூலசிகித்ஸா (௧௫௦) · Śloka ௧௫௦
ரக்தாவஸேசநைஃ ஶீக்ரஂ ஸர்பிஃபாநைஶ்ச தஂ ஜயேத்| ப்ரதேஹைஃ கபபித்தக்நைர்நாவநைஃ கவலக்ரஹைஃ||௧௫௦||
रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिःपानैश्च तं जयेत्| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः||१५०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ரக்தாவஸேசநாதிபிஃ கவலக்ரஹாந்தைராஶு தஂ ஜயேத்| ப்ரதேஹஃ-ப்ரலேபஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கர்ணமூலௌஷதமாஹ-ரக்தாவஸேசநைரிதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வ. ஶ்லோ. ௫௩௨)-"கைரிகஂ பாஂஸுஜஂ ஶுண்டீ வசாகட்பலகாஞ்ஜிகம்| கர்ணஶோதஹரோ லேபஃ ஸந்நிபாதஜ்வரே பஶம்||" இதி|
Adhikarana ஶாகாநுஸாரீ ஜ்வரஃ அஸ்ய சிகித்ஸா பாஹுஶிராமோக்ஷஃ (௧௫௧) · Śloka ௧௫௧
ஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தரூக்ஷாத்யைர்ஜ்வரோ யஸ்ய ந ஶாம்யதி| ஶாகாநுஸாரீ தஸ்யாஶு முஞ்சேத்வாஹ்வோஃ க்ரமாச்சிராம்||௧௫௧||
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति| शाख़ानुसारी तस्याशु मुञ्चेद्वाह्वोः क्रमाच्छिराम्||१५१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஆதிஶப்தேந ஸ்தம்பஸ்வேதநாதயோ கஹ்யந்தே| ஶீதோஷ்ணாதிபிருபக்ரமைர்யதாயதஂ பதக்வாதபித்தஶ்லேஷ்மஸஂஸர்கஸந்நிபாதஜ்வரப்ரஶமநைஃ ஸம்யக் ப்ரயோஜிதைர்ஜ்வரோ யஸ்ய நரஸ்ய ஶமஂ ந கச்சதி, தஸ்ய ஶாகாநுஸாரித்வாத்தேதோர்பாஹ்வோஃ க்ரமாத்-ஏகைகஸ்மிந் ந யுகபத் த்வயோர்புஜயோஃ, ஶிராஂ முஞ்சேத்| ஶாகாஶப்தேநாத்ர கேவலஂ ரக்தஂ விவக்ஷிதம், ந மாஂஸாதயஃ| அத ஏவ ரக்தஸ்யைவ சிகித்ஸாநுவாச முஞ்சேச்சிராமிதி| மாஂஸஜாநாஂ ஹி ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகர்மாதிசிகித்ஸா| தஸ்மாச்சாகாஶப்தேந ரக்தஸ்யைவ க்ரஹணஂ யுக்தம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ரக்தஸ்ராவஸாத்யஂ ஜ்வரமாஹ-ஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தரூக்ஷாத்யைரிதி| "ஶாகா-ரக்தாதயஸ்த்வக்ச பாஹ்யரோகாயநஂ ஹி ஸா (ஹ. ஸூ. அ. ௧௨/௪௪)|" ததநுஸாரீ-தவ்த்யாபீ| அத விஷமஜ்வரஃ| தத்ர ஶமநாந்யாஹ-கலிங்ககா இதி| ஸங்க்ரஹே து (ச.சி.அ ௧)-"படோலேந்த்ரயவாரிஷ்டபத்ரமுஸ்தாமதாத்வயம்| ஸாரிவாத்விதயஂ பாடா த்ராயந்தீ கடுரோஹிணீ|| படோலாரிஷ்டமத்வீகாஶம்யாகத்ரிபலாவஷாஃ| சந்தநோஶீரதாந்யாப்தகுடூசீவிஶ்வபேஷஜம்|| தேவதாரு ஸ்திரா ஶுண்டீ வாஸா தாத்ரீ ஹரீதகீ| பஞ்ச பஞ்ச ஜ்வராந் க்நந்தி யோகா மதுஸிதோத்கடாஃ||" இதி| அரிஷ்டோ-நிம்பஃ| அமதாத்வயஂ-குடூசீஹரீதக்யௌ|
Adhikarana விஷமஜ்வரேऽப்யயமேவ விதிஃ (௧௫௨) · Śloka ௧௫௨
அயமேவ விதிஃ கார்யோ விஷமேऽபி யதாயதம்| ஜ்வரே விபஜ்ய வாதாதீந் யஶ்சாநந்தரமுச்யதே||௧௫௨||
अयमेव विधिः कार्यो विषमेऽपि यथायथम्| ज्वरे विभज्य वातादीन् यश्चानन्तरमुच्यते||१५२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-அயமேவ-பூர்வோக்தோ, விதிர்விஷமேऽபி-விஷமஜ்வரே ஸததகாதௌ, யதாஸ்வஂ வாதாதீந் விபஜ்ய கார்யஃ| அநந்தரமதுநைவ ச யோ விதிருச்யதே படோலகடுகாதிபிஃ, ஸோऽபி விஷமஜ்வரே கார்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-அதிதேஶமாஹ-அயமேவேதி| அயஂ-ஸந்ததஜ்வரோக்தஃ|
Adhikarana விஷமஜ்வரே க்வாதாஃ (௧௫௩) · Śloka ௧௫௩
படோலகடுகாமுஸ்தாப்ராணதாமதுகைஃ கதாஃ| த்ரிசதுஃபஞ்சஶஃ க்வாதா விஷமஜ்வரநாஶநாஃ||௧௫௩||
पटोलकटुकामुस्ताप्राणदामधुकैः कृताः| त्रिचतुःपञ्चशः क्वाथा विषमज्वरनाशनाः||१५३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-படோலாதிபிஸ்த்ரிபிஶ்சதுர்பிஃ பஞ்சபிர்வா கதாஃ க்வாதா விஷமஜ்வரக்நாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-க்வாதநாஹ-படோலேதி|
Adhikarana விஷமஜ்வரே த்ரிபலாதிரஸாயநாநி (௧௫௪) · Śloka ௧௫௪
யோஜயேத்ரிபலாஂ பத்யாஂ குடூசீஂ பிப்பலீஂ பதக்| தைஸ்தைர்விதாநைஃ ஸகுடஂ பல்லாதகமதாபி வா||௧௫௪||
योजयेत्रिफलां पथ्यां गुडूचीं पिप्पलीं पृथक्| तैस्तैर्विधानैः सगुडं भल्लातकमथापि वा||१५४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-த்ரிபலாஂ வா பத்யாஂ வா குடூசீஂ பிப்பலீஂ வா பதக் பதக் யோஜயேத் ஸததகாதிகே விஷமஜ்வரே| அதவா தைஸ்தைஃ-ரஸாயநாத்யுக்தைர்விதிபிஃ, குடஸஹிதஂ பல்லாதகஂ வா யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-த்ரிபலாதிரஸாயநாந்யாஹ-யோஜயேந்த்ரிபலாமிதி| தைஸ்தைஃ-ரஸாயநவித்யுக்தைஃ| பல்லாதகரஸாயநஂ து ஸகுடமேவ|
Adhikarana ஜ்வ்ரரோத்பத்திதிநே லங்கநஂ பஂஹணஂ வா (௧௫௫) · Śloka ௧௫௫
லங்கநஂ பஂஹணஂ வாऽऽதௌ ஜ்வராகமநவாஸரே| |௧௫௫|
लङ्घनं बृंहणं वाऽऽदौ ज्वरागमनवासरे| |१५५|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-யதி வா ஜ்வராகமநதிவஸே ஆதௌ-ப்ரதமஂ, லங்கநஂ பஂஹணஂ வா யோஜயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஜ்வரோத்பத்திதேநே அபோஜநஂ குருஸ்நிக்தமதுரபோஜநஂ வா கார்யமித்யாஹ-லங்கநஂ பஂஹணஂ வேதி|
Adhikarana ஜ்வரோத்பத்திதிநே ப்ராதஃ காலே ஓஜநாதோய் வாலஶுந புராநததததிக்ஷீரதக்ரணிஷட்ரபலாதீநி கதாநி ச (௧௫௫-௧௫௬) · Śloka ௧௫௬
ப்ராதஃ ஸதைலஂ லஶுநஂ ப்ராக்பக்ரஂ வா ததா கதம்||௧௫௫|| ஜீர்ணஂ தத்வத்ததி பயஸ்தக்ரஂ ஸர்பிஶ்ச ஷட்பலம்| கல்யாணகஂ பஞ்சகவ்யஂ திக்தாக்யஂ வஷஸாதிதம்||௧௫௬||
प्रातः सतैलं लशुनं प्राग्भक्रं वा तथा ग़ृतम्||१५५|| जीर्णं तद्वद्दधि पयस्तक्रं सर्पिश्च षट्पलम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं तिक्ताख़्यं वृषसाधितम्||१५६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விஷமஜ்வரே ப்ரகே ஸஹதைலேந லஶுநஂ யோஜயேத்| ப்ராக்பக்தமித்யாதி| பக்தாத்ப்ரதமஂ ப்ராதர்வாகதஂ ச ஜீர்ணஂ-புராணஂ, யோஜயேத்| ததைவ ததி, ததா பயஃ, ததா தக்ரஂ, ஷட்பலஂ ச ஸர்பிஃக்ஷயசிகித்ஸிதோக்தஂ (ஹ. சி. அ. ௫/௨௮) , ப்ராதஃ ப்ராக்பக்தஂ வா யோஜயேதித்யர்தஃ| கல்யாணகஂ-உந்மாதப்ரதிஷேதோக்தஂ (ஹ. உ. அ. ௬/௨௬) , பஞ்சகவ்யஂ-அபஸ்மாரப்ரதிஷேதோக்தஂ (ஹ. உ. அ. ௭/௧௯), திக்தாக்யஂ-குஷ்டசிகித்ஸிதோக்தஂ (ஹ. சி. அ. ௧௯/௨), ததா வஷஸாதிதஂ-ரக்தபித்தசிகித்ஸிதோக்தஂ (ஹ. சி. அ. ௨/௪௦), ப்ராதஃ ப்ராக்பக்தஂ வா யோஜயேத்| ஷட்பலாதீந்யதிதிஶதி-ஸர்பிஶ்சேதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-லஶுநபுராணகதததிக்ஷீரதக்ராணி பதக் ஸதைலாநி ப்ராதஃகாலே போஜநாதௌ வா ப்ரயோஜ்யாநீத்யாஹ-ப்ராதஃ ஸதைலமிதி| ஷட்பலாதீந்யதிதிஶதி-ஸர்பிஶ்சேதி|
Adhikarana விஷமஜ்ஜரஜித் த்ரிபலாதி கதம் (௧௫௭) · Śloka ௧௫௭
த்ரிபலாகோலதர்காரீக்வாதே தத்நா ஶதஂ கதம்| தில்வகத்வக்கதாவாப விஷமஜ்வரஜித்பரம்||௧௫௭||
त्रिफलाकोलतर्कारीक्वाथे दध्ना शृतं घृतम्| तिल्वकत्वक्कृतावाप विषमज्वरजित्परम्||१५७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-த்ரிபலாதிக்வாதே சதுர்குணே ஸர்பிர்ததிஸமஂ ஶாவரரோக்நத்வக்கதாவாபமதிஶயேந விஷமஜ்வரஜித்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-கதாந்தரமாஹ-த்ரிபலாகோலதர்காரீக்வாத இதி|௦
Adhikarana விஷமஜ்வரே ப்ரயோகாந்தரம் (௧௫௮-௧௫௯) · Śloka ௧௫௯
ஸுராஂ தீக்ஷ்ணஂ ச யந்மத்யஂ ஶிகிதித்திரிதக்ஷஜம்| மாஂஸஂ மேத்யோஷ்ணவீர்யஂ ச ஸஹாந்நேந ப்ரகாமதஃ||௧௫௮|| ஸேவித்வா ததஹஃ ஸ்வப்யாததவா புநருல்லிகேத்| |௧௫௯|
सुरां तीक्ष्णं च यन्मद्यं शिख़ितित्तिरिदक्षजम्| मांसं मेद्योष्णवीर्यं च सहान्नेन प्रकामतः||१५८|| सेवित्वा तदहः स्वप्यादथवा पुनरुल्लिख़ेत्| |१५९|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஸுராஂ ச தீக்ஷ்ணஂ ச யந்மத்யஂ ஶிகிதிரிதக்ஷஜஂ ச மாஂஸஂ மேத்யோ(த்யோ)ஷ்ணவீர்யமந்நேந ஸஹ பஹு ஸேவித்வா ததஹஃ ஸ்வப்யாத்| யஸ்மிந் திநே தத்புக்தஂ தஂ திவஸஂ ஶயீத| ததஹஃ ஸ்வப்யாதிதி "காலாத்வநோரத்யந்தஸஂயோகே" இதி த்விதீயா| அதவா பூர்வோக்தபீதபுக்தபக்தோ நரஃ புநருல்லிகேத்-உத்வமேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-ப்ரயோகாந்தரமாஹ-ஸுராமிதி| ஸுராமந்யத்வா தீக்ஷ்ணஂ மத்யஂ, ஶி(கீதிதிரிகுக்குடாந்மாஂஸஂ,]... அந்யத்வா மேத்யோ௯த்யோ) [ஷ்ணவீர்யஂ-அ](கீ)யோஷ்ணமாஂஸஂ, அந்நேந ஸஹ ஜ்வரோத்பத்திதிநே ஸேவித்வா ஸ்வப்யாத்| ந ஜீர்யதி சேதுல்லிகேத்-வமேத்|
Adhikarana விஷமஜ்வரே ஸர்பிர்வமந்தரம் (௧௫௯) · Śloka ௧௫௯
| ஸர்பிஷோ மஹதீம் மாத்ராஂ பீத்வா வா ச்ஹர்தயேத்புநஃ||௧௫௯||
| सर्पिषो महतीम् मात्रां पीत्वा वा छ्हर्दयेत्पुनः||१५९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஸர்பிஷோ வா மஹதீம்-உத்தமாஂ, மாத்ராஂ பீத்வா புநஶ்ச்ஹர்தயேத் உத்வமேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-ஸர்பிர்வமநமாஹ-ஸர்பிஷ இதி|
Adhikarana விஷமஜ்வரே விரேசநம் (௧௬௦) · Śloka ௧௬௦
நீலிநீபஜகந்தாஂ ச த்ரிவதாஂ கடுரோஹிணீம்| பிபேஜ்ஜ்வரஸ்யாகமநே ஸ்நேஹஸ்வேதோபபாதிதஃ||௧௬௦||
नीलिनीभजगन्धां च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्| पिबेज्ज्वरस्यागमने स्नेहस्वेदोपपादितः||१६०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-நீலிந்யாதீந் பதக்ஜ்வராகமநவாஸரே கதஸ்நேஹஸ்வேதஃ பிபேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-விரேசநமாஹ-நீலிநீமிதி| ஸத்யஃஸ்நேஹநஂ ஸ்வேதஂ ச கத்வா நீலிந்யாதிசதுஷ்டயஂ ஜ்வரோத்பத்திதிநே பிபேத்|
Adhikarana விஷமஜ்வரே அஞ்ஜநம் (௧௬௨) · Śloka ௧௬௨
மநோஹ்வா ஸைந்தவஂ கஷ்ணா தைலேந நயநாஞ்ஜநம்| யோஜ்யஂ|௧௬௨|
मनोह्वा सैन्धवं कृष्णा तैलेन नयनाञ्जनम्| योज्यं|१६२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-மநோஹ்வாதிகஂ தைலேந நயநாஞ்ஜநஂ யோஜ்யம்| அஞ்ஜநஶப்தோ ம்ரக்ஷணேऽபி தஶ்யத இதிநயநஶப்தேऽத்ர ப்ரயுக்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-அஞ்ஜநமாஹ-மநோஹ்வேதி|
Adhikarana விஷமஜ்வரே நஸ்யத்ரயம் (௧௬௧-௧௬௨) · Śloka ௧௬௨
| ஹிங்குஸமா வ்யாக்ரீவஸா நஸ்யஂ ஸஸைந்தவம்||௧௬௧|| புராணஸர்பிஃ ஸிஂஹஸ்ய வஸா தத்வத்ஸஸைந்தவா| |௧௬௨|
| हिङ्गुसमा व्याघ्रीवसा नस्यं ससैन्धवम्||१६१|| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत्ससैन्धवा| |१६२|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஹிங்குதுல்யா வ்யாக்ரீவஸா நஸ்யஂ ஸஸைந்தவஂ யோஜ்யம்| வ்யாக்ரீதி ஸ்த்ரீலிங்கநிர்தேஶஃ ஸ்த்ரியா க்ரஹணார்தோऽசிந்த்யத்வாத்ப்ரபாவஸ்ய, அந்யதா புஂலிங்கேநைவ நிர்தேஶஂ குர்யாத்| யதா வக்தி-"புராணஸர்பிஃ ஸிஂஹஸ்ய வஸா தத்வத்ஸஸைந்தவா|" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-நஸ்யமாஹ-ஹிங்குஸமா வ்யாக்ரீவஸா நஸ்யமிதி| வ்யாக்ரீ-வ்யாக்ரஜாதிஸ்த்ரீ, தஸ்யாஃ வஸா| நஸ்யாந்தரமாஹ-ஸஸைந்தவம்| புராணஸர்பிரிதி| நஸ்யாந்தரமாஹ-ஸிஂஹஸ்ய வஸா தத்வத் ஸஸைந்தவேதி|
Adhikarana விஷமஜ்வரே தூபத்வயம் (௧௬௨-௧௬௩) · Śloka ௧௬௩
| பலங்கஷா நிம்பபத்ரஂ வசா குஷ்டஂ ஹரீதகீ||௧௬௨|| ஸர்ஷபாஃ ஸயவாஃ ஸர்பிர்தூபோ விட்வா பிடாலஜா| |௧௬௩|
| पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी||१६२|| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपो विड्वा बिडालजा| |१६३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-பலங்கஷாதிதூமஃ ஸர்வேஷு ஜ்வரேஷு கார்யஃ| அதவா பிடாலாஜ்ஜாதா விடாலஜா விட்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-தூபமாஹ-பலங்கஷேதி| பலங்கஷா-குக்குலுஃ| தூபாந்தரமாஹ-விட்வா பிடாலஜேதி| விடாலஜா விட்மார்ஜாரவிஷ்டா|
Adhikarana ஸர்வஜ்வரேऽபராஜிதோ தூபஃ (௧௬௩-௧௬௪) · Śloka ௧௬௪
| புரத்யாமவசாஸர்ஜநிம்பார்காகருதாருபிஃ||௧௬௩|| தூபோ ஜ்வரேஷு ஸர்வேஷு கார்யோऽயமபராஜிதஃ| |௧௬௪|
| पुरध्यामवचासर्जनिम्बार्कागरुदारुभिः||१६३|| धूपो ज्वरेषु सर्वेषु कार्योऽयमपराजितः| |१६४|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-புராதிபிஃ ஸஹாபராஜிதாக்யோऽயஂ தூபோ ஜ்வரேஷு கார்யஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-அபராஜிதஂ தூபமாஹ-புராத்யாமேதி| புரோகுக்குலுஃ| த்யாமகஂ-தணம்| ஸர்ஜோ-ராலா|
Adhikarana உந்மாதாதிஷூக்தோ தூபாதிஃ (௧௬௪) · Śloka ௧௬௪
| தூபநஸ்யாஞ்ஜநோஸ்த்ராஸா யே சோக்தாஶ்சித்தவைகதே||௧௬௪||
| धूपनस्याञ्जनोस्त्रासा ये चोक्ताश्चित्तवैकृते||१६४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-யே ச சித்தவைகதே-உந்மாதாபஸ்மாரே, தூமாதய உக்தாஸ்தே ச விஷமஜ்வரே யோஜ்யாஃ| விகதமேவ வைகதம்| ப்ரஜ்ஞாதித்வாத்ஸ்வார்தேऽண்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-உந்மாதாதிஷூக்தாந் தூபாதீநதிதிஶதி-தூபநஸ்யாஞ்ஜநோந்த்ராஸா இதி| உந்த்ராஸஃ-அகஸ்மாத்பயோத்பாதநம்| சித்தவைகதஂ-உந்மாதோऽபஸ்மாரஶ்ச, தத்ர யே உக்தாஸ்தே கார்யாஃ|
Adhikarana தைவவ்யபாஶ்ர்யயமௌஷதம் (௧௬௫) · Śloka ௧௬௫
தைவாஶ்ரயஂ ச பைஷஜ்யஂ ஜ்வராந் ஸர்வாந் வ்யபோஹதி| விஷேஷாத்விஷமாந் ப்ராயஸ்தே ஹ்யாகந்த்வநுபந்தஜாஃ||௧௬௫||
दैवाश्रयं च भैषज्यं ज्वरान् सर्वान् व्यपोहति| विषेषाद्विषमान् प्रायस्ते ह्यागन्त्वनुबन्धजाः||१६५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ந கேவலஂ தூபாதயோ ஜ்வரஂ நாஶ்யந்தி| தைவாஶ்ரயஂ சௌஷதஂ மணிமங்கலபல்யுபஹாரப்ராயஶ்சித்தஜபதாநஸ்வஸ்த்யயநஹோமாதிகஂ ஸர்வாந் ஜ்வராந்-ஆகந்தூந்நிஜாஂஶ்ச, வ்யபோஹதி| "உபஸர்காதஸ்யத்யூஹ்யோர்வா வசநம் (ர்வேதி வாச்யம்)" இதி தஙபாவஃ| விஶேஷேண விஷமாந் வ்யபோஹதி| யஸ்மாத்தே-விஷமஜ்வராஃ, ஆகந்துநாஂ-பூதாதீநாஂ, அநுபந்தஜ்ஜாதாஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-தைவவ்யபாஶ்ரயமௌஷதமாஹ-தைவாஶ்ரயஂ சேதி| தைகாஶ்ரயஂ-ஜபஹோமாதி| ஹி-யஸ்மாத், ப்ராயோ-பாஹுல்யேந, தே விஷமாஃ, ஆகந்த்வநுபந்தஜாஃ-க்ரஹாவேஶாதிஸம்பவாஃ|
Adhikarana விஷமஜ்வரே ஶிராவ்யதஃ (௧௬௬) · Śloka ௧௬௬
யதாஸ்வஂ ச ஸிராஂ வித்யேதஶாந்தௌ விஷமஜ்வரே| |௧௬௬|
यथास्वं च सिरां विध्येदशान्तौ विषमज्वरे| |१६६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-விஷமஜ்வராஶாந்தௌ ஸத்யாஂ யதாஸ்வஂ-தோஷாத்யபேக்ஷயா, ஸிராஂ வித்யேத்| ஸங்க்ரஹே ச ரஸாதிதாதுஸ்தே ஜ்வரே சிகித்ஸோக்தா| யதா (சி.அ.௨)-"ரஸஸஂஸ்தே து ஸர்வஸ்மிந் குர்யாத்வமநலங்கநே| ஸேகஸஂஶமநாலேபரக்தமோக்ஷமஸகூஸ்திதே|| தீக்ஷ்ணஂ விரேகஂ மாஂஸாஸ்தே, மேதோக்நஂ மேதஸி ஸ்திதே| அஸ்திஸ்தே வாதஶமநமப்யங்கஸ்வேதமர்தநம்|| ஜ்வரே வாதார்திஶமநஂ விஶேஷாத்பூஸ்திகர்ம ச|" இதி| மஜ்ஜஸ்தஶுக்ரஸ்தயோர்ஜ்வரயோரஸாத்யத்வாத்தத்ர சிகித்ஸா நோக்தா|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶிராவ்யதமாஹ-யதாஸ்வஂ சேதி| "ததீயர்கேऽஸயோர்மத்யே ஸ்கந்தஸ்யாதஶ்சதுர்தகே|" (ஹ. ஸூ. அ. ௨௭/௧௩) இத்யாதி-யதாஸ்வம்| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨)-"பஞ்சகவ்யஸ்ய மஹதோ விதிநா பஞ்சமாஹிஷம்| பஞ்சாஜஂ சதுரைஷ்ட்ரஂ வா ஸித்தஂ ஸித்தஂ கதஂ ததா|| சதுரௌஷ்ட்ரஂ-பயோததிமூத்ரகதைஃ| கடுரோஹிணிமஞ்ஜிஷ்டாவஷக்ரந்திகசித்ரகைஃ| பாடாஸ்வகுப்தாத்விநிஶைஃ பஞ்சகவ்யஸ்ய பஞ்சஸு|| ப்ரஸ்தேஷு ஸஂயுதைஃ ஸேவ்யஂ விஷமஜ்வரஜித்பரம்| வாக்ஸ்வரஸ்மதிமேதாக்நிபலாரோக்யவஷத்வகத்|| ஶதக்ஷீரகதக்ஷௌத்ரஸிதாகஷ்ணாஃ கஜாஹதாஃ| விஷமஜ்வரஹத்ரோகக்ஷதகாஸக்ஷயாபஹாஃ|| ஆஸ்தாபநஂ வா ததஹர்தத்யாத்ஸ்விந்நஸ்ய யாபநம்| பயஸா வஷதஂஶஸ்ய ஶகத்த்வா ததஹஃ பிபேத்|| மஸ்துநா வா வஷஶகத் ஸுரயா வா ஸஸைந்தவம்|| ஸஹதேவாவசாபத்ராநாகுலீபிஃ ப்ரயோஜயேத்| தூபநோத்வர்தநாலேபாந் ஸர்வஜ்வரநிபர்ஹணாந்||" இதி| ஸித்தயோகே து (ஜ்வ. ஶ்லோ. ௨௩௦)- "முஸ்தாமலககுடூசீவிஶ்வௌஷதகண்டகாரிகாக்வாதஃ| பீதஃ ஸகணாசூர்ணஃ ஸமதுர்விஷமஜ்வரஂ ஹந்தி|| அபாமார்கஜடா கட்யாஂ லோஹிதைஃ ஸப்ததந்துபிஃ| பத்தா வாரே ரவேஸ்தூர்ணஂ ஜ்வரஂ ஹந்தி ததீயகம்|| கங்காயா உத்தரே கூலே அபுத்ரஸ்தாபஸோ மதஃ| தஸ்மை திலோதகஂ தத்யாந்முஞ்சத்வேகாஹிகோ ஜ்வரஃ|| அகஸ்த்யந்பத்ரஸ்வரஸேந நஸ்யஂ நிஹந்தி சாதுர்தகமுக்ரவீர்யம்|| ஸோமஂ ஸநுசரஂ தேவஂ ஸமாதகணமீஶ்வரம்| பூஜயந் ப்ரயதஃ ஶீக்ரஂ முச்யதே விஷமஜ்வராத்|| விஷ்ணுஂ ஸஹஸ்ரமூர்தாநஂ சராசரபதிஂ விபூம்| ஸ்துவந்நாமஸஹஸ்ரேண ஜ்வராந்ஸர்வாந் வ்யபோஹதி|| மூலஂ பூமிஜயந்த்யாஶ்ச ஸஹதேவோத்பாவஂ ததா| தண்டுலீயகமூலஂ வா பத்தஂ முர்த்நி ஜ்வராபஹம்|| ஶாந்திஂ நயேந்த்ரிவத்வாऽபி ஸக்ஷௌத்ரா விஷமஜ்வரம்| மதுநா சாபயா லீடா ஹந்த்யாஶு விஷமஜ்வரம்|| (ஶ்லோ. ௨௨௮) அஜாஜீ குடஸஂயுக்தா விஷமஜ்வர நாஶிநீ| குடப்ரகாடாஂ த்ரிபலாஂ லிஹ்யாத்வா விஷமஜ்வரீ||" [இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வ. ஶ்லோ. ௫௭௩)-] "ஶைலூஷமண்டநரஜஃ புருஷாநுரூபஂ ஶுப்ராங்கவத்ஸஸுரபீபயஸா நிபீதம்| ஆதித்யவாரபவபாலிதிநே நரேண சாதுர்தகஂ ஸுசிரஜஂ ஜயதி க்ஷணேந|| ஶைலூஷமண்டநஂ-ஹரீதாலம்| புருஷாநுரூபஂ-புருஷாகதி| கல்கஃ ஶிரீஷபுஷ்பஸ்ய ரஜநீத்வயஸஂயுதஃ| நஸ்யஂ ஸர்பிஃ ஸமாயோகாஜ்ஜ்வரஂ சாதுர்தகஂ ஜயேத்|| ஸிதவர்ஷாபூமூலஂ பயஸ பீதஂ ச பைத்திகஂ ஜயதி| சாதுர்தகஂ ஸுசிரஜஂ தாம்பூலேநைவ பக்ஷணாததவா|| கஷ்ணாமலகீராமடதார்விவசாராஜஸர்ஷபரஸோநைஃ| சாகலமூத்ரநிபிஷ்டைர்நஸ்யஂ த்வேகாஹிகாதிஹரம்|| க்ஷீராவிகாரஜநிமர்தகஸத்ரபாணாஂமூலஂ ஜ்வராபஹமவஶ்யமிதஂ ஶிகாயாம்| பத்தஂ திவாகரதிநே யதி வாऽஷ்டமீஷு ராத்ரிஜ்வரஂ ஹரதி ரஞ்ஜிதஸூத்ரபத்தம்||" இதி| இதி விஷமஜ்வரஃ|
Adhikarana அபிகாதஜே ஆகந்துஜ்வரே ஔஷதம் (௧௬௬-௧௬௭) · Śloka ௧௬௭
| கேவலாநிலவீஸர்பவிஸ்போடாபிஹதஜ்வரே||௧௬௬|| ஸர்பிஃபாநஹிமாலேபஸேகமாஂஸரஸாஶநம்| குர்யாத்யதாஸ்வமுக்தஂ ச ரக்தமோக்ஷாதி ஸாதநம்||௧௬௭||
| केवलानिलवीसर्पविस्फोटाभिहतज्वरे||१६६|| सर्पिःपानहिमालेपसेकमांसरसाशनम्| कुर्याद्यथास्वमुक्तं च रक्तमोक्षादि साधनम्||१६७||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-கேவலாநிலாதிபிர்ஜ்வரே ஸர்பிஃபாநாதிகஂ குர்யாத்| யச்ச ரக்தமோக்ஷாதி ஸாதநஂ யதாஸ்வமுக்தஂ தச்ச குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-அதாகந்துஜ்வரஃ| தத்ராபிகாதஜந்மௌஷதமாஹ-கேவலாநிலேதி| கேவலநிலஜோ விஸர்பஜோ விஸ்போடஜஶ்ச ஜ்வரஸ்துல்யௌஷதத்வாதுக்தஃ| கிந்த்வஸாவாகந்துஃ| கிந்து நிஜபேதஃ கேவலஃ-பித்தகபாமைரஸஂஸ்ப(ஸ)ஷ்டஃ|
Adhikarana க்ரஹாவேஶஜே ஆகந்துஜ்வரே ஔஷதம் (௧௬௮) · Śloka ௧௬௮
க்ரஹோத்தேபூதவித்யோக்தஂ பலிமந்த்ராதி ஸாதநம்| |௧௬௮|
ग्रहोत्थेभूतविद्योक्तं बलिमन्त्रादि साधनम्| |१६८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-க்ரஹோத்தே ஜ்வரே பூதவித்யோக்தஂ பலிமந்த்ராதி ஸாதநஂ சிகித்ஸிதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-க்ரஹாவேஶஜஸ்யௌஷதமாஹ-க்ரஹோத்த இதி| பூதவித்யா-உத்தரஸ்தாநோக்தஂ க்ரஹப்ரகரணம்|
Adhikarana ஔஷதிகந்தஜே ஆகந்துஜ்வரே ஔஷதம் (௧௬௮) · Śloka ௧௬௮
| ஓஷதீகந்தஜே பித்தஶமநஂ|௧௬௮|
| ओषधीगन्धजे पित्तशमनं|१६८|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஓஷதீகந்தஜே பித்தஶமநஂ சிகித்ஸிதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-ஔஷதீகந்தஜஸ்யௌஷதமாஹ-ஔஷதீகந்தஜ இதி|
Adhikarana விஷஜே ஆகந்துஜ்வரே ஔஷதம் (௧௬௮) · Śloka ௧௬௮
| விஷஜித்விஷே||௧௬௮||
| विषजिद्विषे||१६८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-விஷே-விஷஜே ஜ்வரே, விஷஜிச்சிகித்ஸிதம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-விஷஜஸ்யௌஷதமாஹ-விஷஜத்விஷ இதி|
Adhikarana க்ரோதாதிஜே ஆகந்துஜ்வரே ஔஷதம் (௧௬௯-௧௭௦) · Śloka ௧௭௦
இஷ்டைரர்தைர்மநோஜ்ஞைஶ்ச யதாதோஷஶமேந ச| ஹிதாஹிதவிவேகைஶ்ச ஜ்வரஂ க்ரோதாதிஜஂ ஜயேத்||௧௬௯|| க்ரோதஜோ யாதி காமேந ஶாந்திஂ க்ரோதேந காமஜஃ| பயோஶோகோத்பவௌ தாப்யாஂ பீஶோகாப்யஂ ததேதரௌ||௧௭௦||
इष्टैरर्थैर्मनोज्ञैश्च यथादोषशमेन च| हिताहितविवेकैश्च ज्वरं क्रोधादिजं जयेत्||१६९|| क्रोधजो याति कामेन शान्तिं क्रोधेन कामजः| भयोशोकोद्भवौ ताभ्यां भीशोकाभ्यं तथेतरौ||१७०||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-க்ரோதாதிஜஂ ஜ்வரமிஷ்டைஃ-அபிமதைஃ, அர்தைஃ-விஷயைஃ, ததா மநோஜ்ஞைஃ-ரம்யைஃ, ததா யதாதோஷஂ யஃ ஶமஃ-ஶமநஂ தேந, ததா ஹிதாஹிதவிவேகைஶ்ச ஜயேத்| ஆதிஶப்தோऽத்ர பீஶோகாதி பரிக்ரஹார்தஃ|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-க்ரோதாதிஜஸ்யௌஷதமாஹ-இஷ்டைர்தைரிதி| இஷ்டைஃ-போக்துகுணேந மநோஜ்ஞைஃ ஸ்வகுணேந வா|
Adhikarana ஶாபஜேऽபிசாரஜே ச ஆகந்துஜ்வரே ஔஷதம் (௧௭௧-௧௭௨) · Śloka ௧௭௨
ஶாபாதர்வணமந்த்ரோத்தே விதிர்தைவவ்யபாஶ்ரயஃ| தே ஜ்வராஃ கேவலாஃ பூர்வஂ வ்யாப்யந்தேऽநந்தரஂ மலைஃ||௧௭௧|| தஸ்மாத்தோஷாநுஸாரேண தேஷ்வாஹாராதி கல்பயேத்| ந ஹி ஜ்வரோऽநுபத்நாதி மாருதாத்யைர்விநா கதஃ||௧௭௨||
शापाथर्वणमन्त्रोत्थे विधिर्दैवव्यपाश्रयः| ते ज्वराः केवलाः पूर्वं व्याप्यन्तेऽनन्तरं मलैः||१७१|| तस्माद्दोषानुसारेण तेष्वाहारादि कल्पयेत्| न हि ज्वरोऽनुबध्नाति मारुताद्यैर्विना कृतः||१७२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸ௦-ஶாபாத்யுத்தே ஜ்வரே தைவவ்யபாஶ்ரயோ விதிஃ கார்யஃ| ஶாபோமுநிபித்ராதிபிஃ ஸக்ரோர்தைர்தத்தஃ| [தே-] ஓஷத்யாத்யுத்தா ஜ்வராஃ பூர்வஂ கேவலா பவந்தி| அநந்தரஂ மலைஃ-வாதாதிபிஃ, வ்யாப்யந்தே| தஸ்மாத்தேதோஸ்தேஷு-ஜ்வரேஷு, தோஷாநுஸாரேணாஹாராதி கல்பயேத்| நநு, ஶாபாத்யுத்தேஷு வாதாதிகோபோ நாஶங்க்யத ஏவ| தத்கிமிதி தேஷ்வாஹாராதிகஂ தோஷாநுஸாரேண கல்ப்யதே ? இத்யாஹ-ந ஹீத்யாதி| யஸ்மாத்வாதாதீநந்தரேண விநா கதோ ஜ்வரோ நாநுபத்நாதி, தஸ்மாதவஶ்யஂ தேஷ்வபி வாதாதிகோபஃ ஸம்பாவ்யதே| அத ஏவ ச ததநுஸாரேணாஹாரதிகல்பநம்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ௦ ர௦-ஶாபஜாபிசாரஜயோரௌஷதமாஹ-ஶாபாதவர்ணமந்த்ரோத்த இதி| வங்கஸேநே து (ஜ்வர. ஶ்லோ. ௫௪௧)-"ஔஷதீகந்த[விஷஜௌ விஷபித்தப்ரபாதநைஃ| ஜயேத்கஷாயைர்மதிமாந் ஸர்வகந்தகதைர்பிஷக்|| ]" இதி| இத்யாகந்துஜ்வரஃ| அத தாதுஜ்வரஃ| [ ஸங்க்ரஹே து (சி. அ. ௨)-] "ரஸஸஂஸ்தே து ஸர்வஸ்மிந் குர்யாத்வமநலங்கநே| ஸேகஸஂஶமநாலேபரக்தமோக்ஷாநஸக்ஸ்திதே|| தீக்ஷ்ணாந் விரேகாந் மாஂஸஸ்தே மேதோக்நஂ மேதஸி ஸ்திதே| அஸ்திஸ்தே வாதஶமநமப்யங்கஸ்வேதமர்தநம்|| ஜ்வரே வாதார்திஶமந விஶேஷாத்பஸ்திகர்ம ச|" இதி|
Adhikarana ஸர்வஜ்வரே மநோஹரவிஷயஸேவநம் (௧௭௩) · Śloka ௧௭௩
ஜ்வரகாலஸ்மதிஂ சாஸ்ய ஹாரிபிர்விஷயைர்ஹரேத்| |௧௭௩|
ज्वरकालस्मृतिं चास्य हारिभिर्विषयैर्हरेत्| |१७३|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஜ்வரகாலஂ ச வேகஂ ச யஶ்சிந்தயந் ஜ்வர்யதே, அஸ்ய சஜ்வரிணோ, ஜ்வரகாலஸ்மரணஂ ஹாரிபிஃ-மநோஹரைஃ, விஷயைஃ-ஶப்தாதிபிஃ, ஹரேத்-விஸ்மாரயேத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-அத ஸர்வஜ்வரஸாதாரணாநி| தத்ர மநோஹரஸேவாமாஹ-ஜ்வரகாலஸ்மதிமிதி| ஜ்வரகாலோ-ஜ்வரவேககாலஃ, தஸ்ய ஸ்மதிஃ-அஸ்மிந்கால ஆதத்தா இதி ஸ்மரணம்|
Adhikarana ஸர்வஜ்வரே மநஸஃ ஶுத்தத்வஂ கரூணாத்ரத்வஂ ச (௧௭௩) · Śloka ௧௭௩
| கருணார்த்ரஂ மநஃ ஶுத்தஂ ஸர்வஜ்வரவிநாஶநம்||௧௭௩||
| करुणार्द्रं मनः शुद्धं सर्वज्वरविनाशनम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஶுத்தஂ-ராகத்வேஷாத்யநுபஹதஂ, ததா கருணயாऽऽத்ரஂ-கபாபரஂ, சேதஃ ஸர்வஜ்வரவிநாஶநஂ ஸ்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-மநஸஃ ஶுத்தத்வஂ கருணார்த்ரத்வஂ சாஹ-கருணார்த்ரமிதி|
Adhikarana ஸர்வஜ்வரே வ்யாயாமாதிவர்ஜநம் (௧௭௪) · Śloka ௧௭௪
த்யஜேதாபலலாபாச்ச வ்யாயாமஸ்நாநமைதுநம்| குர்வஸாத்ம்யவிதாஹ்யந்நஂ யச்சாந்யஜ்ஜவரகாரணம்||௧௭௪||
त्यजेदाबललाभाच्च व्यायामस्नानमैथुनम्| गुर्वसात्म्यविदाह्यन्नं यच्चान्यज्जवरकारणम्||१७४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-பலலாபாதா-பலலாபமவதீகத்ய, வ்யாயாமாதி த்யஜேத்-நாசரேத்| ஸ்நாநஂ ச யத்யபி தீபநாதிகுணயுக்தஂ ப்ராகதீதஂ, ததாऽபி ப்ரபாவஜ்ஜவரஂ கரோதீதி தத்வர்ஜநம்| ஏவஂ வ்யாயாமாதிஷ்வபிசிந்த்யம்| [அந்யத்]-அபரமநுக்தமபீஹ யஜ்ஜ்வரகாரணஂ, ததபி த்யஜேத்| காரணாதேऽப்ய்க்தம்-"பிஷ்டாந்நஂ ஹரிதஂ ஶாகஂ மாஂஸஂ ஶுஷ்கஂ திலாந் ததி| க்ராம்யாநூபௌதகாஜாவிகவ்யஸூகரபாஹிஷம்|| மாஂஸஂ ஶுஷ்காணி ஶாகாநி ஸர்வமேவ த்யஜேஜ்ஜவரீ|" ததோக்தம்-"ஜ்வரிதை ஸ்தித்திரிக்ரௌஞ்சஶிகிவர்தககுக்குடாஃ| குருஷ்ணத்வாத்விவர்ஜ்யாஃ ஸ்யுரத்ர ஸோபத்ரவே ஜ்வரே||" இதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-வ்யாயாமாதிவர்ஜநமாஹ-த்யஜேதிதி|
Adhikarana ஸர்வஜ்வரே ஸஹஸாऽऽஹாரவத்திநிஷேதஃநிஷேதாதிக்ரமே தோஷஃ (௧௭௫) · Śloka ௧௭௫
ந விஜ்வரோऽபி ஸஹஸா ஸர்வாந்நீநோ பவேத்ததா| நிவத்தோऽபி ஜ்வரஃ ஶீக்ரஂ வ்யாபாதயதி துர்பலம்||௧௭௫||
न विज्वरोऽपि सहसा सर्वान्नीनो भवेत्तथा| निवृत्तोऽपि ज्वरः शीग़्रं व्यापादयति दुर्बलम्||१७५||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ததா விஜ்ஜ்வரோऽபி-பூர்வாநுபூதஜ்வரஃ, ஸஹஸா-அக்ரமேணைவ, ஸர்வாந்நபக்ஷோ ந ஸ்யாத்| ஸர்வாந்நீந இத்யுபபதஸர்வாந்நேத்யாதிநா கஃ| யதோ நிவத்தோऽபி-அபகதோऽபி, ஜ்வரஃ ஶீக்ரமேவ துர்பலஂ வ்யாபாதயதி|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-ஸஹஸாऽऽஹாரவத்திஂ நிஷேததி-ந விஜ்வரோऽபீதி| ஸர்வாந்நமதீதி ஸர்வாந்நீநஃ| நிஷேதாதிக்ரமே தோஷமாஹ-நிவத்தோऽபீதி|
Adhikarana ஜ்வராவஸ்தாயாஂ ஸாவதாநதா (௧௭௬) · Śloka ௧௭௬
ஸத்யஃ ப்ராணஹரோ யஸ்மாத்தஸ்மாத்தஸ்ய விஶேஷதஃ| தஸ்யாஂ தஸ்யாமவஸ்தாயாஂ தத்தத்குர்யாத்பீஷக்ஜிதம்||௧௭௬||
सद्यः प्राणहरो यस्मात्तस्मात्तस्य विशेषतः| तस्यां तस्यामवस्थायां तत्तत्कुर्याद्भीषग्जितम्||१७६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-யஸ்மாச்ச ஜ்வரஃ ஸத்ய ஏவ ப்ராணஹத்பவதி, தஸ்மாத்காரணாத்தஸ்ய-ஜ்வரிணோ, விஶேஷேணாந்யரோகேப்யஃ ஸகாஶாத்தஸ்யாஂ தஸ்யாஂஸாமபச்யமாநபக்வாஜீர்ணவிஷமசிரநிவத்தஜ்வராத்யவஸ்தாயாஂ ச, தத்தத்-லங்கநஸ்வேதநயவாகூபாசநக்ஷீரஸர்பிஃபாநாதிகஂ, பிஷக்ஜிதஂ-ஔஷதஂ, குர்யாத்|
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-ஜ்வரசிகித்ஸாயாமாதரஂ விதத்தே-ஸத்யஃ ப்ராணஹர இதி|
Adhikarana ஜ்வரே ஸித்தௌஷதாதிதாரணம் (௧) · Śloka ௨
ஔஷதயோ மணயஶ்ச ஸுமந்த்ராஃ ஸாதுகுருத்விஜதைவதபூஜாஃ| ப்ரீதிகரா மநஸோ விஷயாஶ்ச க்நந்த்யபி விஷ்ணுகதஂ ஜ்வரமுக்ரம்||௧௭௭|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிதித்ஸிதஸ்தாநே ஜ்வரசிகித்ஸிதஂ நாம ப்ரதமோऽத்யாயஃ||௧|| க்||௨||
औषधयो मणयश्च सुमन्त्राः साधुगुरुद्विजदैवतपूजाः| प्रीतिकरा मनसो विषयाश्च घ्नन्त्यपि विष्णुकृतं ज्वरमुग्रम्||१७७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चितित्सितस्थाने ज्वरचिकित्सितं नाम प्रथमोऽध्यायः||१|| ग्||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வாங்கஸுந்தரீ வ்யாக்யா ( கத)
ஸஂ-ஓஷத்யாதயோ விஷ்ணுகதமப்யுக்ரஂ ஜ்வரஂ க்நாந்தி| கிஂ புநரபசாராதிகதஂ ஜ்வரஂ ந க்நாந்தி ? இத்யபிஶப்தார்தஃ| பௌ து பாகாவிதி தோதகமேதத்| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீ- காயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ஜ்வரசிகித்ஸிதஂ நாம ப்ரதமோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧||
ஆயுர்வேதரஸாயநம் வ்யாக்யா ( கத)
ஆ ரஂ-ஸித்தௌஷதாதிதாரணமாஹ-ஔஷதய இதி| ஸங்க்ரஹே து (சி.அ. ௨)-"கத்யா த்ரிவர்கஸஂயுக்தா ருட்நித்ராதிவிநோதிநீ| ஶாஸ்த்ரஂ விசித்ரஂ ஶணுயாந்ந ப்ரேதவ்யாதிதாஶ்ரயம்|| மநோபிராமவிஷயஂ வசநஂ ஹ்லாதி தக்ஷிணம்| மாதரஂ பிதரஂ தேவாந் வைத்யாந் விப்ராந் ஹரஂ ஹரிம்|| பூஜயேச்சீலயேத்தாநதமஸத்யதயார்ஜவாந்| தாரயேச்ச ஶுசிர்மூர்த்நா மணிரத்நமஹௌஷதீஃ|| ஆர்யாவலோகிதஂ பர்ணஶபரீமபராஜிதாம்| ப்ரணமேதார்யதாராஂ ச ஸர்வஜ்வரநிவத்தயே| ஜபஂஸ்ததா கதோஷ்ணீஷஂ ஸர்வவ்யாதிசிகித்ஸிதம்| ஆகந்துதோஷஸஹஜைஃ ஸர்வரோகைர்விமுச்யதே||" இதி|| இதி ஹேமாத்ரிடீகாயாமாயுர்வேதரஸாயநே| ஜ்வரப்ரகரணஂ நாம ஸமஸ்த்யேந நிரூபிதம்|| ௧||